Uprowadzenia dzieci za granicę: wywiad z Evelyne Gebhardt, mediatorem Parlamentu Europejskiego
Wymiar sprawiedliwości i sprawy wewnętrzne
2009-01-28 - 10:21
Evelyne Gebhardt Niemiecka socjalistka Evelyne Gebhardt, sprawozdawczyni w dziedzinie rozwodów międzynarodowych, jest również mediatorem Parlamentu Europejskiego ds. uprowadzeń dzieci za granicę. Jest to funkcja mało znana, lecz do tej cennej instytucji mediatora PE można się odwołać w przypadku konfliktu między rodzicami. Deputowana opowiada nam o swojej pracy.
Kiedy i dlaczego Parlament Europejski podjął inicjatywę mianowania mediatora ds. uprowadzeń dzieci za granicę? W dniu 18 lutego 1987 r. Lord Plumb spotkał się w Strasburgu z „pięcioma matkami z Algieru”* oraz z matką z Wielkiej Brytanii. „Matki z Algieru” to matki, którym sądy francuskie przyznały prawo do opieki nad dziećmi, lecz ich byli mężowie uprowadzili dzieci, przy okazji korzystania z prawa do odwiedzin, i zatrzymali je na terytorium Algierii, co najczęściej stoi w zgodzie z prawem algierskim, według sprawozdania na temat uprowadzeń dzieci autorstwa Marie-Claude Vayssade z dnia 28 kwietnia 1989 r.
Matki od wielu lat prowadzą walkę o przyznanie ich dzieciom prawa do swobodnego przemieszczania się pomiędzy obojgiem rodziców. Strasburg znalazł się na trasie marszu Paryż-Genewa, który „matki z Algieru” zorganizowały w dniach 10 lutego-4 marca 1987 r. Ich intencją było przedstawienie przed Komisją Praw Człowieka ONZ w Genewie projektu zalecenia dotyczącego swobodnego przemieszczania się dzieci, w ramach prac nad konwencją ONZ o prawach dziecka.
W dniu 24 lutego 1987 przewodniczący PE wystosował pismo do wszystkich państw członkowskich informujące o stanowisku zajętym przez PE w sprawie inicjatywy „matek z Algieru” oraz o swoim osobistym poparciu dla tej inicjatywy. Wyznaczono specjalnego członka gabinetu przewodniczącego do zajmowania się tą sprawą. W dniu 20 marca 1987 r. przewodniczący PE mianował mnie „ europejskim mediatorem ds. uprowadzeń dzieci pochodzących z małżeństw międzynarodowych poza granice kraju ”. Nominacja ta odzwierciedlała również wolę PE, by podjąć działania praktyczne w następstwie wizyty w Strasburgu „matek z Algieru”.
Misja mediatora polega na łączeniu i koordynowaniu, we współpracy z Komisją Petycji, przypadków spornych pomiędzy rodzicami dotyczących uniemożliwiania kontaktów z dziećmi.
Na czym polega pani rola?
Mediator próbuje doprowadzić do polubownego porozumienia między rodzicem, który uprowadził dziecko, a drugim rodzicem, pamiętając o tym, że priorytetem jest dobro ich dziecka (dzieci). Każde dziecko ma prawo do obojga rodziców, każdy z rodziców może więc wszcząć procedurę mediacyjną.
Obowiązkiem mediatora Parlamentu Europejskiego ds. uprowadzenia dziecka za granicę przez rodzica jest pomoc dzieciom i ich rodzicom w znalezieniu najlepszego rozwiązania dla dobra dziecka. Należy zatem podkreślić, że podstawową misją mediatora jest czuwanie nad tym, by przestrzegano najlepszego interesu dziecka. Aby oszczędzić dzieciom, rodzicom oraz innym bezpośrednio zaangażowanym osobom – jak np. dziadkowie – stresu i obaw związanych z postępowaniem prawnym, mediator PE dostarcza informacji i rad na temat alternatywnego sposobu rozwiązania konfliktu, czyli właśnie mediacji.
Porozumienie osiągnięte przez strony w czasie procedury mediacyjnej może przyczynić się do uniknięcia niepotrzebnego przemieszczania dziecka, pozwala rodzicom na podjęcie próby aktywnego i skutecznego rozwiązania wszystkich problemów dotyczących rodziny. Mediacja jest procesem szybszym i mniej kosztownym niż proces sądowy. Porozumienie, na które strony wcześniej świadomie się zgodziły, którego warunki zrozumiały i które podpisały, można przedstawić przed sądami - te mogą uprawomocnić jego warunki poprzez orzeczenie sądowe, które będzie uznawane i stosowane w innych krajach.
W celu zagwarantowania skuteczności i profesjonalnego charakteru mediacji, mediator PE ds. uprowadzenia dziecka za granicę przez rodzica może zgromadzić zespół mediatorów zajmujących się odrębnie poszczególnymi przypadkami. Zasadą, której stara się przestrzegać mediator, jest zapewnienie następującej kombinacji mediatorów: kobieta – mężczyzna, adwokat – osoba spoza branży prawniczej (psycholog, socjolog, pedagog, pracownik opieki społecznej itd.), z których każdy posługuje się językiem stron sporu.
Jaką pomoc może pani zapewnić rodzicom, których dzieci padły ofiarą uprowadzenia?
Podstawowym obowiązkiem mediatora nie jest pomaganie rodzicom, ale pomaganie dzieciom! Nawet jeśli seans mediacyjny jest zorganizowany dla rodziców, to skorzystać na nim musi dziecko. W trakcie mediacji szukamy najlepszych rozwiązań dla całej rodziny, lecz przede wszystkim dla dziecka. Kładę nacisk na ten aspekt mediacji, ponieważ często rodzice kłócą się o swoje prawa, zapominając o prawie dziecka do kontaktu z obojgiem rodziców oraz o jego prawie do utrzymywania stałego, osobistego związku i bezpośredniego kontaktu z obojgiem rodziców, chyba że jest to sprzeczne z jego interesami (art. 24 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej).
Jakie trudności napotyka pani podczas rozwiązywania skomplikowanych sytuacji prawnych? Czy uważa pani, że potrzebne są nowe przepisy prawne w tej dziedzinie?
Konwencja Haska z 25 października 1980 r. w sprawie cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę jest na szczeblu międzynarodowym najważniejszym i najbardziej obszernym dokumentem. Konwencja ma na celu ochronę dzieci w środowisku międzynarodowym przed szkodliwymi skutkami nielegalnego przewożenia czy przetrzymywania oraz ustanawia ona procedury w celu zagwarantowania natychmiastowego powrotu dziecka do kraju stałego zamieszkania. Jeśli państwa-sygnatariusze Konwencji stosują się do jej postanowień oraz do jej ducha i właściwie ją interpretują, nie napotykamy trudności (zob. odnośnik poniżej).
Unia Europejska ze swej strony dysponuje rozporządzeniem „Bruksela II”, którego zadaniem jest również zapobieganie uprowadzaniu dzieci przez rodziców na terytorium Unii Europejskiej i które bazuje na postanowieniach Konwencji haskiej (zob. odnośnik poniżej).
Prawo jest dobre, lecz należy je właściwie stosować i zachęcać inne państwa do przystąpienia do Konwencji. Myślę tu o krajach Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, których kultura, tradycja, mentalność, koncepcja dotycząca pozycji kobiety i dzieci różnią się od naszych. Powinno się zastąpić porozumienia dwustronne jednolitym i ogólnym rozporządzeniem w celu harmonizacji i poprawy współpracy na rzecz ochrony interesów dzieci.
20090126STO47093 Zharmonizowane prawo w sprawach międzynarodowych małżeństw Konferencja haska prawa prywatnego międzynarodowego Mediator Parlamentu Europejskiego ds. rodzicielskiego uprowadzenia dziecka za granicę Rozwody bez granic
PL
1
PHOTO
20090126PHT47146.jpg
PL
3
LINK
http://www.hcch.net/index_en.php?act=text.display&tid=21
PL
4
LINK
/parliament/public/staticDisplay.do;jsessionid=BD4A63F975939A6A2C7B55FBA4AE3595.node2?id=154
-//EP//TEXT IM-PRESS 20081020IPR40047 0 NOT XML V0//PL
-//EP//TEXT IM-PRESS 20070913STO10370 0 NOT XML V0//PL
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 STO DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 STO DOC XML V0//EN
