P7_TA-PROV(2011)0551
Prawo do informacji w postępowaniu karnym ***I
A7-0408/2011
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie prawa do informacji w postępowaniu karnym ( COM(2010)0392 – C7-0189/2010 – 2010/0215(COD) )
(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
–
uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi i Radzie (COM(2010) 0392),
–
uwzględniając art. 294 ust. 2 oraz art. 82 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi Komisja przedstawiła wniosek Parlamentowi ( C7-0189/2010 ),
–
uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
–
uwzględniając wkład parlamentu Grecji, hiszpańskiego Kongresu Deputowanych, włoskiego Senatu i parlamentu Portugalii do projektu aktu ustawodawczego,
–
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 8 grudnia 2010 r. Dz.U. C 54 z 19.2.2011, s. 48.
,
–
po zasięgnięciu opinii Komitetu Regionów,
–
uwzględniając zobowiązanie przedstawiciela Rady, przekazane pismem z dnia 16 listopada 2011 r., do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
–
uwzględniając art. 55 Regulaminu,
–
uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinię Komisji Prawnej ( A7-0408/2011 ),
1.
przyjmuje w pierwszym czytaniu stanowisko określone poniżej;
2.
zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeżeli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do wniosku lub zastąpienie go innym tekstem;
3.
zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie, Komisji i parlamentom krajowym.
P7_TC1-COD(2010)0215
Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 13 grudnia 2011 r. w celu przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/.../UE w sprawie prawa do informacji w postępowaniu karnym
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 82 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Dz.U. C 54 z 19.2.2011, s. 48.
uwzględniając konsultacje przeprowadzone z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia 13 grudnia 2011 r.
,
a także mając na uwadze, co następuje:
▌
(1)
Unia Europejska postawiła sobie za cel utrzymanie i rozwój przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Zgodnie z konkluzjami Rady Europejskiej w Tampere w dniach 15-16 października 1999 r., w szczególności ich pkt 33, zasada wzajemnego uznawania powinna stać się fundamentem współpracy sądowej w Unii, zarówno w sprawach cywilnych, jak i karnych, ponieważ lepsze wzajemne uznawanie wyroków i innych orzeczeń sądowych oraz niezbędne zbliżenie przepisów, ułatwiłoby współpracę między organami oraz sądową ochronę indywidualnych praw.
(2)
W dniu 29 listopada 2000 r. Rada, zgodnie z konkluzjami z Tampere, przyjęła program środków mających na celu wprowadzenie w życie zasady wzajemnego uznawania orzeczeń w sprawach karnych Dz.U. C 12 z 15.1.2001, s. 10.
. We wprowadzeniu do programu środków stwierdza się, że wzajemne uznawanie „ma na celu wzmocnienie współpracy między państwami członkowskimi”, a także „zwiększenie ochrony praw indywidualnych”.
(3)
Wdrożenie zasady wzajemnego uznawania decyzji w sprawach karnych zakłada, że państwa członkowskie mają wzajemne zaufanie do swoich systemów wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych. Zakres wzajemnego uznawania w znacznym stopniu zależy od szeregu parametrów, w tym mechanizmów gwarantowania praw
podejrzanym lub oskarżonym
oraz wspólnych minimalnych norm niezbędnych do łatwiejszego stosowania zasady wzajemnego uznawania.
(4)
Zasada wzajemnego uznawania może skutecznie działać jedynie w duchu zaufania, gdy nie tylko organy sądowe, ale wszyscy uczestnicy procesu karnego postrzegają decyzje organów sądowych innego państwa członkowskiego jako równoważne z decyzjami sądów ich własnego państwa, co wymaga nie tylko zaufania do tego, że przepisy partnera są właściwe, ale także ufności, że są one prawidłowo stosowane.
(5)
W art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej („Karty”) oraz art. 6 europejskiej Konwencji praw człowieka i podstawowych wolności („EKPC”) zapisano prawo do rzetelnego procesu sądowego. Artykuł 48 Karty gwarantuje poszanowanie prawa do obrony.
(6)
W art. 6 Karty oraz w art. 5 EKPC zapisano prawa do wolności i bezpieczeństwa, które nie mogą być przedmiotem ograniczeń wykraczających poza te, na które zezwala EKPC w jej art. 5, oraz te wywiedzione z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
(7)
Państwa członkowskie są co prawda stronami EKPC ▌, ale jak uczy doświadczenie, fakt ten sam w sobie nie zawsze rodzi dostateczne zaufanie do systemów wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych innych państw członkowskich.
(8)
Pogłębienie wzajemnego zaufania wymaga szczegółowych przepisów o ochronie praw i gwarancji procesowych wynikających z Karty i EKPC ▌.
(9)
Artykuł 82 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przewiduje możliwość ustanowienia norm minimalnych stosowanych w państwach członkowskich w celu ułatwienia wzajemnego uznawania wyroków i orzeczeń sądowych, jak również współpracy policyjnej i wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych o wymiarze transgranicznym. Art. 82 ust. 2 lit. b) odwołuje się do „praw jednostek w postępowaniu karnym” jako jednego z obszarów, w którym można ustanowić normy minimalne.
(10)
Wspólne normy minimalne powinny doprowadzić do zwiększonego zaufania do sądowych systemów karnych wszystkich państw członkowskich, co z kolei powinno doprowadzić do bardziej efektywnej współpracy sądowej opartej na wzajemnym zaufaniu ▌. Takie wspólne normy minimalne powinny dotyczyć informacji w postępowaniu karnym.
(11)
W dniu 30 listopada 2009 r. Rada przyjęła harmonogram działań mających na celu umocnienie praw procesowych przysługujących podejrzanym lub oskarżonym w postępowaniu karnym („harmonogram”) Dz.U. C 295 z 4.12.2009, s. 1.
. W harmonogramie tym wezwała, by stopniowo przyjmować środki określające prawo do otrzymania tłumaczenia pisemnego i ustnego, prawo do informacji o przysługujących prawach i o
punktach oskarżenia
, prawo do porady i pomocy prawnej, prawo do kontaktu z rodziną, pracodawcami i organami konsularnymi oraz specjalne gwarancje dla podejrzanych i oskarżonych wymagających szczególnego traktowania. W harmonogramie podkreślono, że porządek praw ma charakter jedynie orientacyjny, co oznacza, że może on zostać zmieniony stosownie do priorytetów. Harmonogram ma funkcjonować jako jedna całość: dopiero po realizacji wszystkich jego części płynące z niego korzyści będą w pełni odczuwalne.
(12)
W dniu 11 grudnia 2009 r. ▌ Rada Europejska wyraziła zadowolenie z przyjęcia harmonogramu i włączyła go do programu sztokholmskiego (pkt 2.4) Dz.U. C 115 z 4.5.2010, s. 1.
. Rada Europejska podkreśliła, że harmonogram nie ma charakteru wyczerpującego i wezwała Komisję do zbadania dalszych aspektów minimalnych praw proceduralnych dla podejrzanych i oskarżonych, jak również do przeanalizowania, czy – by wspierać lepszą współpracę w omawianej dziedzinie – należy zająć się także innymi zagadnieniami, np. domniemaniem niewinności.
(13)
Pierwszym środkiem w harmonogramie jest dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie prawa do tłumaczenia ustnego i pisemnego w postępowaniu karnym Dz.U. L 280 z 26.10.2010, s. 1.
.
(14)
Niniejsza dyrektywa dotyczy środka B z harmonogramu. Ustanawia ona – w celu zwiększenia wzajemnego zaufania między państwami członkowskimi – wspólne normy minimalne mające regulować informowanie podejrzanych i oskarżonych o popełnienie przestępstwa o ich prawach
i punktach oskarżenia
.
Nawiązuje ona zatem do praw określonych w Karcie
, a w szczególności jej art. 6, 47 i 48, opierając się na art. 5 i 6 EKPC zgodnie z wykładnią Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W swoim komunikacie „Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości dla europejskich obywateli – Plan działań służący realizacji programu sztokholmskiego” COM(2010)0171 z 20.4.2010.
Komisja zapowiedziała przedstawienie wniosku w sprawie prawa do informacji w 2010 r.
(15)
Niniejsza dyrektywa powinna mieć zastosowanie do osób podejrzanych i oskarżonych bez względu na ich status prawny, obywatelstwo czy narodowość.
(16)
W niektórych państwach członkowskich organ inny niż sąd właściwy w sprawach karnych jest uprawniony do nakładania kar za stosunkowo drobne przestępstwa. Może to na przykład dotyczyć przestępstw drogowych, które popełniane są na szeroką skalę i które mogą być wykryte w wyniku kontroli ruchu drogowego. W takich sytuacjach nieracjonalnie byłoby wymagać, aby właściwy organ zapewniał wszystkie prawa określone w niniejszej dyrektywie.
W przypadku gdy prawo państwa członkowskiego przewiduje nakładanie kar za drobne przestępstwa przez taki organ, a od nałożenia kary przysługuje prawo do odwołania się lub inna możliwość przekazania sprawy do sądu właściwego w sprawach karnych, niniejsza dyrektywa powinna mieć zastosowanie jedynie do postępowania przed sądem w wyniku odwołania się lub przekazania mu sprawy.
(17)
Dyrektywa powinna wyraźnie ustanawiać prawo do informacji o prawach
procesowych
(wywiedzione z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka). ▌
(18)
Podejrzanego lub oskarżonego należy
szybko poinformować –
zgodnie z niniejszą dyrektywą – ustnie lub pisemnie o tych gwarantowanych przepisami krajowymi prawach, które mają zasadnicze znaczenie w zapewnieniu rzetelnego postępowania
.
Aby osoby podejrzane lub oskarżone mogły skutecznie korzystać z tych praw w praktyce, wspomnianych informacji należy udzielić odpowiednio wcześnie w toku postępowania i najpóźniej przed pierwszym oficjalnym przesłuchaniem osoby podejrzanej lub oskarżonej przez policję lub inny uprawniony organ.
(19)
Niniejsza dyrektywa określa minimalne zasady w odniesieniu do informacji o prawach osoby podejrzanej lub oskarżonej. Nie zmienia to obowiązku udzielenia informacji o innych prawach procesowych wynikających z Karty, EKPC, prawa krajowego i obowiązujących przepisów UE, zgodnie z wykładnią właściwych sądów i trybunałów. Gdy już udzielono informacji o określonym prawie, od właściwego organu nie powinno się wymagać ich powtarzania, chyba że wymagają tego szczególne okoliczności danej sprawy lub przepisy szczegółowe prawa krajowego.
(20)
Jeżeli niniejsza dyrektywa przyznaje prawa osobom podejrzanym i oskarżonym, które zostały zatrzymane lub pozbawione wolności, zatrzymanie lub pozbawienie wolności należy rozumieć jako każdą sytuację, w której w toku postępowania karnego dana osoba zostaje pozbawiona wolności w rozumieniu art. 5 ust. 1 lit. c) EKPC zgodnie z wykładnią zaprezentowaną w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
(21)
Jeżeli
podejrzanego lub oskarżonego zatrzymano lub pozbawiono
wolności, informacji o
mających zastosowanie
prawach procesowych należy udzielić w formie pisemnego pouczenia o przysługujących prawach napisanego zrozumiałym językiem, który
ułatwia
podejrzanemu lub oskarżonemu faktyczne zrozumienie przysługujących im praw.
Takie pisemne pouczenie należy przekazać każdej aresztowanej osobie jak najszybciej po pozbawieniu go wolności wskutek interwencji organów ścigania w kontekście postępowania karnego. Powinno ono zawierać podstawowe informacje dotyczące wszelkich możliwości zakwestionowania legalności aresztowania, uzyskania rewizji decyzji o zatrzymaniu lub zwrócenia się o tymczasowe zwolnienie, o ile takie prawo istnieje w prawie krajowym.
Aby pomóc państwom członkowskim w opracowaniu takiego pouczenia ▌, w załączniku 1 do dyrektywy zamieszczono jego wzór do ewentualnego użytku tych państw. Wzór ten ma charakter orientacyjny i może zostać zrewidowany, gdy Komisja Europejska przedstawi sprawozdanie przewidziane w art. 12 dyrektywy i gdy wejdą w życie wszystkie środki określone w harmonogramie. Faktyczne pouczenie
może
zawierać także informacje o innych odnośnych prawach procesowych stosowanych w państwach członkowskich.
(22)
Szczegółowe warunki i zasady informowania innej osoby o aresztowaniu lub zatrzymaniu mają zostać określone przez państwa członkowskie w ich prawie krajowym, przy założeniu – jak określono w harmonogramie – że korzystanie z tego prawa nie powinno utrudniać należytego biegu postępowania karnego.
(23)
Niniejsza dyrektywa nie narusza przepisów prawa krajowego dotyczących bezpieczeństwa osób przebywających w ośrodkach zatrzymań.
(24)
Państwa członkowskie powinny zadbać o to, aby przy przekazywaniu informacji zgodnie z niniejszą dyrektywą osobie podejrzanej lub oskarżonej zapewniono w razie konieczności tłumaczenie pisemne i ustne na język, który rozumie, zgodnie ze standardami określonymi w dyrektywie 2010/64/UE.
(25)
Udzielając podejrzanemu lub oskarżonemu informacji zgodnie z niniejszą dyrektywą, właściwe organy powinny zwrócić szczególną uwagę na podejrzanego lub oskarżonego, który nie rozumie lub nie jest w stanie przyswoić sobie treści lub znaczenia tych informacji ze względu m.in. na zbyt młody wiek czy stan psychiczny lub fizyczny.
(26)
Osobie oskarżonej o popełnienie przestępstwa należy udzielić wszelkich koniecznych informacji o oskarżeniu, które umożliwią mu przygotowanie obrony i zagwarantują rzetelność postępowania.
Art. 6 ust. 1 EKPC w wersji angielskiej stosuje termin „charge” (oskarżenie). W niniejszej dyrektywie w celu zachowania spójności tekstu stosuje się w całym tekście angielskim termin „accusation” (oskarżenie) do opisania tego samego pojęcia.
(27)
Informacje na temat przestępstwa, którego popełnienie zarzuca się danej osobie podejrzanej lub oskarżonej, należy przekazać tej osobie niezwłocznie, najpóźniej przed pierwszym oficjalnym przesłuchaniem tej osoby przez policję lub inny właściwy organ, nie naruszając biegu trwających dochodzeń. Opis faktów związanych z przestępstwem, o które podejrzewa się lub oskarża daną osobę, w tym czas i miejsce (jeśli są znane), a także informacja o możliwej kwalifikacji prawnej zarzucanego czynu powinny zostać podane w sposób wystarczająco szczegółowy, w odniesieniu do etapu postępowania, w którym te informacje są udzielane, aby zagwarantować rzetelność postępowania i umożliwić skuteczne korzystanie z prawa do obrony.
(28)
Jeżeli w toku postępowania karnego szczegóły oskarżenia zmienią się w stopniu mającym poważne skutki dla pozycji osoby podejrzanej lub oskarżonej, należy poinformować tę osobę o tej zmianie, jeżeli jest to konieczne do zagwarantowania rzetelności postępowania, oraz w odpowiednim czasie, aby umożliwić skuteczne skorzystanie z prawa do obrony.
(29)
Dokumenty oraz w stosownych przypadkach zdjęcia, nagrania audio i wideo, które zgodnie z prawem krajowym są konieczne do skutecznego zakwestionowania legalności aresztowania lub zatrzymania osoby podejrzanej lub oskarżonej, należy udostępnić tej osobie oraz jej adwokatowi, zanim właściwy organ sądowy zostanie wezwany do zdecydowania o legalności lub aresztowania zgodnie z art. 5 ust. 4 EKPC, oraz w odpowiednim czasie, aby umożliwić skuteczne skorzystanie z prawa do zakwestionowania legalności aresztowania lub zatrzymania.
(30)
Na potrzeby niniejszej dyrektywy dostęp do materiału dowodowego (w rozumieniu prawa krajowego), który podejrzanego lub oskarżonego obciąża lub nie i który znajduje się w posiadaniu właściwych organów w związku z daną sprawą karną, powinien obejmować dostęp do takich materiałów jak dokumenty oraz w stosownych przypadkach zdjęcia, nagrania audio i wideo. Informacje takie mogą znajdować się w aktach sprawy lub być przechowywane przez właściwe organy w inny stosowny sposób zgodnie z prawem krajowym.
(31)
Zagwarantowanego niniejszą dyrektywą dostępu do przechowywanych przez właściwe organy materiałów dowodowych, które oskarżonego obciążają lub nie, można zgodnie z prawem krajowym odmówić, jeżeli dostęp taki może spowodować poważne zagrożenie podstawowych praw innej osoby lub jeżeli takiej odmowy absolutnie wymaga ważny interes publiczny. Odpowiednio do etapu postępowania należy wziąć te względy pod uwagę oprócz przysługującego podejrzanemu lub oskarżonemu prawa do obrony. Ograniczenie takie należy interpretować rygorystycznie i zgodnie z prawem do rzetelnego procesu przewidzianym w konwencji i zinterpretowanym w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
(32)
Prawo dostępu do materiałów sprawy nie powinno naruszać przepisów prawa krajowego dotyczących ochrony danych osobowych i miejsca pobytu chronionych świadków.
(33)
Za możliwość zapoznania się z materiałami sprawy, o której mówi niniejsza dyrektywa, nie należy pobierać żadnych opłat. Wymóg ten nie uchybia krajowym przepisom państw członkowskich przewidującym opłatę za wykonanie kopii akt sprawy lub za przesłanie ich zainteresowanemu lub jego adwokatowi.
(34)
Dostarczanie informacji zgodnie z niniejszą dyrektywą powinno być zarejestrowane zgodnie z istniejącymi procedurami protokołowania na mocy prawa krajowego państw członkowskich, bez żadnych dodatkowych wymogów wprowadzenia nowych mechanizmów lub dodatkowego obciążenia administracyjnego.
(35)
Osoba podejrzana lub oskarżona lub jej adwokat powinni mieć prawo, by zgodnie z trybem przewidzianym w prawie krajowym zakwestionować działania właściwego organu, który wbrew niniejszej dyrektywie nie udzielił informacji lub nie ujawnił pewnych materiałów, lub też odmówił ich udzielenia lub ujawnienia. Prawo to nie oznacza, że do kwestionowania takiego zaniechania lub odmowy państwa członkowskie muszą stworzyć szczególną procedurę odwoławczą, odrębny mechanizm lub odrębny tryb wnoszenia skarg.
(36)
Bez uszczerbku dla niezawisłości sądów i różnic w organizacji wymiaru sprawiedliwości w Unii, państwa członkowskie powinny zapewnić swoim urzędnikom szkolenia odpowiednie do celów, którym ma służyć niniejsza dyrektywa, lub zachęcać do zapewniania takich szkoleń.
(37)
Państwa członkowskie powinny podjąć wszelkie działania niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy. Niektóre z przepisów, np. przepis nakazujący udzielić podejrzanemu lub oskarżonemu informacji o jego prawach w prostym i przystępnym języku, można w praktyce skutecznie realizować różnymi drogami, np. działaniami pozalegislacyjnymi (takimi jak odpowiednie szkolenie właściwych organów) lub za pomocą pouczenia napisanego prostym, nietechnicznym językiem (by było zrozumiałe dla każdego, kto nie zna prawa regulującego przebieg postępowania karnego).
(38)
Prawo
do otrzymania informacji o prawach, które przysługują od momentu zatrzymania i
są przewidziane w niniejszej dyrektywie, powinno również dotyczyć mutatis mutandis osób aresztowanych na potrzeby wykonania europejskiego nakazu aresztowania ▌zgodnie z decyzją ramową Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi Dz.U. L 190 z 18.7.2002, s. 1.
. Aby pomóc państwom członkowskim w opracowaniu takiego pouczenia o prawach ▌, w
załączniku II
do dyrektywy przedstawiono jego wzór do ewentualnego użytku tych państw. Model ten ma charakter orientacyjny i może zostać zrewidowany w świetle sprawozdania z wdrażania, które ma zostać przedstawione przez Komisję na mocy art. 12 dyrektywy, a także po wejściu w życie wszystkich środków z harmonogramu.
(39)
Przepisy niniejszej dyrektywy określają reguły minimalne. Państwa członkowskie mogą rozciągnąć prawa określone w niniejszej dyrektywie na sytuacje nieprzewidziane wyraźnie w niniejszej dyrektywie, by zapewnić wyższy poziom ochrony. Poziom ochrony nigdy nie powinien być niższy od norm przewidzianych w EKPCz zgodnie z ich wykładnią w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
(40)
Niniejsza dyrektywa respektuje prawa podstawowe oraz jest zgodna z zasadami uznanymi w Karcie. W szczególności niniejsza dyrektywa ma na celu promowanie prawa do wolności, prawa do rzetelnego procesu sądowego oraz prawa do obrony ▌. Należy ją zatem odpowiednio wdrożyć.
(41)
Państwa członkowskie powinny dopilnować, by przepisy niniejszej dyrektywy, gdy odpowiadają one prawom gwarantowanym przez EKPCz, były wykonywane w sposób spójny z postanowieniami EKPCz, zgodnie z wykładnią zawartą we właściwym orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
(42)
W związku z tym, że państwa członkowskie nie mogą jednostronnym działaniem, na szczeblu centralnym, regionalnym lub lokalnym, osiągnąć celu w postaci uzyskania wspólnych norm minimalnych, który może zostać osiągnięty jedynie na szczeblu Unii, Parlament Europejski i Rada mogą przyjąć środki zgodne z zasadą pomocniczości, o której mowa w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną we wspomnianym art. 5, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza zakres konieczny do osiągnięcia tego celu.
(43)
▌ Zgodnie z art. 1, 2, 3 i 4 Protokołu w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, który jest dołączony do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Zjednoczone Królestwo i Irlandia powiadomiły o swoim zamiarze wzięcia udziału w przyjmowaniu i stosowaniu niniejszej dyrektywy ▌.
(44)
Zgodnie z art.1 i 2 Protokołu w sprawie stanowiska Danii załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszej dyrektywy, dlatego też nie jest nią związana, ani nie ma ona do niej zastosowania.
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ: Artykuł 1 Cel
Niniejsza dyrektywa ustanawia przepisy dotyczące prawa osób podejrzanych i oskarżonych do informacji o ▌prawach ▌w postępowaniu karnym oraz prawach osób w postępowaniu służącym wykonaniu europejskiego nakazu aresztowania, a także o oskarżeniu w postępowaniu karnym.
Artykuł 2 Zakres
1.
Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie od momentu uświadomienia przez właściwe organy państwa członkowskiego określonej osobie ▌, że jest ona podejrzana lub oskarżona o popełnienie przestępstwa, do czasu zakończenia postępowania rozumianego jako ostateczne rozstrzygnięcie tego, czy dany podejrzany lub oskarżony popełnił to przestępstwo, w tym, w odpowiednich przypadkach, wyroku oraz rozstrzygnięcia wszelkich środków zaskarżenia.
2.
Gdy prawo państwa członkowskiego przewiduje, że za drobne przestępstwa karę nakłada organ inny niż sąd właściwy w sprawach karnych, a od nałożenia takiej kary można się odwołać do takiego sądu, niniejsza dyrektywa ma zastosowanie jedynie do postępowania odwoławczego przed tym sądem.
Artykuł 3 Prawo do informacji o prawach
1.
Państwa członkowskie dopilnowują, by osoby podejrzane lub oskarżone o popełnienie przestępstwa otrzymały ▌niezwłocznie informacje o tym, jak w świetle prawa krajowego stosuje się przynajmniej poniższe prawa procesowe, tak aby umożliwić skuteczne korzystanie z tych praw:
–
prawo do adwokata ▌;
–
wszelkich uprawnieniach do bezpłatnej porady prawnej i o warunkach jej uzyskania;
−
prawo do informacji o
oskarżeniu, zgodnie z art. 6
;
–
prawo do tłumaczenia ustnego i pisemnego;
–
do odmowy składania zeznań.
2.
Informacje te przekazywane są ustnie lub pisemnie i sformułowane są prostym i przystępnym językiem, z uwzględnieniem wszelkich szczególnych potrzeb osób podejrzanych lub oskarżonych wymagających szczególnego traktowania.
Artykuł 4 Prawo do pisemnej informacji o prawach w momencie zatrzymania
1.
Państwa członkowskie dopilnowują, aby osoba zatrzymana lub pozbawiona wolności otrzymała niezwłocznie pisemne pouczenie o prawach.
Uzyskuje ona możliwość zapoznania się z pouczeniem o prawach oraz zatrzymania go w swoim posiadaniu przez cały okres pozbawienia wolności.
2.
Oprócz informacji, jakie należy podać zgodnie z art. 3, pouczenie o prawach, o którym mowa w ust. 1 zawiera informacje o następujących prawach stosowanych na mocy prawa krajowego:
–
prawie dostępu do materiałów sprawy;
–
prawie do poinformowania władz konsularnych oraz jednej osoby;
–
prawo dostępu do pilnej pomocy medycznej;
–
informację, na ile godzin/dni osoba ta zostanie pozbawiona wolności, zanim zostanie postawiona przed organem sądowym.
Pouczenie o prawach zawiera również podstawowe informacje o wszelkich dostępnych na mocy prawa krajowego możliwościach zakwestionowania legalności aresztowania, uzyskania rewizji decyzji o zatrzymaniu lub zwrócenia się o zwolnienie tymczasowe.
3.
Pouczenie o prawach napisane jest prostym
i przystępnym
językiem ▌. Załącznik I do niniejszej dyrektywy zawiera orientacyjny model takiego pouczenia.
4.
Państwa członkowskie dopilnowują, aby podejrzany lub oskarżony ▌otrzymał pouczenie o prawach
napisane
w zrozumiałym dla niego języku. ▌Jeżeli pouczenie o prawach nie jest dostępne w odpowiednim języku, podejrzany lub oskarżony jest informowany o przysługujących mu prawach ustnie w zrozumiałym dla niego języku. Następnie należy bez nieuzasadnionej zwłoki przekazać mu pouczenie o prawach w języku, jaki rozumie.
Artykuł 5 Prawo do pisemnej informacji o prawach w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania
Państwa członkowskie
dopilnowują, by każda osoba aresztowana w celu wykonania europejskiego nakazu aresztowania niezwłocznie
otrzymała odpowiednie pouczenie o prawach zawierające informacje o prawach takiej osoby przewidzianych
w prawie krajowym wdrażającym
decyzję ramową 2002/584/WSiSW
w państwie członkowskim wykonującym nakaz
. Załącznik II do niniejszej dyrektywy zawiera orientacyjny model takiego pouczenia.
Pouczenie o prawach jest redagowane językiem prostym i przystępnym.
Artykuł 6 Prawo do informacji o
oskarżeniu
1.
Państwa członkowskie dopilnowują, by osobie podejrzanej lub oskarżonej ▌udzielono ▌informacji o
przestępstwie, o którego popełnienie ta osoba jest podejrzana
.
Informacje te przekazuje się niezwłocznie i są one tak dokładne, jak to konieczne
do zagwarantowania rzetelności postępowania karnego
oraz skutecznego skorzystania z prawa tej osoby do obrony
.
2.
Państwa członkowskie dopilnowują, aby osoba zatrzymana lub pozbawiona wolności otrzymała informacje o powodach zatrzymania lub pozbawienia wolności, w tym o przestępstwie, o którego popełnienie jest podejrzewana.
3.
Państwa członkowskie dopilnowują, aby najpóźniej w momencie przekazania podstawy oskarżenia do oceny sądu przedstawiono szczegółowe informacje na temat oskarżenia
, w tym charakteru i klasyfikacji prawnej przestępstwa,
jak również charakteru udziału osoby oskarżonej
.
4.
Państwa członkowskie dopilnowują, aby osoba podejrzana lub oskarżona była niezwłocznie informowana o zmianach w informacjach podanych zgodnie z niniejszym artykułem, jeżeli jest to konieczne do zagwarantowania rzetelności postępowania.
Artykuł 7 Prawo dostępu do
materiałów
sprawy
1.
Jeżeli dana osoba zostaje zatrzymana
i pozbawiona wolności
na jakimkolwiek etapie postępowania karnego, państwa członkowskie zapewniają zatrzymanemu lub jego adwokatowi
dostęp do posiadanych przez właściwe organy dokumentów, które są związane z konkretną sprawą i mają zasadnicze znaczenie dla skutecznego kwestionowania zgodnie z prawem krajowym, czy zatrzymanie lub pozbawienie wolności było zgodne z prawem
.
2.
Państwa członkowskie dopilnowują, aby podejrzany lub oskarżony, lub jego adwokat uzyskali dostęp przynajmniej do wszystkich posiadanych przez właściwe organy materialnych dowodów, które dla podejrzanego lub oskarżonego są korzystne lub niekorzystne, w celu zagwarantowania rzetelnego postępowania i możliwości przygotowania obrony.
3.
Bez uszczerbku dla ust. 1 dostęp do materiałów, o których mowa w ust. 2, jest udzielany w odpowiednim czasie pozwalającym skutecznie skorzystać z prawa do obrony, a najpóźniej gdy podstawy oskarżenia zostają przekazane do oceny sądu. Jeżeli właściwe organy uzyskają dalsze dowody, udziela się do tych dowodów dostępu w odpowiednim czasie, tak by umożliwić ich rozpatrzenie.
4.
Na zasadzie wyjątku od ust. 2 i 3 – o ile nie uchybia to prawu do rzetelnego procesu – można odmówić dostępu do niektórych materiałów, jeżeli dostęp taki może spowodować poważne zagrożenie życia lub praw podstawowych innej osoby lub jeżeli takiej odmowy absolutnie wymaga ważny interes publiczny – np. gdy chodzi o ochronę trwającego dochodzenia – lub jeżeli dostęp ten mógłby poważnie zaszkodzić bezpieczeństwu narodowemu państwa członkowskiego, w którym toczy się postępowanie. Państwa członkowskie dopilnowują, aby zgodnie z procedurami określonymi w prawie krajowym decyzja o nieujawnianiu niektórych materiałów zgodnie z niniejszym ustępem była podejmowana przez organ sądowy lub podlegała przynajmniej kontroli sądowej.
5.
Dostęp, o którym mowa w niniejszym artykule
, zapewniany jest bezpłatnie.
Artykuł 8 Weryfikacja i środki ochrony prawnej
1.
Państwa członkowskie
zapewniają, aby udzielenie informacji
–
na podstawie art. 3 - 6 niniejszej dyrektywy – podejrzanemu lub oskarżonemu zostało zaprotokołowane zgodnie z zasadami protokołowania przyjętymi w prawie odnośnego państwa członkowskiego
.
2.
Państwa członkowskie
dopilnowują
, aby podejrzany lub oskarżony
lub jego adwokat mieli prawo, by zgodnie z trybem przewidzianym w prawie krajowym zakwestionować działania właściwego organu, który wbrew niniejszej dyrektywie nie udzielił informacji lub odmówił ich udzielenia
.
▌
Artykuł 9 Szkolenia
Bez uszczerbku dla niezawisłości sądów oraz różnic w organizacji wymiaru sprawiedliwości w Unii,
państwa członkowskie
zwracają się do podmiotów odpowiedzialnych za szkolenie sędziów, prokuratorów, policjantów i pracowników wymiaru sprawiedliwości uczestniczących w postępowaniach karnych o zorganizowanie odpowiednich szkoleń pod kątem celów niniejszej dyrektywy
.
Artykuł 10 Klauzula o nieobniżaniu poziomu ochrony
Żaden z przepisów niniejszej dyrektywy nie może być rozumiany jako ograniczający lub wyłączający prawa i gwarancje procesowe, które są zagwarantowane na mocy
Karty, EKPC
▌oraz innych właściwych przepisów prawa międzynarodowego lub prawa któregokolwiek państwa członkowskiego zapewniającego wyższy poziom ochrony.
Artykuł 11
Transpozycja
1.
Państwa członkowskie
wprowadzają w życie
przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy w terminie do … * 24 miesiące od publikacji niniejszej dyrektywy w Dzienniku Urzędowym.
2.
Tekst tych przepisów
państwa członkowskie przekazują Komisji
▌.
3.
Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Metody dokonania takiego odesłania określane są przez państwa członkowskie.
Artykuł 12 Sprawozdanie
Do dnia …. ** 36 miesięcy od publikacji niniejszej dyrektywy w Dzienniku Urzędowym.
* Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie, w którym oceni, w jakim stopniu państwa członkowskie przedsięwzięły środki niezbędne do zastosowania się do niniejszej dyrektywy, do którego załączy, w razie potrzeby, wnioski ustawodawcze.
Artykuł 13 Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 14
Adresaci
Niniejsza decyzja jest skierowana do państw członkowskich
zgodnie z Traktatami
.
Sporządzono w ▌,
W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady
Przewodniczący Przewodniczący
ZAŁĄCZNIK I
Orientacyjny model pouczenia ▌:
Niniejszy wzór jest tylko przykładem pouczenia o przysługujących prawach, który ma pomóc organom krajowym w opracowaniu krajowego pouczenia. Państwa członkowskie nie są zobowiązane do stosowania tego wzoru. Opracowując krajowe pouczenie, mogą one zmienić niniejszy wzór celem dostosowania go do stosownych przepisów krajowych i uzupełnienia go o dodatkowe użyteczne informacje
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pouczenie zostaje przekazane w chwili zatrzymania/pozbawienia wolności. Nie stanowi to przeszkody dla państw członkowskich w przekazaniu osobom podejrzanym lub oskarżonym pisemnej informacji w innych sytuacjach podczas postępowania karnego.
.
Przysługują Ci następujące prawa:
A.
POMOC ZE STRONY ADWOKATA / UPRAWNIENIE DO POMOCY PRAWNEJ
Masz prawo do poufnej rozmowy z adwokatem. Adwokat jest niezależny od policji. Poproś policję, jeżeli potrzebujesz pomocy w skontaktowaniu się z adwokatem; policja Ci pomoże. W niektórych przypadkach pomoc może być bezpłatna. Poproś policję o dodatkowe informacje.
B.
INFORMACJE DOTYCZĄCE OSKARŻENIA
Masz prawo wiedzieć, dlaczego zostałeś zatrzymany/pozbawiony wolności i o jaki czyn jesteś podejrzany.
C.
TŁUMACZENIE USTNE I PISEMNE
Jeżeli nie mówisz danym językiem lub go nie rozumiesz, masz prawo do pomocy tłumacza ustnego. Jest ona bezpłatna. Tłumacz ustny może Ci pomóc w rozmowie z adwokatem i jest zobowiązany do zachowania poufności rozmowy. Masz prawo do tłumaczenia pisemnego przynajmniej stosownych części istotnych dokumentów, w tym wszelkich decyzji sądowych, na których podstawie Cię zatrzymano lub pozbawiono wolności, każdego zarzutu lub aktu oskarżenia oraz każdego wyroku. W niektórych okolicznościach możesz uzyskać tłumaczenie lub streszczenie w formie ustnej.
D.
PRAWO DO ODMOWY SKŁADANIA ZEZNAŃ
Podczas przesłuchania przez policję lub organy sądowe nie jesteś zobowiązany do odpowiadania na pytania dotyczące zarzucanego czynu. Adwokat pomoże Ci w podjęciu decyzji w tej sprawie.
E.
DOSTĘP DO DOKUMENTÓW
Od momentu zatrzymania Ty (lub Twój adwokat) macie prawo dostępu do istotnych dokumentów, które są Ci potrzebne, aby zakwestionować zatrzymanie lub pozbawienie wolności. Jeżeli Twoja sprawa zostanie przekazana do sądu, Ty (lub Twój adwokat) będziecie mieli prawo dostępu do materiałów dowodowych, które Cię obciążają lub nie.
F.
POINFORMOWANIE INNYCH OSÓB O POZBAWIENIU CIĘ WOLNOŚCI / POINFORMOWANIE TWOJEGO KONSULATU LUB AMBASADY
W momencie zatrzymania powiadom policję, jeżeli chcesz, aby ktoś – np. członek rodziny lub pracodawca – został poinformowany o pozbawieniu Cię wolności. W niektórych przypadkach prawo do poinformowania innych osób o pozbawieniu Cię wolności może być tymczasowo ograniczone. Policja będzie mogła Cię o tym poinformować.
Jeżeli jesteś cudzoziemcem, powiadom policję, jeżeli chcesz, aby o pozbawieniu Cię wolności został poinformowany Twój organ konsularny lub ambasada. Powiadom też policję, jeżeli chcesz skontaktować się z urzędnikiem Twojego organu konsularnego lub ambasady.
G.
PILNA POMOC MEDYCZNA
Gdy jesteś zatrzymany, masz prawo do pilnej pomocy medycznej. Powiadom policję, jeżeli potrzebujesz pilnej pomocy medycznej.
H.
OKRES POZBAWIENIA WOLNOŚCI
Po zatrzymaniu możesz być pozbawiony wolności przez maksymalny okres ... [wstawić stosowną liczbę godzin/dni]. Po upływie tego okresu musisz zostać zwolniony albo przesłuchany przez sędziego, który podejmie decyzję o dalszym pozbawieniu Cię wolności. Poproś adwokata lub sędziego o informacje dotyczące możliwości zakwestionowania zatrzymania, rewizji decyzji o zatrzymaniu lub zwrócenia się o zwolnienie tymczasowe.
ZAŁĄCZNIK II
Orientacyjny model pouczenia o prawach dla osób zatrzymanych na podstawie europejskiego nakazu aresztowania
Niniejszy wzór jest tylko przykładem pouczenia o przysługujących prawach, który ma pomóc organom krajowym w opracowaniu krajowego pouczenia. Państwa członkowskie nie są zobowiązane do stosowania tego wzoru. Opracowując krajowe pouczenie, mogą one zmienić niniejszy wzór celem dostosowania go do stosownych przepisów krajowych i uzupełnienia go o dodatkowe użyteczne informacje.
Zostałeś zatrzymany na podstawie europejskiego nakazu aresztowania. Przysługują Ci następujące prawa:
A.
INFORMACJE O EUROPEJSKIM NAKAZIE ARESZTOWANIA
Masz prawo do otrzymania informacji o treści europejskiego nakazu aresztowania, na podstawie którego zostałeś zatrzymany.
B.
POMOC ZE STRONY ADWOKATA
Masz prawo do poufnej rozmowy z adwokatem. Adwokat jest niezależny od policji. Poproś policję, jeżeli potrzebujesz pomocy w skontaktowaniu się z adwokatem; policja Ci pomoże. W niektórych przypadkach pomoc może być bezpłatna. Poproś policję o dodatkowe informacje.
C.
TŁUMACZENIE USTNE I PISEMNE
Jeżeli nie mówisz danym językiem lub go nie rozumiesz, masz prawo do pomocy tłumacza ustnego. Jest ona bezpłatna. Tłumacz ustny może Ci pomóc w rozmowie z adwokatem i jest zobowiązany do zachowania poufności rozmowy. Masz prawo do tłumaczenia pisemnego europejskiego nakazu aresztowania w języku, który rozumiesz. W niektórych okolicznościach możesz uzyskać tłumaczenie lub streszczenie w formie ustnej.
D.
MOŻLIWOŚĆ WYRAŻENIA ZGODY
Możesz wyrazić zgodę – lub odmówić jej – na przekazanie państwu, które Cię poszukuje. Twoja zgoda powinna przyspieszyć postępowanie. [Ewentualne uzupełnienie w niektórych państwach członkowskich: Zmiana tej decyzji na późniejszym etapie może być trudna lub nawet niemożliwa.] Poproś organy lub adwokata o dodatkowe informacje.
E.
PRZESŁUCHANIE
Jeżeli nie zgadzasz się na wydanie, masz prawo do przesłuchania przez organ sądowy.
