18.11.2009 B7-0148/2009 PROJEKT REZOLUCJI złożony w odpowiedzi na pytanie wymagające odpowiedzi ustnej B7‑0222/2009
zgodnie z art. 115 ust. 5 Regulaminu
w sprawie euro-śródziemnomorskiego partnerstwa gospodarczego i handlowego w kontekście 8. konferencji ministrów handlu państw partnerstwa euro-śródziemnomorskiego, która odbędzie się w dniu 9 grudnia 2009 r. w Brukseli
Yannick Jadot
w imieniu grupy politycznej Verts/ALE, Any Marii Gomes
PE428.766v01-00 B7‑0148/2009 Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie euro-śródziemnomorskiego partnerstwa gospodarczego i handlowego w kontekście 8. konferencji ministrów handlu państw partnerstwa euro-śródziemnomorskiego, która odbędzie się w dniu 9 grudnia 2009 r. w Brukseli
Parlament Europejski ,
– uwzględniając deklarację barcelońską z dnia 28 listopada 1995 r., która ustanowiła partnerstwo pomiędzy Unią Europejską a państwami południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego,
– uwzględniając komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 11 marca 2003 r. zatytułowany „Szersza Europa – sąsiedztwo: nowe ramy stosunków z naszymi wschodnimi i południowymi sąsiadami” ( COM(2003)0104 ), dokument strategiczny Komisji w sprawie Europejskiej Polityki Sąsiedztwa (EPS) z dnia 12 maja 2004 r. ( COM(2004)0373 ), komunikat Komisji do Rady z dnia 9 grudnia 2004 r. dotyczący propozycji Komisji w sprawie planów działania w ramach Europejskiej Polityki Sąsiedztwa (EPS) ( COM(2004)0795 ), a także plany działania odnoszące się do Izraela, Jordanii, Maroka, Autonomii Palestyńskiej, Tunezji i Libanu oraz rozporządzenie (WE) nr 1638/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 2006 r. określające przepisy ogólne w sprawie ustanowienia Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa Dz.U. L 310 z 9.11.2006, s. 1.
,
– uwzględniając euro-śródziemnomorskie porozumienia o stowarzyszeniu zawarte pomiędzy Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z jednej strony a Tunezją Dz.U. L 97 z 30.3.1998, s. 2.
, Izraelem Dz.U. L 147 z 21.6.2000, s. 3.
, Marokiem Dz.U. L 70 z 18.3.2000, s. 2.
, Jordanią Dz.U. L 129 z 15.5.2002, s. 3.
, Egiptem Dz.U. L 304 z 30.9.2004, s. 39.
, Libanem Dz.U. L 143 z 30.5.2006, s. 2.
i Algierią Dz.U. L 265 z 10.10.2005, s. 2.
z drugiej strony, oraz Euro-śródziemnomorski Przejściowy Układ Stowarzyszeniowy w sprawie handlu i współpracy między Wspólnotą a OWP (na rzecz Autonomii Palestyńskiej) Dz.U. L 187 z 16.7.1997, s. 3.
; uwzględniając decyzję nr 1/95 Rady Stowarzyszenia WE-Turcja z dnia 22 grudnia 1995 r. w sprawie wprowadzenia ostatniej fazy unii celnej (96/142/WE) Dz.U. L 35 z 13.2.1996, s. 1.
,
– uwzględniając porozumienie w sprawie wolnego handlu, zwane porozumieniem z Agadiru, podpisane dnia 25 lutego 2004 r. przez Jordanię, Egipt, Tunezję i Maroko,
– uwzględniając wnioski sformułowane podczas euro-śródziemnomorskich konferencji ministerialnych oraz sektorowych konferencji ministerialnych, które odbyły się od rozpoczęcia procesu barcelońskiego, a szczególnie wnioski z VII euro-śródziemnomorskiej konferencji ministrów handlu, która odbyła się w Marsylii w dniu 2 lipca 2008 r.,
– uwzględniając paryski szczyt szefów państw i rządów krajów euro-śródziemnomorskich w dniu 13 lipca 2008 r., na którym powstała Unia dla Śródziemnomorza,
– uwzględniając ocenę oddziaływania trwałości eurośródziemnomorskiej strefy wolnego handlu (FTA), opracowaną przez Instytut ds. Polityki Rozwojowej i Zarządzania Uniwersytetu w Manchesterze,
– uwzględniając deklarację końcową euro-śródziemnomorskiego szczytu rad społeczno-gospodarczych i podobnych instytucji, który odbył się w Aleksandrii w dniach 18–19 października 2009 r.,
– uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie śródziemnomorskiej polityki UE, a zwłaszcza rezolucję z dnia 15 marca 2007 r. w sprawie utworzenia euro-śródziemnomorskiej strefy wolnego handlu, a także rezolucję z 19 lutego 2009 r. w sprawie procesu barcelońskiego Unię na rzecz regionu Morza Śródziemnego,
– uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że na konferencji w Barcelonie w 1995 r. narodził się bardzo ambitny projekt stworzenia nowych i ściślejszych więzi politycznych, gospodarczych, społecznych i kulturalnych pomiędzy państwami północnego i południowego wybrzeża Morza Śródziemnego; mając na uwadze, że projekt ten wciąż jest daleki od ukończenia,
B. mając na uwadze, że tworzenie Unii dla Śródziemnomorza, która, jak się oczekuje, ponownie uruchomi proces integracji eurośródziemnomorskiej za pomocą konkretnych i namacalnych projektów, nadal nie zostało zakończone,
C. mając na uwadze, że Unia Europejska podpisała układy stowarzyszeniowe ze wszystkimi partnerami z południowego wybrzeża Morza Śródziemnego poza Syrią i Libią, mając na uwadze, że zakończono negocjacje z Syrią w sprawie układu o stowarzyszeniu, lecz podpisanie dokumentu zostało odroczone przez Syrię, mając na uwadze, że Komisja rozpoczęła negocjacje z Libią,
D. mając na uwadze, że sytuacja gospodarcza, społeczna i demograficzna po obydwu stronach Morza Śródziemnego wciąż wykazuje uderzający brak symetrii, co pogłębia różnice ekonomiczne, będące powodem niestabilności i naglącej sytuacji w dziedzinie migracji i środowiska naturalnego w regionie, mając także na uwadze znaczące różnice rozwojowe między krajami Morza Śródziemnego;
E. mając na uwadze, że gospodarki państw południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego są mocno uzależnione od handlu zagranicznego; mając na uwadze, że ok. 50% tego handlu to eksport do UE, choć stanowi on jedynie 8% zewnętrznej wymiany UE, której bilans jest dla UE dodatni; mając na uwadze, że struktura eksportowa państw południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego jest bardzo słabo zróżnicowana i że państwa te w dalszym ciągu specjalizują się w sektorach o niskim potencjale wzrostu,
F. mając na uwadze, że państwa południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego zacięcie i w niezrównoważony sposób konkurują o rynki eksportowe UE nie tylko między sobą, ale także z południowymi państwami członkowskimi UE, które mają dostęp do unijnych funduszy strukturalnych i funduszy spójności oraz innych form pomocy;
G. mając na uwadze, że idea integracji regionalnej południe‑południe ma niewiele wspólnego z rzeczywistością oraz że handel na osi południe‑południe jest słabo rozwinięty i wśród krajów południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnomorskiego stanowi jedynie 6% ich całkowitej wymiany handlowej,
H. mając na uwadze, że sytuacja ta może mieć bardzo niekorzystne skutki dla euro-śródziemnomorskiego procesu integracji oraz na bezpieczeństwo żywnościowe i niezależność żywnościową państw południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego w szczególności, pogarszając efekty koncentracji handlu, np. zależność od niewielu – głównie rolnych – produktów eksportowych na rynek UE, przy jednocześnie rosnącej konieczności importowania podstawowych produktów żywnościowych, co niekorzystnie wpływa na gospodarkę państw południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego i ich przedsiębiorstwa;
I. mając na uwadze, że państwa południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego muszą zlikwidować przeszkody polityczne i ekonomiczne spowalniające obecnie proces integracji w całym regionie, aby ich współpraca była owocniejsza,
J. mając na uwadze, że aby przynieść rzeczywiste pozytywne rezultaty, działania gospodarcze i handlowe w ramach procesu barcelońskiego powinny przyczynić się do integracji regionalnej państw południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego z południowymi państwami członkowskimi UE, zapewnić ich dywersyfikację gospodarczą oraz sprawiedliwy podział korzyści w celu osiągnięcia głównego celu eurośródziemnomorskiego partnerstwa gospodarczego i handlowego, a mianowicie zmniejszenia luki rozwojowej istniejącej pomiędzy północnym i południowym wybrzeżem Morza Śródziemnego;
K. mając na uwadze, że skutki kryzysu gospodarczego i finansowego zwiększyły skalę politycznych, gospodarczych i społecznych wyzwań, przed jakimi już stoją kraje partnerskie, zwłaszcza w odniesieniu do problemu bezrobocia; mając na uwadze, że według ocena skutków eurośródziemnomorskiej strefy wolnego handlu w kontekście zrównoważonego rozwoju bezrobocie i inne problemy społeczne będą narastać w perspektywie krótko- i średnioterminowej, co wymaga najwyższej ostrożności we wdrażaniu jakiegokolwiek nowego porozumienia handlowego;
1. wyraża ubolewanie faktem, że główne cele partnerstwa eurośródziemnomorskiego – wspólny i pokojowy rozwój regionu – są wciąż dalekie od realizacji; podkreśla, że sukces tego procesu wymaga trwałych i spójnych wysiłków ze wszystkich stron, a w szczególności również przeglądu celu porozumienia o wolnym handlu do 2010 r. w świetle coraz mniejszego bezpieczeństwa żywnościowego państw południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, rosnącego pustynnienia i stresu środowiskowego w całym basenie Morza Śródziemnego, a także braku trwałego postępu gospodarczego poprzez liberalizację handlu w większości państw południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego oraz braku zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego oraz ludzi po obu stronach Morza Śródziemnego;
2. uważa, że liczne endogeniczne trudności, nie tylko o charakterze gospodarczym, ale również politycznym, przyczyniły się do negatywnego rozwoju wydarzeń; wyraża ubolewanie z powodu faktu, że z tych samych przyczyn politycznych odwołano ostatnie posiedzenie ministrów spraw zagranicznych partnerstwa euro-śródziemnomorskiego, i brak jest postępów w tworzeniu Unii dla Śródziemnomorza;
3. sądzi, że powracające przeszkody stanowią sygnał, iż zacieśnianie stosunków gospodarczych musi następować równolegle z zacieśnianiem więzi politycznych; uważa, że rzeczywistą integrację regionalną i gospodarczą można osiągnąć jedynie wówczas, jeżeli poczynione zostaną konkretne postępy w rozwiązywaniu trwających konfliktów oraz w dziedzinie demokracji i praw człowieka;
4. wzywa Komisję, państwa członkowskie UE i państwa południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego do uwzględnienia finansowych, gospodarczych i ekologicznych skutków kryzysu, w większym stopniu włączając w kwestie partnerstwa gospodarczego i handlowego zagadnienia społeczne i ekologiczne; wzywa rządy państw południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego do wdrożenia spójnej i skutecznej polityki w zakresie zatrudnienia i ochrony socjalnej w celu złagodzenia skutków kryzysu,
5. w tym kontekście zwraca uwagę, że celu strefy wolnego handlu, stworzonej w 1995 r. w znacznie odmiennych warunkach, nie można już pojmować po prostu w kategoriach hipotetycznego i nietrwałego wzrostu gospodarczego, lecz raczej w kategoriach tworzenia miejsc pracy, wzrostu bezpieczeństwa żywnościowego i ochrony wysoce zagrożonego ekosystemu śródziemnomorskiego, które stanowią główne czynniki produkcji w tym regionie; przypomina ponadto, że bezrobocie wśród osób młodych i kobiet jest najpilniejszym zagadnieniem społecznym w krajach basenu Morza Śródziemnego;
6. podkreśla znaczenie integracji regionalnej państw południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego i zwiększenia wymiany handlowej na osi południe-południe; wyraża ubolewanie z powodu wciąż niedostatecznego rozwoju współpracy na osi Południe‑Południe; uważa, że współpraca Południe-Południe ma ogromne znaczenie dla wszelkich znaczących i trwałych porozumień handlowych w ramach partnerstwa euro-śródziemnomorskiego;
7. zdecydowanie zachęca państwa południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego do rozwinięcia handlu w sieci południe-południe, zgodnie z porozumieniem gospodarczym z Agadiru podpisanym przez Egipt, Jordanię, Maroko i Tunezję; sądzi, że środek ten ma kluczowe znaczenie dla integracji regionalnej i wzywa pozostałe kraje do przyłączenia się do niego; podkreśla, że z myślą o wspieraniu takiej integracji gospodarczej na linii Południe-Południe, instytucje UE muszą pozytywnie podchodzić do wniosków o wsparcie techniczne i finansowe;
8. wzywa ministrów handlu państw euro-śródziemnomorskich do poparcia regionalnej konwencji w sprawie paneuro-śródziemnomorskiego systemu reguł pochodzenia, która toruje drogę do uproszczenia reguł pochodzenia, a także do podjęcia dalszych kroków w odniesieniu do wprowadzenia paneuro-śródziemnomorskiego systemu kumulacji pochodzenia;
9. odnotowuje, że ministrowie handlu państw euro-śródziemnomorskich omówią środki mające zaradzić obecnemu brakowi silnych więzi handlowych i gospodarczych pomiędzy UE i państwami regionu śródziemnomorskiego, nowe wytyczne dotyczące handlu pomiędzy UE a państwami regionu śródziemnomorskiego oraz nowy mechanizm ułatwiający handel i inwestycje w przedmiotowym regionie; zauważa również, że wytyczne te zawierają postanowienia dotyczące rolnictwa, usług, inwestycji i kwestii regulacyjnych, przepisów prawa własności intelektualnej oraz walki z fałszerstwem, kwestii konkurencji i zamówień publicznych, przepisów dotyczących pochodzenia, a także instrumentów ochrony handlu, nadal nie jest przekonany, czy kwestie te stanowią źródło słabości współpracy gospodarczej w regionie, który cierpi raczej na brak uzupełniającego systemu produkcji w obszarach przewagi konkurencyjnej w regionie, takich jak przemysł tekstylny i odzieżowy oraz systemy produkcji energii odnawialnej;
10. podkreśla, że dyskusje te muszą być prowadzone w sytuacji wzajemnego zaufania i szacunku do partnerów, aby państwa południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego miały prawo kontrolować tempo otwarcia się na handel oraz własne krajowe strategie na rzecz rozwoju gospodarczego i społecznego; przypomina, że negocjacje w sprawie strefy wolnego handlu należy zaplanować wspólnie i stopniowo w ramach racjonalnego i przewidywalnego partnerstwa odzwierciedlającego społeczno‑gospodarczą rzeczywistość krajów południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego;
11. podkreśla, że dalsza liberalizacja w rolnictwie i rybołówstwie powinna uwzględniać potrzebę ochrony dóbr potencjalnie zagrożonych, przy jednoczesnej systematycznej ocenie społecznych skutków procesu liberalizacji dla ludności wiejskiej; wzywa partnerów euro-śródziemnomorskich do dyskusji na temat wypracowania zintegrowanej euro-śródziemnomorskiej polityki rolnej, której podstawą byłaby komplementarność łańcucha produkcji, spójność między wspólną polityką rolną i celami partnerstwa euro-śródziemnomorskiego, realistyczna polityka w zakresie zasobów wodnych i nadrzędność niezależności żywnościowej nad względami handlowymi;
12. uważa, że sektor usług jest ważny z punktu widzenia rozwoju państw południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego; uważa jednak, że każda liberalizacja usług powinna się odbywać na zasadach uzgodnionych z państwami południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, przy czym miałyby one prawo do stopniowego otwierania wrażliwych i słabych sektorów swoich gospodarek oraz do kontroli tego otwarcia; uważa, że należy oddzielić usługi komercyjne od usług publicznych; podkreśla, że owe usługi publiczne – a zwłaszcza usługi dotyczące podstawowych potrzeb ludności, takich jak ochrona zdrowia, edukacja, woda i energia – nie powinny być przedmiotem negocjacji;
13. domaga się dostosowywania kalendarza liberalizacji sektora przemysłu do zmian warunków gospodarczych i społecznych, w tym poziomu bezrobocia, w każdym z państw, a także do jego oddziaływania na środowisko; podkreśla, że partnerstwo gospodarcze i handlowe powinno promować większą dywersyfikację produkcji dóbr przemysłowych oraz zwiększenie ich wartości dodanej; wzywa państwa południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego do wdrożenia regionalnych strategii politycznych uwzględniających rolę bardzo małych, małych oraz średnich przedsiębiorstw;
14. zwraca uwagę na ponawiane przez Parlament Europejski apele o utworzenie euro-śródziemnomorskiego banku inwestycji i rozwoju, będącego w stanie przyciągać bezpośrednie inwestycje zagraniczne, których brakuje w regionie euro-śródziemnomorskim;
15. przypomina o swoim zaniepokojeniu w związku z wnioskami przeprowadzonej przez Uniwersytet w Manchesterze oceny skutków strefy wolnego handlu w kontekście trwałego rozwoju, zgodnie z którymi należy oczekiwać negatywnych skutków społecznych i środowiskowych strefy wolnego handlu w krótkim i średnim okresie; ponawia swój apel do Komisji o włączenie zaleceń zawartych w tej ocenie do przyszłych negocjacji w sprawie strefy wolnego handlu, aby uwzględnić aspekty związane ze spójnością społeczną i trwałym rozwojem, za czym opowiada się wspomniana ocena;
16. jest zdania, że strefa wolnego handlu powinna zostać uzupełniona stopniowym i warunkowym wprowadzeniem swobody przepływu pracowników; uważa, że należy jak najszybciej stworzyć zasady prawne i administracyjne ułatwiające przyznawanie wiz, zwłaszcza uczestnikom partnerstwa euro-śródziemnomorskiego, studentom, pracownikom naukowym i podmiotom społeczno-gospodarczym;
17. zwraca się do Komisji o przekazywanie PE pełnych informacji o postępach w zakresie układu o stowarzyszeniu z Syrią, którego podpisanie strona syryjska odłożyła ostatnio w czasie; wyraża zaniepokojenie rozpoczęciem negocjacji z Libią i zwraca się do Komisji o przekazywanie Parlamentowi pełnych informacji i konsultacje z PE na wszystkich etapach tych negocjacji;
18. zwraca również uwagę, że kilka krajów regionu śródziemnomorskiego wyraziło zainteresowanie pogłębieniem i/lub rozszerzeniem zakresu ich porozumień handlowych z UE; zwraca się do Komisji – w świetle nowych uprawnień w dziedzinie handlu, przyznanych Parlamentowi Europejskiemu przez traktat lizboński – o wzięcie pod uwagę wcześniejszej rezolucji PE podczas negocjacji takich nowych porozumień;
19. podkreśla, że podejście dwustronne nie powinno być stosowane kosztem wielostronnego podejścia regionalnego; jest zdania, że opowiadając się za ściślejszą współpracą z najbardziej rozwiniętymi partnerami, przy poszanowaniu ich specyficznych uwarunkowań politycznych, kulturowych, religijnych i społecznych, Komisja musi trzymać się zasady negocjacji międzyregionalnych,
20. pragnie przywołać rolę odgrywaną przez Euro-śródziemnomorskie Zgromadzenie Parlamentarne (EMPA) w ramach partnerstwa, jako instancji demokratycznej zbierającej wokół 3 filarów procesu barcelońskiego parlamentarzystów z obu wybrzeży Morza Śródziemnego; wzywa wreszcie do ściślejszej współpracy między Euro-śródziemnomorskim Zgromadzeniem Parlamentarnym, Komisją i Radą Unii Europejskiej w sprawach gospodarczych;
21. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, szefom państw i rządów oraz parlamentom państw członkowskich i państw południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, a także EMPA.
