Klauzule praw człowieka w umowach zawieranych przez Unię Europejską
Prawa człowieka
2006-02-14 - 13:28
Przyjmując sprawozdanie posła Vittorio Agnoletto (GUE/NGL, IT) Parlament Europejski poparł wprowadzanie do umów międzynarodowych zawieranych przez Wspólnotę klauzul dotyczących praw człowieka i demokracji. Parlament przestrzegł, że „nie jest już dłużej gotowy wyrażać zgodę na nowe międzynarodowe porozumienia niezawierające klauzuli dotyczącej praw człowieka i demokracji”.
Posłowie z zadowoleniem przyjęli praktykę Wspólnoty Europejskiej wprowadzania klauzul dotyczących praw człowieka i demokracji, ale chcą rozszerzenia klauzuli na wszystkie nowe umowy zawierane przez Unię Europejską z państwami trzecimi, zarówno uprzemysłowionymi, jak i rozwijającymi się, a także na umowy sektorowe, wymianę handlową, pomoc techniczną lub finansową, podobnie jak uczyniono to wobec krajów AKP. Przestrzegli zarazem, że Parlament Europejski „nie jest już dłużej gotowy wyrażać zgodę na nowe międzynarodowe porozumienia niezawierające klauzuli dotyczącej praw człowieka i demokracji”.
Sprawozdanie wzywa do zapewnienia większej przejrzystości procesu wdrażania klauzuli o demokracji oraz większego zaangażowania Parlamentu Europejskiego. Zastrzeżenia posłów budzą przede wszystkim zbyt ogólne sformułowania klauzul oraz nie wykorzystywanie w pełni ich wzajemnego charakteru.
Posłowie wyrażają przekonanie, że Unia Europejska musi wypracować nowe procedury i nowe kryteria stosowania klauzuli o prawach człowieka i demokracji, które będą stosowane bez żadnej dyskryminacji wobec wszystkich państw, bez względu na poziom ich rozwoju.
Polskie głosy w debacie
Przed głosowaniem, we wtorek, 14.02., odbyła się w Parlamencie Europejskim debata nad sprawozdaniem posła Agnoletto.
Poseł Ryszard Czarnecki (NI, PL) powiedział, że jeśli przyjdzie za sto lat oceniać wartości, którymi kierowała się UE to będzie z pewnością jej głównym celem była ochrona praw człowieka na świecie. Plamą na błękitnym sztandarze określił poseł Czarnecki stosowanie podwójnych standardów, kiedy UE krytykuje kraje naruszające prawa człowieka, ale milczy lub mówi szeptem, gdy zdarza się to w krajach szczególnie ważnych dla ekonomicznego interesu UE. Poseł Czarnecki poparł propozycję oddłużenia krajów rozwijających się i kontrolę wydatkowania pomocy tak, aby środki UE nie wspierały dyktatur w Afryce. Poparł również włączanie klauzul dotyczących praw człowieka i demokracji do porozumień sektorowych zawieranych przez Wspólnotę.
Poseł Bogusław Sonik (EPP-ED, PL) powiedział, że rzeczywiste poszanowanie klauzuli praw człowieka uzależnione jest od woli politycznej Państw Członkowskich. Ich wprowadzanie powinno się odbywać w sposób, który umożliwia wywieranie realnego wpływu na kraje trzecie. Poseł Sonik zauważył, że często w zachowaniach przywódców unijnych widoczny jest lęk i oportunizm, a zasada solidarności staje się dla nich "zbędnym balastem" . Poseł Sonik stwierdził, że brak jest europejskiej instytucji, która egzekwowałaby poszanowanie praw człowieka i wartości demokratycznych i że role taka powinna spełniać Agencja Praw Podstawowych. Na zakończenie polski deputowany wskazywał na łamanie wartości demokratycznych w Rosji, Tybecie i na Kubie oraz wezwał do bojkotu przeglądarki internetowej Google, która współpracuje z rządem Chin w cenzurowaniu treści internetowych.
Poseł Józef Pinior (PSE, PL) podkreślił, że prawa człowieka i demokracja to fundamenty, na których kształtowała się Unia Europejska. Klauzule dotyczące ochrony praw człowieka powinny znaleźć swoje miejsce we wszystkich umowach zawieranych przez Unie z krajami trzecimi, w tym w umowach sektorowych, handlowych, o pomocy technicznej i finansowej. Instytucje europejskie powinny mieć możliwość efektywnego egzekwowania zapisów umownych. Jednym ze sposobów usprawnienia kontroli przestrzegania klauzul byłaby coroczna wymiana informacji w zakresie wykonywania postanowień umowy przez obie strony. Podkreślając znaczenie klauzul poseł Pinior powiedział, że zwalczanie ubóstwa nie jest możliwe bez poszanowania wartości demokratycznych.
Posłanka Lida Geringer De Oedenberg (PSE, PL) powiedziała, że demokracja to podstawowy cel polityki w zakresie stosunków zewnętrznych UE, ale nie będzie on zrealizowany, jeśli umowy zawierane przez UE będą dotyczyć jedynie kwestii ekonomicznych lub politycznych. Klauzule dotyczące ochrony praw człowieka i demokratyzacji powinny być włączane do wszystkich umów zawieranych przez Wspólnotę, w tym umów handlowych, o pomocy technicznej i finansowej. Posłanka wskazała tez na konieczność większego zaangażowania Parlamentu Europejskiego w konsultację treści umów i ich egzekwowania. "Efektywny system wdrażania umów pozwoli przejść od ważnych słów na papierze do czynów" , zakończyła polska deputowana.
Tło historyczne
Od początku lat 90. Wspólnota Europejska umieszcza tzw. klauzulę praw człowieka w większości umów zawieranych z krajami trzecimi. Wyjątkiem są umowy zawierane w obszarach rolnictwa, tekstyliów i rybołówstwa. Do tej pory podpisano około 50 umów z klauzulą praw człowieka, która ma zastosowanie do ponad 120 krajów.
Parlament Europejski aktywnie wspierał klauzulę praw człowieka, koncentrując się w szczególności na monitorowaniu jej implementacji oraz na roli Parlamentu Europejskiego i społeczeństwa obywatelskiego. Kwestia praw człowieka oraz stosownych klauzul w umowach WE z krajami trzecimi wielokrotnie poruszana była w sprawozdaniach Parlamentu Europejskiego.
20060209IPR05135
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
