Odpowiedź udzielona przez Mariann Fischer Boel w imieniu Komisji
(11 lutego 2008 r.)
W UE rośliny genetycznie zmodyfikowanych mogą być uprawiane wyłącznie po uzyskaniu odpowiedniego zezwolenia zgodnie z prawem wspólnotowym, a mianowicie z dyrektywą 2001/18/WE Dyrektywa 2001/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylająca dyrektywę Rady 90/220/EWG – deklaracja Komisji. Dz.U. L 106 z 17.4.2001 . w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie lub rozporządzeniem (WE) nr 1829/2003 Rozporządzenie (WE) nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 r. w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy. Dz.U. L 268 z 18.10.2003 . w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy. Prawo to wymaga wykonania, przed wydaniem zezwolenia dla organizmów genetycznie zmodyfikowanych (GMO), szczegółowej oceny ryzyka środowiskowego, którą przeprowadza się w drodze procedury indywidualnej.
Dyrektywa 2001/18/WE przewiduje możliwość określenia w zezwoleniu warunków ochrony konkretnych ekosystemów/środowisk i/lub regionów geograficznych. Zgodnie z załącznikiem II do dyrektywy, ocena ryzyka środowiskowego musi uwzględniać odpowiednie szczegóły techniczne i naukowe dotyczące między innymi właściwości GMO, potencjalnego środowiska, do którego ma nastąpić uwolnienie oraz wzajemnego oddziaływania między nimi (punkt C.1). Należy ocenić znaczenie konsekwencji każdego potencjalnego niepożądanego skutku. Głównym wskaźnikiem w ocenie prawdopodobieństwa lub możliwości wystąpienia niepożądanego skutku jest charakterystyka środowiska naturalnego, w którym przewiduje się uwolnienie GMO, a także sposób uwolnienia (punkt C.2, kroki 2 i 3). W świetle powyższego dyrektywa zapewnia, że zezwolenie dla każdego GMO wydawane jest po dokonaniu dogłębnej oceny ryzyka środowiskowego, która uwzględnia różne zmienne ekosystemów w UE.
Ponadto skutki uwolnienia GMO do poszczególnych ekosystemów po wydaniu zezwolenia mogą być monitorowane zgodnie z warunkami załącznika VII (Plan monitorowania). Projekt planu monitorowania powinien „ułatwić systematyczną obserwację uwalniania GMO do środowiska i interpretację tych uwag w odniesieniu do […] środowiska naturalnego” (punkt C.4).
W świetle powyższego, istnieje system zezwoleń uwzględniający potencjalne zagrożenie jakie stanowią poszczególne GMO dla różnych rodzajów ekosystemów i bioróżnorodności. Dotychczas nie zgłoszono żadnych konkretnych kwestii naukowych, przed lub po wydaniu zezwolenia na jakiś konkretny GMO, w odniesieniu do regionów Polski południowej i wschodniej, regionów górskich i pojezierzy.
W odniesieniu do potencjalnego wpływu gospodarczego uprawy roślin zmodyfikowanych genetycznie na uprawę roślin niezmodyfikowanych genetycznie, podejmowanie odpowiednich kroków w celu uniknięcia niezamierzonej obecności GMO w inny produktach leży w kompetencji państw członkowskich.
Aby wspierać państwa członkowskie w wymienionym działaniu, Komisja przyjęła zalecenie 2003/556/WE w sprawie wytycznych dotyczących opracowania krajowych strategii oraz najlepszych praktyk w celu zapewnienia współistnienia upraw zmodyfikowanych genetycznie z uprawami tradycyjnymi i ekologicznymi. Zalecenie to stanowi, że można stosować środki o zasięgu regionalnym. Środki takie stosuje się tylko do wybranych roślin, których uprawy nie można pogodzić z zapewnieniem współistnienia, a ich zasięg geograficzny powinien być możliwie ograniczony. Środki o zasięgu regionalnym można stosować jedynie wówczas, gdy wystarczającego poziomu czystości nie można osiągnąć innymi sposobami. Należy je wówczas uzasadnić osobno w odniesieniu do każdej rośliny i każdego rodzaju produktu (np. dla nasion osobno od uprawy).
Przykładem środka o zasięgu regionalnym przyjętym w jednym państwie członkowskim (Portugalia) jest wyznaczenie regionów, gdzie uprawia się wyłącznie odmiany zmodyfikowane genetycznie, i regionów, gdzie uprawia się wyłącznie odmiany niezmodyfikowane genetycznie tej samej rośliny. Wyznaczenie takich regionów opiera się na wyrażeniu zgody przez wszystkich rolników, których to dotyczy w danym regionie.
W swoich konkluzjach na temat współistnienia z dnia 22 maja 2006 r. Rada zwróciła się między innymi z prośbą do Komisji o zbadanie trwałych rozwiązań zgodnych z prawem UE dla obszarów gdzie struktura agrarna oraz warunki uprawy nie pozwalają na osiągnięcie współistnienia na poziomie gospodarstw w przypadku danej uprawy. Na podstawie mandatu wynikającego z konkluzji Rady Komisja utworzyła Europejskie Biuro ds. Współistnienia Upraw (European Co-existence Bureau (ECoB)), który ma opracowywać wytyczne dla poszczególnych upraw dotyczące najlepszych praktyk rolniczych mających zapewnić współistnienie. Pierwsza grupa robocza w ramach ECoB zajmie się uprawą kukurydzy i powinna rozpocząć prace w pierwszej połowie 2008 r.
