11.2.2009
PROJEKT REZOLUCJI
zamykającej debatę nad oświadczeniami Rady i Komisji
zgodnie z art. 103 ust. 2 Regulaminu
złożyli Kathalijne Maria Buitenweg, Jean Lambert, Raül Romeva i Rueda, Cem Özdemir i Hélène Flautre
w imieniu grupy politycznej Verts/ALE
w sprawie kontynuacji prac komisji tymczasowej do zbadania sprawy rzekomego wykorzystania krajów europejskich przez CIA do transportu i nielegalnego przetrzymywania więźniów (TDIP)
w sprawie kontynuacji prac komisji tymczasowej do zbadania sprawy rzekomego wykorzystania krajów europejskich przez CIA do transportu i nielegalnego przetrzymywania więźniów (TDIP)
Parlament Europejski ,
–
uwzględniając międzynarodowe, europejskie i krajowe instrumenty dotyczące praw człowieka i podstawowych wolności oraz zakazujące samowolnego zatrzymywania, wymuszonych zaginięć i tortur, takie jak Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych z dnia 16 grudnia 1966 r. oraz Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania z dnia 10 grudnia 1984 r. oraz odpowiednie protokoły do nich,
–
uwzględniając sprawozdanie na temat ustaleń komisji TDIP w sprawie rzekomego wykorzystania krajów europejskich przez CIA do transportu i nielegalnego przetrzymywania więźniów, jak również podnoszące tę kwestię inne sprawozdania i rezolucje, w tym prace Rady Europy na ten temat,
–
uwzględniając swoją rezolucję z dnia 4 lutego 2009 r. w sprawie powrotu i przesiedlenia więźniów z więzienia w Guantanamo Teksty przyjęte , P6_TA-PROV(2009)0045 . ,
–
uwzględniając swoją decyzję o przesłaniu pisma do parlamentów krajowych w sprawie działań państw członkowskich będących następstwem sprawozdania TDIP,
–
uwzględniając art. 103 ust. 2 Regulaminu,
A.
mając na uwadze, że w sprawozdaniu w sprawie rzekomego wykorzystania krajów europejskich przez CIA do transportu i nielegalnego przetrzymywania więźniów przedstawiono listę 46 szczegółowych zaleceń dla państw członkowskich, Komisji i Rady,
B.
mając na uwadze, że od czasu przyjęcia sprawozdania Parlamentu Europejskiego w państwach członkowskich UE pojawiło się wiele nowych faktów, w tym:
– oświadczenia brytyjskiego sekretarza spraw zagranicznych w sprawie dwóch amerykańskich lotów przewożących dwóch więźniów przeznaczonych do wydania w trybie nadzwyczajnym, które wylądowały na terytorium Wielkiej Brytanii w 2002 r., oraz sporządzenie listy podejrzanych lotów, która zostałaby przesłana władzom USA z żądaniem konkretnych gwarancji, że loty te nie zostały wykorzystane do wydania więźniów, jak również oświadczenia premiera w tym względzie,
– decyzja polskiego premiera o przekazaniu prokuratorom dokumentów w sprawie lotów i więzień CIA oraz ustalenia polskiego prokuratora, że w przypadku kilkunastu lotów CIA wykorzystywano lotnisko w Szymanach, potwierdzające tym samym ustalenia komisji TDIP,
– publikacja przez dziennik El Pais dokumentów zawierających nowe informacje dotyczące przewozów lotniczych więźniów przez CIA w Hiszpanii za rządów José Maríi Aznara, co zostało potwierdzone przez byłego ministra spraw zagranicznych,
– nowe informacje na temat lotniczych przewozów więźniów w Portugalii za rządów José Manuela Barrosy przedstawione przez ministra spraw zagranicznych,
– objęcie przez niektóre rządy tajemnicą państwową informacji istotnych dla dochodzeń w sprawie wydawania więźniów, jak na przykład we Włoszech, gdzie postępowanie w sprawie wydania Abu Omara jest obecnie zawieszone w oczekiwaniu na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie legalności powołania się na tajemnicę państwową,
C.
mając na uwadze, że w dniu 3 lutego 2009 r. komisarz UE ds. wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości stwierdził w Parlamencie Europejskim, że podjął szereg działań w celu wdrożenia zaleceń Parlamentu, łącznie ze skierowaniem pisemnej prośby do władz Polski i Rumunii o ujawnienie całej prawdy o rzekomym istnieniu na ich terenie tajnych więzień i wydaniem komunikatu z propozycją nowych środków w dziedzinie lotnictwa cywilnego,
D.
mając na uwadze, że wydawanie w trybie nadzwyczajnym i tajne przetrzymywanie są niezgodne z międzynarodowym prawem dotyczącym praw człowieka, Konwencją ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur, Europejską Konwencją o ochronie praw człowieka i Kartą praw podstawowych, a także mając na uwadze, że władze Stanów Zjednoczonych dokonują obecnie przeglądu tych praktyk,
E.
mając na uwadze, że ujęci w niektórych państwach członkowskich w ramach programu wydania w trybie nadzwyczajnym zostali przewiezieni przez amerykańskie władze do Guantanamo lub innych państw lotami wojskowymi lub lotami CIA, które często odbywały się nad terytorium UE oraz w niektórych przypadkach także z międzylądowaniami w niektórych państwach członkowskich UE; mając na uwadze, że osoby przewożone do krajów trzecich były poddawane torturom w miejscowych więzieniach,
F.
mając na uwadze, że niektóre państwa członkowskie zwróciły się do władz USA z żądaniem uwolnienia lub repatriacji osób wydanych w trybie nadzwyczajnym, będących obywatelami tych państw lub uprzednio przebywających na ich terytorium, mając na uwadze, że urzędnicy niektórych państw członkowskich UE mieli dostęp do więźniów w Guantanamo lub w innych ośrodkach przetrzymywania i że również prowadzili ich przesłuchania w celu zweryfikowania zarzutów postawionych przez władze amerykańskie przeciwko tym więźniom,
G.
mając na uwadze, że zgodnie z ich sprawozdaniem – co potwierdził późniejszy rozwój wypadków – wiele państw członkowskich UE było zaangażowanych w kontakty lub w aktywną bądź pasywną współpracę z władzami USA w zakresie prowadzonego przez amerykańskie siły wojskowe i CIA nielegalnego transportu więźniów do miejsc odosobnienia lub ich przetrzymywania w Guantanamo oraz innych „tajnych więzieniach”, których istnienie potwierdził prezydent Bush – czego dowodem są niedawno ujawnione informacje dotyczące przypadków wydawania rządowej zgody na wnioski USA o dokonywanie przelotów oraz informacje rządowe na temat tajnych więzień – i że państwa członkowskie UE podzielają szczególną odpowiedzialność polityczną, moralną i prawną za transport i przetrzymywanie osób uwięzionych w Guantanamo i w tajnych ośrodkach przetrzymywania;
H.
mając na uwadze, że Senat USA ratyfikował umowę UE-USA w sprawie ekstradycji i wzajemnej pomocy sądowniczej, ratyfikowane przez wszystkie państwa członkowskie UE z wyjątkiem Włoch,
I.
mając na uwadze, że dekrety wydane przez prezydenta Obamę w dniu 22 stycznia 2009 r., chociaż stanowią duży krok naprzód, wydają się jedynie częściowo rozwiązywać kwestie tajnego przetrzymywania i uprowadzania, a także kwestię stosowania tortur,
1.
potępia dotychczasowy brak działań ze strony państw członkowskich i Rady, a w szczególności jej Wysokiego Przedstawiciela ds. WPZiB, Javiera Solany, służących rzuceniu światła na program wydawania więźniów w trybie nadzwyczajnym oraz wykonaniu zaleceń Parlamentu; wyraża niezadowolenie w związku z faktem, że w dniu 3 lutego 2009 r. Rada nie udzieliła Parlamentowi zadowalających odpowiedzi;
2.
wzywa państwa członkowskie, Komisję i Radę do pełnego wdrożenia zaleceń sformułowanych przez Parlament w sprawozdaniu w sprawie rzekomego wykorzystania krajów europejskich przez CIA do transportu i nielegalnego przetrzymywania więźniów oraz do udzielenia pomocy w ustaleniu prawdy przez wszczęcie dochodzeń lub współpracy z właściwymi władzami, w tym z organami ONZ i Rady Europy, przez ujawnianie i dostarczanie wszystkich istotnych informacji, a także przez zapewnienie skutecznej kontroli parlamentarnej działań tajnych służb; nawołuje Radę do ujawnienia wszelkich istotnych informacji dotyczących negocjacji prowadzonych z władzami USA w ramach COJUR;
3.
wzywa Unię Europejską i Stany Zjednoczone do wzmocnienia transatlantyckiego dialogu na temat nowego wspólnego podejścia do zwalczania terroryzmu w oparciu o wspólne wartości poszanowania prawa z zakresu międzynarodowych praw człowieka, demokracji i praworządności, w ramach współpracy międzynarodowej;
4.
uważa, że umowy między UE a USA w sprawie ekstradycji i wzajemnej pomocy sądowniczej stanowią odpowiednie narzędzie służące legalnemu egzekwowaniu prawa i współpracy sądowniczej w walce z terroryzmem; dlatego z zadowoleniem przyjmuje ratyfikację tych umów przez Senat USA i wzywa Włochy do jak najszybszej ich ratyfikacji;
5.
z zadowoleniem przyjmuje wydanie przez prezydenta Obamę trzech dekretów w sprawie zamknięcia więzienia w Guantanamo, likwidacji komisji wojskowych, położenia kresu stosowaniu tortur oraz zamknięcia tajnych więzień za granicą;
6.
podkreśla jednakże, że nadal brak jest jasności co do ograniczonego utrzymania programów wydawania i tajnych ośrodków przetrzymywania; ponawia zatem swój apel o zamknięcie i zakazanie używania wszystkich tajnych ośrodków przetrzymywania w Stanach Zjednoczonych lub za granicą, zarządzanych bezpośrednio lub pośrednio przez władze USA; przypomina, że tajne przetrzymywanie samo w sobie stanowi poważne naruszenie podstawowych praw człowieka;
7.
przypomina, że w świetle art. 14 Konwencji ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur każda ofiara tortur ma gwarantowane prawo do zadośćuczynienia oraz sprawiedliwego i adekwatnego odszkodowania;
8.
z zadowoleniem przyjmuje zbliżającą się wizytę w Stanach Zjednoczonych komisarza ds. wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, czeskiej prezydencji oraz koordynatora UE ds. zwalczania terroryzmu, i wzywa przedstawicieli UE do podniesienia kwestii wydawania w trybie nadzwyczajnym i tajnych ośrodków przetrzymywania, gdyż stanowi to poważne naruszenia prawa międzynarodowego i europejskiego z zakresu praw człowieka;
9.
wzywa Unię Europejską, jej państwa członkowskie oraz władze Stanów Zjednoczonych do przeprowadzenia dochodzenia i pełnego wyjaśnienia nadużyć oraz przypadków łamania międzynarodowego i krajowego prawa z zakresu praw człowieka, podstawowych wolności, zakazu stosowania tortur i złego traktowania, wymuszonych zaginięć oraz nieposzanowania prawa do sprawiedliwego procesu sądowego, zaistniałych w związku z ogłoszeniem „wojny z terrorem”, skutkiem czego winno być ustalenie odpowiedzialności za utworzenie tajnych ośrodków przetrzymywania – w tym również więzienia w Guantanamo – oraz za stosowanie programu wydania w trybie nadzwyczajnym, a także zagwarantowanie, że nadużycia takie nie powtórzą się w przyszłości, a zwalczanie terroryzmu prowadzone będzie w poszanowaniu praw człowieka, podstawowych wolności, demokracji i praworządności;
10.
domaga się powołania stałego sprawozdawcy PE odpowiedzialnego za badanie wszelkich ewentualnych nowych dowodów stosowania programu wydania w trybie nadzwyczajnym oraz ocenę stosowania zaleceń PE;
11.
wzywa Komisję i Radę, aby po wizycie delegacji UE w USA przedstawiły Parlamentowi sprawozdanie w sprawie stosowania umów o wzajemnej pomocy prawnej i o ekstradycji, jak również w sprawie współpracy UE-USA w dziedzinie zwalczania terroryzmu, przy zapewnieniu pełnego poszanowania praw człowieka, aby właściwa komisja mogła zająć się tymi kwestiami w sprawozdaniu sporządzonym między innymi na podstawie ust. 232 sprawozdania komisji tymczasowej TDIP;
12.
zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Wysokiemu Przedstawicielowi ds. WPZiB, koordynatorowi ds. zwalczania terroryzmu, parlamentom państw członkowskich, Sekretarzowi Generalnemu NATO, Sekretarzowi Generalnemu i Przewodniczącemu Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, Sekretarzowi Generalnemu ONZ oraz Prezydentowi i Kongresowi Stanów Zjednoczonych Ameryki.
