Debata nad dyrektywą usługową [aktualizacja: 15.02.2005]
Swobodny przepływ usług
2006-02-14 - 19:19
W Parlamencie Europejskim odbyła się debata w sprawie projektu dyrektywy usługowej ułatwiającej dostęp do wspólnego rynku dostawcom usług z Państw Członkowskich. Debacie towarzyszyła demonstracja przedstawicieli związków zawodowych, którzy przed gmachem Parlamentu Europejskiego manifestowali swoje niezadowolenie wobec planów przyjęcia dyrektywy. Była wśród nich delegacja polskich związkowców z NSZZ Solidarność i OPZZ.
Prace nad ostatecznym kształtem projektu trwać będą do ostatniej chwili przed zaplanowanym na czwartek głosowaniem. W środę wieczorem rzecznik największej frakcji parlamentarnej - Europejskiej Partii Ludowej i Europejskich Demokratów (EPP-ED) - potwierdził poparcie dla kompromisu zawartego z Grupą Socjalistyczną (PES) i poinformował, że nie przewiduje on możliwości ograniczania swobody świadczenia usług (art. 16 dyrektywy) ze względów polityki społecznej i ochrony konsumenta. Zapisy te były proponowane wcześniej, ale ich usunięcie było warunkiem koniecznym poparcia kompromisu przez grupę EPP-ED. Frakcja zapowiada także poparcie dla włączenia w zakres dyrektywy usług w ogólnym interesie gospodarczym.
Debata
Evelyne Gebhardt (PSE, DE) wyrażała nadzieje, że Komisja Europejska dobrze oceni prace Parlamentu nad projektem dyrektywy i nie będzie upierać się przy oryginalnej wersji projektu. Odnosząc się do poprawek PE zebranych w sprawozdaniu powiedziała, że zostały w nim zagwarantowane prawa socjalne i ochrona środowiska, a przyjęcie sprawozdania zmusi Radę i Komisję do pójścia ścieżką wyznaczoną przez Parlament. Sprawozdanie, jak powiedziała Gebhardt, każe pożegnać się z zasadą kraju pochodzenia. Jej zdaniem usługi powinny być świadczone na zasadach kraju świadczenia usług. "W Wielkiej Brytanii mogę prowadzić samochód z niemieckim prawem jazdy, ale nie po prawej stronie" obrazowo przekonywała sprawozdawczyni.
Martin Bartenstein w imieniu Rady powiedział, że dyrektywa usługowa pomoże "uzyskać wzrost gospodarczy i wzmocnić zaufanie obywateli do wymiaru socjalnego Europy".
Przewodniczący KE José Manuel Barroso podkreślał, że ważniejsze od wymiaru ekonomicznego jest to, czy poprzez przyjęcie dyrektywy usługowej rozszerzona Unia udowodni, że potrafi rozwiązywać wrażliwe problemy. Obecny projekt zdaniem przewodniczącego Komisji godzi wymogi konkurencji z obawami o zachowanie zdobyczy socjalnych.
Wystąpienia w imieniu grup politycznych
Hans-Gert Poettering (EPP-ED, DE) nazwał projekt Komisji Europejskiej "w wielu obszarach zbyt ambitnym" , co naraziło go na krytykę. Jednak w wielu innych obszarach projekt ten spotkał się z krytyka niezasłużoną. Opowiedział się za kompromisem, ale "nie za wszelką cenę".
Martin Schulz (PSE, DE) powiedział, że postęp zawsze musi oznaczać wzrost ochrony socjalnej, podczas gdy projekt Bolkesteina ją zmniejszał, prowadząc dodatkowo do podziału i sporu między nową i starą Europą. Z zadowoleniem stwierdził, że udało się odwrócić kierunek, w którym zmierzał pierwotny tekst projektu i "ci, którzy chcieli zniszczyć model socjalny napotkali sprzeciw PES i EPP-ED".
Graham Watson (ALDE, GB) w imieniu liberałów powiedział, że potrzebna jest dynamiczna, konkurencyjna Europa, która tworzy miejsca pracy dla obywateli. Sektor usług dusi się od nadmiaru regulacji. Zasada kraju pochodzenia byłaby korzystna dla MŚP, gdyż umożliwiałaby im wejście na obce rynki i przekonanie się jak one działają, bez konieczności ustanawiania siedziby. "KE powinna bronić swojej wersji dyrektywy, a nie uchylać się przed ciosami" mówił Watson.
Heide Rühle (Verts/ALE, DE) w imieniu Zielonych zarzucała brak precyzji projektowi Komisji Europejskiej, co prowadzi teraz do zastępowania nieprecyzyjnych zapisów innymi, również mało precyzyjnymi. Powiedziała, że jej klub jest przeciwny dyrektywie.
Francis Wurtz (GUE/NGL, FR) uważa, że tak naprawdę dyrektywa nie została zmieniona. Jego zdaniem zwolennicy kompromisu przeceniają możliwości ochrony socjalnej, jakie dają poprawki do projektu, gdyż będzie można je obchodzić. Zapowiedział głosowanie za odrzuceniem projektu.
Nigel Farage (IND/DEM, GB) przypominał, że zgodnie z celami lizbońskimi UE miała stać się wiodącą potęgą gospodarczą świata. Rozwiewał złudzenia, że dyrektywa rozwiąże jakiekolwiek problemy, bo w Unii "nic nie jest tym, na co wygląda" . Według niego dyrektywa to kolejny przykład przesunięcia uprawnień Państw Członkowskich na "nieporadne instytucje" .
Adam Jerzy Bielan (UEN, PL) w imieniu grupy UEN powiedział, że utworzenie wspólnego rynku gwarantującego swobodę przepływu towarów, kapitału, pracy i usług było celem fundamentalnym, który nie został osiągnięty. "Tysiące przepisów i zezwoleń na rynku usług skutecznie powstrzymują rozwój całej europejskiej gospodarki" , mówił poseł Bielan i podkreślał, że ETS potwierdził traktatowe prawo do swobody świadczenia usług, która wg. opinii ekspertów doprowadzi do wzrostu wydajności, płac raz przyczyni się do utworzenia 600 tysięcy nowych miejsc pracy. Polski deputowany wyraził obawy, że pomimo kompromisu osiągniętego w komisji IMCO, niektóre grupy polityczne powodowane strachem pójdą na dalsze ustępstwa. "Podczas tej sesji pokażemy, jakimi jesteśmy Europejczykami" powiedział poseł Bielan i zaapelował do Komisji Europejskiej o nieustawanie w staraniach liberalizacji usług, bo tego oczekują obywatele Europy.
Wystąpienia w imieniu komisji
Marcin Libicki (UEN, PL) zabierając głos w imieniu Komisji Petycji powiedział, że jego komisja z optymizmem przyjęła pierwotny tekst projektu dyrektywy komisarza Bolkesteina, gdyż "pojmujemy integrację tak, jak się umawialiśmy, a umawialiśmy się na cztery podstawowe wolności". Poseł Libicki mówił, że z żalem przyjmuje zarzuty, iż niektóre kraje członkowskie nie przyczyniają się do integracji. "To nie my odrzuciliśmy Konstytucję" wypomniał i zarzucił przeciwnikom dyrektywy zacieranie różnicy zdań i tworzenie wrażenia, że nikt nie chce upomnieć się o wolność gospodarczą. "Nie dziwię się radości demonstrantów, bo osiągną oni sukces, jaki zawsze osiągają dobrze opłacani działacze związków zawodowych" zakończył poseł Libicki.
Anne Van Lancker (PSE, BE) w imieniu Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych powiedziała, że Parlament powinien doprowadzić do wspólnego rynku usług, ale zachowując zdobycze socjalne i nie dopuszczając do dumpingu socjalnego. Projekt dyrektyw w wersji parlamentarnej uwzględnia te zastrzeżenia. Jej zdaniem z zakresu dyrektywy powinny zostać wyłączone usługi publiczne i usługi w ogólnym interesie gospodarczym. Jako "nie do przyjęcia" określiła zasadę kraju pochodzenia, gdyż - jak podkreśliła - usługi powinny być świadczone na zasadach kraju przyjmującego.
Wystąpienia indywidualne (polskie głosy)
Jan Tadeusz Masiel (NI, PL) pytał retorycznie, czy za troską o europejskie zdobycze socjalne nie stoi w gruncie rzeczy troska o zdobycze narodowe. Zarzucił UE, że mimo obaw przed rozszerzeniem o 10 nowych Państw Członkowskich podjęła negocjacje akcesyjne z Turcją. Poseł Masiel podkreślił, że zagrożenie nie leży po stronie nowych Państw Członkowskich. Dyrektywa usługowa jest szansą na zniwelowanie niesprawiedliwych warunków akcesji nowych Państw Członkowskich, które sprawiły, że rolnicy nie dostają pełnych dopłat, a francuskie hipermarkety realizują zyski w Polsce. "W dzień św. Walentego członkowie starej i nowej Unii nie maja powodów do okazywania sobie miłości" , zakończył poseł Masiel.
Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk (UEN) podkreślał, że swoboda przepływu towarów i kapitału pozwoliła starym Państwom Członkowskim osiągnąć nadwyżki w bilansie handlowym (np. w handlu z Polską) sięgające dziesiątków miliardów euro, co oznaczało utrzymanie setek tysięcy miejsc pracy w tych krajach. Pozwoliła też uczestniczyć firmom ze starej Unii w prywatyzacji majątku Skarbu Państwa w Polsce na wyjątkowo atrakcyjnych warunkach. "Tam gdzie te swobody mogą przynieść wyraźniejsze korzyści nowym państwom członkowskim, a więc w odniesieniu do swobodnego przepływu siły roboczej i swobodnego świadczenia usług, napotykamy poważne ograniczenia", zauważył poseł Kuźmiuk. Powiedział, że parlamentarny projekt dyrektywy usługowej, która mogłaby ten stan rzeczy nieco zmienić "ma coraz mniej wspólnego z ideą swobodnego przepływu usług" .
Dariusz Maciej Grabowski (IND/DEM) powiedział, że w globalnej konkurencji zwyciężają ci, którzy potrafią obniżać koszty i ceny i kreować nowe produkty. Unia Europejska przegrywa wyścig, ponieważ ma za drogie rolnictwo, przemysł obciążony rozbudowanymi przywilejami socjalnymi i, co najważniejsze, drogie usługi. Obrońcom istniejących przepisów w sferze usług poseł Grabowski przeciwstawiał przykład Irlandii i Wielkiej Brytanii, które otworzyły swoje rynki pracy, a bezrobocie w nich maleje. Zdaniem posła kluczem do rozwoju Unii jest potanienie usług, obniżenie kosztów działalności produkcyjnej i konsumpcji, rozszerzenie rynku i napływ nowej technologii.
Jacek Protasiewicz (PPE-DE) powiedział, że nie uda się spełnić oczekiwań, jeśli zabraknie odwagi, by stworzyć prawdziwy wspólny rynek, dający szanse rozwoju europejskim firmom niezależnie od miejsca, gdzie mają swoją siedzibę i jeśli pozwolimy na praktyki protekcjonistyczne. Projekt dyrektywy usługowej przygotowany przez poprzednią Komisję był właściwą i racjonalną odpowiedzią na potrzeby obywateli UE w zakresie rynku pracy. "Tymczasem jest to obszar, w którym występuje najwięcej utrudnień w swobodnym przepływie, co jest niezgodne nie tylko ze zdrowym rozsądkiem, ale również z zapisami traktatowymi" mówił poseł Protasiewicz. Wersje parlamentarną projektu nazwał kompromisem naprawdę daleko idącym i modyfikującym znacząco tekst pierwotny, "ale zmienianie dalsze tego tekstu będzie oznaczać rozmijanie się z wyzwaniami ekonomicznymi, które stoją przed Europą" .
Bronisław Geremek (ALDE) powiedział, że dyrektywa o usługach jest aktem prawnym, od którego zależy przyszłość Unii. "Ma [ona] zapewnić to, że w przestrzeni europejskiej nie będzie dyskryminacji w świadczeniu usług ze względu na przynależność narodową, że obywatele starych i nowych Państw Członkowskich będą traktowani na tych samych zasadach" , powiedział poseł Geremek dodając, że praktyka wolności gospodarczej nie osłabia, lecz wzmacnia wymiar społeczny Europy. Powiedział, że są granice kompromisu, poza którymi dyrektywa o usługach może w ogóle stracić sens. Polski poseł dodał, że nie należy "poddawać merkantylizacji tych dziedzin, w których nie działa logika rynku" oraz, że dyrektywa nie dotyka prawa pracy. "Potrzebna jest decyzja rozumna, skierowana w przyszłość, upiory polskiego hydraulika czy Frankensteina powinny zniknąć z europejskiego myślenia na rzecz zaufania, dowolności i solidarności" zakończył poseł Geremek.
Mirosław Mariusz Piotrowski (IND/DEM) stwierdził, że liczne poprawki kompromisowe, uzgadniane głównie w największych klubach politycznych dowodzą, że część państw dawnej Piętnastki nie chce respektować traktatowej zasady swobodnego przepływu usług wewnątrz Unii, mimo że konkretne przykłady Wielkiej Brytanii oraz Irlandii dowodzą, że otwarcie rynków pracy dla Polski i pozostałych nowych państw członkowskich jest dla ich gospodarek narodowych korzystne. "W tej sytuacji można stwierdzić, iż tak wielki opór przed przejęciem dyrektywy w jej pierwotnym kształcie wywołany jest nieracjonalnymi obawami ocierającymi się o ksenofobię" , powiedział poseł Piotrowski.
Małgorzata Handzlik (PPE-DE) powiedziała, że krytyka przeciwników dyrektywy tylko pozornie wymierzona jest w projekt, a w rzeczywistości jest próbą przerwania gospodarczej integracji Europy, opartej na czterech wolnościach. "Nie akceptujemy hipokryzji i wezwań do ograniczenia przedsiębiorstwom swobody świadczenia usług a konsumentom dostępu do nich pod pretekstem ochrony narodowych suwerenności" powiedziała posłanka dodając, że ograniczenia dyrektywy i pozostawienie administracjom krajowym dowolności w nakładaniu nowych barier i utrzymywaniu starych będą krokiem wstecz wobec obecnego stanu prawnego i orzecznictwa ETS. Posłanka wskazywała, że najważniejszym problemem są dyskryminujące bariery administracyjne, a wiele krajów unijnych stosuje dyskryminacyjne praktyki w stosunku do usługodawców z innych państw członkowskich. Posłanka Handzlik podkreśliła, że potrzebna jest dobra dyrektywa usługowa, "z szerokim zakresem zastosowania, z mocnym artykułem 16 i wreszcie artykułami 24 i 25, eliminującymi tylko bariery administracyjne, a nie zmieniającymi - jak próbuje się wmawiać wszystkim - dyrektywę o delegowaniu pracowników" .
Dariusz Rosati (PSE). powiedział, że pomimo upływu kilkudziesięciu lat nadal nie ma w Europie swobody przepływu usług i przyczynę takiego stanu rzeczy upatrywał w słabości klasy politycznej. "Zamiast wyjaśnić sens rozszerzenia Unii Europejskiej i pokazać szanse, jakie stwarza konkurencja, politycy wolą straszyć wyborców dumpingiem socjalnym, dyrektywą 'Frankensteina' i 'polskim hydraulikiem'" . Zwrócił uwagę, że nasilają się ataki na dyrektywę z pozycji populistycznych i protekcjonistycznych, w których pojawiają się bezpodstawne przestrogi, że otwarcie rynku usług spowoduje dumping socjalny i pogorszenie warunków zatrudnienia. Poseł Rosati przypomniał, że z zakresu dyrektywy wyłączono kwestie związane z zatrudnieniem, prawem pracy oraz usługi interesu publicznego, co wychodzi na przeciw obawom zgłaszanym przez związki zawodowe, ale też zapewni równowagę między wymogiem konkurencyjności a potrzebą ochrony praw pracowniczych.
Bogusław Sonik (PPE-DE) powiedział, że dyrektywa miała uczynić Unię Europejską konkurencyjną wobec gospodarek światowych, a tymczasem zwycięża myślenie, że konkurencją dla Unii Europejskiej nie są Chiny, Stany Zjednoczone, lecz nowe państwa członkowskie. "Unia dzieli się dziś znowu na lepszych i gorszych, przy czym to kraje bogate reprezentują politykę krótkowzroczną, wynikającą z obaw, a nie z racjonalnych przesłanek" powiedział poseł Sonik wskazując na paradoks, jakim jest to, że państwa uchodzące dotychczas za największych zwolenników integracji opierają się obecnie pełnej realizacji integracyjnych założeń traktatowych, "strasząc dumpingiem socjalnym ze strony nowych państw i zagrożeniem dla europejskiego modelu socjalnego" . Dodał, że w związku z tym nowe Państwa Członkowskie, uważane dotychczas za maruderów, powinny wypracować sposób szybkiej reakcji na taktyczne koalicje, zawierane wbrew ich interesom. "Bez artykułów zakazujących dyskryminacji firm świadczących usługi za granicą i bez zasady kraju pochodzenia, [dyrektywa] powoli traci sens i przejrzystość" , zakończył poseł Sonik.
Sprawozdawca
Evelyne Gebhardt (PSE, DE)
Sprawozdanie w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej usług na rynku wewnętrznym (A6-0409/2005)
20060210IPR05172
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
