20 lat nagrody imienia Sacharowa przyznawanej za odwagę i poświęcenie
Prawa człowieka
2008-11-04 - 11:51
Kofi Annan i Sekretariat ONZ otrzymali Nagrodę im. Sacharowa w 2003 Xanana Gusmão z Timoru Wschodniego, laureat 1999 Arcybiskup Dom Zacarias Kamwenho z Angoli: 2001 Nelson Mandela: Nagroda imienia Sacharowa 1988 Kurdyjka Leyla Zana, odznaczona w 1995 Adem Demaçi, kosowski pisarz i polityk, Nagroda imienia Sacharowa 1991 Ibrahim Rugova, przywódca kosowskich Albańczyków, 1998 Izraelska działaczka pokojowa Nurit Peled-Elhanan, nagroda w 2001 Izzat Ghazzawi, nieżyjący już pisarz palestyński Parlament Europejski od 20 lat przyznaje nagrodę imienia Sacharowa osobom, które poświęciły swoje życie ochronie praw człowieka i dążeniu do wzajemnego zrozumienia. Historia każdego laureata jest inna, ale wszyscy oni podzielają wspólne ideały, takie jak wolność i tolerancja religijna, wolność mediów, prawa człowieka i pojednanie, czy też demokracja. Chociaż ich walka była często ograniczona do jednego miejsca na świecie, wszyscy wiele im zawdzięczamy.
Laureaci wykazują się odwagą i determinacją w osiąganiu swoich celów. Płacą jednak za to wysoką cenę. Trafiają do więzienia, są prześladowani, tracą wolność osobistą albo grozi im wygnanie i widzą cierpienie swoich bliskich, bowiem ci, którzy chcą ich uciszyć wybierają sobie za cel ich najbliższych. Pomimo niebezpieczeństwa i strat nigdy się nie poddają, ponieważ głęboko wierzą w wartości związane z prawami człowieka i sprawiedliwość.
Prawa człowieka są dla Parlamentu Europejskiego sprawą zasadniczą. Przez cały rok posłowie do PE zwracają uwagę na łamanie praw człowieka, odwiedzają tereny znajdujące się w trudnej sytuacji i ustanawiają przepisy, próbując poprawić sytuację w zakresie praw człowieka.
W tym roku obchodzimy 20-lecie nagrody imienia Sacharowa. W niniejszym materiale grupujemy laureatów według idei, za którymi się opowiadają. W istocie wielu laureatów walczyło o więcej niż jedną sprawę, a ich włączenie do jednej kategorii nie oznacza, że nie mogliby znaleźć się w innej. Poniżej mogą Państwo dowiedzieć się więcej o zdobywcach nagrody i sprawach, o które walczyli.
W ciągu minionych 20 lat nagroda imienia Sacharowa została przyznana osobom i ugrupowaniom walczącym o poprawę sytuacji w zakresie praw człowieka. Kilku zdobywców nagrody skupiało się na codziennych zmaganiach zwykłych ludzi: na ich prawie do godnego życia jako istot ludzkich i prawie do życia w pokoju.
Kofi Annan i ONZ
Organizacja Narodów Zjednoczonych powstała z przekonania, że uznanie godności i równości wszystkich ludzi przyniesie światu wolność, sprawiedliwość i pokój. ONZ dąży do tego celu od ponad 60 lat. Często te zmagania przypłacone są życiem. Tak było w przypadku Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka, Sergio Vieira de Mello, który został zabity w Iraku, gdy przebywał tam jako specjalny wysłannik sekretarza generalnego ONZ, Kofiego Annana. Gdy w 2003 r. PE przyznał nagrodę imienia Sacharowa Kofiemu Annanowi i całemu personelowi ONZ, był to wyraz uznania dla ich starań w kwestii krzewienia pokoju i uczczenie pamięci wszystkich urzędników ONZ, którzy stracili życie w tej walce.
Xanana Gusmão
Przez ponad 20 lat mieszkańcy Timoru Wschodniego walczyli o niepodległość. Podczas prób destabilizacji przez Indonezję sytuacji w tym kraju siłą i przemocą, Xanana Gusmão udało się zjednoczyć i utrzymać razem siły opozycji w Timorze Wschodnim. Nawet gdy został uwięziony, postępował zgodnie ze swymi przekonaniami i walczył o pokój i solidarność dla mieszkańców regionu. W 1999 r. Parlament wyraził uznanie dla jego starań. Marzenia Xanana Gusmão spełniły się w 2002 r., gdy Timor Wschodni stał się niepodległym państwem. Xanana Gusmão został wybrany jego pierwszym prezydentem.
Dom Zacarias Kamwenho
Po ogłoszeniu niepodległości Angoli w latach 70-tych mieszkańcy tego kraju nie mogli sobie wyobrazić, że wojna domowa, która wybuchła wkrótce potem, potrwa prawie 26 lat. Miała ona straszliwie niszczące skutki: jedna trzecia ludności stała się uchodźcami, wiele kobiet zostało zgwałconych, a niewinni młodzi ludzie zostali zdemoralizowani przez zjawisko dzieci żołnierzy. Kilku przywódców ugrupowań religijnych i ugrupowań społeczeństwa obywatelskiego dążyło do pokojowego rozwiązania. Jednym z nich był arcybiskup Dom Zacarias Kamwenho. Wraz z innymi działaczami brał udział w rozmowach pokojowych, które doprowadziły do zawieszenia broni w 2002 r. Parlament Europejski w 2001 r. nagrodził jego odwagę i wezwanie do pojednania.
Nelson Rolihlahla Mandela
Kolor skóry jest bardzo widoczny, tak widoczny, że w niektórych krajach ludzie różnych ras są dyskryminowani i mają niewiele praw. Polityka apartheidu i segregacji rasowej w RPA skończyła się dopiero w latach 90. XX wieku. Nelson Mandela był najwybitniejszym działaczem walki z apartheidem, a gdy został przywódcą Afrykańskiego Kongresu Narodowego, był symbolem oporu czarnoskórej ludności wobec reżimu opartego na ucisku.
Spędził w więzieniu 27 lat, ale zdawał sobie sprawę, że nienawiść prowadzi donikąd. Dlatego też, gdy został prezydentem RPA, zdecydowanie propagował politykę pojednania między białymi i czarnymi mieszkańcami tego kraju. Nelson Mandela, wraz z Anatolijem Marczenko, otrzymał pierwszą nagrodę im. Sacharowa w 1988 r.
Leyla Zana
Pokój i dialog otwierają drogę do pojednania narodów. Pierwsza kurdyjska posłanka, Leyla Zana, zastosowała to hasło do stosunków między Kurdami i Turkami. Rozpoczęła od obrony praw swego uwięzionego męża, a później broniła praw człowieka i walczyła o pokojowe i demokratyczne rozstrzygnięcie konfliktu między tureckim rządem i ludnością kurdyjską. W 1994 r. wraz z innymi działaczami została skazana na 15 lat więzienia za przynależność do nielegalnej organizacji – Partii Pracujących Kurdystanu. Parlament przyznał jej nagrodę imienia Sacharowa w 1995 r., ale mogła ją odebrać dopiero w dziewięć lat później, po zwolnieniu z więzienia.
Ibrahim Rugova i Adem Demaçi
Problemy związane z prawami człowieka występują nie tylko w Azji czy w Afryce, ale także w Europie. Dwóch zdobywców nagrody było ściśle związanych z Kosowem. Pisarz i polityk Adem Demaçi spędził 32 lata w więzieniu, w którym znalazł się za walkę o podstawowe prawa Albańczyków w Kosowie. Podczas pobytu w więzieniu nadal zwracał uwagę na złą sytuację mniejszości albańskiej w ówczesnej komunistycznej Jugosławii. Po uwolnieniu nadal walczył o swoje ideały, wspierając pojednanie grup etnicznych w Kosowie i powrót uchodźców. Nagrodę imienia Sacharowa otrzymał w 1992 r.
Pokojowa walka była także hasłem, którym kierował się drugi z laureatów pochodzących z Kosowa. Ibrahim Rugova był przywódcą politycznym Albańczyków z Kosowa i jednym z 215 sygnatariuszy protestu przeciwko decyzji Miloševića w sprawie zmiany statusu Kosowa. Przekonany o znaczeniu pokoju stanął na czele pokojowej opozycji wobec serbskich władz i nadal wspierał niezależność Kosowa, jednocześnie sprzeciwiając się użyciu siły w tym celu. Ibrahim Rugova został ogłoszony prezydentem Republiki Kosowa w tym samym roku, w którym przyznano mu nagrodę imienia Sacharowa – w 1998 r.
Nurit Peled-Elhanan i Izzat Ghazzawi
Od dziesięcioleci politycy na całym świecie próbowali rozwiązać problem tarć między Izraelczykami i Palestyńczykami. Nie wszyscy jednak chcą czekać na ulotne rozwiązania polityczne. Dwoje działaczy, którzy otrzymali nagrodę w 2001 r., mają nadzieję na pojednanie i zakończenie konfliktu między Izraelem i Palestyną oraz chcą dążyć do tego zrealizowania tego celu.
Izraelka Nurit Peled-Elhanan straciła 13-letnią córkę w samobójczym zamachu bombowym w Jerozolimie. Jednakże nie utraciła nadziei i znalazła w sobie siłę, aby aktywnie promować dialog między dwoma społecznościami. Palestyńczyk Izzat Ghazzawi pisze powieści o cierpieniach powodowanych przez izraelską okupację na terytoriach palestyńskich. On także w tym konflikcie stracił dziecko i był kilkakrotnie więziony przez władze izraelskie za działalność polityczną.
20081027STO40639 Zapis poprzednich ceremonii wręczenia nagrody Strona Nagrody im. Sacharowa
PL
1
DIAPOPHOTO
20081028PHT40780.jpg
PL
2
DIAPOPHOTO
20081028PHT40778.jpg
PL
3
DIAPOPHOTO
20081028PHT40776.jpg
PL
4
DIAPOPHOTO
20081028PHT40774.jpg
PL
5
DIAPOPHOTO
20081028PHT40772.jpg
PL
6
DIAPOPHOTO
20081028PHT40770.jpg
PL
7
DIAPOPHOTO
20081028PHT40768.jpg
PL
8
DIAPOPHOTO
20081028PHT40766.jpg
PL
9
DIAPOPHOTO
20081028PHT40764.jpg
PL
10
LINK
/eplive/archive/multimediaav_page/1892-20051026MAV01890-TELEVISION/default_pl.htm
PL
11
LINK
/sakharov/default_pl.htm
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 STO DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 STO DOC XML V0//EN
