Odpowiedź udzielona przez komisarza Michela Barnier w imieniu Komisji
(24 marca 2010 r.)
Dyrektywa 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym Dz.U. L 167 z 22.6.2001. powstała w odpowiedzi na pojawiające się nowe technologie internetowe. Jednym z głównych zagrożeń, z którym starano się zmierzyć w dyrektywie, jest utrata wszelkich form dochodu przez autorów książek i inne podmioty posiadające do nich prawa autorskie w przypadku digitalizacji dzieł i udostępnienia ich w formie elektronicznej. W związku z tym zawarto w niej starannie wyważone zapisy: z jednej strony art. 5 ust. 2 lit. c) zezwala państwom członkowskim na wyłączenie zwielokrotniania dokonywanego przez niektóre instytucje non-profit z wyłącznego prawa do zwielokrotniania, z drugiej jednak strony nie przewidziano podobnych wyjątków dla dzieł chronionych prawem autorskim udostępnianych w Internecie.
Oznacza to w praktyce, że instytucje non-profit, takie jak biblioteka, instytucja edukacyjna, muzeum lub archiwa mogą dokonać cyfrowego zwielokrotnienia swojej kolekcji dzieł w celu jej zabezpieczenia lub udostępnić ją użytkownikom w swoich pomieszczeniach (art. 5 ust. 3 lit. n) dyrektywy). Instytucje te nie mają jednak prawa rozpowszechniać zwielokrotnień cyfrowych w Internecie.
W swoim pytaniu słusznie podnosi Pan kwestię bibliotek usiłujących udostępniać swoje zbiory w Internecie, wobec których wspomniane rozwiązanie prawodawcy ma konsekwencje prawne. Udostępnianie zbiorów on-line rzeczywiście wymaga uprzedniej zgody podmiotu lub podmiotów praw autorskich. Z tego powodu w lipcu 2008 r. Komisja zapoczątkowała szeroko zakrojone konsultacje dotyczące poprawy dostępu do bibliotek on-line http://ec.europa.eu/internal_market/copyright/docs/copyright-infso/greenpaper_en.pdf . Wyniki konsultacji zostały podsumowane w niedawnym komunikacie Komisji w sprawie praw autorskich w gospodarce opartej na wiedzy z października 2009 r. COM(2009)532 wersja ostateczna.
W komunikacie tym Komisja zapowiada przeprowadzenie analizy skutków dotyczącej poprawy dostępności w Internecie dzieł osieroconych (tj. dzieł, których właściciela praw autorskich nie można zlokalizować).
Wymienione dwie kategorie dzieł stanowią dużą cześć zasobów bibliotecznych. Promocja skutecznego systemu licencji w odniesieniu do takich dzieł przyczyniłaby się więc do poprawy obecnej sytuacji, kiedy to wiele bibliotek cyfrowych cierpi na niedostateczną ilość zbiorów i ich niewielki zakres. W przypadku książek, których nakład jest wciąż dostępny (sprzedawanych tradycyjnymi kanałami), właściwe byłoby uzyskanie zgody poszczególnych wydawców przed udostępnieniem dzieła w Internecie.
