PYTANIE PISEMNE P-6291/09
skierował: Paweł Robert Kowal (ECR)
do Komisji
(11 grudnia 2009 r.)
Przedmiot: Wojskowe manewry rosyjsko-białoruskie „ZAPAD”
Od 8 do 29 września 2009 r. mogliśmy obserwować wspólne rosyjsko-białoruskie manewry wojskowe na terenie Białorusi i Okręgu Kaliningradzkiego. Wedle różnych doniesień prasowych w manewrach wzięło udział ok. 12 tysięcy żołnierzy, 900 czołgów, 100 samolotów i śmigłowców, a także okręty wojenne flot: Bałtyckiej, Czarnomorskiej i Północnej. Siły te reprezentowały armie z obwodu kaliningradzkiego, okręgu moskiewskiego i okręgu petersburskiego. Scenariusz ćwiczeń zakładał: 1) odbicie ataku wojsk NATO wychodzącego z terytorium Polski na Białoruś, 2) wyprowadzenie kontrofensywy w kierunku zachodnim przez Polskę. Była to zarazem największa do tej pory koncentracja wojsk Rosji i Białorusi w miejscu położonym tak blisko granicy polskiej od czasów rozwiązania Układu Warszawskiego.
Czy takiego rodzaju manewry można uznać jedynie za manifestację siły ze stron rosyjskiej i białoruskiej? Media rosyjskie podają, że jednym z celów manewrów jest przećwiczenie odpierania ataków na rurociągi naftowe i gazowe, w tym projektowany Gazociąg Północny, który przez Morze Bałtyckie ma bezpośrednio połączyć Rosję z Niemcami. Czy po bojkocie przez Aleksandra Łukaszenkę czerwcowego szczytu wojskowego Organizacji Układu o Bezpieczeństwie Zbiorowym (ros. ODKB) spowodowanym rosyjsko-białoruską wojną handlową, prezydent Białorusi ponownie widzi wojskową przyszłość swojego państwa u boku Rosji? Białoruś miała przejąć od Armenii na rok przewodnictwo w ODKB. Przywódcy pozostałych sześciu państw zdecydowali, że zamiast Łukaszenki organizacją tymczasowo będzie kierował Miedwiediew.
Podczas omawiania relacji oraz skali współpracy obu państw w dziedzinie bezpieczeństwa, warto także wspomnieć słowa prezydenta Łukaszenki, który uważa, że „rola i znaczenie KGB powinny zostać podniesione do tego poziomu, na jakim znajdowały się w najlepszych czasach radzieckich” (ITAR-TASS). Na ile w takim razie wiarygodnym dla Unii partnerem może być obecny prezydent Białorusi? W jaki sposób Unia Europejska powinna kontynuować wspieranie rozpoczętych procesów demokratyzacyjnych? W jakim stopniu powinniśmy dalej sprzyjać przeprowadzeniu w tym państwie reform, zmierzających do dostosowania tamtejszego ustawodawstwa do standardów europejskich?
Myślę, że nadszedł czas, aby zrewidować podejście Unii Europejskiej do sprawy Białorusi i samego Prezydenta Łukaszenki. Skala manewrów „Zapad 2009” utwierdza w przekonaniu, że Łukaszenka jest nieobliczalnym partnerem negocjacyjnym, rozdartym między Wschodem a Zachodem. Sprawa manewrów powinna być jednym z tematów debaty nad przyszłością relacji UE-Białoruś, oraz nad opracowaniem strategii dyplomatycznej względem prezydenta Łukaszenki.