Deficyt demograficzny: Znikające społeczeństwo?
Instytucje
2007-11-07 - 20:32
Europa potrzebuje solidarności międzypokoleniowej
Kolejne rozszerzenia i stały wzrost ekonomiczny umacniają pozycję Unii na arenie międzynarodowej. W świecie pełnym zawirowań żyjemy na wyspie pokoju i dobrobytu. Rosnąca rola Parlamentu pozwala przezwyciężyć "deficyt demokratyczny" w UE. Jednak inne widmo krąży nad Europą, widmo demografii. Europejczycy zaczynają wymierać. Historyk brytyjski, Arnold J. Tonybee uważał, iż śmierć cywilizacji jest zawsze samobójstwem. Posłów coraz bardziej nurtuje pytanie, jak możemy powstrzymać ten proces.
Jeszcze sto lat temu ludność Europy stanowiła piętnaście procent światowej populacji. Do roku 2050 aż trzykrotnie zmniejszy się nasz udział w globalnej rodzinie. Spadek zaludnienia w Europie kontrastuje z gwałtownym przyrostem w krajach rozwijających się. Już teraz odpowiadają one za 95% światowej dynamiki demograficznej. W 1950 roku na Ziemi żyło 2,5 miliarda ludzi, dziś - 6,6 miliarda. Prognozy na rok 2050 mówią o 9,1 miliarda mieszkańców naszej planety.
Bye, bye baby boom
Statystycznie rzecz ujmując, każda kobieta w Unii Europejskiej wydaje na świat 1,52 dziecka. Współczynnik dzietności, czyli liczba dzieci przypadająca na jedną kobietę w wieku rozrodczym, musiałby wzrosnąć do 2,1, abyśmy mogli liczyć na całkowite odtwarzanie się populacji. Obecnie w Europie panuje ujemny przyrost naturalny, oznacza to, iż codziennie więcej ludzi umiera niż się rodzi.
Spadek rozrodczości w ciągu kilku ostatnich dziesięcioleci nastąpił po powojennym okresie gwałtownego wyżu demograficznego, tak zwanego "baby boomu". Dzieci narodzone w tym czasie to pokolenie dzisiejszych 50-60-latków, nieuchronnie zmierzające w stronę wieku emerytalnego. Wraz z odejściem na emeryturę powojennego wyżu, znacząco wzrośnie odsetek ludzi, którzy będą finansowo zależni od kurczącej się, aktywnej zawodowo części społeczeństwa.
W październiku 2006 Komisja Europejska opublikowała dokument, w którym znalazła się analiza demograficznej przyszłości Unii Europejskiej. Komisarz Špidla przedstawiał wówczas zagrożenie czekające Europę: "dziś na jedną osobę powyżej 65 roku życia przypadają cztery osoby w wieku produkcyjnym. W roku 2050 na jednego emeryta będzie pracowało tylko dwóch zatrudnionych".
Klub emeryta "Europa 2005"
Średnia wieku w Europie wynosi obecnie 39 lat. Do roku 2050, przeciętny Europejczyk może postarzeć się aż o całą dekadę. Wówczas, co dziesiąty napotkany mieszkaniec Unii będzie po swoich osiemdziesiątych urodzinach!
W ciągu nadchodzącego półwiecza oczekiwana długość życia mężczyzn wzrośnie o sześć a kobiet o pięć lat. Spowodowane jest to znaczącym postępem gospodarczym, społecznym oraz rozwojem medycyny, które dają Europejczykom szansę na dożycie sędziwych lat pośród spokoju i komfortu.
Starzejące się społeczeństwo wymaga lawinowego zwiększenia nakładów na opiekę zdrowotną, wpływa niekorzystnie na funkcjonowanie opieki socjalnej oraz stwarza ryzyko dla stabilności systemu emerytalnego.
Zmiany w strukturze demograficznej zagrażają dynamice gospodarczej, mogą spowolnić postęp intelektualny i technologiczny, co odbije się na spadku unijnego PKB.
Utrata konkurencyjności oraz zahamowanie wzrostu gospodarczego będą szczególnie widoczne w porównaniu z regionami świata doświadczającymi obecnie znaczącego wzrostu zaludnienia.
Gorzkie lekarstwo
Obecnie rozważa się co najmniej kilka sposobów przeciwdziałania negatywnym trendom demograficznym w Unii Europejskiej.
Zwiększenie napływu imigrantów pozwoliłoby odświeżyć strukturę wiekową UE. Jednak imigranci również się starzeją, z czasem im też będzie potrzebne wsparcie socjalne. Pozostają również kwestie asymilacji oraz możliwych napięć społecznych, których źródłem mogą być różnice kulturowe. Niemniej, debata nad poziomem imigracji do UE z każdym rokiem zabiera coraz więcej miejsca w przestrzeni publicznej.
Polityka tak zwana "prorodzinna", zmierzająca do zwiększenia liczby narodzin również ma tyleż samo zwolenników, co przeciwników. Jak pogodzić równość kobiet i mężczyzn, przede wszystkim w dziedzinie zatrudnienia, z biologicznym faktem, iż ciąża i wychowanie dziecka utrudniają karierę zawodową wyłącznie kobiecie. Dawne metody nie sprawdzają się w dzisiejszym świecie. Nikt sobie nie wyobraża, że dla dobra przyrostu naturalnego wrócimy do dziewiętnastowiecznego podziału ról.
Pomysły na odsunięcie wieku emerytalnego, co pozwoliłoby zwiększyć produktywność kłócą się znowu z rosnącym zapotrzebowaniem Europejczyków na spędzanie czasu wolnego.
Co na to Parlament?
Posłowie podczas obecnej kadencji Parlamentu Europejskiego przyjęli kilkanaście sprawozdań i innych dokumentów postulujących zmiany w europejskim prawie, które pozwoliłyby lepiej przygotować się Unii Europejskiej na nieuchronne skutki zmian demograficznych. Nowe przepisy mają dotyczyć między innymi kształcenia ustawicznego, migracji, prawa pracy oraz solidarności międzypokoleniowej.
Parlamentarna Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych pracuje nad sprawozdaniem dotyczącym demograficznej przyszłości Europy. Sprawozdawcą została francuska Socjalistka Françoise Castex. Dokument jest odpowiedzią na komunikację Komisji Europejskiej "Demograficzna przyszłość Europy - od wyzwań do szans".
We wtorek, 6 listopada Komisja Przemysłu zapoznała się z projektem, którego celem jest poprawa jakości życia osób starszych dzięki zastosowaniu nowych technologii informatycznych i komunikacyjnych. Za sprawozdanie odpowiada brytyjska posłanka Neena Gill z grupy Socjalistów. Komisja zagłosuje nad tym dokumentem 19 grudnia.
W lutym 2006 roku Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych przyjęła sprawozdanie dotyczące wyzwań demograficznych i solidarności międzypokoleniowej. Autorem jest Brytyjczyk, poseł Philip Bushill-Matthews z największej w Parlamencie grupy EPP-ED.
Komisja Swobód Obywatelskich przyjęła we wrześniu tego roku sprawozdanie włoskiej Socjalistki Lilli Gruber określające plan działania w dziedzinie legalnej migracji. Częścią planu, według pomysłu Komisji Europejskiej, jest system "niebieskiej karty". Pozwoli on wykwalifikowanym imigrantom podejmować pracę na terenie Unii Europejskiej.
W nadchodzących tygodniach będziemy kontynuować serię artykułów ukazujących działania Parlamentu Europejskiego w obliczu przemian demograficznych dokonujących się w Europie.
20071107STO12713 "Niebieska karta" dla wykwalifikowanych imigrantów Praca a rodzina: w poszukiwaniu złotego środka Projekt sprawozdania w sprawie demograficznej przyszłości Europy Demograficzna przyszłość Europy - broszura Komisji Europejskiej (EN) Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych
PL
1
PHOTO
20071107PHT12721.jpg
PL
5
LINK
http://ec.europa.eu/employment_social/publications/2007/ke7606057_en.pdf
PL
6
LINK
/committees/empl_home_en.htm
-//EP//TEXT IM-PRESS 20070921STO10548 0 NOT XML V0//PL
-//EP//TEXT IM-PRESS 20061020STO11817 0 NOT XML V0//PL
-//EP//TEXT COMPARL PE-392.248 01 NOT XML V0//PL
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 STO DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 STO DOC XML V0//EN
