Nowoczesne terapie nadzieją dla nieuleczalnie chorych
Badania i innowacje
2007-04-23 - 14:45
Unia wspiera nowoczesne metody leczenia
Najnowsze zdobycze medycyny: terapia genowa i komórkowa niosą nadzieję osoba cierpiącym na nowotwory i choroby kości. Inżynieria tkankowa daje szanse na odtworzenie brakujących lub źle działających organów ludzkich. Zdumiewające osiągnięcia nauki wzbudzają jednak ogromne kontrowersje. Obawa części społeczeństwa przed nieodpowiedzialnymi eksperymentami przywołuje w publicznej debacie obrazy monstrów doktora Frankensteina i upiornych ludzko-zwierzęcych hybryd.
Na względy etyczne w medycynie zwracali uwagę już starożytni, świadczy o tym chociażby tekst Przysięgi Hipokratesa. Dzisiaj, za swój kodeks moralny medycy mogą przyjąć Deklarację Genewską, opracowaną po raz pierwszy w 1948 roku. W Polsce częścią Kodeksu Etyki Lekarskiej jest oparte na Deklaracji Przyrzeczenie Lekarskie. We wszystkich tekstach zdrowie chorego jest najwyższym dobrem i ostatecznym celem medycyny. Nie po raz pierwszy jednak ludzkość stawia sobie pytanie: czy cel może uświęcać środki?
Nadzieje i lęki
Po 54 latach od chwili, gdy James Watson i Francis Crick odkryli podstawową strukturę życia - podwójną spiralę DNA, biologia molekularna i oparta na genetyce biotechnologia święcą naukowe triumfy. Odkrycia powstające latami w zaciszu laboratoriów pełnych wirówek i chromatografów masowo trafiają do szpitali by pomagać nieuleczalnie dotąd chorym pacjentom.
Przez dekady autorzy science fiction karmili nas przerażającymi scenariuszami ataku mutantów genetycznych, wizjami makabrycznych eksperymentów szalonych naukowców. Prorokowano nawet powstanie nowej, ulepszonej rasy ludzkiej ze zmienionym kodem DNA. Niestety fikcja straszy teraz w masowej wyobraźni. Niektóre organizacje i środowiska chciałyby zakazać badań ratujących życie. Pamiętajmy jednak, że w czasach, gdy Rembrandt malował swoją "Lekcję anatomii", przeprowadzanie sekcji zwłok było surowo karanym przestępstwem.
Poza sferą lęków, dwie poważne kwestie etyczne nurtują obecnie prawodawców: wykorzystanie ludzkich embrionów do pozyskiwania tak zwanych komórek macierzystych oraz regulacja handlu ludzkimi tkankami. Sprawa embrionów zbliżona jest etycznie do zagadnienia aborcji. Ludzkie zarodki, z których uzyskuje się komórki potrzebne do leczenia, giną. Dlatego też kraje znane z rygorystycznego stosunku do aborcji, takie jak Polska, Włochy i Irlandia, zabroniły tego rodzaju badań. Najbardziej liberalne są w tym względzie Wielka Brytania i Belgia.
Prawo dogania naukę - unijne antidotum
Powszechne obecnie zjawisko - za gwałtownym rozwojem pewnych dziedzin nauki i techniki nie nadąża obowiązujące prawo. Spójrzmy chociażby na wciąż pełne luk przepisy dotyczące internetu albo na kłopoty ustawodawców z lawinowym rozwojem tanich połączeń lotniczych.
Na poziomie Unii Europejskiej w dziedzinie nowych metod leczenia również brakuje wystarczających regulacji. Komisja Europejska zwróciła uwagę na powiększającą się liczbę "szarych stref" i narastający bałagan prawny. Brak jasnych reguł szkodzi postępom w badaniach a tym samym nie daje pacjentom szans na dostęp do najnowszych środków leczenia. Drugim problemem są zagrożenia wynikające z przedwczesnego stosowania metod, których bezpieczeństwo nie zostało jeszcze potwierdzone. Obawy polityków wzbudzają przede wszystkim produkty modyfikujące ludzki genom i pochodzące ze zwierzęco-ludzkich hybryd.
Komisja Europejska przedstawiła swój projekt zmian już w 2005 roku. Od tego czasu poprawianiem unijnego prawa w dziedzinie zaawansowanych terapii zajmuje się Parlament. Posłowie z komisji Ochrony Środowiska, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa żywności przyjęli 30 stycznia sprawozdanie słowackiego deputowanego Miroslava Mikolášika z grupy Europejskiej Partii Ludowej/Europejskich demokratów. Dokument wprowadza zmiany do propozycji Komisji Europejskiej. Wcześniej, we wrześniu ubiegłego roku raport odrzucono ze względu na kontrowersyjne poprawki regulujące kwestie etyczne. Zrezygnowano z nich w wersji ostatecznej.
Posłowie skupili się na stworzeniu jednolitego unijnego systemu oceny, autoryzacji, nadzoru i monitorowania zaawansowanych środków terapii. Nadzorować go będzie Europejska Agencja Leków. Sprzeciwili się również komercjalizacji ludzkich tkanek.
W poniedziałek wieczorem, 23 kwietnia odbędzie się w Strasburgu debata plenarna na ten temat. Przebieg debaty można będzie oglądać na naszej stronie dzięki transmisji internetowej (link pod tekstem).
20070201STO02644 Bezpieczeństwo zaawansowanych terapii pod lupą posłów (EN) Ochrona Środowiska Naturalnego, Zdrowie Publiczne i Bezpieczeństwo Żywności Sprawozdanie Miroslava Mikolášika Transmisja sesji plenarnej
PL
1
PHOTO
20070201PHT02668.jpg
PL
3
LINK
/activities/expert/committees/presentation.do?committee=2353&rewritten&language=PL
PL
4
LINK
/meetdocs/2004_2009/documents/pr/636/636826/636826pl.pdf
PL
5
LINK
/eplive/public/freetext_page_direct/20061120FTX00012-2101/default_pl.htm
-//EP//TEXT IM-PRESS 20070129IPR02491 0 NOT XML V0//PL
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 STO DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 STO DOC XML V0//EN
