Kolejne spory w sprawie rolnictwa
Rolnictwo
2005-09-07 - 19:08
Trudno zachować obiektywizm w sprawie Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) Unii Europejskiej. Zdaniem jej zwolenników WPR zapewnia obfite i stabilne zaopatrzenie Europy w żywność. WPR jest także najbardziej zintegrowaną z polityk unijnych i jest stawiana za wzór prawdziwej integracji. Głównym zarzutem przeciwników WPR jest jej ekonomiczna nieskuteczność. Dopłaty dla rolników, wysokie ceny dla konsumentów i nadwyżki rolne są najczęstszymi zarzutami.
Wspólna Polityka Rolna wchodzi do Parlamentu Europejskiego
Ponieważ liderzy UE spierają się na temat podziału budżetu Unii na lata 2007-2013, polityka rolna była wyjątkowo intensywnie analizowana przez ostatnie kilka tygodni. Nic dziwnego, skoro wydatki na rolnictwo i rozwój terenów wiejskich stanowią rocznie 46 % wydatków z budżetu UE tj. 50 miliardów euro. WPR oraz kierunek, jaki UE przyjmie na nadchodzące lata, pozostają w centrum dyskusji. Przede wszystkim podział budżetu jest uznawany za zasadniczy w związku z dążeniem do przeprowadzenia reform gospodarczych w Europie w związku z tzw. Strategią Lizbońską. Celem tej strategii jest zwiększenie produktywności, zmniejszenie wysokiego poziomu bezrobocia oraz pobudzenie wzrostu gospodarczego w Europie poprzez przeprowadzenie reform i inwestycji w zakresie badań naukowych i edukacji. Cytując oficjalny komunikat ambicją strategii jest przekształcenie do roku 2010 „Unii Europejskiej w najbardziej dynamiczną i konkurencyjną gospodarkę”.
W następstwie porażki czerwcowej Rady Europejskiej, podczas której przywódcy państw Unii nie osiągnęli porozumienia w sprawie budżetu na nadchodzące lata, przyszłość i celowość Wspólnej Polityki Rolnej oraz podział budżetu pozostają w centrum gorzkich sporów politycznych. Jean-Claude Juncker, premier Luksemburga, pełniący prezydencję Unii Europejskiej nazwał w Parlamencie Europejskim fiasko rozmów budżetowych „kryzysem, ale nie tylko kryzysem finansowym”. Jego słowa pobrzmiewały w Parlamencie i wzbudziły owację, gdy powiedział, że „nasze pokolenie nie ma prawa niszczyć osiągnięć naszych poprzedników”.
Przypadek chciał, że następnego dnia premier Wielkiej Brytanii Tony Blair miał wygłosić w Parlamencie Europejskim przemówienie inaugurujące prezydencję brytyjską w UE. Tony Blair przedstawił argumenty dotyczące budżetu w kontekście kryzysu poszerzonej Europy po odrzuceniu przez Francję i Holandię Konstytucji. Zdaniem Blaire’a sytuacja jest odzwierciedleniem szerszego rozczarowania Europą i, że nadszedł czas, aby "zejść na ziemię". Dodał, że przepisy budżetowe powinny stanowić część ogólnego rozwiązania a nie być „z niego wyłączonymi”. Blair wezwał Europę do wprowadzenia w życie Strategii Lizbońskiej oraz do przyjęcia budżetu zgodnie ze sprawozdaniem Sapira 2003 (zobacz link poniżej).
Lider grupy konserwatywnej w Parlamencie, Hans-Gert Poettering powiedział, że brak porozumienia nie był „tragiczny” sam w sobie, ale w połączeniu z dwoma głosami na nie, Europa pozostaje „w kryzysie”. Jednak te referenda miały także efekt pozytywny: „był to triumf demokracji, ponieważ ludzie mogą i chcą uczestniczyć w debacie”. Martin Schultz, lider grupy socjalistów w Parlamencie zażądał „przyzwoitych stanowisk pracy gwarantujących bezpieczeństwo i godziwe zarobki”. Mówiąc o sporze w sprawie wydatków na badania naukowe i na rolnictwo, oświadczył, że jest „to jak porównywanie dwóch rzeczy nie mających nic wspólnego”. Graham Watson z grupy liberałów stwierdził, że „rozwój trzeciego świata, zmiany klimatyczne i zwalczanie międzynarodowej przestępczości są największymi wyzwaniami”. Zastanawiał się jak te wyzwania mogą być podjęte, jeśli państwa nie chcą wpłacać więcej do budżetu. Wszystkie te polityczne punkty widzenia są reprezentowane w parlamentarnej Komisji Budżetowej, która zatwierdza roczne wydatki budżetu UE.
Dlaczego rolnictwo jest traktowane w sposób wyjątkowy?
Dlaczego rolnictwo jest takie wyjątkowe? Dlaczego zajmuje specjalną pozycję w Unii Europejskiej i jest włączone do traktatów stanowiących podstawę Unii? Zazwyczaj wymienia się trzy powody. Po pierwsze interwencja na rynku stabilizuje ceny produktów rolnych, które w przeciwnym razie wahałyby się w związku ze zmianami pogodowymi. Wzrost cen pobudza inflację, ponieważ wydatki na żywność stanowią 20% wydatków gospodarstwa domowego. Drugi argument jest taki, że samowystarczalność w zaopatrzeniu w żywność jest pożądana z punktu widzenia politycznego, gospodarczego i psychologicznego, ponieważ chroni Europę przed wpływem międzynarodowych warunków wymiany handlowej. Po trzecie chodzi o zachęcenie rolników, aby pozostali na wsi przyczyniając się w ten sposóbdo ochrony środowiska rolnego i krajobrazu terenów wiejskich.
Powyższe argumenty mają swoich zwolenników i przeciwników. Państwa najczęściej kojarzone z ochroną rolnictwa to Francja (25% produkcji rolnej), Irlandia, Belgia i Hiszpania. Istnieje także około 130 zorganizowanych grup nacisku w sektorze rolnictwa w całej Europie. Przeciwnicy Wspólnej Polityki Rolnej nie stanowią ani wystarczająco zjednoczonej ani aktywnej grupy , co pozwoliłoby im na wyrażenie zdecydowanego sprzeciwu. "Naturalni przeciwnicy" WPR, zwłaszcza konsumenci i ekolodzy są relatywnie słabsi. W przeciwieństwie do rolników stanowiących znaczną cześć populacji ogólnej, nie mają oni jasno zdefiniowanego wspólnego interesu i są znacznie rozproszeni. Wspólna Polityka Rolna znajduje się coraz częściej w centrum kampanii zwalczających ubóstwo, których działacze uważają, że uniemożliwia ona rolnikom w państwach rozwijających się sprawiedliwy dostęp do rynku dla ich produktów. Niektórzy z nich zjednoczyli się w grupie "make poverty history" (niech ubóstwo przejdzie do historii"), walczącej na rzecz bardziej sprawiedliwego handlu i lepszego dostępu drobnych rolników z państw rozwijających się do rynków zachodnich.
Ocena: skutki Wspólnej Polityki Rolnej
Artykuł 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską wymienia pięć priorytetów Wspólnej Polityki Rolnej. Są to: zwiększenie wydajności rolnictwa, zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, stabilizacja rynków, zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw i zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów. Czy udało się to osiągnąć? Wydajność rolnictwa rzeczywiście zwiększyła się w związku z modernizacją. Mimo, że liczba osób zatrudnionych w rolnictwie zmalała od czasu wprowadzenia Wspólnej Polityki Rolnej o 60 procent, wydajność wzrasta regularnie o około 1,7 rocznie od lat siedemdziesiątych. Dochody w rolnictwie wzrosły w związku ze wzrostem w innych sektorach. Wyjątkowo dobrze radzą sobie duże gospodarstwa rolne, a także gospodarstwa wytwarzające nabiał, produkujące zboża i mięso wołowe (w stosunku do wytwarzających produkty śródziemnomorskie). Ponadto, rynki ustabilizowały się i Unia jest samowystarczalnym wytwórcą żywności, na wyprodukowanie której pozwala klimat. Kwestia zapewnienia rozsądnych cen pozostaje sporna.
Pomimo tych sukcesów dominacja WPR w UE utrudnia realizowanie innych polityk. Pomimo reform przeprowadzonych w latach sześćdziesiątych i osiemdziesiątych, prawie połowa budżetu Unii nadal przeznaczana jest na rolnictwo. Wspólna Polityka Rolna wywołuje w Unii napięcia i dyskusje dotyczące różnych aspektów, aktualny spór jest jedynie ostatnim, jaki rozgorzał. WPR powoduje także wiele sporów w negocjacjach, nie tylko ze Stanami Zjednoczonymi. Wreszcie praktyka intensywnej produkcji rolnej promowana przez WPR ma bez wątpienia zły wpływ na środowisko a także na bezpieczeństwo żywności, czego najlepszym przykładem może być BSE. Z takimi niepokojącymi problemami próbowano zmierzyć się w ramach reform z 1992 i 1999 roku oraz utworzenia w roku 2002 Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Żywności. Pewne jest jedynie, że w przyszłości Wspólna Polityka Rolna nadal będzie dominowała w Unii.
20050819STO00988 Departament Komisji Europejskiej odpowiedzialny za Wspólną Politykę Rolną "CAP explained"- Broszura Komisji Europejskiej o Wspólnej Polityce Rolnej Strona internetowa Unii Europejskiej o budżecie Komisja Parlamentu Europejskiego ds. rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich Komisja Budżetowa Parlamentu Europejskiego Strona internetowa Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa Żywności Sprawozdanie Sapira w sprawie "Agendy dla poszerzonej Europy"
PL
1
PHOTO
20050818PHT00036.jpg
PL
2
LINK
http://www.europa.eu.int/pol/agr/index_pl.htm
PL
3
LINK
http://www.ec.europa.eu/agriculture/publi/capexplained/cap_en.pdf
PL
4
LINK
http://www.europa.eu.int/pol/financ/index_pl.htm
PL
5
LINK
/activities/expert/committees/presentation.do?committee=1244&language=PL
PL
6
LINK
/activities/expert/committees/presentation.do?committee=1235
PL
7
LINK
http://www.efsa.europa.eu/
PL
8
LINK
http://www.euractiv.com/ndbtext/innovation/sapirreport.pdf
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 STO DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 STO DOC XML V0//EN
