Odpowiedź udzielona przez komisarza Andrisa Piebalgsa w imieniu Komisji
Pytania pisemne : E-002702/11 , E-003075/11 , E-002920/11
(20 kwietnia 2011 r.)
Światowy Fundusz na rzecz Walki z HIV/AIDS, Gruźlicą i Malarią (Światowy Fundusz) uważany jest za przejrzystą organizację, a utworzenie Urzędu Inspektora Generalnego funduszu pozwoliło wskazać potencjalne przypadki nadużyć i korupcji w państwach skontrolowanych w pierwszej serii audytów. W październiku 2010 r. Urząd Inspektora Generalnego opublikował sprawozdania dotyczące czterech państw (Zambii, Mali, Mauretanii oraz Dżibuti), w przypadku których wykazano nierozliczone środki o znacznej wartości. Przypadki te były szeroko komentowane w międzynarodowych mediach w styczniu 2011 r., co spowodowało, że Komisja zawiesiła swoje składki do Światowego Funduszu. Według Urzędu Inspektora Generalnego całkowita kwota nierozliczonych środków dla 25 państw, w których przeprowadzono audyt, wyniosła 43 mln USD. Państwom tym wypłacono dotacje o łącznej wartości 4,8 mld USD. Oznacza to, że nierozliczone środki stanowiły 0,89 % przekazanych tym państwom dotacji. Źródła zewnętrzne szacują, że całkowity odsetek sprzeniewierzonych środków w ramach całego portfela Światowego Funduszu wynosi ok. 1 % Global Fund Observer GFO, zeszyt 139: 27 stycznia 2011 r. . Nierozliczone środki obejmują: środki, dla których nie przedstawiono żadnej dokumentacji (33 %), wydatki niekwalifikowalne (31 %), oszustwa finansowe (26 %), dochody/leki nierozliczone (7 %) oraz inne (3 %). Informacje przekazane przez sekretariat Światowego Funduszu dostarczają dodatkowych szczegółów: spośród jedenastu państw, w których zidentyfikowano przypadki niewłaściwego wykorzystania środków, znaczne nadużycia finansowe dotyczyły jedynie dwóch (Mali i Mauretanii).
Komisja przywiązuje bardzo dużą wagę do kwestii możliwego nadużycia środków wypłacanych ze Światowego Funduszu. Niemcy, Dania, Hiszpania i Irlandia również zawiesiły finansowanie, a Szwecja od ostatniego roku nie zadeklarowała nowych środków. Pozostałe państwa członkowskie wspierające Światowy Fundusz nadal go finansują. Zjednoczone Królestwo ogłosiło, że podniesie wysokość swojej składki.
Poprzez ciągłe rozmowy dwustronne i wspólne telekonferencje Komisja starała się aktywnie doprowadzić do skonfrontowania wszystkich państw członkowskich w celu zapewnienia pełnego zrozumienia i uznania poszczególnych stanowisk. W piśmie skierowanym do państw członkowskich, które wpłacają składki do Światowego Funduszu, Komisja szczegółowo wyjaśniła zakres, cele oraz harmonogram swojego drugiego systemowego audytu Światowego Funduszu, będącego kontynuacją pierwszego audytu instytucjonalnego przeprowadzonego przez nią w 2010 r. Planowany audyt ma się koncentrować na czterech wyżej wskazanych państwach. Decyzja o wznowieniu finansowania Światowego Funduszu zostanie podjęta pod warunkiem spełnienia jasnych kryteriów gwarantujących bezpieczeństwo wypłacanych dotacji. Kryteria te obejmują następujące kwestie: 1.
czy skutecznie wdrożono zalecenia Komisji przekazane w ramach pierwszego audytu z 2009 r.;
2.
czy Światowy Fundusz zadbał o stworzenie rozwiązań o charakterze systemowym mających na celu zapobiec niewłaściwemu wykorzystaniu środków, czy dysponuje on odpowiednimi narzędziami, aby wykrywać odpowiednio wcześnie ewentualne nadużycia, określać ich skalę i rodzaj, oraz czy wprowadził rozwiązania systemowe pozwalające poinformować o tym partnerów;
3.
czy Światowy Fundusz uruchomił mechanizm obejmujący odpowiednie środki i działania gwarantujące pełne odzyskanie funduszy w przypadku dowolnego wykrytego nadużycia.
Audyt przeprowadzany przez Komisję stanowi uzupełnienie działań powołanego przez Światowy Fundusz niezależnego panelu kontrolnego wysokiego szczebla ds. kontroli i nadzoru powierniczego, który przeanalizuje problem z szerszej perspektywy i przygotuje sprawozdanie później w ciągu roku. Termin podjęcia decyzji oraz proponowanych działań zapewniających skuteczne zapobieganie oraz wykrywanie nadużyć finansowych pozostanie bez wpływu na dostawy najważniejszych leków oraz terapię pacjentów.
Komisja wnosi również swój wkład w szereg przeprowadzanych obecnie niezbędnych reform Światowego Funduszu, m.in. koniecznych reform w zakresie kontroli finansowej oraz reform na rzecz poprawy skuteczności i opłacalności.
Komisja wspiera Światowy Fundusz od momentu jego utworzenia 10 lat temu. W tym czasie fundusz osiągnął imponujące rezultaty na poziomie krajowym, m.in. odegrał czołową rolę w rozpowszechnianiu terapii antyretrowirusowej w krajach rozwijających się. Unia Europejska zapewnia łącznie 51 % wszystkich środków Światowego Funduszu. 6 % tych środków (922,5 mln EUR) pochodzi z budżetu UE oraz Europejskiego Funduszu Rozwoju.
