PE apeluje do Iranu o przywrócenie przejrzystości programu jądrowego
Stosunki zewnętrzne
2008-01-30 - 18:15
Javier Solana wziął udział w debacie w sprawie Iranu
W rezolucji przyjętej przez Parlament Europejski w sprawie Iranu posłowie krytykują władze w Teheranie za nieprzestrzeganie międzynarodowych zobowiązań w zakresie zawieszenia działalności związanej ze wzbogacaniem i przetwarzaniem materiałów jądrowych. Zastrzeżenia budzi także stan przestrzegania praw człowieka i wolności prasy w Iranie.
Parlament z zadowoleniem przyjmuje porozumienie osiągnięte na spotkaniu ministrów spraw zagranicznych stałych członków Rady Bezpieczeństwa ONZ, Niemiec i wysokiego przedstawiciela UE ds. WPZiB, które odbyło się w Berlinie w 22 stycznia 2008 r. Wzywa administrację Stanów Zjednoczonych oraz pozostałe zaangażowane w sprawę podmioty do zarzucenia skierowanej przeciwko Iranowi retoryki odwołującej się do rozwiązania zbrojnego oraz do polityki zmiany ustroju i do bezpośredniego udziału USA w negocjacjach z Iranem.
Prawa człowieka
Parlament wyraża głębokie zaniepokojenie z powodu pogorszenia stanu praw człowieka i apeluje do władz Iranu o przestrzeganie zobowiązań wynikających z międzynarodowych standardów praw człowieka i z instrumentów ratyfikowanych przez Iran. PE potępia wyroki śmierci i egzekucje przeprowadzane w Iranie, zwłaszcza wyroki nakładane na młodocianych przestępców i na nieletnich lub na nich wykonywane. Posłów niepokoi fakt, że w ostatnim roku w Iranie gwałtownie nasiliły się represje wobec organizacji społeczeństwa obywatelskiego. W szczególności Parlament potępił egzekucję Zamala Bawi, który został stracony zaledwie kilka godzin przed głosowaniem.
Rezolucja wzywa do umożliwienia mniejszościom wykonywania wszystkich praw przyznanych w irańskiej konstytucji i w prawie międzynarodowym oraz do usunięcia z prawa i z praktyki wszelkich form dyskryminacji i innych form łamania praw osób należących do mniejszości religijnych, etnicznych, językowych i innych. Parlament potępia represje wobec przeciwników politycznych, obrońców praw człowieka, dziennikarzy, użytkowników Internetu, nauczycieli, intelektualistów, kobiet, studentów, działaczy związkowych oraz osób należących do mniejszości religijnych, etnicznych, językowych lub innych.
Stosunki UE - Iran
Posłowie podkreślają, że możliwość zawarcia w przyszłości porozumienia o handlu i współpracy między Iranem a UE będzie uzależniona od zdecydowanej poprawy sytuacji panującej w Iranie pod względem poszanowania praw człowieka oraz od pełnej współpracy Iranu z MAEA. Iran powinien także dostarczyć obiektywne gwarancje co do pokojowego charakteru swojego programu jądrowego.
Debata
W przeddzień głosowania nad rezolucją odbyła się debata poświęcona sytuacji w Iranie, którą poprzedziło wystąpienie wysokiego przedstawiciela ds. polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Javiera Solany.
Iran to jedno z najważniejszych wyzwań, jakie stoi przed społecznością międzynarodową i kluczowy partner na Bliskim Wschodzie" - stwierdził Javier Solana rozpoczynając swoje wystąpienie na forum Parlamentu Europejskiego. "UE pragnie konstruktywnych relacji z Iranem, ale mamy kłopoty z ich nawiązaniem" - przyznał Solana.
Iran jest krajem, w którego systemie politycznym obecne są elementy demokracji, których trudno doszukać się w innych krajach tego regionu. Nie jest to demokracja doskonała, ale powinniśmy zaangażować się w rozmowy z irańskim parlamentem" - stwierdził Solana. Jednocześnie jednak w Iranie wykonuje się bardzo wiele wyroków śmierci, powtarzają się doniesienia o stosowaniu tortur, a wolności prasy jest jedną z najniższych na świecie" - powiedział. Od 2004 roku Iran nie wykazuje chęci dialogu z UE na temat praw człowieka.
Energia, walka z przemytem narkotyków i terroryzmem, to obszary, w których UE chciałaby współpracować z Iranem. Jednak, jak stwierdził Javier Solana, trudno postrzegać Iran jako konstruktywnego partnera, a polityka, jaką prowadzi ten kraj wobec Palestyny i Iraku jest sprzeczna z polityką UE. Iran jest jedynym państwem w regionie, które nie akceptuje koncepcji współistnienia państwa palestyńskiego i izraelskiego. Uwagi prezydenta Iranu Ahmadinedżada wobec Izraela są "nie do przyjęcia". Wszystko to oraz fakt, że Iran dostarcza broń dla Hamasu, sprawia, że kraj ten jest trudnym partnerem do współpracy w regionie. Solana przyznał natomiast, że owocna okazała się współpraca z Iranem w sprawie Afganistanu.
Powodem największych obaw społeczności międzynarodowej jest prowadzony przez Iran program jądrowy, który - jeśli ma charakter militarny - odbywałby się ze szkodą dla porozumienia o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej. Zdaniem Javiera Solany nawet podejrzenie, że Iran może pracować nad programem jądrowym o charakterze wojskowym jest czynnikiem destabilizującym sytuację w regionie i ten "czynnik należy usunąć".
Wystąpienia w imieniu grup politycznych
Michael GAHLER (EPP-ED, DE) przypomniał, że Iran jest krajem, który przeprowadza publiczne egzekucje skazanych na karę śmierci i podejrzewany jest o stosowanie tortur wobec więźniów. Ubiegłotygodniowa wizyta irańskiego negocjatora ds. programu atomowego Saeeda Jalili w Komisji Spraw Zagranicznych PE przyniosła jedynie ogólnikowe odpowiedzi na pytania, jakie stawiali posłowie. Nie zniknął brak zaufania ze strony opinii międzynarodowej.
"To, że w Iranie są wykonywane kary śmierci przez powieszenie jest czymś oburzającym i wstrętnym" - powiedział Hannes SWOBODA (PSE, AT). Podkreślił, że broni jądrowej nie powinno być w Iranie, ani w całym regionie bliskowschodnim. Skandalem było bierne przyglądanie się przez rząd USA, kiedy Pakistan uzyskiwał broń jądrową i kiedy przekazywał ją dalej w inne regiony.
Annemie NEYTS-UYTTEBROECK (ALDE, BE) zauważyła, że paradoksem jest, że Iran, który jest tak bogaty i ma tak dynamiczne społeczeństwo nie jest w stanie zapewnić przestrzegania praw człowieka. "Iran nie szanuje swojej własnej historii, biorąc pod uwagę to, jak reżim irański traktuje swoje własne społeczeństwo od wielu lat". Jednak rozwiązaniem może być jedynie dialog.
Konrad SZYMAŃSKI (UEN, PL) powiedział, że mimo różnych sygnałów, nie możemy być dziś pewni, że broń atomowa nie zostanie w Iranie opracowana. "Przekonanie, że wzbogacenie uranu w Iranie służy od 2003 r. celom cywilnym jest naiwne. Od tego czasu reformistycznie nastawiony prezydent Chatami został zastąpiony przez przedstawiciela dużo bardziej agresywnej linii politycznej. Musimy też pamiętać, że każdy program jądrowy był w fazie wstępnej ukrywany za parawanem projektów cywilnych, tak był w Rosji i w Indiach, w Chinach czy Izraelu. Jest wysoce prawdopodobne, że dzisiejszy program cywilny jest tylko etapem na drodze do ostatecznego wzbogacenia uranu do celów militarnych" przekonywał poseł i zaapelował by Unia Europejska z tych właśnie powodów utrzymała "jak najsilniejszą presję na Iran, nie wykluczając rozwiązania militarnego."
Angelika BEER (Verts/ALE, DE) uznała, że represje wobec kandydatów do Parlamentu świadczą o słabości prezydenta Iranu, który "czuje się zagrożony". Iran znalazł się w ślepej uliczce, a Europa niemal wyczerpała możliwości dialogu. Należy jednak poszukiwać drogi do dalszych rozmów bez stawiania wstępnych warunków, gdyż sankcje dotkną społeczeństwo i wzmocnią Ahmadinedżada.
Tobias PFLÜGER (GUE/NGL, DE) uznał, że jest nie do przyjęcia, aby kandydaci w wyborach parlamentarnych byli skreślani z list wyborczych. Należy jednak kontynuować negocjacje nie uciekając się "do żadnych gróźb". Dalsze sankcje wobec Iranu byłyby nieproduktywne.
Bastiaan BELDER (IND/DEM, NL) pytał Javiera Solanę, czy UE wesprze Międzynarodową Agencję Energii Atomowej w monitorowaniu irańskiego programu badawczego. Za dobrą wiadomość uznał fakt, że opozycja irańska nie podziela opinii prezydenta na temat Holokaustu.
Philip CLAEYS (NI, BE) powiedział, że działania UE powinny polegać na izolowaniu Iranu oraz zachęcaniu Rosji, aby zaprzestała współpracy z Iranem nad programem jądrowym.
Polskie głosy w debacie
Jacek SARYUSZ-WOLSKI (EPP-ED, PL) powiedział, że w sprawach Iranu Unia Europejska musi posiadać jedno stanowisko. Przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych przypomniał, że jej członkowie nie byli usatysfakcjonowani odpowiedziami, jakich udzielił im na spotkaniu irański negocjator ds. programu atomowego Saeed Jalili. Jednocześnie poseł Saryusz-Wolski zaznaczył, że spotkanie to pokazało jednomyślność w sprawie kwestii irańskiej oraz że wysłano silny sygnał polityczny do rządu Iranu. Zdaniem przewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych Iran musi zagwarantować pełną przejrzystość swego programu nuklearnego i współpracować z Międzynarodową Agencją Energii Atomowej. Powinniśmy także egzekwować od rządu irańskiego wykonanie przyjętych zobowiązań. Poseł Saryusz-Wolski poruszył w swej wypowiedzi także kwestię przestrzegania praw człowieka w Iranie i powiedział, że należy potępiać wszelkie naruszenia i nieprawidłowości, a także zachęcać Iran do woli przestrzegania praw człowieka.
Janusz ONYSZKIEWICZ (ALDE, PL) odniósł się w swej wypowiedzi do raportu CIA dotyczącego problemu nuklearnego w Iranie i powiedział, że "tylko jeden element został zawieszony i to jest niesłychanie wątpliwe, czy został zawieszony w sposób trwały. Opozycja irańska twierdzi, że ten program został tylko rozproszony w innych miejscach, ale dalej on jest kontynuowany." Zdaniem posła Onyszkiewicza warto wierzyć opozycji w Iranie, gdyż to ona "zwróciła po raz pierwszy uwagę na militarne aspekty programu jądrowego w Iranie, coś co potem okazało się absolutną prawdą." Nawiązując do tematu opozycji w Iranie poseł zaapelował, by "organizację Mudżahedinów Ludowych, skreślić z listy organizacji, które są organizacjami terrorystycznymi. W tej sprawie wypowiedziały się już sądy, wypowiedziało się już Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy, wypowiedział się parlament włoski. Czas, żebyśmy my zrobili to samo."
20080129IPR19894 oświadczenie Wysokiego przedstawiciela ds. Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa Javiera Solany (audio, 11:45, EN) oświadczenie komisarz Benity Ferrero-Waldner (audio, 08:41, EN) oświadczenia przedstawicieli grup politycznych (audio, 16:05, EN)
PL
1
PHOTO
20080130PHT20197.jpg
PL
2
MULTIMEDIA
20080130MLT20169.asf
PL
3
MULTIMEDIA
20080130MLT20175.asf
PL
4
MULTIMEDIA
20080130MLT20179.asf
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
