16.3.2009
PROJEKT REZOLUCJI
w odpowiedzi na pytania wymagające ustnej odpowiedzi B6‑0216/2009 i B6‑0215/2009
uwzględniając art. 108 ust. 5 Regulaminu,
złożył Kader Arif
w imieniu Komisji Handlu Międzynarodowego
w sprawie wstępnej Umowy o partnerstwie gospodarczym między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z jednej strony, a państwami Afryki Środkowej, z drugiej strony
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie wstępnej Umowy o partnerstwie gospodarczym między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z jednej strony, a państwami Afryki Środkowej, z drugiej strony
Parlament Europejski
–
uwzględniając rezolucje z dnia 25 września 2003 r. w sprawie Piątej Konferencji Ministerialnej Światowej Organizacji Handlu w Konkun Dz.U. C 77 E z 26.03.2004, str. 393. , z dnia 12 maja 2005 r. w sprawie oceny realizacji rundy dauhańskiej po wejściu w życie decyzji Rady Generalnej WTO z dnia 1 sierpnia 2004 r. Dz.U. C 92 E z 20.04.2006, str. 397. , z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie przygotowań do Szóstej Konferencji Ministerialnej Światowej Organizacji Handlu w Hongkongu Dz.U. C 285 E z 22.11.2006, str. 126. , z dnia 23 marca 2006 r. w sprawie umów o partnerstwie gospodarczym (EPA) Dz.U. C 292 E z 01.12.2006, str. 121. , z dnia 4 kwietnia 2006 r. w sprawie oceny rundy dauhańskiej po Konferencji Ministerialnej Światowej Organizacji Handlu (WTO) w Hongkongu Dz.U. C 293 E z 02.12.2006, str. 155. , z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawie handlu i ubóstwa: projektowanie polityki handlowej z myślą o maksymalizacji udziału handlu w eliminacji ubóstwa Dz.U. C 298 E z 08.12.2006, str. 261. , z dnia 7 września 2006 r. w sprawie zawieszenia negocjacji dotyczących agendy rozwoju z Ad-Dauhy Dz.U. C 305 E z 14.12.2006, str. 244. , z dnia 23 maja 2007 r. w sprawie umów o partnerstwie gospodarczym Dz.U. C 102 E z 24.04.2008, str. 301. , z dnia 12 grudnia 2007 r. w sprawie umów o partnerstwie gospodarczym Dz.U. C 323 E z 18.12.2008, str. 361. i z dnia 5 czerwca 2008 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady wprowadzającego ogólny system preferencji taryfowych na okres od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2011 r. oraz zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 552/97, nr 1933/2006 oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 964/2007 i nr 1100/2006 Dokumenty przyjęte, P6_TA(2008)0252 . ,
–
uwzględniając wstępną Umowę o partnerstwie gospodarczym między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z jednej strony, a państwami Afryki Środkowej, z drugiej strony
–
uwzględniając Umowę o partnerstwie pomiędzy członkami grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) z jednej strony, a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z drugiej strony, podpisaną w Kotonu w dniu 23 czerwca 2000 r. (Umowa z Kotonu),
–
uwzględniając wnioski Rady ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych z kwietnia 2006 r., października 2006 r., maja 2007 r., października 2007 r., listopada 2007 r. i maja 2008 r.,
–
uwzględniając komunikat Komisji z dnia 23 października 2007 r. w sprawie umów o partnerstwie gospodarczym (COM(2007)0635),
–
uwzględniając art. XXIV Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu (GATT),
–
uwzględniając deklaracje ministerialne przyjęte w czasie czwartej sesji Konferencji Ministerialnej WTO w dniu 14 listopada 2001 r. w Ad-Dausze oraz w czasie szóstej sesji Konferencji Ministerialnej WTO w dniu 18 grudnia 2005 r. w Hongkongu,
–
uwzględniając wspólnej strategii dotyczącej pomocy na rzecz wymiany handlowej, przyjętej przez Radę Unii Europejskiej w dniu 15 października 2007 r.,
–
uwzględniając raport i zalecenia opracowane przez Zespół ds. Pomocy na rzecz Handlu, przyjęte przez Radę Generalną WTO w dniu 10 października 2006 r.,
–
uwzględniając deklarację milenijną ONZ z dnia 8 września 2000 r., w której określono milenijne cele rozwoju jako kryteria wspólnie ustalone przez społeczność międzynarodową w celu wyeliminowania ubóstwa,
–
uwzględniając zobowiązania wspólnotowe w zakresie oficjalnej pomocy rozwojowej podjęte w konsensusie z Monterrey przyjętym w dniu 22 marca 2002 r. przez Organizację Narodów Zjednoczonych na konferencji międzynarodowej w sprawie finansowania rozwoju, w komunikacie z Gleneagles wydanym w dniu 8 lipca 2005 r. przez grupę G8, w konkluzjach Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w ramach Rady w sprawie umów o partnerstwie gospodarczym, przyjętych w dniu 27 maja 2008 r. w Addis-Abebie oraz w deklaracji z Ad-Dauchy przyjętej w dniu 2 grudnia 2008 r. przez Organizację Narodów Zjednoczonych na drugiej międzynarodowej konferencji na temat finansowania rozwoju,
–
uwzględniając plan działania z Akry przyjęty w dniu 4 września 2008 r. przez państwa uczestniczące w trzecim forum wysokiego szczebla na temat skuteczności pomocy rozwojowej,
–
uwzględniając art. 108 ust. 5 w połączeniu z art. 103 ust. 2 Regulaminu,
A.
mając na uwadze, że z powodu niemożliwości zawarcia porozumienia regionalnego z wszystkimi krajami Afryki Środkowej przed końcem 2007 r., Unia Europejska i Kamerun parafowały w dniu 17 grudnia 2007 r. wstępną Umowę o partnerstwie gospodarczym; mając na uwadze, że umowa ta została podpisana w dniu 15 stycznia 2009 r. w Jaunde,
B.
mając na uwadze, że podstawowymi celami tej umowy, podobnie jak wszystkich umów o partnerstwie gospodarczym, muszą być zrównoważony rozwój gospodarczy i społeczny, likwidacja ubóstwa, a także wspieranie integracji regionalnej i większe włączenie gospodarek krajów AKP do gospodarki światowej,
C.
mając na uwadze, że Komisja wciąż równolegle negocjuje umowę z wszystkimi państwami Afryki Środkowej,
D.
mając na uwadze, że należy uwzględnić różnorodność profilu gospodarczego i społecznego ośmiu państw Afryki Środkowej, z których sześć jest państwami wyspiarskimi lub śródlądowymi, zaś pięć należy do grupy do najmniej rozwiniętych krajów i korzysta z wolnego dostępu do europejskiego rynku w ramach inicjatywy „Wszystko oprócz broni”,
E.
mając na uwadze, że otwarciu tych państw na eksport z Unii musi towarzyszyć pomoc rozwojowa i zasadnicza pomoc techniczna,
F.
mając na uwadze, że Komisja i państwa członkowskie Unii zobowiązały się w październiku 2007 r. każde wnieść rocznie dodatkowy 1 000 000 000 euro w ramach inicjatywy „Pomocy na rzecz handlu” w celu wsparcia państw rozwijających się w poprawie ich zdolności handlowych, niezależnie od tego, czy podpisały umowę o partnerstwie gospodarczym oraz mając na uwadze, że region Afryki Środkowej powinien od tej chwili otrzymywać sprawiedliwą i należną część tej kwoty;
G.
mając na uwadze, że istnieje jak dotąd ograniczona konkurencja pomiędzy gospodarką UE i Kamerunem, ponieważ eksportu UE obejmuje głównie towary, których Kamerun nie produkuje, lecz potrzebuje do bezpośredniej konsumpcji lub jako udziału w przemyśle krajowym, mając ma uwadze, że ewentualny wzrost eksportu UE do Kamerunu po podpisaniu przejściowej umowy o partnerstwie gospodarczym nie powinien hamować lokalnej produkcji ani nowo powstających sektorów przemysłu, jako że umowa o partnerstwie gospodarczym powinna przyczyniać się do dywersyfikacji gospodarek państw AKP;
1.
podkreśla, że umów takich nie można uważać za satysfakcjonujące, jeżeli nie zmierzają do osiągania następujących celów: udzielenie krajom AKP wsparcia finansowego na zrównoważony rozwój, promowanie większego włączenia tych państw do handlu światowego, wzmocnienie procesu regionalizacji, ożywienie wymiany handlowej między Unią Europejską a krajami AKP oraz wspieranie różnorodności gospodarczej strefy AKP;
2.
zwraca, w szczególności, uwagę na pierwotną rację bytu tych umów, a mianowicie: rozwój, ograniczenie ubóstwa i wkład w osiągnięcie milenijnych celów rozwoju;
3.
uważa, że spełnienie powyższych celów można uzyskać poprzez ochronę ukierunkowaną na kraje AKP przed pewnymi możliwymi negatywnymi skutkami wdrażania umów o partnerstwie gospodarczym, poprzez wsparcie umożliwiające im czerpanie rzeczywistych korzyści z ułatwień handlowych oraz poprzez służenie pomocą w rozwoju gospodarczym i społecznym; wzywa Komisję i państwa członkowskie do udzielania większego i bardziej odpowiedniego wsparcia w celu ułatwienia przekształcenia gospodarczego na skutek podpisania przejściowej umowy o partnerstwie gospodarczym;
4.
zachęca negocjujące strony, aby zgodnie z planem zakończyły negocjacje w 2009 r.; zachęca strony do dołożenia wszelkich możliwych starań w celu planowego zawarcia wszechstronnych umów o partnerstwie gospodarczym między krajami AKP a Unią Europejską do końca 2009 r.;
5.
jest świadomy, że zgodnie z zasadami WTO umowa miała zostać zawarta do 31 grudnia 2007 r.; zauważa jednak, że Komisja, jakby możliwe jeszcze było spełnienie zobowiązań Wspólnoty Europejskiej wobec WTO poprzez ograniczenie do umowy dotyczącej samych towarów, naciskała na zawarcie wszechstronnych umów o partnerstwie gospodarczym przed upływem tego terminu;
6.
uznaje korzyści płynące z podpisania przejściowej umowy o partnerstwie gospodarczym dla eksporterów, w wyniku rozszerzenia możliwości w zakresie wywozu do Unii Europejskiej po wygaśnięciu umowy z Kotonu z dniem 1 stycznia 2008 r., a tym samym uniknięcia negatywnych skutków, jakie mogły wyniknąć dla eksporterów z krajów AKP, gdyby musieli funkcjonować w mniej korzystnym systemie handlowym;
7.
z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Unia Europejska oferuje krajom AKP w pełni bezcłowy i bezkwotowy dostęp do rynku Unii Europejskiej dla większości produktów w celu wsparcia liberalizacji handlu między krajami AKP a Unią Europejską;
8.
domaga się szybkiej procedury ratyfikacji w celu bezzwłocznego udostępnienia krajom partnerskim korzyści płynących z przejściowej umowy o partnerstwie gospodarczym;
9.
podkreśla, że jeżeli umowa z Kamerunem zostanie potwierdzona, konieczne będzie podjęcie znacznych wysiłków, a także udzielenie ogromnej pomocy europejskiej w celu modernizacji gospodarki Kamerunu;
10.
uważa, że mimo że kameruńskie produkty rolne mają preferencyjny dostęp do rynku europejskiego, umowa o partnerstwie gospodarczym nie przyniesie rozwoju kameruńskiej produkcji rolnej, jeżeli zdolności produkcyjne nie zostaną wzmocnione i zmodernizowane poprzez inwestycje techniczne i finansowe;
11.
zauważa, że istotna rozbieżność w odniesieniu do wysokości środków publicznych przeznaczanych na dotacje dla rolnictwa między UE a krajami AKP stawia w niekorzystnej sytuacji kraje AKP poprzez zmniejszanie ich konkurencyjności zarówno w odniesieniu do handlu krajowego, jak i zagranicznego, ponieważ ich produkty są rzeczywiście droższe;
12.
popiera w związku z tym uzgodnione wyjątki od taryf celnych dotyczące głównie produktów rolnych oraz niektórych przetworzonych produktów rolnych, biorąc pod uwagę fakt, że wyjątki te opierają się przede wszystkim na potrzebie ochrony nowo powstających gałęzi przemysłu lub wrażliwych produktów w tych krajach;
13.
wzywa negocjatorów wszystkich kompleksowych EPA, aby w pełni opowiedzieli się za przejrzystym zarządzeniem zasobami naturalnymi i opracowaniem najlepszych praktyk, dzięki którym odnośne kraje będą mogły uzyskać maksymalne korzyści z tych zasobów;
14.
wzywa Komisję do wyjaśnienia, jak wygląda faktyczny podział środków w regionie AKP, przewidzianych na wydatki priorytetowe w ramach zwiększonego budżetu pomocy na rzecz wymiany handlowej;
15.
stwierdza, że należy przestrzegać harmonogramu zobowiązań i wypłat środków funduszy europejskich uzgodnionego w programach krajowych i regionalnych, ponieważ takie środki są niezbędne do wspierania procesu liberalizacji w krajach AKP;
16.
podkreśla, że środki europejskie muszą jednocześnie pomóc w modernizacji gospodarek krajów AKP i w wyrównaniu strat w przychodach z ceł; wzywa Komisję, aby możliwie jak najszybciej poinformowała, jakie będą jej metody obliczania wpływu podatkowego netto umów o partnerstwie gospodarczym;
17.
podkreśla, że zgodnie z zasadami paryskimi dotyczącymi skuteczności pomocy, pomoc musi między innymi odpowiadać na zapotrzebowanie, dlatego też wzywa kraje AKP do przedstawienia, jakie dodatkowe związane z umowami o partnerstwie gospodarczym fundusze są potrzebne, w szczególności w świetle ram prawnych, środków zabezpieczających, ułatwiania handlu, wsparcia przy spełnianiu międzynarodowych norm sanitarnych i fitosanitarnych oraz w dziedzinie własności intelektualnej, jak również mechanizmów monitorowania umów o partnerstwie gospodarczym;
18
wzywa odpowiednie kraje do dostarczenia jasnych i przejrzystych informacji na temat swojej sytuacji gospodarczej i politycznej oraz rozwoju w celu ulepszenia współpracy z Komisją;
19.
1n. podkreśla znaczenie handlu wewnątrzregionalnego oraz potrzebę zwiększenia regionalnych połączeń handlowych w celu zapewnienia zrównoważonego rozwoju w danym regionie; podkreśla znaczenie współpracy i zgodności między poszczególnymi podmiotami regionalnymi;
20.
zachęca do dalszego obniżania taryf celnych między krajami rozwijającymi się a grupami regionalnymi, które dziś stanowią od 15 do 25 procent wartości handlowej, do dalszego promowania handlu w części południowej, wzrostu gospodarczego i integracji regionalnej;
21.
utrzymuje, że przyszła umowa o partnerstwie gospodarczym z Afryką Środkową nie może w żadnym wypadku zagrażać spójności ani osłabiać integracji regionalnej tych państw;
22.
wzywa Komisję do dołożenia wszelkich starań w celu ponownego rozpoczęcia negocjacji w sprawie dauhańskiej agendy rozwoju oraz zagwarantowania, że umowy dotyczące liberalizacji handlu nadal będą wspierać rozwój krajów biednych;
23.
jest przekonany, że całościowe EPA powinny stanowić uzupełnienie umowy w sprawie dauhańskiej agendy rozwoju, a nie rozwiązanie alternatywne dla krajów AKP;
24.
stwierdza, że niepewności związane z rozmowami w ramach rundy dauhańskiej i rozstrzygnięciem spornych kwestii dotyczących banana w WTO wymagają szczególnej czujności i priorytetowych działań Unii Europejskiej w celu zabezpieczenia przyszłości sektora bananowego w Kamerunie i w regionie oraz w Afryce Środkowej;
25.
z zadowoleniem przyjmuje środki ochronne przewidziane w umowie, lecz zwraca uwagę, że mechanizmy przewidziane do ich wykorzystania są złożone i mogłyby ograniczyć możliwości ich stosowania; wzywa obie strony do unikania nadużywania środków ochronnych;
26.
zwraca uwagę na konieczność całościowej oceny wpływu umowy o partnerstwie gospodarczym regularnie przez parlamenty krajowe, Parlament Europejski i społeczeństwo obywatelskie; wzywa do zapewnienia możliwości przeglądu harmonogramu liberalizacji w zależności od wniosków powyższej oceny;
27.
wzywa do wspierania produkcji i eksportu produktów przetworzonych o największej wartości dodanej, w szczególności poprzez uproszczenie i uelastycznienie zasad pochodzenia, które powinny uwzględniać różnice w poziomie rozwoju przemysłowego miedzy UE a krajami AKP, a także między poszczególnymi krajami AKP;
28.
przyjmuje do wiadomości ustanowienie okresów przejściowych w ramach przejściowej umowy o partnerstwie gospodarczym dla małych i średnich przedsiębiorstw w celu umożliwienia im przystosowania do zmian zachodzących w wyniku umowy, a także wzywa władze odnośnych krajów do dalszego wspierania interesów małych i średnich przedsiębiorstw w negocjacjach zmierzających do podpisania pełnej umowy;
29.
wzywa Unię Europejską, aby udzielała silniejszego i odpowiedniego wsparcia władzom krajów AKP i sektorowi prywatnemu, tak aby ułatwić przekształcenie gospodarcze po podpisaniu przejściowej umowy o partnerstwie gospodarczym;
30.
zwraca uwagę, że regionalna umowa o partnerstwie gospodarczym nie może stanowić zwykłej transpozycji umowy przejściowej z Kamerunem; przypomina, że Kamerun nie odzwierciedla różnorodności ośmiu państw regionu, które nie mają tych samych priorytetów i potrzeb w odniesieniu do harmonogramu liberalizacji, okresu przejściowego czy listy produktów wrażliwych; wzywa, aby regionalna umowa o partnerstwie gospodarczym była wystarczająco elastyczna, by uwzględnić te szczególne cechy;
31.
stwierdza, że aktualna oferta regionu Afryki Środkowej dotycząca liberalizacji 71% jego wymiany handlowej przez okres 20 lat, z pięcioletnim okresem przygotowawczym nie jest zgodna z założeniami WTO, która przewiduje liberalizację na poziomie 80% w okresie 15 lat;
32.
zaleca elastyczne, asymetryczne i pragmatyczne podejście w trwających negocjacjach dotyczących pełnej umowy o partnerstwie gospodarczym; w tym kontekście w szczególności wzywa Komisję, aby uwzględniła wniosek regionu Środkowej Afryki dotyczący aspektów rozwojowych umowy; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje konkluzje Rady z dnia 16 i 17 czerwca 2008 r.;
33.
uznaje włączenie do wszechstronnych umów o partnerstwie gospodarczym rozdziału na temat współpracy w dziedzinie rozwoju obejmującego współpracę w zakresie handlu towarami, konkurencyjność podaży, infrastrukturę ulepszającą przedsiębiorczość, handel usługami, zagadnienia związane z handlem, tworzenie zdolności instytucjonalnych oraz dostosowania podatkowe; wzywa obie strony do zastosowania się do przyjętego zobowiązania dotyczącego zakończenia negocjacji w sprawie konkurencji i zamówień publicznych dopiero w momencie stworzenia odpowiedniej zdolności;
34.
wzywa Komisję, żeby bezwarunkowo i w elastyczny sposób wyszła naprzeciw zgłaszanym przez kraje AKP wnioskom o dokonanie przeglądu kwestii spornych w przejściowych umowach o partnerstwie gospodarczym, w tym definicji pojęcia „zasadniczo każda forma wymiany handlowej”, klauzuli największego uprzywilejowania (KNU), zobowiązań do zniesienia ceł wywozowych, klauzuli zawieszającej oraz specjalnych zabezpieczeń dwustronnych;
35.
wzywa, aby w razie gdyby państwa Afryki Środkowej niebędące państwami najmniej rozwiniętymi nie chciały podpisać umowy o partnerstwie gospodarczym, Komisja rozpatrzyła wszelkie możliwości alternatywne w celu przedstawienia tym państwom nowych ram handlowych zgodnie z zasadami WTO;
36.
przypomina, że kryteria WTO nie wymagają umowy o usługi lub tzw. kwestie singapurskie; podkreśla zatem, że Komisja nie może żądać negocjacji na ten temat, jeżeli dane państwa nie są do tego chętne, ani korzystać z „klauzul rendez-vous” przejściowej umowy o partnerstwie gospodarczym w celu nakłonienia wszystkich państw regionu do omówienia tych zagadnień;
37.
wzywa Komisję, aby nie włączała do umowy o partnerstwie gospodarczym postanowień dotyczących własności intelektualnej, które stanowiłby barierę w dostępie do podstawowych leków; zachęca Unię Europejską, aby wykorzystała umowy o partnerstwie gospodarczym do pomocy krajom AKP we wdrożeniu instrumentów elastyczności zgodnie z deklaracją z Ad-Dauhy w sprawie TRPIS i zdrowia publicznego;
38.
nalega, aby umowy o partnerstwie gospodarczym zawierały wzmocnione rozdziały o rozwoju w celu osiągnięcia milenijnych celów rozwoju oraz promowania i wzmocnienia podstawowych praw socjalnych i praw człowieka;
39.
podkreśla, że każda wszechstronna umowa o partnerstwie gospodarczym musi również zawierać przepisy z zakresu dobrego zarządzania, przejrzystości działań politycznych i praw człowieka;
40.
nalega, aby Parlament Europejski był regularnie informowany i aktywnie uczestniczył w procesie negocjowania umów o partnerstwie gospodarczym; przypomina w związku z tym o roli Parlamentu Europejskiego w zakresie nadzoru i wczesnego ostrzegania oraz woli parlamentarzystów do stymulowania pogłębionego dialogu między instytucjami europejskimi i przedstawicielami krajów AKP i społeczeństwa obywatelskiego;
41.
wzywa do ustanowienia odpowiednich i przejrzystych mechanizmów monitorowania – z jasno określoną rolą i zakresem oddziaływania – w celu śledzenia wpływu umowy o partnerstwie gospodarczym przy większej odpowiedzialności ze strony krajów AKP oraz szerokich konsultacjach z zainteresowanymi stronami;
42.
podkreśla w szczególności kluczową rolę parlamentów AKP i podmiotów niepaństwowych w monitorowaniu i zarządzaniu EP i zwraca się do Komisji o zapewnienie ich systematycznego zaangażowania w proces odbywających się negocjacji; uważa, że wymaga to jasnej agendy dla dalszych negocjacji, którą powinny ustalić kraje AKP i Unia Europejska w oparciu o podejście partycypacyjne;
43.
podkreśla znaczenie odpowiednich i przejrzystych mechanizmów monitorowania skutecznie nadzorowanych przez właściwą komisję Parlamentu Europejskiego, aby zapewnić ogólną spójność polityki handlowej i polityki rozwoju;
44.
zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich i krajów AKP, Radzie AKP-UE oraz Wspólnemu Zgromadzeniu Parlamentarnemu AKP-UE.
