Andriej Sacharow - patron nagrody na rzecz wolności myśli
Prawa człowieka
2009-09-29 - 16:46
Andriej Sacharow w roku 1979 ©BELGA_SCIENCE Gdy przed dwudziestu laty, zimą, Andriej Sacharow umierał w moskiewskim mieszkaniu, świat znał go już jako wybitnego fizyka, pacyfistę i bojownika o prawa człowieka. Ojciec radzieckiej bomby wodorowej otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla, kiedy tak jak jej szwedzki fundator, twórca dynamitu, poświęcił się zapobieganiu niszczącym skutkom swojego odkrycia. Toczył walkę o prawa człowieka w ZSRR. "Wolność intelektualną ma zasadnicze znaczenie dla społeczeństwa ludzkiego", pisał Sacharow.
Andriej Sacharow: kalendarium życia 1921: Urodził się 21 maja w Moskwie, jego ojciec był nauczycielem fizyki. 1942/47: Ukończył z wyróżnieniem studia z fizyki, uzyskał doktorat. 1948: Trafił do grupy wybitnych uczonych radzieckich, których zadaniem było opracowanie bomby atomowej, a następnie wodorowej. Koniec lat '50: Sacharowa zaczynają trapić wątpliwości związane z moralnymi implikacjami jego odkryć. Stopniowo angażuje się na rzecz międzynarodowego zakazu rozprzestrzeniania broni jądrowej i popiera traktat 1963 ograniczający badania nuklearne. 1967/68: punkt zwrotny w życiu Sacharowa. W 1967 roku pisze do władz sowieckich, by nakłonić je do przyjęcia propozycji USA w sprawie obustronnego odrzucenia planów budowy obrony przeciwrakietowej, gdyż w przeciwnym razie będą one prowadzić do wyścigu zbrojeń i zwiększą ryzyko wojny.
Kreml ignoruje list uczonego. Sacharow po roku powtarza te same obawy w eseju "Refleksje na temat postępu, pokojowego współistnienia i wolności intelektualnej", w którym pisał: "Wolność myśli jest jedyną gwarancją możliwości naukowego podejścia do polityki ekonomii i kultury". Esej trafił do podziemnego obiegu wydawniczego i był publikowany za granicą - przez to Sacharow został zaliczony do grona dysydentów. "Odsunięto mnie od pracy o charakterze ściśle tajnym i pozbawiono przywilejów Sowieckiej nomenklatury", wspomina Sacharow 1970: Pomaga zakładać w Moskwie Komitet Praw Człowieka. 1975: Otrzymuje Pokojową Nagrodę Nobla - jego żona Elena Bonner, wygłasza mowę dziękczynną. 1979/80: Za krytykę inwazji sowieckiej na Afganistan, Sacharow i Elena Bonner zostają "zesłani" do zamkniętego miasta Niżny Nowogród, gdzie przebywają do 1985 roku. 1986: Michaił Gorbaczow w ramach głasnosti i pierestrojki zwalnia Sacharowa z aresztu domowego. 1988: Parlament Europejski ustanawia nagrodę imienia Sacharowa, dla osób lub organizacji walczących o demokrację i prawa człowieka 1989: marzec: Andrzej Sacharow zostaje wybrany do nowego radzieckiego Parlamentu, Wszechzwiązkowego Kongresu Deputowanych Ludowych. Grudzień 1989: Umiera na atak serca w swoim mieszkaniu. Parlament Europejski i prawa człowieka - dziedzictwo Sacharowa Parlament Europejski opowiada się za poszanowaniem podstawowych praw człowieka, wolnością i demokracją w Europie i na świecie. Parlamentarna Komisja Spraw Zagranicznych, poprzez Podkomisję Praw Człowieka, bezpośrednio wypowiada się w kwestii obrony praw człowieka poza granicami Unii.
Ustanowiona w 1988 r. Nagroda imienia Sacharowa na rzecz wolności myśli jest przyznawana corocznie przez Parlament Europejski. Stanowi ona wyróżnienie dla osób lub organizacji aktywnych w dziedzinie obrony praw człowieka i wolności podstawowych.
Parlament Europejski przyznaje „nagrodę za obronę praw człowieka” – w wysokości 50 tys. euro – podczas uroczystego posiedzenia w Strasburgu w okolicach 10 grudnia, w rocznicę podpisania Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych w 1948 r.
20090925STO61210 Dziesięcioro kandydatów do Nagrody imienia Sacharowa Nagroda im. A. Sacharowa Transmisja z PE
PL
1
PHOTO
20090922PHT61064.jpg
PL
3
LINK
/sakharov/default_pl.htm
PL
4
LINK
/wps-europarl-internet/frd/live/live-video?eventId=20090930-0900-COMMITTEE-AFET&language=en
-//EP//TEXT IM-PRESS 20090921STO60934 0 NOT XML V0//PL
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 STO DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 STO DOC XML V0//EN
