P6_TA(2006)0240
Rozszerzenie strefy euro
A6-0191/2006
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie rozszerzenia strefy euro ( 2006/2103 (INI))
Parlament Europejski
, –
uwzględniając art. 121 Traktatu WE,
–
uwzględniając komunikat Komisji w sprawie finansów publicznych w UGW - 2005 r. ( COM(2005)0231 ),
–
uwzględniając sprawozdanie Komisji o konwergencji z 2004 roku ( COM(2004)0690 ),
–
uwzględniając raport o konwergencji Europejskiego Banku Centralnego z 2004 roku,
–
uwzględniając drugie sprawozdanie Komisji w sprawie praktycznych przygotowań do przyszłego rozszerzenia strefy euro ( COM(2005)0545 ),
–
uwzględniając rezolucję z dnia 5 lipca 2005 r. w sprawie wdrożenia strategii informacyjnej i komunikacyjnej na temat euro i Unii Gospodarczej i Walutowej
Teksty przyjęte,
P6_TA(2005)0270 .
,
–
uwzględniając rezolucję z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 974/98 w sprawie wprowadzenia euro
Teksty przyjęte,
P6_TA(2005)0457 .
,
–
uwzględniając art. 45 Regulaminu,
–
uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej ( A6-0191/2006 ),
A.
mając na uwadze potrzebę wzmocnienia Unii Gospodarczej i Walutowej (UGW), aby zrealizować jej cele w zakresie wzrostu i zatrudnienia,
B.
mając na uwadze, że wzrost gospodarczy w strefie euro kształtuje się obecnie na poziomie 1,8%, podczas gdy UE jako całość rozwija się w tempie 2% rocznie,
C.
mając na uwadze, że polityczną i gospodarczą odpowiedzialność za rozszerzenie strefy euro ponoszą Państwa Członkowskie niezależnie od tego, czy należą do strefy euro,
D.
mając na uwadze, że Państwa Członkowskie, które przystąpiły do UE w roku 2004 (nowe Państwa Członkowskie), zobowiązane są przyjąć euro po spełnieniu warunków określonych w traktacie; mając na uwadze, że Wielka Brytania i Dania korzystają z klauzuli o odstąpieniu (opt out),
E.
mając na uwadze, że większość nowych Państw Członkowskich odnotowała wysoki wzrost gospodarczy, umożliwiający pewne nadrobienie zaległości; mając także uwadze, że nie zakończył się jeszcze proces uzyskiwania przez te państwa odpowiedniego poziomu rzeczywistej konwergencji,
F.
mając na uwadze, że waluta euro okazała się wielkim sukcesem UE, który przyczynił się do wewnętrznej i zewnętrznej stabilności gospodarczej,
G.
mając na uwadze, że wobec Wielkiej Brytanii oraz sześciu nowych Państw Członkowskich – Cypru, Czech, Węgier, Malty, Polski i Słowacji – stosowana jest procedura nadmiernego deficytu, natomiast w dwóch z tych państw – na Cyprze i Malcie – zadłużenie publiczne przekracza poziom 60% ich PKB,
H.
mając na uwadze, że przy kryterium stopy inflacji używa się dwóch różnych definicji "stabilności cen"; mając na uwadze, że zgodnie z definicją EBC stabilność cen oznacza cel inflacyjny minimalnie poniżej 2% i definicja ta jest powszechnie uznawana w całej unii gospodarczej i walutowej, podczas gdy w swoich raportach o konwergencji EBC i Komisja używają innej definicji, według której najlepszy wynik pod względem stabilności cen stanowi możliwie najniższa inflacja, za wyjątkiem deflacji,
Ogólne warunki przyszłego rozszerzenia strefy euro
1.
przypomina, że warunkiem przystąpienia do strefy euro jest spełnienie wszystkich kryteriów z Maastricht określonych w Traktacie i w Protokole w sprawie art. 121 Traktatu: wysokiego stopnia stabilności cen, sytuacji budżetowa rządu bez nadmiernego deficytu, przynajmniej dwuletniego członkostwa w nowym mechanizmie wymiany (ERM II), stosowania normalnych granic wahań, konwergencji długoterminowych stóp procentowych, zgodności systemu przepisów z traktatem z Maastricht, niezależnego banku centralnego oraz konwergencji gospodarczej;
2.
przypomina, że wszystkie Państwa Członkowskie korzystające z odstępstwa muszą spełnić kryteria z Maastricht przed przystąpieniem do strefy euro, a także, że wymogi przewidziane w Pakcie na rzecz stabilności i wzrostu znajdują zastosowanie wobec wszystkich państw członkowskich; wyraża przekonanie, że ocena stopnia przygotowania państw do przyjęcia euro musi opierać się na tych samych definicjach i zasadach, które zostały ustanowione w poprzednich raportach o konwergencji, co pozwoli zagwarantować ciągłość i równe traktowanie wszystkich Państw Członkowskich;
3.
wzywa Komisję do stosowania jednolitych kryteriów przy ocenie danych gospodarczych i budżetowych; wskazuje na odpowiedzialność Komisji w zakresie zapewnienia rzetelnych danych statystycznych oraz nalega, by wstrzymać podejmowanie decyzji do czasu usunięcia wątpliwości na temat wiarygodności tych danych; podkreśla, że ze względu na zróżnicowane modele stosowane przez Komisję w raportach o konwergencji sporządzanych od 1993 r. analiza stabilności cenowej wymaga dokonania ogólnej oceny całej grupy metod ustalania wartości referencyjnych;
4.
zdecydowanie sprzeciwia się wprowadzaniu specjalnych regulacji dotyczących spełniania kryteriów z Maastricht ; wzywa Komisję do rygorystycznej weryfikacji kryteriów konwergencji zgodnie z Traktatem oraz protokołem odnoszącym się do artykułu 121 Traktatu, a także podkreśla w tym kontekście znaczenie oceny długoterminowej stabilności strefy euro
;
5.
sugeruje, aby Komisja opublikowała swoje wnioski dotyczące krajów, które uważane są za jeszcze nieprzygotowane do przystąpienia do strefy euro za każdym razem, gdy taka ocena jest przeprowadzana, oraz aby przedstawiała je Parlamentowi w celu zapewnienia wysokiego poziomu przejrzystości i odpowiedzialności w procesie decyzyjnym na szczeblu UE.
6.
wyraża przekonanie, że przy ocenie długoterminowej stabilności strefy euro należy uwzględnić także jej możliwości w zakresie przyjęcia nowych członków; podkreśla, że należy wykorzystać rozszerzenie strefy euro jako szansę na wprowadzenie zarządzania gospodarczego w strefie euro;
7.
zwraca się do władz Państw Członkowskich ubiegających się o przyjęcie do strefy euro (państwa kandydujące do przystąpienia) o zapewnienie pełnej przejrzystości decyzji politycznych, takich jak ustalenie kursu wymiany oraz planowanych dat przystąpienia, podejmowanych przed i po przystąpieniu do mechanizmu ERM II; wzywa władze do publicznego udostępnienia ocen wpływu, analiz i sprawozdań dotyczących powyższych kwestii;
8.
w celu zwiększenia stopnia prawdziwej konwergencji gospodarek oraz ograniczenia zagrożeń związanych z szokiem asymetrycznym w unii walutowej podkreśla konieczność intensyfikacji działań Państw Członkowskich należących do strefy euro na rzecz efektywnej koordynacji polityk gospodarczych i walutowych, w szczególności poprzez udoskonalenie strategii wspólnie przyjętych w ramach Eurogrupy; zwraca uwagę, że początkiem takich działań może być koordynacja kalendarza budżetowego oraz przygotowanie budżetów na podstawie tych samych prognoz dotyczących kursu wymiany euro wobec dolara oraz cen ropy naftowej;
9.
podkreśla, że proces przejścia na euro nie powinien być traktowany i planowany jako zwykła, techniczna wymiana waluty, lecz jako istotne przekształcenie o znaczących skutkach gospodarczych, walutowych i społecznych;
Techniczne warunki rozszerzenia strefy euro
10.
w
skazuje, że do sprawnego przyjęcia euro niezbędne jest przyjęcie szczegółowych planów krajowych dotyczących przeprowadzenia tej operacji; uważa, że plany te muszą wskazywać organy na szczeblu lokalnym i krajowym odpowiedzialne za wprowadzenie euro, jak również określać szczegółowy harmonogram nowelizacji krajowych przepisów ustawowych i administracyjnych oraz przystosowania organów władzy publicznej; uważa, że należy w pełnym zakresie wykorzystać doświadczenia uzyskane przy wprowadzaniu euro przez pierwszą grupę państw, które ustanowiły strefę euro, jak również charakterystykę procesu przechodzenia na euro, jako że waluta ta znajduje się już obecnie w obiegu i jest powszechnie wykorzystywana w państwach kandydujących do przystąpienia;
11.
zwraca się do państw kandydujących do przystąpienia o szybkie dostarczenie bankom banknotów euro, wyznaczenie krótkiego okresu funkcjonowania w obiegu obu walut oraz dokładne zaplanowanie procesu stopniowego wycofywania z obiegu krajowych środków płatniczych w celu ułatwienia sprawnego przejścia na euro;
12.
zwraca się do państw kandydujących do przystąpienia, by w okresie przejściowym zwróciły szczególną uwagę na kwestie ochrony konsumentów; zwraca się do nich o wdrożenie przepisów wprowadzających obowiązek podawania cen w obu walutach przez wystarczająco długi okres oraz o stworzenie skutecznych procedur ochrony konsumentów przed nieuzasadnionymi wzrostami cen w okresie przejściowym lub także po nim; apeluje o przeprowadzenie jasnych kampanii publicznych, wskazujących, że jedyną metodą przeciwdziałania nieuzasadnionym podwyżkom cen jest możliwość swobodnego wyboru przez konsumentów podmiotów, u których się zaopatrują; wskazuje, że szczególną uwagę należy zwrócić na kwestię cen ustalanych w warunkach publicznego lub prywatnego monopolu oraz przez władze publiczne; zachęca te państwa do ustanowienia na okres przynajmniej dwóch lat obserwatorium odpowiedzialnego za publikowanie danych na temat zmian dziesięciu szczególnie istotnych cen konsumenckich;
13.
przypomina o potrzebie rozpoczęcia z odpowiednim wyprzedzeniem szeroko zakrojonych kampanii informacyjnych dla obywateli w państwach kandydujących do przystąpienia, które służyłyby budowaniu zaufania w okresie przejściowym, a także o potrzebie zagwarantowania wszystkim zainteresowanym stronom odpowiedniej roli w przeprowadzeniu okresu przejściowego w celu udanego wprowadzenia euro; ocenia, że należy ograniczyć zjawisko niedoinformowania obywateli i zaplanować na wczesnym etapie wykorzystanie mediów na potrzeby kampanii informacyjnych;
Szczególne wymogi wobec państw kandydujących do przystąpienia
14.
podkreśla, że przedwczesne przystąpienie do strefy euro może doprowadzić do nieoczekiwanych zmian w procesie konwergencji gospodarczej;
15.
wskazuje, że rozszerzenie strefy euro sprzyja procesowi konwergencji gospodarczej oraz przyczynia się do wzmocnienia strefy euro jako całości;
16.
zauważa, że jak dotąd nie uzyskano dostatecznej konwergencji gospodarczej, umożliwiającej szybkie przyjęcie do strefy euro niektórych państw kandydujących do przystąpienia, na co wskazuje wysoki poziom inflacji oraz nadmierne deficyty budżetowe odnotowane w niektórych państwach kandydujących; uznaje, że szereg Państw Członkowskich zbudowało solidną podstawę do szybkiego wprowadzenia euro dzięki zagwarantowaniu długoterminowej stabilności budżetowej;
17.
wzywa do całkowitego spełnienia wszystkich kryteriów przed przyjęciem euro oraz wskazuje, że nie wszystkie z siedmiu Państw Członkowskich uczestniczących w mechanizmie ERM II i niekorzystających z klauzuli opt-out spełniają warunki przystąpienia;
18.
z zadowoleniem przyjmuje przystąpienie Słowenii do strefy euro, a także wyraża przekonanie, że poszerzenie tejże strefy wpłynie pozytywnie na europejską gospodarkę jako całość;
19.
wyraża żal z powodu negatywnego stanowiska odnoszącego się do kandydatury Litwy, a także wnosi o przedstawienie jasnego i obszernego wyjaśnienia podstaw kalkulacji przeprowadzonych w zakresie kryteriów inflacyjnych; wzywa Komisję do zaktualizowania jej sprawozdania w sprawie kryteriów konwergencji na Litwie za rok 2006 oraz do ustanowienia wspólnie z władzami litewskimi roboczej grupy eksperckiej, której zadaniem będzie rozwinięcie strategii mającej na celu umożliwienie szybkiego przystąpienia do strefy euro;
20.
zachęca Estonię, która nie sprostała jedynie kryteriom z zakresu inflacji, do kontynuowania wysiłków na rzecz spełnienia wymogów przystąpienia do strefy euro i szybkiego zakwalifikowania się do członkowstwa strefy euro;
21.
wzywa Państwa Członkowskie do zapewnienia Komisji możliwości weryfikacji spełniania kryteriów z Maastricht na podstawie konkretnych, zaktualizowanych, adekwatnych i wysokiej jakości danych;
22.
przypomina, że pod nieobecność klauzuli opt-out traktat przewiduje automatyczną ocenę kryteriów z Maastricht w przypadku Państw Członkowskich korzystających z odstępstwa na dwuletniej podstawie; zauważa, że Państwa Członkowskie korzystające z odstępstwa mogą zwrócić się o przeprowadzenie oceny przed wygaśnięciem takiego okresu; wzywa Państwa Członkowskie do powstrzymania się od takiego działania dopóki nie będą pewne, że spełnią wszystkie kryteria;
23.
odnotowuje, że mimo stałego i wysokiego wzrostu gospodarczego w ostatniej dekadzie, nadal nie osiągnięto odpowiedniego poziomu rzeczywistej konwergencji;
24.
jest zdania, że w każdym przypadku decyzja o przystąpieniu indywidualnych państw członkowskich powinna opierać się na wysokiej jakości danych i ocenie zgodnej z przepisami traktatu i odpowiednimi protokołami z tego zakresu; wzywa zatem Komisję i EBC do przeprowadzenia kompleksowej oceny, która byłaby czymś więcej niż tylko formalnym porównaniem liczb, oraz do uwzględnienia przebiegu konwergencji i osiągnięć w zakresie zapewniania stabilności makroekonomicznej;
25.
uważa, że w interesie nowych Państw Członkowskich oraz strefy euro jako całości leży przeprowadzenie dokładnej analizy kosztów i korzyści związanych z przyjęciem euro już na wczesnym etapie, mając w szczególności na uwadze, że z przynależnością do strefy euro wiążą się tak istotne konsekwencje w zakresie instrumentów polityki pieniężnej, oraz wymaga zapewnienia odpowiedniej swobody manewru w zakresie polityki podatkowej, która pozostaje dostępnym instrumentem makroekonomicznym; wzywa do publicznego udostępnienia tych analiz;
26.
uważa, że przygotowania do członkostwa w strefie euro mogą same w sobie przynieść znaczące korzyści po przystąpieniu do ERM II, że termin przystąpienia nie powinien stanowić obiektu największego zainteresowania, jak również że dla zapewnienia udanego wprowadzenia euro w nowych Państwach Członkowskich niezwykle istotna jest realizacja wiarygodnej i trwałej strategii w tym zakresie;
27.
podkreśla, że zgodnie z kryterium dotyczącym inflacji nie może ona przekraczać o więcej niż 1,5 punktu procentowego stopy inflacji w trzech Państwach Członkowskich, które uzyskują najlepsze wyniki w zakresie zapewniania stabilności cen, przy czym podstawę do obliczenia średniej stanowi poziom cen konsumenckich w ciągu ostatnich 12 miesięcy, na podstawie danych dostarczonych przez Komisję;
28.
wyraża zaniepokojenie faktem, że w użyciu są dwie definicje stabilności cen – jedna stosowana przez EBC w polityce monetarnej (inflacja minimalnie poniżej 2%), a druga w jego raportach dotyczących konwergencji (możliwie najniższa inflacja, za wyjątkiem deflacji);zważywszy, że takie rozróżnienie nie istnieje w Traktacie uważa, że te dwie interpretacje terminu stabilności cen, określonego w Traktacie, są mylące i mogą mieć negatywny wpływ na rynek i jego uczestników we wszystkich Państwach Członkowskich;
29.
zauważa, że państwa ubiegające się o przystąpienie muszą utrzymywać przez okres jednego roku przed złożeniem wniosku średnią nominalną długoterminową stopę procentową na poziomie nie wyższym niż dwa punkty procentowe ponad stopę w trzech Państwach Członkowskich, które uzyskują najlepsze wyniki w zakresie zapewniania stabilności cen, na podstawie danych dostarczonych przez Komisję we współpracy z EBC;
30.
zauważa, że zarówno definicja trzech Państw Członkowskich, które uzyskują najlepsze wyniki w zakresie zapewniania stabilności cen, jak i metoda obliczania wartości referencyjnej, muszą zostać dookreślone, tak, aby odzwierciedlały fakt, iż dwanaście państw UE tworzy obecnie unię walutową i używają jednej wspólnej waluty podlegającej wspólnej polityce walutowej oraz że różnice w ich indywidualnych wynikach związanych z inflacją odzwierciedlają raczej czynniki strukturalne aniżeli różnice w ukierunkowaniu polityki makroekonomicznej; uważa jednak, że ważne jest uwzględnienie tak zwanego efektu Balassy-Samuelsona w odniesieniu do kryteriów związanych z inflacją w przypadku nowych Państw Członkowskich;
31.
zdecydowanie nalega, aby w następstwie dwóch pierwszych decyzji w sprawie oceny programów konwergencji nowych Państw Członkowskich na rzecz rozszerzenia strefy euro w bliskiej przyszłości, Komisja nawiązała ścisłą i regularną współpracę z państwami kandydującymi do przystąpienia w celu ustalenia, jakie instrumenty polityki gospodarczej najlepiej służą poprawie wskaźników inflacji bez uszczerbku dla wzrostu gospodarczego;
o
o o
32.
zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji i EBC.
