Entropa: stereotypem w stereotyp
Kultura
2009-02-13 - 15:25
Codziennie instalację podziwiają setki zwiedzających Inauguracja czeskiej prezydencji wywołała medialną lawinę. Armia dziennikarzy akredytowanych w Brukseli zwykle bombarduje nas doniesieniami ze świata polityki. Tym razem prawdziwą bombę w samym sercu Unii Europejskiej podłożył czeski artysta, David Černý. Instalacja "Entropa", która z okazji prezydencji Czech zawisła w budynku Rady okazała się zręczną mistyfikacją i niemal doprowadziła do skandalu dyplomatycznego.
Oficjalnie wszystko miało odbyć się zgodnie z najlepszą unijną praktyka. Artyści z całej Europy pod dyrekcją Černego mieli wspólnie przygotować instalację, która zostałaby odsłonięta na głównym dziedzińcu Rady, uświetniając półroczne przewodnictwo Czech w UE.
Mistyfikacja
Zasłona opadła odsłaniając ośmiotonową konstrukcję, podobną do monstrualnej wytłoczki plastikowego modelu samolotu do sklejania. Tylko, że zamiast części kadłuba, śmigieł i podwozia, w ramce znalazły się kontury krajów członkowskich. Okazało się też, że Černý działał sam. Cała lista uczestników projektu z różnych krajów była czystą mistyfikacją. Zaskoczony był nawet czeski rząd, który dał pieniądze na realizację przedsięwzięcia.
Stereotypy i narodowe lęki posłużyły artyście do zilustrowania poszczególnych krajów. Najmniej szczęścia miała Bułgaria - Černý nadał jej kształt rzymskiej toalety. Czeski ambasador w Sofii został poproszony o złożenie wyjaśnień. Toaletę miłosiernie zasłonięto czarnym płótnem.
Na mapie Polski postacie w mnisich habitach wbijają w okolicach Włocławka, a może nawet Torunia, tęczowy gejowski sztandar. Niemiecka sieć autostrad układa się w swastykę, a Wielkiej Brytanii po prostu nie ma - czyżby aluzja do zaangażowania poddanych królowej w sprawy europejskie? "Kontrowersyjna" to chyba za słabe słowo na określenie pracy Czecha.
"Daliśmy sztuce wolną przestrzeń ekspresji. Opowiedzieliśmy się przeciwko jakiejkolwiek formie cenzury. Autor, David Černý, skorzystał z tej wolności nie w stu, lecz w stu dwudziestu procentach. Jest maksymalistą i nie po raz pierwszy dał temu wyraz.", powiedział nam wicepremier Czech, Alexandr Vondra.
Przemawiając do posłów, Vondra przekonywał, iż Entropa, jako dzieło sztuki osiągnęła jeden z głównych celów, gdyż wywołała kontrowersje i sprowokowała publiczną debatę.
Wolność artysty
Karin Resetarits z grupy Liberałów i Demokratów ALDE jest przekonana, że "artysta zrobił wielki krok dla Europy. Sztuka jest najsilniejsza, gdy uderza w samo serce ... wtedy dopiero coś się porusza, coś się zmienia. Na tym polega moc sztuki".
Przewodniczącą Komisji Kultury Parlamentu Europejskiego, Katerinę Batzeli z grupy Socjalistów urzekło wrażenie, jakie Entropa wywołała w mediach. "Pierwsze opinie krytyków, z jakimi się zetknęłam były bardzo negatywne. Dopiero, gdy sama zobaczyłam pracę Černego, dotarło do mnie, że sztuka musi prowokować - tak, by wstrząsnąć systemem".
Tadeusz Zwiefka z EPP-ED, ma mieszane uczucia: "Szanuję artystyczną swobodę wypowiedzi, pod tym względem akceptuję dużą dowolność artystów. Z drugiej jednak strony trudno jest mi zaakceptować manipulację, jakiej dopuścił się czeski autor wystawy", mówi poseł.
Lekarstwo na kompleksy?
Karin Resetarits nie postrzega dzieła w kategoriach prowokacji - "Entropa jawi się bardziej jako lustro, które artysta stawia przed nami". Innego zdania jest Katarina Batzeli, dla której "stereotypy to mocno zużyty środek wyrazu, szczególnie wśród młodzieży. Nawet w moim starszym wieku, nie mogę się do nich przekonać".
"Jeśli Europa nie radzi sobie z cynicznym poczuciem humoru, to czarno widzę przyszłość UE. Gdzie leżą granice sztuki? Černý skłonił nas do uśmiechu i do refleksji i jeszcze bardziej przybliżył nas do Europy", mówi pani Resetarits.
20090206STO48713 David Černý: strona artysty Strona przewodnictwa Czech w UE
PL
1
PHOTO
20090212PHT49262.jpg
PL
2
LINK
http://www.davidcerny.cz/startEN.html
PL
3
LINK
http://www.eu2009.cz/en/
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 STO DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 STO DOC XML V0//EN
