Odpowiedź udzielona przez Neelie Kroes w imieniu Komisji
(15 grudnia 2009 r.)
Artykuł 101 ust. 1 TFUE (por. art. 53 ust. 1 Porozumienia EOG) zakazuje wszelkich porozumień między przedsiębiorstwami, które mogą wpływać na handel między państwami członkowskimi i których celem lub skutkiem jest zapobieżenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji na wspólnym rynku. Porozumienie między dwoma przedsiębiorstwami uniemożliwiające nabywcy odsprzedaż gazu na obszarze UE (lub EOG) może powadzić do podziału rynku wewnętrznego. W każdym przypadku należy przeprowadzić indywidualną ocenę w oparciu o fakty oraz okoliczności ekonomiczne i prawne, można jednak z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, że takie porozumienie objęte jest zakazem przewidzianym w art. 101 ust. 1 i nie kwalifikuje się do wyłączenia przewidzianego w art. 101 ust. 3.
W szeregu spraw z zakresu konkurencji dotyczących umów o dostawy gazu zawieranych między producentami spoza UE i importerami z UE Komisja doprowadziła do ugody, w wyniku której z umów usunięto klauzule ograniczeń terytorialnych Zob. komunikaty prasowe IP 02/1869 (nigeryjska spółka gazowa NLNG, 12.12.2002), IP/03/1345 (Gazprom-ENI, 06.10.2003), IP/05/195 (Gazprom-OMV, 17.2.2005), IP/05/710 (Gazprom-E.ON Ruhrgas, 10.06.2005) i IP/07/1074 (Sonatrach, 11.7.2007). . Komisja opowiedziała się również przeciwko klauzulom ograniczeń terytorialnych w umowach o transport gazu i umowach swapowych w dwóch formalnych decyzjach Zob. decyzja Komisji z dnia 26.10.2004 r. w sprawie COMP/38662 - GDF - decyzja GDF/ENI oraz decyzja Komisji z dnia 26.10.2004 r. w sprawie COMP/38662 - GDF - decyzja GDF/ENEL. . Należy zauważyć, że art. 101 ust. 1 ma zastosowanie do ograniczeń odsprzedaży zawartych w umowach między krajem trzecim i UE tylko w takim zakresie, w jakim ograniczenia te mają znaczny wpływ na konkurencję na terytorium Unii Zob. sprawa C-306/96, Javico, ECR 1998. . Z ugody w sprawie Sonatrach IP/07/1074 (Sonatrach, 11.7.2007 r.). wynika również, że art. 101 ust. 1 nie ma zastosowania do mechanizmów podziału zysków (zobowiązujących nabywcę do odstąpienia części zysków w przypadku sprzedaży gazu poza uzgodnione terytorium) w umowach o LNG (skroplony gaz ziemny), jeżeli zastosowano je, zanim prawo własności i ryzyko przeszły na nabywcę.
Komisja, poprzez swoją praktykę, wyraźnie wskazuje na duże prawdopodobieństwo niezgodności z prawem tego rodzaju klauzul. Importerów z UE poinformowano o ich prawie do odsprzedaży gazu na obszarze UE. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 101 ust. 2 nie można egzekwować klauzul naruszających unijne prawo konkurencji.
Wejście w życie traktatu lizbońskiego nie pociąga za sobą żadnych zmian powyższej praktyki. Co więcej, nowa sekcja traktatu dotycząca energetyki stanowi, że polityka Unii w dziedzinie energetyki ma na celu, w duchu solidarności między państwami członkowskimi, zapewnienie funkcjonowania rynku energii, zapewnienie bezpieczeństwa dostaw energii, wspieranie efektywności energetycznej i oszczędności energii, jak również rozwoju nowych i odnawialnych form energii oraz wspieranie wzajemnych połączeń między sieciami energii. W odniesieniu do gazu postanowienia te powinny przyczynić się do usunięcia przeszkód w dobrym funkcjonowaniu rynku wewnętrznego i do stworzenia skuteczniejszych rozwiązań na poziomie Unii. Jak mogliśmy się przekonać w styczniu 2009 r. podczas kryzysu na rynku gazu, najlepszą gwarancją bezpieczeństwa dostaw, szczególnie w przypadku tego rodzaju zakłóceń, jest wewnętrzny rynek gazu z przejrzystymi informacjami i niezakłóconym przepływem gazu. Tego rodzaju rozwiązania znalazły się w przedstawionym przez Komisję w lipcu 2009 r. projekcie rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa dostaw gazu, omawianego obecnie w Radzie i Parlamencie Europejskim, a ich podstawą prawną będą teraz wyżej wspomniane postanowienia traktatu lizbońskiego. Zaproponowane rozporządzenie nakłada na wszystkie państwa członkowskie wymóg opracowania planów działań zapobiegawczych i planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej oraz przewiduje przejrzystość wszystkich środków nakładanych na przemysł gazowy w przypadku sytuacji kryzysowej, czego skutkiem mają być odpowiedzialność, przejrzystość i równe szanse – podstawa solidarności energetycznej.
