Parlament Europejski broni Stoczni Gdańskiej
Konkurencja
2007-09-04 - 14:27
W Parlamencie Europejskim odbyła się debata poświęcona postępowaniu, jakie prowadzi Komisja Europejska w sprawie pomocy publicznej dla Stoczni Gdańskiej. W dyskusji, w której głos zabrali niemal wyłącznie polscy deputowani, posłowie apelowali do Komisji Europejskiej, aby podejmując decyzje dotyczące dalszych losów stoczni wzięła pod uwagę nie tylko aspekt ekonomiczny, ale także historyczną rolę, jaką odegrała Stocznia Gdańska w przezwyciężeniu podziału Europy.
Oświadczenie Komisji Europejskiej
"Komisja nie chce zamknięcia Stoczni Gdańskiej, która odegrała kluczowa rolę w walce o wolność i zjednoczenie Europy" - zapewnił komisarz odpowiedzialny za sprawne funkcjonowanie rynku wewnętrznego Charles McCreevy . Komisja chce jedynie, aby podjęto restrukturyzację, która umożliwi stoczni samodzielne funkcjonowanie na konkurencyjnym rynku UE. McCreevy podkreślił, że proces restrukturyzacji, jakiemu podlegał przemysł stoczniowy w UE wszędzie był procesem bardzo trudnym i doprowadził do zamknięcia wielu stoczni w różnych rejonach Europy. "Wszędzie, gdzie stosowano pomoc państwową KE działała z pełną odpowiedzialnością, aby stworzyć równe warunki konkurencji dla wszystkich i dziś Komisja ma te same obowiązki wobec Stoczni Gdańskiej" - powiedział McCreevy.
Irlandzki komisarz zauważył, że KE opracowała wskazówki dotyczące restrukturyzacji przedsiębiorstw, które są zgodne z postanowieniami Traktatu. Jednak w przypadku stoczni w Gdańsku jej restrukturyzacja była odkładana przez wiele lat, a środki nie zostały wykorzystane, aby stworzyć trwałe miejsca pracy. "Utrzymywano firmę, która w normalnych warunkach rynkowych upadłaby" - stwierdził McCreevy.
KE chce wobec Stoczni Gdańskiej realizować trzy podstawowe cele. Pierwszym z nich jest taka restrukturyzacja firmy, która umożliwi jej samodzielne, choć być może w mniejszej skali, funkcjonowanie na rynku. Kolejny, to ograniczenie zakłóceń na rynku tak, aby interwencja państwa wobec Stoczni nie wyrządziła szkody innym podmiotom na europejskim rynku. W tym celu konieczne będzie ograniczenie zdolności produkcyjnych. Restrukturyzacja Stoczni Gdańskiej musi opierać się na własnych zasobach zakładu pochodzących ze sprzedaży tych aktywów, które nie są kluczowe dla stoczni lub z finansowania zewnętrznego. Trzecim celem jest zapewnienie równego traktowania. "Stocznie w innych krajach, ale także pozostałe stocznie w Polsce musiały znacznie ograniczyć swoje moce produkcyjne i Stocznia Gdańska nie może być wyjątkiem" - powiedział komisarz McCreevy.
Unijny komisarz przypomniał, że fundusze Europejskie mogą być wykorzystywane, aby łagodzić skutki transformacji i udzielać wsparcia finansowego dotkniętym regionom. "Wielokrotnie przypominaliśmy polskim władzom o takiej możliwości" - powiedział McCreevy.
KE prowadzi konstruktywny dialog z władzami Polski, który ma zapewnić warunki do zgodnego z unijnymi zasadami udzielania pomocy publicznej, która będzie mogła zostać zatwierdzona przez Komisje. "Stocznia Gdańska zasługuje na sukces i trwałą pozycję w konkurencyjnym, europejskim przemyśle stoczniowym" - zakończył komisarz McCreevy.
Wystąpienia w imieniu grup politycznych
Poseł Janusz LEWANDOWSKI (EPP-ED, PL) powiedział, że jako eurodeputowany z Gdańska poczuwa się do podwójnej odpowiedzialności za los 3000 miejsc pracy i zakładu, który ma rangę symbolu w Polsce, ale i za przestrzeganie zasad racjonalnej gospodarki. Przypominając, że z inicjatywą umieszczenia tej debaty w porządku obrad wyszła "skrajna europejska lewica", poseł Lewandowski powiedział, że to jednak "nie socjalistyczni marzyciele, lecz praktycy realnego socjalizmu zwani u nas post-komunistami dwukrotnie w akcie politycznej zemsty likwidowali Stocznię Gdańską, co podcinało jej wiarygodność ekonomiczną i jest jednym ze źródeł dzisiejszych problemów". "Chciałoby się, żeby te wielkie skupiska robotnicze, które były ostoją Solidarności stawały się teraz wzorami udanej transformacji, sukcesu ekonomicznego na wolnym rynku" - mówił polski deputowany - "Jest to jednak szczególnie trudne w branży stoczniowej, która staje wobec konkurencji z Dalekiego Wschodu Korei, Chin, Wietnamu, gdzie decyduje nie tylko taniość siły roboczej, ale przede wszystkim rozmaite otwarte i zakamuflowane formy interwencjonizmu państwowego". "Warto, by złożoność tych procesów była uwzględniona przez Komisję Europejskiej. Jeśli się takie sprawy lekceważy, skutkiem może być nie tyle nowa ekonomiczna jakość, ile skupiska frustracji i podłoże populizmu politycznego" - przestrzegał poseł Lewandowski. Wyraził nadzieję, że podstawą uzgodnienia i nadziei na przyszłość nie będą "naprędce pisane plany i pospieszna prywatyzacja, lecz długofalowa wizja Stoczni Gdańskiej, która przy pomocy solidnego inwestora zyskuje nowoczesny dok, wyręczający sporne, przestarzałe pochylnie i uwalnia tereny rozwojowe dla miasta Gdańsk."
"To tutaj walczono o prawa człowieka, o wolność słowa, o wolne związki zawodowe, o godność ludzką, o rozwój na kształt ówczesnej Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej" - mówił o stoczni poseł Bogusław LIBERADZKI (PSE, PL) - "Jest to zatem żywy pomnik, z którego powinniśmy być dumni, ale jest też stocznia – może przede wszystkim dzisiaj jest – przedsiębiorstwem produkującym statki, o czym przypomnieli stoczniowcy tydzień temu w Brukseli" Zwrócił uwagę, że przemysł stoczniowy jest jednym z przemysłów globalnych, a statki można łatwo kupować w Azji, niekoniecznie w Europie. Z tego powodu w postanowieniach dotyczących konkurencyjności KE nie powinna koncentrować się "na tak zwanej uczciwej konkurencji wewnątrz Unii", ale przyjąć podejście globalne. KE powinna rozpatrywać sytuację przemysłu stoczniowego UE w globalnym otoczeniu konkurencyjnym i następnie, rozważać wszystkie uwarunkowania działalności stoczni wewnątrz Unii Europejskiej, w tym Stoczni Gdańskiej czy Stoczni Szczecińskiej. "Unijne uregulowania rynkowe są akceptowalne i akceptowane jako zasada, ale sposób ich wprowadzania w życie, harmonogram czasowy musi być realistyczny, zwłaszcza adresowany do poszczególnych podmiotów" - powiedział poseł Liberadzki. Prywatyzacja powinna być środkiem do celu, ale nie celem, który ma być wykonany do określonego dnia".
"Wchodząc do gmachu Parlamentu Europejskiego przechodzimy obok rzeźby, która powiada: Europe a coeur - Europa ma serce" - powiedział poseł Bronisław GEREMEK (ALDE, PL) -"Przekładając to na język polityki oznacza to siłę europejskiego modelu społecznego". "Dziś ta historyczna stocznia staje przed dramatycznym poleceniem Komisji Europejskiej zredukowania swojej produkcji o dwie trzecie". Poseł Geremek przekonywał, że należy zamknąć tylko jedną, a nie dwie pochylnie i przywrócić w ten sposób szanse rentowności stoczni. Należy także dać czas na racjonalizację zarządzania stocznią, po to, aby trzy tysiące robotników nie straciło pracy. Trzeba też pamiętać, że jest ona jednym z wielkich miejsc pamięci europejskiej i "świadectw, że solidarność społeczna jest jedną z wartości konstytutywnych Unii Europejskiej". "Tego decyzje instytucji europejskich ignorować nie mogą" - stwierdził poseł Geremek. "Pragmatyzm działań powinien iść w parze ze zrozumieniem, że budujemy unię dla ludzi i dzięki ludziom. Siła konstrukcji europejskiej zależy od tego jak potrafimy być innowacyjni i konkurencyjni, a jednocześnie jak potrafimy być wrażliwi na los słabych i miej korzystających z dobrego losu".
Poseł Marcin LIBICKI (UEN, PL) przypomniał, że towarzyszył robotnikom w czasie rozmów u komisarz Kroes i komisarza Špidli. "Byłem z nimi w tym czasie również, kiedy stali przed Komisją Europejską i apelowali do Europy o to, żeby im pomóc". "Dzisiaj Stocznia Gdańska wychodzi z kłopotów finansowych. Zaczyna pracować z zyskiem. Byłoby wielkim nieporozumieniem, gdyby w tym momencie silne restrykcje finansowe uniemożliwiły jej wypracowanie zysku finansowego i odniesienie sukcesu przez pracujących tam ludzi i nas wszystkich. " - przekonywał. Podkreślał także aspekt historyczny. "Nie bylibyśmy dziś w dwadzieścia siedem państw w zjednoczonej Europie. Europie wolnej od groźby wojny atomowej, gdyby nie Solidarność, która zrodziła się właśnie w Stoczni Gdańskiej. O tym muszą pamiętać dzisiaj wszyscy, również ci politycy, którzy tu zasiadają". Poseł Libicki zwrócił też zwrócić uwagę na zgodność poglądów w tej sprawie niezależnie od różnic politycznych wszystkich mówców, którzy zabierali głos w debacie poświęconej tej sprawie. "To musi być wzięte pod uwagę" - stwierdził polski deputowany.
Poseł Francis WURTZ (GUE/NGL, FR) krytykował Komisję Europejska za dogmatyzm. "Jaka stocznia operuje bez dotacji?" - pytał retorycznie. Plan przygotowany przez Komisję Europejską dla Stoczni Gdańskiej uznał za nieprzekonywujący. Podkreślił, że propozycje KE doprowadzą do redukcji ponad tysiąca miejsc pracy w stoczni. "Wydaje się, że problemy społeczne zupełnie nie zajmują tej dyrekcji (ds. konkurencji - red.)" - powiedział Wurtz. Apelował o ponowne otwarcie dyskusji z przedstawicielami Stoczni gdańskiej i Europejskiej Federacji Metalowców, której celem będzie m.in. zdefiniowanie pomocy udzielonej stoczni.
Poseł Witold TOMCZAK (IND/DEM, PL) zauważył, że Komisja nie uwzględniła w swych decyzjach wielu elementów, "w tym dotychczasowych działań na szkodę Stoczni ze strony politycznych niszczycieli i nieuczciwych biznesmenów czyhających na majątek i tereny w centrum miasta". "Nieuczciwa prywatyzacja Stoczni jest przedmiotem procesów sądowych" - stwierdził i dodał, że Komisja nie ma rzetelnej wiedzy na ten temat. Przypomniał, że w wyniku restrukturyzacji Stoczni, zwolniono tysiące pracowników, zlikwidowano siedem z dziesięciu pochylni. Obecnie Stocznia uzyskuje już dodatnie wyniki finansowe. "Zamknięcie dwóch pochylni zniszczy ten dorobek i ten wysiłek" - stwierdził poseł Tomczak i dodał, że olbrzymia pomoc publiczna, jaką otrzymały stocznie w starych państwach członkowskich ominęła Stocznie Gdańską, co nie stwarza równych szans konkurencji. Przypomniał że udział Unii w światowej produkcji statków jest trzykrotnie niższy od udziału samej tylko Korei południowej, która dotuje ten przemysł. "Wskazuje to na brak troski Komisji o długofalowe interesy gospodarcze Unii. "Stoczniowcy Gdańska walczyli o solidarność, która nie oznacza brutalnej gry eliminującej konkurentów. Solidarność to nie puste hasło, to nie litość, ale odpowiedzialność i uczciwość. To stawanie w prawdzie. Czy dziś Unia Europejska sprosta tym wartościom?" - pytał poseł Tomczak.
"Byłoby bardzo źle, gdyby placówka, która obroniła się przed władzą komunistyczną musiała upaść pod naporem dyrektyw Unii Europejskiej" - zauważył poseł Maciej Marian GIERTYCH (NI, PL). Proponowana przez Komisję redukcja pochylni z trzech do jednej pozbawiałaby ten zakład zdolności długoterminowej rentowności w budowie statków. Potrzeba co najmniej dwóch pochyli, aby mogła być kontynuowana dochodowa działalność stoczniowa. "Polska respektuje obowiązujące przepisy finansowe, ale wiemy, że budowa statku, to nie jest juz tak wrażliwy sektor w gospodarce Unii, by pomoc Stoczni Gdańskiej mogła zakłócić rynek. Komisja musi uwzględnić specyficzny charakter Stoczni Gdańskiej" - powiedział deputowany. Przekonywał, że KE musi potraktować stocznię w sposób szczególny, jak "symbol walki o niezależność od władzy komunistycznej". "Stocznia Gdańska musi pozostać stocznią" - zakończył poseł Giertych.
Wystąpienia indywidualne
Stocznia stała się symbolem dla ruchu robotniczego na całym świecie walki o prawa związkowe, polityczne i obywatelskie" - powiedział poseł Józef PINIOR (PSE, PL). Stocznia stała się modelowym przykładem "kasynowego kapitalizmu" - stwierdził polski deputowany. "Z kolebki Solidarności nie wiele zostało. Solidarnościowe rządy po 1989 roku nie przejmowały się losem stoczni". Obecne żądania dotyczące zamknięcia 2 z 3 pochylni doprowadzą do utraty rentowności zakładu, a w rezultacie do bezrobocie i dramatu wielu rodzin pracowniczych". Poseł Pinior zaapelował o mądry kompromis, który godziłby zasady jednolitego rynku z interesem trzech tysięcy pracowników stoczni.
"Komisja w swym pragmatyzmie zapomina o kwestii dużo ważniejszej od pieniędzy - o historii" - powiedziała Hanna FOLTYN-KUBICKA (UEN, PL), dodając, że gdyby nie przemiany zapoczątkowane w stoczni cała Europa wyglądałaby dziś inaczej. "Unie Europejską stać na symbole" - stwierdziła posłanka i przypomniała, że "w imię powojennego pojednania dwóch narodów jesteśmy w stanie wydawać rocznie ponad 200 milionów euro na comiesięczne podróże do Strasburga". "Dlaczego nie wesprzeć też finansowo Stoczni Gdańskiej, która symbolizuje zakończenie zimnej wojny i wyzwolenie całej Europy Środkowowschodniej spod jarzma komunizmu?". "Nie przeliczajmy historycznej wagi tego miejsca na euro" - zaapelowała posłanka.
Polscy stoczniowcy nie przyjechali do Brukseli, aby się żalić, wzbudzać współczucie, czy prosić o pieniądze" - powiedziała posłanka Genowefa GRABOWSKA (PSE, PL) - "Oni chcieli zaprotestować przeciwko decyzji, która odebrali jako kolejny wyrok śmierci na ich stocznię, na decyzję, która wyśle na bruk przynajmniej tysiąc pracowników". Posłanka podkreśliła, że polskim stoczniowcom zależy na tym, aby decyzje KE zapadały na podstawie sprawdzonych i wiarygodnych informacji, gdyż stocznia "wychodzi na prostą i ma szansę być rentowna". Posłanka Grabowska przypomniała, że Prawo unijne pozwala na pomoc w podobnych przypadkach, z której skorzystały na przykład landy wschodnioniemieckie. Podkreśliła także, że powinniśmy docenić protest stoczniowców, którzy zorganizowali się sami. "W ten sposób budujemy społeczeństwo obywatelskie" - zakończyła posłanka Grabowska zwracając uwagę na ogromne zaufanie polskiego społeczeństwa do UE.
Poseł Mirosław Mariusz PIOTROWSKI (UEN, PL) mówił o nadziejach, z jakimi wrócili stoczniowcy, którzy w piątek spotkali się z komisarz Kroes i komisarzem Špidlą. "Podtrzymanie decyzji KE spowoduje nieuchronne zwolnienie tysięcy pracowników zakładu, który nieźle radzi sobie na konkurencyjnym unijnym rynku". Poseł Piotrowski przestrzegał przed podejrzeniami o stronniczość Komisji i wspieranie innego lobby stoczniowego. Poseł przyłączył się do apelu o zmianę decyzji i potraktowanie stoczni, "nie tylko jako zakładu produkującego statki, ale także narodowego i europejskiego symbolu" .
Posłanka Lidia Joanna GERINGER DE OEDENBERG (PSE, PL), (podczas wystąpień jednominutowych), przestrzegała, że "tak poważne ograniczenia mocy produkcyjnej, zamknięcie aż dwóch pochylni, oznaczałoby utratę rentowności zakładu oraz w praktyce likwidację wielu stanowisk pracy i w konsekwencji upadek Stoczni". Przypominała, że Stocznia Gdańska to nie tylko zwykły zakład wytwarzający statki, dający zatrudnienie wielu osobom, ale także jeden z najważniejszych symboli współczesnej historii Polski i zjednoczonej Europy. "To miejsce narodzenia ruchu Solidarność" - powiedziała posłanka i zaapelowała do Komisji Europejskiej o znalezienie dobrego rozwiązania tej sytuacji, "mającego na celu w szczególności dobro zakładu i pracowników".
Wystąpienie KE na podsumowanie debaty
"Komisja rozumie historyczne znaczenie Stoczni Gdańskiej i wrażliwość tematu" - powiedział komisarz McCreevy odnosząc się na końcu debaty do wystąpień poselskich. Podkreślił, że KE będzie zachęcać do restrukturyzacji Stoczni gdańskiej, ale należy zapewnić równe warunki konkurencji dla wszystkich stoczni europejskich. Wyraził nadzieję, że dyskusje między KE a władzami polskimi doprowadzą do zadowalającego obie strony rezultatu.
Pytanie pisemne do Komisji w sprawie restrukturyzacji Stoczni Gdańskiej złożył także polski deputowany Czesław Adam SIEKIERSKI (EPP-ED, PL).
- - -
Komisja Europejska domaga się zamknięcia dwóch z trzech pochylni Stoczni Gdańskiej, co ma stanowić rekompensatę za przyznaną stoczni pomoc z budżetu państwa. Zarząd stoczni twierdzi, że spełnienie tego żądania doprowadzi do upadku zakładu. Warunkowo zarząd zgadza się na zamknięcie jednego stanowiska budowy i montowania statków.
Wspólnotowe zasady udzielania pomocy państwa w przemyśle stoczniowym uzależniają udzielenie pomocy od istnienia daleko idących planów restrukturyzacyjnych, których realizacja musi być finansowana nie tylko przez dotacje publiczne, ale również przez kapitał prywatny. Ponadto, efekt zakłócenia konkurencji wynikający z pomocy musi być zrekompensowany redukcjami zdolności produkcyjnych.
W piątek, 31 sierpnia, w rocznicę Porozumień Sierpniowych, przed siedzibą KE w Brukseli protestowała grupa stu związkowców ze stoczniowej Solidarności. Z protestującymi przedstawicielami załogi spotkała się komisarz ds. konkurencji Neelie Kroes i komisarz odpowiedzialny za zatrudnienie i politykę społeczną Vladimir Špidla.
20070823IPR09761
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
