Czy możliwe jest dalsze rozszerzanie Unii Europejskiej?
Rozszerzenie
2006-03-29 - 14:55
Gdzie będą granice Unii?
Czy UE może rozszerzać się w nieskończoność? A jeśli istnieje granica dla rozszerzenia, to gdzie ona przebiega? Czy UE licząca ponad 30 państw zachowa spójność? Niedawno Parlament przyjął rezolucję w sprawie dalszych rozszerzeń. Rozmawialiśmy z dwoma posłami: pomysłodawcą rezolucji i przewodniczącym Komisji Spraw Zagranicznych Elmarem Brokiem (EPP-ED, DE) oraz Janem Marinusem Wiersmą (PES, NL), rzecznikiem grupy PES do spraw rozszerzenia i autorem książki na temat granic UE.
Rezolucja przyjęta 16 marca stwierdza, że UE chcąc przyjąć nowe państwa członkowskie, musi upewnić się, czy będzie w stanie je wchłonąć. Obecnie możliwości dalszych rozszerzeń wyczerpały się - czytamy w dokumencie - gdyż po Francuskim i Holenderskim "nie" w referendum konstytucyjnym, UE brakuje nowego traktatu.
Brok: Projekt Konstytucji odrzucony przez Francję i Holandię został pomyślany tak, aby UE mogła sprawnie funkcjonować po rozszerzeniu o 10 nowych państw. W 2004 te 10 krajów dołączyło, a konstytucji wciąż nie mamy. Już teraz UE ma poważne opóźnienia w rozwoju wewnętrznym. Dlatego musimy być pewni, że UE nie rozrasta się zbyt szybko, inaczej cały projekt polityczny będziemy mogli spisać na straty.
W 1993 roku rządy państw UE ustaliły kryteria, które nowi członkowie Unii muszą spełnić przed przystąpieniem. Jednym z nich, leżącym po stronie samej UE, są tak zwane "możliwości absorpcyjne" (rozumiane jako zdolność UE do przyłączania nowych państw członkowskich). Dotychczas nie brano tego kryterium pod uwagę. Limit jednak się wyczerpał, dlatego też Parlament poprosił Komisję Europejską (organ wykonawczy UE) o jasne zdefiniowanie "możliwości absorpcyjnych".
Wiersma: Zgadzam się z panem Brokiem, powinniśmy zwrócić większą uwagę na to, czy UE jest zdolna przyjmować kolejne państwa. Bez nowego traktatu o Unii Europejskiej, bez wewnętrznych reform zwiększających wydajność UE trudno będzie zapewnić płynne rozszerzenie o nowe kraje. Przyjęcie dziesięciu nowych państw w 2004 roku było ogromnym sukcesem, ale faktem jest, iż teraz potrzebujemy jasnego określenia naszych "możliwości absorpcyjnych".
Jeśli mówią panowie o opóźnieniach, o potrzebie reformy wewnętrznej UE w kontekście przyjmowania nowych członków, czy oznacza to, że po przystąpieniu Bułgarii i Rumunii, Unia zamknie się na dalsze rozszerzenia?
Wiersma: Bynajmniej. Rezolucja Parlamentu stwierdza, że UE musi dotrzymać dane słowo. A Unia złożyła już czytelną obietnicę Turcji, Chorwacji i Macedonii (FYRoM), że będą mogły wejść po spełnieniu kryteriów. Negocjacje akcesyjne 1 z Chorwacją i Turcją już się rozpoczęły. Powtórzę tylko, że państwa te muszą spełnić wszystkie warunki. Pozostałe kraje bałkańskie znalazły się w tak zwanej "perspektywie europejskiej", oznacza to, że ich ewentualne przyszłe członkowstwo brane jest pod uwagę. Nawet gdyby miało to zająć bardzo dużo czasu, jak w wypadku Turcji, musimy wypełnić obietnice. Nie wolno nam zapomnieć, że perspektywa przystąpienia do UE jest główną siłą napędową reform w Turcji i na Bałkanach. Oznacza to, że UE musi również odrobić swoje zadanie domowe. Unia będzie musiała wprowadzić niezbędne zmiany, które pozwolą jej wchłonąć kolejne kraje.
Brok: Pozostaje tylko ustalić, gdzie kończą się możliwości rozszerzenia. Jeżeli poważnie potraktujemy kryterium "zdolności absorpcyjnej", UE będzie musiała odmówić nawet krajom, które spełniają standardy polityczne i ekonomiczne. Po prostu sama nie będzie na to gotowa. Dlatego też zaproponowałem zupełnie nowy model - coś w rodzaju Europejskiego Obszaru Ekonomicznego 2 "Plus".
Poszczególne kraje byłyby zainteresowane uczestnictwem w tej nowej, wielostronnej strukturze, w oczekiwaniu na akcesję, przy braku możliwości przystąpienia do UE albo wobec braku takiej woli z ich strony. Ta forma współpracy byłaby zawsze korzystna, nikt nie odszedłby z pustymi rękami. Obecnie negocjacje akcesyjne to gra va bank. Dane państwo może przez wiele lat twardo negocjować z UE, jednak końcowa decyzja brzmi "tak" lub "nie", trzeciej drogi nie ma.
Wiersma: Nowa, wielostronna organizacja mogłaby być dobrą alternatywą wobec pełnego członkowstwa w UE dla państw, które byłyby w stanie przystąpić dopiero w odległej przyszłości albo w ogóle nie miałyby tej szansy. Kraje takie jak Ukraina i Mołdowa skorzystałyby na tym. Takie połowiczne rozwiązanie nie może jednak naruszać naszych zobowiązań wobec Turcji i krajów bałkańskich, które już zaangażowały się w proces, mający w założeniu zagwarantować im pełne członkowstwo. Nawet gdyby potrwał jeszcze wiele lat.
1 Proces w którym kraje kandydujące ustalają tryb i kalendarz wdrożenia całości prawa unijnego na swoim terytorium.
2 Europejski Obszar Ekonomiczny (EEA) powstał na początku lat '90, skupia on kraje UE i kraje EFTA: Norwegię, Austrię, Islandię, Finlandię i Szwecję pozwalając tym ostatnim na uczestnictwo w rynku wewnętrznym bez konieczności wstępowania do UE.
20060329STO06821 Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie dokumentu strategicznego Komisji w sprawie rozszerzenia - 2005 r Portal Komisji Europejskiej - rozszerzenie UE
PL
1
PHOTO
20060329PHT06823.jpg
PL
3
LINK
http://www.europa.eu.int/pol/enlarg/index_en.htm
-//EP//TEXT TA P6-TA-2006-0096 0 NOT XML V0//PL
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 STO DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 STO DOC XML V0//EN
