P6_TA(2006)0121
Jawność posiedzeń Rady działającej w ramach swoich uprawnień prawodawczych
A6-0056/2006
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie specjalnego sprawozdania Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, w nawiązaniu do projektu zalecenia dla Rady Unii Europejskiej w związku ze skargą 2395/2003/GG dotyczącą jawności posiedzeń Rady działającej w ramach swoich uprawnień prawodawczych ( 2005/2243(INI) )
Parlament Europejski
, –
uwzględniając specjalne sprawozdanie Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich dla Parlamentu Europejskiego w nawiązaniu do projektu zalecenia dla Rady Unii Europejskiej w związku ze skargą 2395/2003/GG,
–
uwzględniając art. 1 traktatu UE,
–
uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43.
,
–
uwzględniając art. 255 traktatu WE dotyczący dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji,
–
uwzględniając art. 195 i 207 traktatu WE,
–
uwzględniając deklarację z Laeken dotyczącą przyszłości Unii Europejskiej Załącznik I do wniosków prezydencji Rady Europejskiej z Laeken w dniach 14 i 15 grudnia 2001 r.
,
–
uwzględniając wnioski prezydencji Rady Europejskiej ze szczytu w Sewilli w dniach 21-22 czerwca 2002 r.,
–
uwzględniając art. 3 ust. 7 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich Dz.U. L 113 z 4.5.1994, str. 15.
,
–
uwzględniając art. 45 i art. 195 ust. 3 Regulaminu,
–
uwzględniając sprawozdanie Komisji Petycji ( A6-0056/2006 ),
A.
mając na uwadze, że art. 195 traktatu WE upoważnia Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich do przyjmowania od każdego obywatela Unii skarg dotyczących przypadków niewłaściwego administrowania w działaniach instytucji lub organów wspólnotowych,
B.
mając na uwadze, że skarżący w skardze 2395/2003/GG wniesionej do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich utrzymują, że posiedzenia Rady działającej w ramach swoich uprawnień prawodawczych nie są zgodne z art. 1 ust. 2 traktatu o UE i są jawne tylko w zakresie przewidzianym w art. 8 i 9 regulaminu Rady z dnia 22 lipca 2002 r. zmienionym w dniu 22 marca 2004 Dz.U. L 106 z 15.4.2004, str. 22.
,
C.
mając na uwadze, że skarżący uważają, że posiedzenia Rady działającej w ramach swoich uprawnień prawodawczych powinny być jawne oraz zażądali odpowiedniej zmiany regulaminu Rady,
D.
mając na uwadze, że zgodnie z art. 12 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 oraz art. 7 zmienionego regulaminu Rady ostatnia ze wspomnianych instytucji działa w charakterze prawodawcy w znaczeniu drugiego akapitu art. 207 ust. 3 traktatu WE wtedy, gdy przyjmuje przepisy prawnie wiążące w Państwach Członkowskich lub dla nich przeznaczone, w postaci rozporządzeń, dyrektyw, decyzji ramowych lub decyzji, na postawie odpowiednich postanowień traktatów, z wyjątkiem dyskusji prowadzących do przyjęcia środków wewnętrznych, aktów administracyjnych lub budżetowych, aktów dotyczących stosunków międzyinstytucjonalnych lub międzynarodowych albo aktów niewiążących (takich jak konkluzje, zalecenia i rezolucje),
E.
mając na uwadze, że zgodnie ze wspomnianą definicją działalności legislacyjnej Rady jej działalność nielegislacyjna jest odpowiednio bardzo ograniczona w porównaniu do jej działalności legislacyjnej oraz że jej prace powinny w związku z tym opierać się na zasadzie przejrzystości, a zasada poufności powinna być stosowana wyłącznie w odniesieniu do jej działalności nielegislacyjnej, w koniecznych przypadkach,
F.
mając na uwadze, że zgodnie z art. 1 ust. 2 traktatu UE decyzje w UE powinny być podejmowane "z możliwie najwyższym poszanowaniem zasady otwartości i jak najbliżej obywateli",
G.
mając na uwadze, że dnia 19 listopada 2003 r. J. Solana, Sekretarz Generalny Rady, w odpowiedzi na list otwarty wystosowany przez skarżących stwierdził, że nadanie cechy jawności obradom prawodawczym Rady jest zagadnieniem, które spotkało się z szerokim poparciem,
H.
mając na uwadze, że Rada, w odpowiedzi skierowanej do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, uznała, że zasada jawności podejmowania decyzji ustanowiona między innymi w art. 1 ust. 2 traktatu UE ma bardzo duże znaczenie,
I.
mając na uwadze, że Rada w swoim regulaminie zmienionym w 2004 r., wprowadziła zasady przewidujące większą jawność posiedzeń, podczas których działa w ramach swoich uprawnień prawodawczych,
J.
mając na uwadze, że w październiku 2004 r. Państwa Członkowskie podpisały Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy, zawierający wyraźne postanowienie, że posiedzenia Rady rozpatrującej i przyjmującej projekty aktów ustawodawczych są jawne,
K.
mając na uwadze, że w odpowiedzi na szczegółowe pytania Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich Rada nie odniosła się do żadnych przeszkód w wykonaniu poprawki do swojego regulaminu, czego domagali się skarżący, ani do żadnych innych zasad lub celów wyższego rzędu, które mogłyby upoważnić Radę do wyłączenia jawności tych posiedzeń, podczas których działa ona w charakterze prawodawcy, lecz stwierdziła, że przyjęcie regulaminu jest sprawą polityczną i instytucjonalną, w której decyzje podejmuje sama Rada,
L.
mając na uwadze, że w sprawozdaniu rocznym za rok 1997 http://www.euro-ombudsman.eu.int/report97/pdf/en/rap97_en.pdf.
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich uznał, że niewłaściwe administrowanie ma miejsce wtedy, gdy organ publiczny działa niezgodnie z wiążącym go przepisem lub zasadą,
M.
mając na uwadze, że Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że fakt, iż Rada bez podania właściwego uzasadnienia odmawia podjęcia decyzji o nadaniu cechy jawności obradom, podczas których działa ona w charakterze prawodawcy, stanowi przykład niewłaściwego administrowania,
N.
mając na uwadze, że Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich w projekcie zalecenia dla Rady, zgodnie z art. 3 ust. 6 swojego statutu, stwierdził, że: "Rada Unii Europejskiej powinna ponownie zbadać swoją odmowę nadania cechy jawności obradom, podczas których działa ona w ramach swoich uprawnień prawodawczych"; mając na uwadze, że w swoim sprawozdaniu specjalnym Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich powtórzył zalecenie dla Rady oraz zaproponował, aby Parlament Europejski rozważył przyjęcie tego zalecenia jako rezolucji,
O.
mając na uwadze, że w szczególności wtedy, gdy Rada przyjmuje akty jako "punkty A", wówczas w ramach Komitetu Stałych Przedstawicieli (COREPER) przeprowadzana jest właściwa debata oraz czynności legislacyjne, a Rada tylko zatwierdza takie akty,
P.
mając na uwadze, że Rada działa w charakterze prawodawcy także podczas posiedzeń komisji pojednawczych,
Q.
mając na uwadze, że polityczna i publiczna odpowiedzialność ministrów wymaga, aby stanowiska Państw Członkowskich oraz głosowania w Radzie były jawne,
R.
mając na uwadze, że oba organy prawodawcze UE nadal funkcjonują w oparciu o częściowo odmienny zestaw informacji; mając na uwadze, że dokumenty, nad którymi pracuje Parlament Europejski, zasadniczo są jawne, podczas gdy Rada często pracuje także w oparciu o dokumenty i informacje poufne, na przykład, gdy rozpatruje zagadnienia, które wymagają przyjęcia w ramach procedury współdecyzji,
S.
mając na uwadze, że prezydencja brytyjska przedłożyła Radzie dwie propozycje mające na celu zareagowanie na zalecenia Rzecznika; jedna oznaczałaby zmianę regulaminu Rady, natomiast druga zmierzałaby zaledwie do zwiększenia przejrzystości w ramach istniejących przepisów,
T.
mając na uwadze, że Rada podjęła następnie decyzję o niedokonywaniu zmian w swoim regulaminie,
1.
popiera zalecenie Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich dla Rady Unii Europejskiej;
2.
przypomina, że:
—
cechą charakterystyczną prawa w demokratycznych systemach Unii Europejskiej (art. 6 ust. 1 traktatu UE) i jej Państw Członkowskich, jest nie tylko to, iż jest ono wiążące, ale również to, że stosuje się je zgodnie z zasadami umożliwiającymi obywatelom europejskim dostęp do informacji i uczestnictwo poprzez ich przedstawicieli, zarówno na poziomie krajowym (parlamenty i rządy krajowe), jak i na poziomie europejskim (Parlament Europejski); art. 2 akapit drugi Traktatu UE zobowiązuje instytucje UE, by w procesie decyzyjnym kierowały się zasadą otwartości i zbliżenia do obywateli – jakiekolwiek odejście od tej zasady musiałoby być uzasadnione bardzo szczególnymi i poważnymi racjami;
—
taka możliwość udziału obywateli zostałaby poważnie ograniczona, gdyby jedno z ciał ustawodawczych udostępniło swoje prace przygotowawcze i debaty wyłącznie podczas podejmowania ostatecznej decyzji lub w późniejszym czasie;
—
utrzymywanie różnych norm przejrzystości między Parlamentem i Radą jest pozbawione wszelkiego logicznego uzasadnienia, w szczególności podczas procedury współdecyzji;
—
od momentu uczynienia jawnymi prac przygotowawczych komisji parlamentarnych oraz debat podczas posiedzeń plenarnych, debaty na szczeblu ministerialnym dotyczące tych samych kwestii powinny również być jawne;
—
wymóg przejrzystości jest jeszcze bardziej oczywisty, gdy Parlament i Rada próbują dojść do porozumienia w ramach współdecyzji podczas pierwszego czytania w Parlamencie (co zdarza się raz na trzy przypadki); w takich sytuacjach stanowisko Parlamentu staje się zrozumiałe tylko wtedy, gdy jednocześnie w Radzie zarysowuje się ewentualnie stanowisko większościowe, gdy zna się jego skład oraz argumenty, na których opierają się stanowiska delegacji krajowych,
—
utrzymanie zasady poufności prac Rady podczas tego typu negocjacji sprowadza się do poddania w wątpliwość poszanowania zasady przejrzystości i samej skuteczności prac Parlamentu;
—
kwestia ta nie została należycie uwzględniona we wnioskach przyjętych przez Radę w dniu 22 grudnia 2005 r., przewidujących przejrzystość prac przygotowawczych Rady wyłącznie na początku procedury i przed głosowaniem końcowym (chyba że COREPER zadecyduje inaczej);
3.
przypomina, że mając na uwadze pojęcie działalności legislacyjnej określone w art. 12 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 oraz w regulaminie Rady, zasada przejrzystości powinna być stosowana w trybie pilnym nie tylko wtedy, gdy Rada obraduje w ramach procedury współdecyzji z Parlamentem, ale również w przypadku każdorazowego udziału Parlamentu, w tym zwykłej konsultacji, oraz za każdym razem gdy przyjmuje ona akty, które mogą naruszyć prawa i wolności obywateli, jak w przypadku aktów należących do trzeciego filaru;
4.
wyraża ubolewanie z powodu braku postępu w tych dziedzinach i przemilczenia tych kwestii we wnioskach Rady z dnia 22 grudnia 2005 r.;
5.
wyraża przekonanie, że jest nie do zaakceptowania, by najważniejszy organ prawodawczy UE nadal obradował za zamkniętymi drzwiami, działając w charakterze prawodawcy;
6.
podkreśla, że zasady zapewniające zarządzanie wielopoziomowe w Unii Europejskiej są zasadami dobrego zarządzania: udział, przejrzystość, złożenie rachunków, skuteczność i spójność;
7.
jest zdania, że w czasie, gdy UE postrzega samą siebie jako propagatora demokratyzacji i odpowiedzialności, Rada powinna zareagować na wezwania do zwiększenia przejrzystości płynące z parlamentów, społeczeństwa obywatelskiego i opinii publicznej;
8.
jest przekonany, że nie jest to tylko kwestia zasady, że organy ustawodawcze powinny obradować publicznie, lecz także, że bezpośrednie znaczenie dla wysiłków Parlamentu Europejskiego i parlamentów krajowych jako wybranych bezpośrednio przedstawicieli obywateli Europy ma również wypełnianie zadań kontrolnych;
9.
uważa, że bardzo duże znaczenie dla parlamentów krajowych ma możliwość pociągania do odpowiedzialności rządów i ministrów; jest zdania, że odpowiedzialność taka nie może być skuteczna, jeżeli nie jest jasne, jakie działania podejmowali i jak głosowali ministrowie na posiedzeniu Rady oraz na podstawie jakich informacji podjęli decyzje;
10.
uważa, że ostatnie wydarzenia mające związek z debatą towarzyszącą procesowi ratyfikacyjnemu traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy wyraźnie pokazują, że obywatele Europy pragną zwiększenia zakresu jawności procesu decyzyjnego UE;
11.
uważa, że nadanie publicznego charakteru posiedzeniom Rady uczyniłoby jej pracę bardziej przejrzystą i bardziej znaczącą dla obywateli europejskich, a także przyczyniłoby się do zwiększenia zaufania publicznego do sposobu działania UE i jej przedstawicieli;
12.
jest przekonany, że szerszy zakres jawności doprowadzi do ponoszenia przez ministrów rządów Państw Członkowskich większej odpowiedzialności zbiorowej oraz zwiększy prawomocność decyzji Rady w oczach opinii publicznej i będzie propagować oraz intensyfikować publiczne dyskusje na tematy europejskie;
13.
wzywa Radę do zmiany regulaminu oraz sposobów pracy tak, aby posiedzenia, podczas których Rada działa w ramach swoich uprawnień prawodawczych, były jawne i publicznie dostępne;
14.
uważa, że posiedzenia COREPER-u stanowią zasadniczą cześć obrad prawodawczych Rady oraz że z tego powodu powinny być one objęte zasadą jawności; uważa, że Rada powinna podjąć taką decyzję w drodze oficjalnego głosowania, a nie tylko przez zatwierdzenie;
15.
przypomina, że Rada działa w ramach swoich uprawnień prawodawczych także wtedy, gdy uczestniczy w postępowaniach pojednawczych;
16.
zauważa, że obecnie dokumenty przygotowawcze odnoszące się do poszczególnych punktów porządku dziennego posiedzeń Rady nie są dostępne publicznie; podkreśla, że w zmienionym regulaminie Rada powinna wyraźnie określić klasyfikację i hierarchię takich dokumentów oraz umożliwić dostęp do nich;
17.
z zadowoleniem przyjmuje wnioski Rady z dnia 22 grudnia 2005 r. jako krok w odpowiednim kierunku, wyraża jednak ubolewanie, że Rada nie zastosowała się do zaleceń Rzecznika i nie zmieniła swojego regulaminu;
18.
przypomina, że zmiana regulaminu Rady wymaga poparcia trzynastu z dwudziestu pięciu Państw Członkowskich;
19.
uważa, że skoro rządy wszystkich Państw Członkowskich podpisały Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy, to porozumienie co do zmiany regulaminu Rady nie powinno wzbudzić sprzeciwu, ponieważ zasada jawności została już politycznie zaakceptowana przez wszystkie rządy Państw Członkowskich;
20.
podkreśla, że Parlament Europejski w pełni poparł Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy oraz wysiłki zmierzające do wprowadzenia go w życie; podkreśla, że zmiana regulaminu Rady nie powinna być postrzegana jako zastąpienie całości lub części Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, lecz jako zaległe dostosowanie do realiów europejskich oraz równości instytucjonalnej w procesie tworzenia prawa w Unii Europejskiej;
21.
jest zdania, że metody przekazywania przebiegu posiedzeń Rady opisane w konkluzjach z dnia 22 grudnia 2005 r. nie są wystarczające do zagwarantowania niezbędnej otwartości oraz że konieczne jest faktyczne umożliwienie dostępu do tych posiedzeń przedstawicielom opinii publicznej i mediów;
22.
wzywa Radę do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do tego, aby posiedzenia Rady, podczas których działa ona w ramach swoich uprawnień prawodawczych, były jawne i publicznie dostępne; domaga się również, aby Rada transmitowała, także przez internet, swoje jawne posiedzenia oraz dostarczała terminy i porządki obrad takich posiedzeń w odpowiednim czasie, a także by wydawała oficjalne sprawozdania z tych posiedzeń we wszystkich językach urzędowych Unii Europejskiej;
23.
wzywa Radę do przyjęcia wspólnego podejścia w kwestii wdrażania Kodeksu Dobrej Administracji Unii Europejskiej przyjętego przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r. Dz.U. C 72 E z 21.3.2002, str. 331.
;
24.
proponuje, aby Rada zainicjowała pilotażowy projekt "przejrzystsze podejmowanie decyzji", w ramach którego jedno lub kilka ważnych zagadnień prawodawczych podlegałoby dyskusji na w pełni jawnym i publicznie dostępnym posiedzeniu Rady, ze szczególnym naciskiem położonym na wyjaśnianie przestrzeganych procedur i podejmowanych decyzji, tak aby były one bardziej zrozumiałe dla obywateli;
25.
wzywa państwo przewodniczące, członków Rady i Komisję do przedstawienia zagadnień i tematów podlegających dyskusji na jawnym posiedzeniu zgodnie z art. 8 ust. 3 regulaminu Rady;
26.
wzywa państwo przewodniczące Radzie do uwzględnienia punktu dotyczącego jawności posiedzeń Rady w porządku obrad Rady Europejskiej jako zagadnienia priorytetowego i do podjęcia w dniu 9 maja 2006 r. uroczystego zobowiązania do natychmiastowego wprowadzenia zmian do regulaminu Rady, oraz do dokonania wspólnie z Parlamentem Europejskim rewizji rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 przed końcem 2006 r.;
27.
wzywa wszystkich zainteresowanych do wywierania maksymalnej presji na Radę tak, by przekonać ją, że powinna postąpić zgodnie z zaleceniem Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich i dostosować odpowiednio swój regulamin;
28.
zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom Państw Członkowskich.
