14.9.2009 B7-0046/2009 PROJEKT REZOLUCJI złożony po oświadczeniu Komisji
zgodnie z art. 110 ust. 2 Regulaminu
w sprawie bezpieczeństwa energetycznego
Johannes Cornelis van Baalen
w imieniu grupy politycznej ALDE
PE428.650v01-00 B7‑0046/2009 Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie bezpieczeństwa energetycznego
Parlament Europejski ,
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 września 2007 r. w sprawie wspólnej europejskiej polityki zagranicznej w dziedzinie energetyki,
– uwzględniając porozumienie międzyrządowe zawarte przez Austrię, Bułgarię, Węgry, Rumunię i Turcję w sprawie projektu gazociągu Nabucco, podpisane w dniu 13 lipca 2009 r. w Ankarze,
– uwzględniając nabycie przez rosyjskie przedsiębiorstwo naftowo-gazowe Surgutneftegaz znacznych udziałów mniejszościowych (21,2%) w węgierskim przedsiębiorstwie petrochemicznym MOL, które jest członkiem konsorcjum Nabucco,
– uwzględniając Protokół w sprawie współpracy w dziedzinie gazu między Rosją a Turcją, podpisany w dniu 6 sierpnia 2009 r. w Ankarze, na mocy którego Turcja udziela wstępnej zgody na budowę południowego korytarza gazowego i zezwala Rosji na prowadzenie prac badawczych związanych z gazociągiem na tureckich wodach terytorialnych,
– uwzględniając protokół ustaleń podpisany dnia 13 lipca 2009 r. przez 12 przedsiębiorstw z UE, dotyczący utworzenia inicjatywy przemysłowej DESERTEC w celu wykorzystania znacznego potencjału energii słonecznej na Bliskim Wschodzie i w Afryce północnej,
– uwzględniając drugi strategiczny przegląd polityki energetycznej,
– uwzględniając wniosek Komisji w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego środków zapewniających bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego i uchylającego dyrektywę 2004/67/WE (COM(2009)363 wersja ostateczna),
– uwzględniając wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie zgłaszania Komisji projektów inwestycyjnych dotyczących infrastruktury energetycznej we Wspólnocie Europejskiej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 736/96 (COM(2009)361 wersja ostateczna),
– uwzględniając zbliżającą się piętnastą konferencję stron (COP 15) UNFCCC oraz piątą konferencję stron pełniącą rolę posiedzenia stron protokołu z Kioto (COP/MOP 5), które odbędą się w Kopenhadze (Dania) w dniach od 7 do 18 grudnia 2009 r.,
– uwzględniając art. 110 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że bezpieczeństwo energetyczne to podstawowy element ogólnego bezpieczeństwa, stabilności i dobrobytu w Unii Europejskiej, a mimo to w traktatach nadal nie zapisano jego podstaw prawnych,
B. mając na uwadze, że UE jest obecnie poważnie uzależniona od przywozu energii, a w obecnym stanie rzeczy przewiduje się, że uzależnienie to jeszcze wzrośnie,
C. mając na uwadze, że choć początkowo ceny ropy naftowej i gazu spadły w wyniku światowego kryzysu finansowego, to jednak w ostatnich miesiącach ceny energii zaczęły rosnąć, a także mając na uwadze, że powolne postępy w kwestii przechodzenia na bardziej zrównoważone paliwa, zmniejszające się wydobycie z pól naftowych i gazowych na świecie oraz stale rosnący popyt może doprowadzić do skurczenia się rynków paliw kopalnych i do coraz większej zależności krajów konsumenckich od przywozu,
D. mając na uwadze, że niektóre państwa członkowskie są w dużym stopniu uzależnione od jednego dostawcy gazu ziemnego, a nieuzasadnione zakłócenia jego dostaw mogą spowodować poważny kryzys, czego dowodem był zaistniały na początku roku konflikt gazowy między Rosją a Ukrainą,
E. mając na uwadze, ze niektóre państwa członkowskie nie mają wystarczających rezerw naturalnych, dzięki którym mogłyby radzić sobie z sytuacjami kryzysowymi,
F. mając na uwadze, że ze względu na występujące obecnie i stale rosnące uzależnienie od dostaw energii z regionów niestabilnych politycznie wysiłki zmierzające do zapewnienia bezpieczeństwa dostaw wyłącznie na szczeblu krajowym okazały się niewystarczające i nie zabezpieczają długofalowych interesów wszystkich państw członkowskich UE,
G. mając na uwadze, że istniejące instrumenty wczesnego ostrzegania okazały się niedostateczne, by przewidzieć kryzys gazowy, który wystąpił w styczniu 2009 r.,
H. mając na uwadze, że przewidywalne zagrożenia dla bezpieczeństwa dostaw energii będą istniały tak długo, jak długo kraje produkujące energię i zapewniające jej tranzyt nie będą przestrzegać wspólnych i przejrzystych zasad określonych w Traktacie karty energetycznej i w protokole tranzytowym,
I. mając na uwadze, że przejście na znacznie większy udział odnawialnych źródeł energii w koszyku energetycznym Unii Europejskiej przyniesie istotne skutki w postaci obniżenia zależności od przywozu energii, a tym samym – z jednej strony – poprawi bezpieczeństwo energetyczne, a z drugiej – ułatwi realizację zobowiązania do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych o 20% do 2020 r.,
J. mając na uwadze, że poprawa wydajności energetycznej może zasadniczo wpłynąć na zmniejszanie uzależnienia energetycznego,
K. mając na uwadze, że chociaż podjęto już pewne działania, to jednak istnieje potrzeba opracowania naprawdę wspólnej polityki energetycznej dotyczącej regulacji rynku wewnętrznego i aspektów zewnętrznych oraz uwzględniającej polityczne i gospodarcze interesy wszystkich państw członkowskich,
L. mając na uwadze, że wspólna europejska polityka zagraniczna w dziedzinie energetyki, oparta na zasadach solidarności, zróżnicowania źródeł dostaw, jedności w obronie wspólnych interesów, ściślejszej współpracy z głównymi producentami energii, krajami tranzytowymi i konsumenckimi oraz wspierania zrównoważonego rozwoju przyniosłaby efekt synergii zapewniający Unii Europejskiej bezpieczeństwo dostaw i wzmocniłaby jej pozycję, poprawiła zdolność do działania w kwestiach związanych z polityką zagraniczną i zwiększyła jej wiarygodność jako podmiotu na arenie światowej,
1. wzywa Radę, Komisję i państwa członkowskie, by zwracały większą uwagę na bezpieczeństwo energetyczne i objęły przywództwo strategiczne w procesie tworzenia wspólnej europejskiej polityki zagranicznej w dziedzinie energetyki, o co Parlament apelował w rezolucji z dnia 26 września 2007 r. w sprawie wspólnej europejskiej polityki zagranicznej w dziedzinie energetyki;
2. z zadowoleniem przyjmuje środki na rzecz zróżnicowania źródeł dostaw energii i poprawy bezpieczeństwa energetycznego UE, zaproponowane przez Komisję w drugim strategicznym przeglądzie polityki energetycznej; uważa jednak, że do wdrożenia tych środków niezbędne są jasno określone priorytety i szybkie działania oraz pełne informowanie Parlamentu na ten temat;
3. ponownie stwierdza pilną potrzebę zwiększenia udziału usytuowanych w UE odnawialnych źródeł energii w celu poprawy bezpieczeństwa energetycznego UE i ułatwienia realizacji zobowiązania do obniżenia emisji gazów cieplarnianych o 20% do 2020 r., które w razie zawarcia porozumienia w Kopenhadze wzrośnie do 30%;
4. podkreśla rolę energii jądrowej w Unii Europejskiej i wzywa państwa członkowskie do pełnego wykorzystania doświadczeń w tej dziedzinie oraz do aktywnego wspierania swobodnego przepływu informacji; podkreśla potrzebę skupienia się również na dostawach paliwa i na kwestiach bezpieczeństwa;
5. podkreśla, że postęp w tworzeniu wspólnej europejskiej polityki energetycznej zależy w znacznej mierze od wejścia w życie traktatu z Lizbony; popiera traktat z Lizbony, który zawiera klauzulę o solidarności energetycznej i przewiduje wspólną odpowiedzialność UE i państw członkowskich za politykę energetyczną;
6. uważa, że zasadnicze znaczenie ma poprawa wzajemnych połączeń w obrębie Europy w celu zapewnienia skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego oraz solidarności energetycznej; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje porozumienie w sprawie finansowania projektów infrastrukturalnych stanowiące element europejskiego planu naprawy gospodarczej oraz pomysł utworzenia w Europie nowej europejskiej supersieci elektrycznej i gazowej;
7. podkreśla pilną potrzebę wdrożenia projektów strategicznych mających na celu zróżnicowanie źródeł dostaw energii, szczególnie w południowym korytarzu gazowym; podkreśla, że cała Unia Europejska powinna przyznać rurociągowi Nabucco najwyższy priorytet, gdyż jest on środkiem do zapewnienia niezależnych i zróżnicowanych dostaw gazu, a także z zadowoleniem przyjmuje fakt przyznania na projekt Nabucco 200 mln euro z programu naprawy gospodarczej; podkreśla znaczenie określenia ogólnych zasad tworzenia korytarza łączącego UE z nowymi źródłami gazu na Bliskim Wschodzie i w regionie Morza Kaspijskiego oraz nalega, by zaangażowane przedsiębiorstwa i państwa członkowskie ściśle współpracowały z Komisją;
8. zauważa, że planowany północny i południowy korytarz gazowy to ważny element zwiększania dostaw gazu do UE, należy jednak skrupulatnie ocenić te przedsięwzięcia w świetle obaw o środowisko, rentowności ekonomicznej i ogólnego wpływu na zależność od jednego dostawcy gazu;
9. wzywa Komisję do zapewnienia pomocy politycznej i prawnej przedsiębiorstwom, które biorą lub chcą brać udział w realizacji projektów strategicznych, oraz do przejęcia inicjatywy w kwestii ujednolicenia porozumień, na których opiera się budowa rurociągów;
10. wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowania odpowiedniej klauzuli solidarności, obejmującej warunki i procedury interwencji w sytuacjach kryzysowych wynikających z zakłóceń w dostawach energii w innych państwach członkowskich, zgodnie z traktatem z Lizbony;
11. wzywa Radę i państwa członkowskie, by poważnie rozważyły pytanie, czy rozpoczęcie negocjacji między Unią Europejską a Turcją w sprawie rozdziału energetycznego może ułatwić całokształt współpracy energetycznej między UE a Turcją;
12. z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa dostaw gazu (COM(2009)363); zachęca państwa członkowskie do zwiększenia rezerw gazu ziemnego z możliwością ich szybkiego udostępnienia; wzywa Komisję do rozważenia odpowiedniej pomocy dla państw członkowskich zamierzających zwiększyć swoje zdolności do magazynowania gazu ziemnego ;
13. podkreśla, że UE powinna nawiązać ścisły dialog z głównymi dostawcami ropy w celu umocnienia współzależności energetycznej i bezpieczeństwa energetycznego w całej UE, ze szczególnym uwzględnieniem większej wydajności, równego dostępu do rynku, niedyskryminacji oraz przejrzystości;
14. wyraża uznanie dla prac Komisji nad zacieśnieniem dialogu w sprawie energii, których wynikiem są między innymi protokoły uzgodnień z sąsiadami na Wschodzie oraz z krajami Azji Środkowej, a także oczekuje większych postępów w rozmowach z partnerami na Południu;
15. wzywa do zwiększenia wysiłków na rzecz przewidywania potencjalnych problemów w dostawach energii, by w przyszłości uniknąć zakłóceń, między innymi poprzez zwiększenie skuteczności sieci ds. bezpieczeństwa energetycznego Nesco, a także wzywa Komisję, by w trybie pilnym dokonała przeglądu istniejących mechanizmów wczesnego ostrzegania, sieci Nesco i innych instrumentów, które okazały się niewystarczające wobec kryzysu energetycznego, który wystąpił w 2009 r. w stosunkach między Rosją a Ukrainą;
16. przypomina o znaczeniu poprawy wydajności energetycznej dla zmniejszania zależności od zewnętrznych źródeł energii; wzywa Komisję, by do najbliższego planu działań w zakresie wydajności energetycznej włączyła wiążący cel w tej dziedzinie; wzywa Radę, by w toczących się właśnie negocjacjach z Parlamentem na temat dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków ustanowiła ambitne cele i wymogi oraz by popierała odpowiednie mechanizmy finansowania, szczególnie ważne właśnie dla tych państw członkowskich, w których rentowność obniżania poziomu zużycia energii w budynkach może być bardzo wysoka i które są poważnie uzależnione od przywozu z Rosji;
17. wzywa Komisję i Radę do wspierania Traktatu karty energetycznej i apeluje do partnerów UE, którzy podpisali Traktat karty energetycznej i jego protokół tranzytowy, by stosowali się do ich postanowień i zasad;
18. proponuje opracowanie wspólnego podejścia UE do negocjacji w sprawie zasad i kosztów tranzytu prowadzonych z partnerami zewnętrznymi oraz wzywa państwa członkowskie do informowania się nawzajem i do informowania Komisji o strategicznych decyzjach i porozumieniach dotyczących projektów w dziedzinie infrastruktury energetycznej;
19. wzywa Komisję, by niezwłocznie przeciwdziałała wrogim przejęciom na rynku energetycznym UE, dokonywanym przez nieprzejrzyste podmioty zagraniczne; jest zaniepokojony niedawnym nabyciem przez Surgutneftegaz udziałów w węgierskim przedsiębiorstwie energetycznym MOL i niemożnością ujawnienia przez rosyjski koncern swojej struktury własnościowej oraz określenia ostatecznych właścicieli – beneficjentów, czego domagał się zgodnie z prawem węgierski organ ds. regulacji rynku energetycznego;
20. podkreśla potrzebę dokonania już w 2009 r. przeglądu dyrektywy 2004/67/WE dotyczącej środków zapewniających bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego, zgodnie z propozycjami zawartymi w komunikacie Komisji COM(2008)769, oraz dania Wspólnocie odpowiednich środków pozwalających na podejmowanie kwestii bezpieczeństwa dostaw;
21. akcentuje rolę Arktyki w tworzeniu polityki energetycznej dla Europy i odnotowuje znaczenie sprawiedliwego podziału arktycznych zasobów węglowodorów, zgodnego z prawem międzynarodowym, z myślą o ogólnej stabilności międzynarodowej; uważa, że w komunikacie Komisji w sprawie strategicznych kwestii dotyczących Arktyki nie zwrócono należytej uwagi na węglowodory;
22. wzywa UE do współpracy z krajami regionu Morza Śródziemnego, a zwłaszcza Afryki Północnej, ze względu na ich duży potencjał, jeśli chodzi o zasoby energetyczne, oraz na duże szanse rozwoju Afryki; uważa w szczególności, że należy prowadzić badania i zachęcać do korzystania z energii słonecznej i wiatrowej; przyjmuje z zadowoleniem niedawne postępy inicjatywy przemysłowej DESERTEC mającej na celu wykorzystanie na szeroką skalę energii słonecznej na Bliskim Wschodzie i w Afryce północnej; podkreśla potencjał podobnych przedsięwzięć na obszarach śródziemnomorskich należących do UE;
23. zobowiązuje swego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.
