Europejska Polityka Sąsiedztwa jako forma wspierania procesów demokratycznych i społeczeństwa obywatelskiego
Stosunki zewnętrzne
2006-01-19 - 14:51
Posłowie widzą w Europejskiej Polityce Sąsiedztwa skuteczne narzędzie konsolidowania demokracji i rządów prawa w krajach sąsiadujących z UE i promowania zmian w krajach, gdzie demokracja nie funkcjonuje. Komisja Europejska powinna wspierać działania ruchów demokratycznych w krajach ościennych poprzez umożliwianie dostępu do niezależnych mediów i informacji.
Takie wnioski zawarli posłowie w sprawozdaniu posła Charlesa Tannocka (EPP-ED, GB) i wezwali do ustanowienia jasnych priorytetów i kryteriów oceny osiągnięć Europejskiej Polityki Sąsiedztwa (EPS). Z zadowoleniem przyjęli pomysł opracowania w końcowej fazie procesu EPS umowy o europejskim sąsiedztwie dla tych państw, które nie ubiegają się o członkostwo, ale które zbliżają się do dorobku prawnego Unii Europejskiej. Umowa o sąsiedztwie może sprzyjać dążeniu do całkowitego dostępu do rynku wewnętrznego oraz uczestnictwa we Wspólnej Polityce Zagranicznej i Bezpieczeństwa, z czym wiąże się odpowiednie wsparcie finansowe i techniczne ze strony UE. Wobec państw, które łamią międzynarodowe i europejskie standardy poszanowania praw człowieka i demokracji pomoc będzie ograniczana lub zawieszana, do zerwania umowy włącznie.
Posłowie z zadowoleniem przyjmują pokojową rewolucję i przemiany demokratyczne na Ukrainie, dostrzegają jej europejskie aspiracje i wyrażają poparcie dla nowego rządu ukraińskiego przy realizacji zapowiedzianego pakietu reform. Dostrzegają również europejskie aspiracje Republiki Mołdowy podkreślając, że dla nawiązania bliższych stosunków konieczna jest demokratyzacja kraju. Wzywają Rosję do przyznania większej samodzielności regionom graniczącym z UE (np. Kaliningrad), aby mogły lepiej współpracować z UE w ramach EPS i krytykują ją za wywołanie kryzysu energetycznego na Ukrainie. Wezwali też Ukrainę i Rumunię do zażegnania sporu granicznego dotyczącego podziału szelfu kontynentalnego Morza Czarnego.
Sprawozdanie wskazuje na politykę energetyczną jako ważny element EPS, ponieważ w otoczeniu UE umiejscowione są najważniejsze światowe rezerwy ropy naftowej i gazu ziemnego (Rosja i basen Morza Kaspijskiego, Środkowy Wschód i Północna Afryka), a wiele państw sąsiadujących jest dostawcami, bądź państwami tranzytowymi. Konieczna jest również poprawa sieci transportowych w celu intensyfikacji handlu i turystyki między UE a państwami partnerskimi, co pomoże powiązać państwa partnerskie i zwiększyć ich atrakcyjność inwestycyjną.
W środę, 18 stycznia, odbyła się debata, w której aktywnie uczestniczyli polscy posłowie.
Poseł Konrad Szymański , w imieniu grupy UEN powiedział, że dobrej i skutecznej polityce sąsiedztwa powinny przyświecać trzy zasady. Udany proces sąsiedzki w przypadku kraju europejskiego powinien przybliżać członkostwo w UE. Poziom pomocy powinien być uzależniony od woli przestrzegania przez państwo sąsiedzkie lub partnerskie standardów demokratycznych, co dotyczy Białorusi, ale powinno dotyczyć również Rosji. "Mam czasem wrażenie, że w Rosji pomagamy budować drogi, którymi transportuje się niesłusznie skazanych, lub rurociągi, które się nam później zamyka ", powiedział polski poseł. Jako trzecią zasadę wymienił wspieranie społeczeństwa obywatelskiego i sił demokratycznych tam, gdzie poziom demokracji jest niewystarczający.
Zapowiedział, że jego grupa polityczna z przyjemnością poprze to sprawozdanie w głosowaniu, gdyż zawiera ono właśnie te trzy zasady dobrej polityki sąsiedztwa.
Poseł Ryszard Czarnecki (NI) powiedział, że debata i rezolucja w sprawie polityki sąsiedztwa dowodzą, że mimo kryzysu, w jakim się znalazła, Unii Europejska nie utraciła zdolności myślenia strategicznego i dostrzega konieczność otwierania się na sąsiadów. Podkreślił, że szczególnie ważnymi obszarami polityki sąsiedztwa powinny być relacje ze wschodnimi i południowo-wschodnimi sąsiadami. "Dobrze, że przyznajemy się do błędu w postaci niewykorzystywania nacisku na Rosję, aby kraj ten stabilizował, a nie destabilizował sytuację na terenie dawnych Republik Radzieckich" powiedział poseł Czarnecki. Podkreślał również, że realizacja polityki sąsiedztwa to rola UE i nikt jej w tym nie wyręczy.
Poseł Czarnecki wzywał do lepszej kontroli udzielanej pomocy. "Nie możemy służyć niedemokratycznym władzom" mówił polski deputowany i dodawał, że unijne środki "mają wspierać demokratyzację tych społeczeństw i struktur władzy, a także promocję standardów praw człowieka".
Poseł Paweł Bartłomiej Piskorski (PPE-DE) powiedział, że europejska polityka sąsiedztwa jest istotnym elementem kształtowania wspólnej polityki zagranicznej i polityki bezpieczeństwa Unii Europejskiej i powinna być ona dostosowana do warunków poszczególnych krajów. Dodał, że w niektórych krajach, takich jak Białoruś czy Syria "mamy do czynienia z dyktaturami i z sytuacjami niedemokratycznymi. Europejska polityka sąsiedztwa powinna być instrumentem nacisku demokratyzacji tych krajów" .
Poseł Piskorski zauważył, że polityka sąsiedztwa nie jest alternatywą do przyszłego członkostwa krajów nią objętych w Unii Europejskiej. "Nikt z nas nie żyje iluzją, że kraje takie jak Mołdawia, Białoruś czy Ukraina bardzo szybko będą członkami Unii. Chodzi o to, by drzwi pozostały otwarte, by kraje europejskie, zgodnie z traktatami, mogły aplikować do członkostwa".
Poseł Józef Pinior (PSE) określił politykę sąsiedztwa jednym z najważniejszych zagadnień dla Unii Europejskiej, na którą składa się sieć wzajemnych powiązań w sferze politycznej, gospodarczej, naukowej i kulturalnej. Zwracał uwagę na aspekt polityki praw człowieka w europejskiej polityce sąsiedztwa. "Społeczeństwa zmagające się z brakiem demokracji i poszanowania praw człowieka w swoich krajach, dostrzegają w Unii Europejskiej partnera oraz gwaranta dla procesów demokratyzacyjnych" mówił poseł Pinior podkreślając, że europejska polityka sąsiedztwa powinna brać pod uwagę aspiracje społeczeństw w tych krajach. Europejska polityka sąsiedztwa nie może być też barierą dla krajów europejskich w ambicjach ubiegania się w przyszłości o członkostwo w Unii Europejskiej.
Poseł Bogusław Sonik (PPE-ED) zwracał uwagę, że mimo kryzysu UE panuje jednak dobry nastrój do podejmowania wielu konkretnych działań. "Europejska Polityka Sąsiedztwa powinna odegrać w takich sytuacjach kluczową rolę i dostarczyć formuły do stworzenia spójnej wizji polityki zagranicznej Unii Europejskiej" powiedział poseł Sonik. Zwrócił uwagę, że polityka energetyczna stała się narzędziem w relacjach zewnętrznych silnych mocarstw oraz środkiem nacisku politycznego i "dlatego jednym z priorytetowych zadań dla Europejskiej Polityki Sąsiedztwa jest włączenie się w dialog energetyczny z krajami trzecimi oraz w realizację Transeuropejskich Sieci Energetycznych". Poseł Sonik ocenił jako niezadowalające dotychczasowe działania UE, czego przykładem jest polityczna zgoda na budowę Północnoeuropejskiego gazociągu na dnie Morza Bałtyckiego. "Ten system godzi nie tylko w interesy krajów członkowskich, ale w dłuższej perspektywie osłabia kraje objęte polityką sąsiedztwa za wschodnią granicę UE".
Zdaniem polskiego posła polityka sąsiedztwa musi również stać się skutecznym narzędziem konsolidowania demokracji i rządów prawa w krajach sąsiadujących z UE i promowania zmian w krajach, gdzie demokracja nie funkcjonuje.
20060113IPR04292
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
