30.4.2009
PROJEKT REZOLUCJI
zamykającej debatę nad oświadczeniami Rady i Komisji
zgodnie z art. 103 ust. 2 Regulaminu
złożyli Jan Marinus Wiersza, Hannes Swoboda, Adrian Severin, Marianne Mikk
w imieniu grupy politycznej PSE
w sprawie sytuacji w Mołdawii
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji w Mołdawii
Parlament Europejski
–
uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie sytuacji w Mołdawii, szczególnie rezolucję z dnia 24 lutego 2005 r.,
–
uwzględniając porozumienie o partnerstwie i współpracy między Republiką Mołdawii a UE, które zostało podpisane w dniu 28 listopada 1994 r. i weszło w życie z dniem 1 lipca 1998 r.,
–
uwzględniając plan działania dla Republiki Mołdowy przyjęty na siódmym posiedzeniu Rady Współpracy UE-Republika Mołdowy w dniu 22 lutego 2005 r.,
–
uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie partnerstwa wschodniego (COM/2008/0823) z dnia 3 grudnia 2008 r.,
–
uwzględniając oświadczenia w sprawie sytuacji w Mołdawii złożone przez prezydencję w imieniu Unii Europejskiej, przez Javiera Solanę – Wysokiego Przedstawiciela UE ds. Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa oraz Benitę Ferrero-Waldner – komisarz ds. stosunków zewnętrznych,
–
uwzględniając oświadczenie Międzynarodowej misji obserwacji wyborów parlamentarnych w Republice Mołdowy z dnia 5 kwietnia 2009 r. w sprawie wstępnych ustaleń i wniosków oraz powyborcze sprawozdanie Biura OBWE ds. Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka z okresu 6–17 kwietnia 2009 r.,
–
uwzględniając memorandum w sprawie Mołdawii przedstawione przez Amnesty International dnia 17 kwietnia 2009 r. w sprawie sytuacji w Mołdawii w dniu 7 kwietnia 2009 r. oraz następujących wydarzeń,
–
uwzględniając decyzję Trybunału Konstytucyjnego Mołdawii z dnia 22 kwietnia 2009 r. zatwierdzającą ostateczny wynik wyborów parlamentarnych z dnia 5 kwietnia 2009 r.,
–
uwzględniając sprawozdanie delegacji ad hoc Parlamentu Europejskiego do Mołdawii, której wizyta miała miejsce w dniach 26–29 kwietnia 2009 r.,
–
uwzględniając art. 103 ust. 2 Regulaminu,
A.
mając na uwadze, że Europejska Polityka Sąsiedztwa oraz program partnerstwa wschodniego są dowodem uznania europejskich aspiracji Mołdawii oraz jej znaczenia jako państwa silnie związanego historycznie, kulturowo i gospodarczo z państwami członkowskimi Unii Europejskiej,
B.
mając na uwadze, że w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa opracowano plan działania, który zawiera propozycje zmierzające do zachęcenia Mołdawii do przeprowadzenia reform politycznych i instytucjonalnych, które umożliwią jej stopniową integrację z programami i polityką UE,
C.
mając na uwadze, że prawdziwe i zrównoważone partnerstwo może być rozwijane wyłącznie w oparciu o wspólnie uznawane wartości, ze szczególnym uwzględnieniem demokracji, rządów prawa oraz poszanowania praw człowieka i obywatelskich;
D.
mając na uwadze, że wybory parlamentarne w Mołdawii miały miejsce w dniu 5 kwietnia 2009 r., a nadzorowała je Międzynarodowa Misja Obserwacji Wyborów złożona z członków Biura OBWE ds. Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka oraz przedstawicieli Parlamentu Europejskiego, Zgromadzenia Parlamentarnego OBWE i Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy,
E.
mając na uwadze, że Międzynarodowa Misja Obserwacji Wyborów oświadczyła we wstępnych ustaleniach, że wybory spełniły wiele międzynarodowych norm i zobowiązań, lecz że konieczne są dalsze postępy w celu uwolnienia procesu wyborczego od zbędnych zakłóceń administracyjnych oraz w celu zwiększenia zaufania społecznego,
F.
mając jednak na uwadze, że partie opozycyjne oraz mołdawskie i międzynarodowe organizacje pozarządowe odnotowały szereg nieprawidłowości, a w szczególności przypadki domniemanych oszustw wyborczych z wykorzystaniem niedoskonałości spisów wyborców, które to zarzuty w powyborczym sprawozdaniu okresowym Biura OBWE ds. Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka uznano za wiarygodne, ale o ograniczonej skali,
G.
mając na uwadze, że po ponownym przeliczeniu głosów w dniu 21 kwietnia 2009 r. Główna Komisja Wyborcza opublikowała ostateczne wyniki wyborów, które zostały zatwierdzone przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 22 kwietnia 2009 r.,
H.
mając na uwadze, że sprzeciw części społeczeństwa mołdawskiego wobec wyników wyborów świadczy o zasadniczym braku zaufania między różnymi siłami politycznymi w Mołdawii oraz o potrzebie dialogu i zwiększenia akceptacji dla procesu demokratycznego w tym kraju, a także zwiększenia za niego odpowiedzialności,
I.
mając na uwadze, że tysiące ludzi protestowało na ulicach Kiszyniowa, próbując zająć niektóre budynki władz państwowych, m.in. parlament mołdawski, co pociągnęło za sobą brutalne starcia między mołdawską policją a demonstrantami, w czasie których trzy osoby poniosły śmierć, wiele osób zostało rannych, a setki osób aresztowano,
J.
mając na uwadze, że w świetle różnych doniesień mołdawska policja i służby bezpieczeństwa wykazały się brutalnością w tłumieniu demonstracji i przy aresztowaniu demonstrantów, a także że w świetle tych doniesień aresztowanym demonstrantom odmawiano dostępu do krewnych i prawników i do innych form pomocy,
K.
mając na uwadze, że rząd Mołdawii oskarżył Rumunię o zaangażowanie w powyborcze demonstracje i wydalił ambasadora Rumunii; mając na uwadze, że rząd Mołdawii przywrócił również obowiązek wizowy dla obywateli tego państwa członkowskiego UE,
L.
mając na uwadze, że należy podkreślić, iż nie pojawiły się żadne poszlaki czy dowody, na podstawie których którekolwiek z państw członkowskich UE mogłoby zostać oskarżone o to, że odpowiada za pełne przemocy wydarzenia ostatnich tygodni,
M.
mając na uwadze, że poprzez program na rzecz partnerstwa wschodniego Unia Europejska stara się zwiększyć stabilność, zaprowadzić lepsze rządy i wzmocnić rozwój gospodarczy w Mołdawii i w innych państwach za jej wschodnimi granicami,
1.
podkreśla wagę dalszych wzmożonych stosunków pomiędzy UE a Mołdawią oraz potwierdza potrzebę wspólnej pracy na rzecz wzmocnienia stabilności, bezpieczeństwa i dobrobytu na kontynencie europejskim, aby uniknąć pojawienia się nowych linii podziału;
2.
podkreśla że pełne przestrzeganie międzynarodowych norm demokratycznych przed wyborami, podczas ich trwania i po zakończeniu procesu wyborczego ma zasadnicze znaczenie dla dalszego rozwoju stosunków między Mołdawią a Unią Europejską;
3.
odnotowuje oświadczenie Międzynarodowej Misji Obserwacji Wyborów w sprawie wstępnych ustaleń i wniosków, w którym stwierdzono, że podczas wyborów spełniono wiele międzynarodowych norm i zobowiązań, ale że konieczne są dalsze postępy celem uwolnienia procesu wyborczego od zbędnych zakłóceń administracyjnych oraz w celu zwiększenia zaufania społecznego;
4.
zauważa jednocześnie, że partie opozycyjne oraz mołdawskie i międzynarodowe organizacje pozarządowe postawiły poważne zarzuty dotyczące szeregu nieprawidłowości, a w szczególności przypadków domniemanych oszustw wyborczych z wykorzystaniem niedoskonałości spisów wyborców;
5.
zauważa ponadto, że Trybunał Konstytucyjny Republiki Mołdowy zatwierdził ostateczny wynik wyborów parlamentarnych w tym kraju w postaci przedstawionej przez Główną Komisję Wybiorczą oraz że nie ma możliwości odwołania się od tego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego;
6.
podkreśla, że na szczeblu krajowym należy podjąć dialog z udziałem rządu i partii opozycyjnych, w którego ramach należy czynić poważne wysiłki z myślą o zasadniczej poprawie procedur demokratycznych i funkcjonowania instytucji demokratycznych w Mołdawii oraz natychmiastowo zająć się nieprawidłowościami odnotowanymi przez Międzynarodową Misę Obserwacji Wyborów;
7.
wyraża głębokie zaniepokojenie z powodu gwałtownych starć między demonstrantami a policją mołdawską i służbami bezpieczeństwa w dniach następujących po wyborach parlamentarnych;
8.
potępia nadmierne uciekanie się do użycia siły przez policję mołdawską w trakcie tych demonstracji, w czasie których przypadkowo wychwytywano, aresztowano i bito demonstrantów, dziennikarzy i przechodniów;
9.
stanowczo potępia brutalność, jakiej dopuszczano się wobec zatrzymanych na posterunkach policji w pierwszych dniach ich zatrzymania; tak samo potępia odmawianie zatrzymanym kontaktu z krewnymi i prawnikami oraz innych form pomocy dla tych ofiar brutalności policji;
10.
wyraża głębokie zaniepokojenie poważnym brakiem poszanowania podstawowych praw człowieka przysługujących osobom zatrzymanym w trakcie demonstracji, jakiego dopuściły się władze mołdawskie;
11.
wyraża zadowolenie w związku z wypuszczeniem na wolność prawie wszystkich osób aresztowanych w okresie demonstracji, wzywa jednak władze Mołdawii do umorzenia postępowań sądowych wobec aresztowanych ze względu na udział w demonstracjach;
12.
wzywa rząd mołdawski, żeby powołał niezależną i bezstronną komisję śledczą mającą zbadać wydarzenia z dni 6–7 kwietnia 2009 r. przy pełnym udziale przedstawicieli rządu, opozycji i mołdawskiego społeczeństwa obywatelskiego, przy wsparciu ekspertów międzynarodowych z Rady Europy;
13.
zwraca się o postawienie przed sądem osób odpowiedzialnych za przemoc wobec zatrzymanych; wzywa ponadto, by ustalenia komisji śledczej doprowadziły do rzeczywistej reformy systemu sądowego i służb policyjnych w Mołdawii;
14.
głęboko ubolewa nad decyzją władz mołdawskich o wydaleniu rumuńskiego ambasadora i o wprowadzeniu obowiązku wizowego dla obywateli tego państwa członkowskiego UE; podkreśla, że dyskryminacja obywateli UE na podstawie ich przynależności państwowej jest nie do przyjęcia, oraz wzywa władze mołdawskie, żeby przywróciły system bezwizowy dla obywateli Rumunii;
15.
wzywa jednocześnie Radę i Komisję do dokonania przeglądu systemu wizowego UE w odniesieniu do Mołdawii w celu wprowadzenia lepszych regulacji dotyczących podróży; ma jednak nadzieję, że obywatele Mołdawii nie będą korzystać z ulepszonego systemu ubiegania się o wizy i podróżowania, by masowo wyjeżdżać z kraju, lecz że zachęci ich to do aktywnego działania na rzecz dalszego rozwoju ojczyzny;
16.
z zadowoleniem przyjmuje początkowe wysiłki rządu Rumunii, by ze spokojem odpowiedzieć na powstałe w ten sposób napięcia oraz przywrócić dobrosąsiedzkie stosunki między tymi dwoma państwami; wyraża jednak głębokie ubolewanie w związku z inicjatywą prezydenta Traiana Băsescu zmierzającą do przyspieszenia procedur ubiegania się o rumuńskie obywatelstwo przez obywateli Mołdawii, co przeciwdziała wysiłkom służącym złagodzeniu napięć w tym kontekście;
17.
podkreśla, że Komisja, Rada i państwa członkowskie muszą w pełni wykorzystać europejski program sąsiedztwa, a w szczególności nowy program na rzecz partnerstwa wschodniego, celem wzmocnienia stabilności, zapewnienia lepszych rządów i zrównoważonego rozwoju gospodarczego w Mołdawii i w innych krajach za wschodnimi granicami;
18.
podkreśla jednak, że pełne poszanowanie procedur demokratycznych, prawidłowe działanie instytucji demokratycznych, pełne poszanowanie rządów prawa, praw człowieka i praw mniejszości oraz aprobata dla konstruktywnego dialogu w celu rozwiązania istniejących konfliktów muszą stać się priorytetami szczytu partnerstwa wschodniego, który odbędzie się w dniu 7 maja 2009 r. w Pradze i stanie się w ogólnej perspektywie zasadniczym elementem skutecznego wdrażania programu na rzecz partnerstwa wschodniego;
19.
wzywa Radę i Komisję, żeby wzmocniły mandat specjalnego przedstawiciela UE ds. Republiki Mołdowy w zakresie treści i środków;
20.
podkreśla ponownie, że Unia Europejska musi dołożyć wszelkich starań, by zapewnić obywatelom Mołdawii prawdziwie europejską przyszłość; wzywa wszystkie siły polityczne w Mołdawii i partnerów tego kraju, by nie wykorzystywali obecnego braku stabilności do zawrócenia Mołdawii z drogi ku Europie;
21.
zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji, Radzie, Zgromadzeniu Parlamentarnemu Rady Europy, Zgromadzeniu Parlamentarnemu OBWE oraz rządowi i parlamentowi Mołdawii.
