Chińczycy w Afryce: szansa czy zagrożenie?
Rozwój i współpraca
2008-04-23 - 13:42
Parlament przyjął sprawozdanie w sprawie "Polityki Chin i jej wpływu na Afrykę". Parlament uważa, że Unia Europejska powinna opracować strategię, która pozwoli jej sprostać nowym wyzwaniom związanym z zaangażowaniem Chin w Afryce. Zaleca się m.in. uzgodnienie stanowiska różnych państw członkowskich i Unii oraz nawiązanie dialogu z Chinami.
Od lat 90. dwudziestego wieku można zaobserwować coraz większą obecność Chin na kontynencie afrykańskim. Co jest strategicznym czynnikiem napędzającym tą politykę ekspansji? Po pierwsze i najważniejsze, ropa naftowa. Chiny poszukują również innych zasobów naturalnych (uranu, miedzi, kobaltu, żelaza, drewna itd.), a także nowych rynków. Ponadto dążą do zwiększenia swoich wpływów politycznych, uzyskania poparcia dla polityki „jednych Chin” i wykreowania się na potęgę światową. O skutkach, jakie niesie taka polityka dla rozwoju, gospodarki, środowiska i bezpieczeństwa Afryki oraz o tym jak powinna na to reagować Unia mówi sprawozdanie, które dziś przyjęli posłowie.
Pomagamy najbogatszym, czyli zrównoważony rozwój po chińsku
Jeszcze kilkanaście lat temu na próżno było szukać Chin wśród państw wspomagających finansowo Afrykę. W 2005 r Chiny zostały darczyńcą dla Afryki Subsaharyjskiej i od tego momentu regularnie zwiększają swoją pomoc. Rząd chiński zobowiązał się m.in. do utworzenia chińsko-afrykańskiego funduszu na rzecz rozwoju w wysokości 5 miliardów dolarów w celu zachęcania chińskich przedsiębiorstw do inwestowania w Afryce. Zatem z chińskich pieniędzy w Afryce powstają drogi, szpitale, fabryki. Ale jest też druga strona tego medalu. Zainteresowanie Chin wydaje ograniczać się tylko do krajów bogatych w zasoby, chińska pomoc i inwestycje są często wzajemnie powiązane i zazwyczaj są w nie zaangażowani chińscy pracownicy, a nie lokalna ludność. Wspomniany chińsko-afrykański fundusz rozwoju nastawiony jest głównie na wspieranie chińskich przedsiębiorstw i ich przedsięwzięć na kontynencie afrykańskim. Co zatem powinna zrobić UE?
Parlament wzywa UE do prowadzenia dla wspólnej korzyści dialogu pomiędzy Afryką, UE i Chinami na podstawie potrzeb krajów afrykańskich oraz w interesie tych krajów i ich obywateli. Ponadto, posłowie wzywają UE i państwa członkowskie do zacieśnienia stosunków z krajami Afryki poprzez wypełnianie zobowiązań w zakresie pomocy oraz postawienia na pierwszym miejscu osiągnięcia milenijnych celów rozwoju, a także do wzmocnienia zobowiązań w zakresie bezwarunkowej pomocy oraz do zachęcania Chin do udzielania bezwarunkowego wsparcia afrykańskim partnerom. Parlament podkreśla, że ostatecznym celem jakiejkolwiek polityki rozwojowej − czy to wdrażanej przez UE, czy przez Chiny − powinno być zwalczenie ubóstwa, a wszelkiego rodzaju międzynarodowe partnerstwo na rzecz rozwoju musi koncentrować się na ludziach, ponieważ zrównoważony rozwój jest możliwy tylko poprzez zwiększenie roli społeczeństwa obywatelskiego.
Afryka nowym źródłem surowców naturalnych dla Chin
Rosnąc w błyskawicznym tempie gospodarka chińska wymaga coraz większych dostaw energii, surowców naturalnych, wiec Chiny poszukują ich na całym świecie, również w Afryce. Już obecnie 30 % chińskiego importu ropy pochodzi z Afryki, a zgodnie z obliczeniami ta ilość jeszcze wzrośnie.
Parlament Europejski oczekuje czynnej współpracy w zakresie polityki energetycznej pomiędzy Afryką a UE, wzywa UE do zachęcania państw Afryki bogatych w zasoby naturalne do przyłączenia się do Inicjatywy na rzecz przejrzystości w przemyśle wydobywczym (EITI), wzywa UE do aktywnego wspierania przejrzystości, nie tylko jeśli chodzi o ściąganie dochodów, lecz również wykorzystanie zysków z zasobów naturalnych. Ponadto zdaniem posłów UE powinna bezwzględnie wezwać wszystkie siły polityczne i międzynarodowych inwestorów do ścisłego przestrzegania środków ochronnych dla przemysłu wydobywczego.
Handel, inwestycje i infrastruktura
Według szacunków handel pomiędzy Afryką i Chinami zwiększył się z 4 miliardów dolarów w roku 1995 do 55 miliardów dolarów w roku 2006, a Chiny zamierzają osiągnąć do roku 2010 wzrost do kwoty 100 miliardów dolarów. Z jednej strony chińskie tanie produkty docierają na rynki afrykańskie, pozwalając mieszkańcom na korzystanie z nowych technologii i zaoszczędzenie na podstawowych towarach. Z drugiej strony przynoszą szkodę afrykańskiemu przemysłowi, prowadząc do bankructwa fabryk i zwiększając bezrobocie. Co więcej, 50% publicznych przedsięwzięć w Afryce realizowanych jest przez chińskich wykonawców, ale jednocześnie zdecydowaną większość tych zleceń wykonują chińscy robotnicy sprowadzeni do Afryki.
W takiej sytuacji Parlament Europejski wzywa UE do zróżnicowania handlu i inwestycji, przekazywania Afryce technologii, wzmocnienia międzynarodowych zasad sprawiedliwego handlu, zwiększenia dostępu do światowych rynków dla afrykańskich produktów, zmniejszenia opłat za towary przetworzone pochodzące z Afryki, promowania rozwoju sektora prywatnego i jego dostępu do finansowania, promowania ułatwień w handlu, wspierania integracji regionalnej w Afryce oraz ułatwienia przekazów pieniężnych od mieszkańców Afryki.
Środowisko
Jak zauważają autorzy raportu chińskie projekty (np. tama Merowe w Sudanie) powodują poważne szkody dla środowiska. Chiny przyczyniają się do nielegalnego wywozu drewna i kości słoniowej. Zarazem Chiny dysponują nieocenioną wiedzą fachową w dziedzinie zapobiegania wylesianiu oraz pustynnieniu. W takiej sytuacji posłowie nalegają, by UE i Chiny zagwarantowały, że projekty prowadzone w Afryce, zwłaszcza wydobywanie surowców energetycznych, będą zrównoważone pod względem ekologicznym. Ponadto wzywają UE do opracowania wraz z Afryką i Chinami wspólnych strategii w celu rozwiązania globalnych problemów ekologicznych takich jak wylesianie, pustynnienie oraz rozdrobnienie, zmniejszanie bądź zanik różnorodności biologicznej oraz żyzności gleb, a także zanieczyszczenie wody i powietrza.
Czy można rozdzielić handel od polityki?
Chińskie władze zapewniają, że tak czynią, a ich polityka w Afryce opiera się na zasadach "suwerenności i nieingerowania". Ponadto Chiny mają duże zasługi we wspomaganiu działań pokojowych w Afryce, m.in. stale wysyłają żołnierzy na misje pokojowe, zachęciły rząd w Sudanie do zgodny na wejście oddziałów ONZ i UA do Darfuru. Z drugiej strony Chiny, choć zrobiły pewne postępy w zakresie niektórych praw społecznych oraz ekonomicznych, wciąż wykazują brak poszanowania podstawowych praw człowieka. Korupcja ciągle stanowi olbrzymi problem, a praktyki korupcyjne przenoszone są na grunt afrykański. Chiny odpowiedzialne są również za przepływ broni do krajów nękanych konfliktami.
Posłowie zwracają uwagę, że inwestycje w krajach Afryki, w których panują reżimy oparte na ucisku, przyczyniają się do dalszego łamania praw człowieka. Dlatego UE powinna wspierać rządy, organizacje promujące praworządność, poszanowanie praw człowieka. Parlament wzywa UE do uznania Kodeksu postępowania w sprawie wywozu broni za instrument prawnie wiążący. Ponadto, wzywa UE i Chiny do zawieszenia handlu bronią z rządami odpowiedzialnymi za naruszanie praw człowieka, zaangażowanymi w konflikty lub stojącymi u progu wojny, takimi jak rządy Kenii, Zimbabwe, Sudanu, Czadu, Demokratycznej Republiki Konga, Etiopii, Erytrei i Somalii.
Ana Maria GOMES (PSE, PT)
Sprawozdanie w sprawie polityki Chin i jej wpływu na Afrykę
20080422IPR27269
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
