P6_TA(2006)0260
Skutki wyroku Trybunału z dnia 13 września 2005 r. (C-176/03 Komisja przeciwko Radzie)
A6-0172/2006
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie skutków wyroku Trybunału z dnia 13.9.2005 r. (C-176/03 Komisja przeciwko Radzie) ( 2006/2007(INI) )
Parlament Europejski
, –
uwzględniając art. 10 Traktatu WE i art. 47 Traktatu UE,
–
uwzględniając art. 5 Traktatu WE,
–
uwzględniając swoją rezolucję z dnia 3 września 2003 r. w sprawie podstaw prawnych i zgodności z prawem wspólnotowym Dz.U. C 76 E z 25.3.2004, str. 224.
,
–
uwzględniając wyrok Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z dnia 13 września 2005 r. w sprawie C-176/03
Komisja przeciwko Radzie
, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze Orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.
,
–
uwzględniając komunikat Komisji z dnia 23 listopada 2005 r. dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie skutków wyroku Trybunału z dnia 13 września 2005 r. (C-176/03 Komisja przeciwko Radzie) ( COM(2005)0583 ),
–
uwzględniając art. 45 Regulaminu,
–
uwzględniając sprawozdanie Komisji Prawnej i opinię Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych ( A6-0172/2006 ),
A.
mając na uwadze, że skuteczne wykonywanie przepisów prawa wspólnotowego jest jednym z podstawowych zadań organów wspólnotowych i stanowi, zgodnie z art. 10 Traktatu WE, jeden z podstawowych obowiązków państw członkowskich,
B.
mając na uwadze, że trwająca od dziesięcioleci realizacja projektu europejskiego pociągnęła za sobą utworzenie wspólnego systemu prawnego, w którym krajowe i europejskie porządki prawne stopniowo połączyły się w niezależna strukturę opartą nie tylko na wspólnych wartościach, ale także na zasadach nadrzędności prawa wspólnotowego i lojalnej współpracy między państwami członkowskimi i instytucjami wspólnotowymi (art. 10 Traktatu),
C.
mając na uwadze, że każde działanie Wspólnoty musi być zgodne z zasadą pomocniczości, określoną w art. 5 Traktatu WE,
D.
mając na uwadze, że zgodnie ze stałym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości środki niezbędne dla zapewnienia skutecznego wykonania prawa wspólnotowego mogą obejmować sankcje karne,
E.
przypominając, że zasady nadrzędności prawa wspólnotowego i lojalnej współpracy mogą mieć wpływ na krajowe ustawodawstwo karne państw członkowskich w takim sensie, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości państwa członkowskie są zobowiązane do:
-
uchylenia wszystkich przepisów karnych niezgodnych z prawem wspólnotowym (wyrok z dnia 19 stycznia 1999 r. w sprawie C-348/96
Donatella Calfa
Zb.Orz. 1999, str. I-11.
, ust. 17: "pomimo że co do zasady ustawodawstwo karne należy do kompetencji państw członkowskich, Trybunał konsekwentnie stoi na stanowisku, że prawo wspólnotowe określa pewne granice tych kompetencji, w rezultacie ustawodawstwo to nie może ograniczać podstawowych wolności zagwarantowanych przez prawo wspólnotowe "),
-
wprowadzania "skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających" sankcji, w tym również karnych, jeżeli zachodzi taka konieczność, w celu wykonania prawa wspólnotowego (wyrok z dnia 21 września 1989 r. w sprawie 68/88
Komisja przeciwko Grecji
Zb.Orz. 1989, str. 2965.
; wyrok z dnia 12 września 1996 r. w sprawie C-58/95
Gallotti
Zb.Orz. 1996, str. I-4345.
; wyrok z dnia 21 września 1999 r. w sprawie C-378/97
Wijsenbeek
Zb.Orz. 1999, str. I-6207.
; wyrok z dnia 28 stycznia 1999 r. w sprawie C-77/97
Unilever
Zb.Orz. 1999, str. I-431.
, ust. 36 "przepisy, które … państwa członkowskie przyjmują w celu uniknięcia … powinny stanowić, że taka forma reklamy stanowi naruszenie przepisów, w szczególności karnych, do którego stosuje się sankcje o skutku odstraszającym"),
F.
mając na uwadze, że dzięki orzecznictwu Trybunału Sprawiedliwości wyjaśnione zostały przede wszystkim podstawy prawne, które należy stosować w odniesieniu do pierwszego i trzeciego filaru, przy czym zasadniczo zanegowano właściwość europejskiego prawodawcy w sprawach karnych i postępowania karnego,
G.
mając na uwadze, że Trybunał Sprawiedliwości w wyroku C-176/03 odmówił Wspólnocie co do zasady właściwości w sprawach karnych, stwierdził jednak, że nie stanowi to przeszkody dla władz prawodawczych Wspólnoty przyjęcia środków odnośnie prawa karnego państw członkowskich, które uzna za konieczne dla zapewnienia pełnej skuteczności przepisów przyjętych w dziedzinie ochrony środowiska, gdy stosowanie przez właściwe władze krajowe skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji karnych stanowi niezbędny środek w walce z poważnymi naruszeniami przepisów w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego,
H.
mając na uwadze, że zgodnie z ustalonym orzecznictwem wspólnotowym w celu prawidłowego określenia podstawy prawnej aktu wspólnotowego należy odwołać się do celu i treści danego aktu oraz że w konsekwencji, zgodnie z art. 29 i nast. Traktatu UE, akty przyjęte w ramach tytułu VI Traktatu UE będą miały wadliwą podstawę prawną, jeżeli z uwagi na ich cel i treść mogłyby opierać się na Traktacie WE,
I.
mając na uwadze, że przedmiot wyroku C-176/03 Trybunału Sprawiedliwości ogranicza się do spraw karnych związanych z ochroną środowiska naturalnego, która zgodnie z art. 2 i 3 Traktatu WE jest jednym z głównych zadań Wspólnoty,
J.
mając na uwadze, że wyrok C-176/03 Trybunału Sprawiedliwości należy rozpatrywać z zachowaniem ostrożności i stosować z uwzględnieniem konkretnych okoliczności poszczególnych przypadków w obszarach należących do głównych zasad, celów i kompetencji Wspólnoty,
K.
mając na uwadze, że we wspomnianym wyżej komunikacie Komisja chciała rozszerzyć wnioski Trybunału Sprawiedliwości i uznać za niezgodne z prawem przepisy karne przyjęte w ramach tytułu VI Traktatu UE również w odniesieniu do innych dziedzin podlegających kompetencjom Wspólnoty, a nie tylko do tych, które dotyczą polityki ochrony środowiska,
L.
mając na uwadze, że brak jest podstaw do przyjęcia automatycznego domniemania na rzecz rozszerzającej wykładni wyroku,
M.
mając na uwadze, że zdaniem Komisji w obowiązującym prawodawstwie mogą istnieć akty oparte na tytule VI Traktatu UE, których podstawa prawna powinna być uznana za błędną w świetle wyroku C-176/03, zgodnie z rozszerzającą wykładnią Komisji,
N.
mając na uwadze, że w celu uniknięcia konieczności uchylenia omawianego ustawodawstwa i zagwarantowania pewności prawa Komisja zamierza podjąć różne działania w odniesieniu do obowiązujących przepisów prawnych oraz do inicjatyw ustawodawczych w toku,
O.
mając na uwadze wagę kwestii zgodnego z prawem włączenia przepisów prawa karnego do prawodawstwa przyjętego na podstawie pierwszego filaru UE jako kolejnego etapu ewolucji prawa wspólnotowego,
P.
mając na uwadze rolę Parlamentu jako demokratycznie wybranego organu prawodawczego reprezentującego narody Europy, stanowiącego siłę napędowej tej ewolucji, w tym w szczególności w zakresie uchwalania przepisów, które mogą naruszyć podstawowe wolności obywatelek i obywateli,
Q.
mając na uwadze, że również w systemie prawnym Unii Europejskiej zasada nadrzędności ustawy w sprawach karnych stanowi nienaruszalną gwarancję ochrony wolności jednostki oraz że podporządkowuje ustawie wykonywanie wszelkiej władzy, także w kwestii określania, które czyny są karalne i jaką karą powinny być zagrożone,
1.
z zadowoleniem przyjmuje wyrok C-176/03, gdyż dzięki niemu sprecyzowano, że dla właściwego określenia podstawy prawnej aktu należy odwołać się do celu i treści samego aktu, wskutek czego uchylona została decyzja ramowa w sprawie ochrony środowiska, która została błędnie oparta na trzecim filarze, zamiast na pierwszym;
2.
z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Trybunał Sprawiedliwości wychodząc od tej przesłanki potwierdza, że europejskie władze prawodawcze mają możliwość przyjmowania w ramach pierwszego filaru przepisów karnych koniecznych do zapewnienia pełnej skuteczności przepisów prawnych przyjętych w ramach tego filaru, w omawianym przypadku przepisów w dziedzinie ochrony środowiska;
3.
wzywa Komisję, aby nie rozszerzała automatycznie wniosków Trybunału Sprawiedliwości na każdą inną możliwą dziedzinę objętą pierwszym filarem;
4.
podkreśla po raz kolejny konieczność wszczęcia w trybie pilnym, poprzez odwołanie do art. 42 Traktatu UE, procedury mającej na celu włączenie współpracy sądowniczej i policyjnej w sprawach karnych do filaru wspólnotowego, który jako jedyny zapewnia warunki pozwalające na przyjmowanie przepisów europejskich w pełnym poszanowaniu zasad demokracji i skuteczności decyzyjnej, a także pod odpowiednią kontrolą sądowniczą;
5.
uważa, że w oczekiwaniu na wprowadzenie wspomnianych zmian należy w trybie pilnym określić spójną strategię polityczną w odniesieniu do sankcji karnych w prawodawstwie europejskim; przypomina, że przyjęte przepisy karne muszą być również wzajemnie spójne, bez względu na podstawę prawną czy "filar", na którym się opierają; wyraża ponadto ubolewanie, że w ostatecznym rozrachunku ofiarami obecnego dualizmu Wspólnoty i Unii w omawianych dziedzinach są obywatele europejscy;
6.
uważa, że strategia międzyfilarowa w omawianej dziedzinie wymaga:
-
bardzo ścisłej współpracy między instytucjami Unii oraz między instytucjami a państwami członkowskimi,
-
pewnej elastyczności w określaniu rodzaju i zasięgu sankcji, aby uniknąć "dumpingu" karnego i sprzyjać współpracy między organami sądowniczymi,
-
wprowadzenia uporządkowanych form współpracy między organami sądowniczymi, wzajemnej oceny oraz zbierania wiarygodnych i porównywalnych informacji na temat skutków przepisów karnych opartych na prawie europejskm;
przypomina również o znaczeniu, jakie ma poszanowanie dla rozwiązań prawnych wypracowanych w prawie karnym na szczeblu krajowym i wzywa do racjonalnej postawy przy włączaniu do wspólnotowych aktów prawnych przepisów karnych niezbędnych do zapewnienia skuteczności prawa wspólnotowego bez względu na rodzaj tych przepisów; apeluje w tej kwestii o ściślejszą współpracę z parlamentami krajowymi; zwraca się do Komisji, aby we współpracy z Eurojustem i europejską siecią sądowniczą wprowadziła systemy wymiany informacji w zakresie stosowania w państwach członkowskich sankcji karnych ustanowionych w europejskich aktach prawnych; z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę sądów kasacyjnych państw członkowskich w sprawie utworzenia sieci w celu prowadzenia rozmów na tematy będące przedmiotem wspólnego zainteresowania i związane z działaniami Unii Europejskiej, w tym w szczególności na temat współistnienia europejskich i krajowych przepisów karnych;
7.
zgadza się z Komisją co do konieczności wycofania lub zmiany inicjatyw ustawodawczych w toku, których podstawa prawna musi być uznana za wadliwą w świetle wyroku C-176/03;
8.
zgadza się z Komisją co do konieczności określenia nowych podstaw prawnych opartych na Traktacie WE dla aktów prawnych, które zostały już przyjęte w ramach trzeciego filaru i które w świetle wyroku C-176/03 muszą zostać uznane niezgodne z prawem, a także co do konieczności ponownego otwarcia w tym celu procedury legislacyjnej opartej na nowych podstawach prawnych;
9.
wzywa Komisję do ponownego zbadania każdego z określonych przez nią aktów prawnych, stosując do nich podejście raczej indywidualne niż ogólne i jednolite, tak aby zapewnić szczegółową analizę i właściwe określenie podstawy prawnej mającej zastosowanie do każdego konkretnego przypadku;
10.
zwraca się do Komisji, aby zastosowała wyrok Trybunału Sprawiedliwości jedynie w dziedzinach podlegających podstawowym zasadom, celom i kompetencjom Wspólnoty oraz aby postępowała ostrożnie, indywidualnie rozpatrując poszczególne przypadki i zawsze we współpracy z Radą i Parlamentem Europejskim;
11.
przypomina Komisji, że ponowne zbadanie obowiązujących aktów prawnych, z przedstawieniem ewentualnych propozycji mających na celu zmianę ich podstawy prawnej, lecz nie ich istoty, nie może oznaczać pozbawienia Parlamentu jego nienaruszalnej roli współlegislatora, a co za tym idzie rezygnacji z demokratycznego udziału Parlamentu, jako organu wybieralnego przez obywateli i ich reprezentującego, w procesie integracji europejskiej;
12.
opowiada się przeciwko porozumieniu międzyinstytucjonalnemu, które zobowiązywałoby Parlament do rezygnacji z obrony swoich praw;
13.
przypomina, że Trybunał Sprawiedliwości sprecyzował, że dyrektywa jako taka, niezależnie również od wewnętrznych przepisów prawnych państwa członkowskiego przyjętych dla jej wdrożenia, nie może pociągać za sobą ani zwiększać odpowiedzialności karnej osób łamiących jej przepisy Sprawa 80/86
Kolpinghuis Nijmegen
, Zb. Orz. 1987, str. 3969, ust. 13 oraz sprawa C-60/02
X
, Zb. Orz. 2004, str. I-651, ust. 61 i powołane tam orzecznictwo.
;
14.
podziela opinię Komisji, według której każde odwołanie się do środków karnych musi być uzasadnione koniecznością realizacji danej polityki wspólnotowej oraz przestrzegać wewnętrznej spójności przepisów prawa karnego; uważa, że za właściwe zastosowanie prawa wspólnotowego zasadniczo odpowiedzialne są państwa członkowskie;
15.
wzywa Komisję, aby miała na uwadze, że przesłanki do włączenia przepisów prawa karnego do pierwszego filaru muszą być jasne i wcześniej określone; że przesłanki te występują jedynie w przypadku, gdy poszanowanie prawa wspólnotowego nie może być zagwarantowane bez odwołania się do sankcji karnych; w szczególności należy upewnić się, że mają miejsce częste i powtarzające się przypadki łamania prawa wspólnotowego, którym nie można było zaradzić poprzez zastosowanie obowiązujących przepisów, nawet odwołując się do systemów prawnych poszczególnych państw członkowskich;
16.
przypomina, że prawo wspólnotowe może przewidywać jedynie minimalne regulacje, w postaci dyrektyw, w zakresie przyjmowania przez państwa członkowskie sankcji karnych; uważa jednak, że w niektórych przypadkach należy stworzyć ramy dla dalej idącego określenia działań państw członkowskich poprzez wyraźne określenie a) zachowań, które powinny być uznane za czyn karalny i/lub b) rodzaju sankcji, która powinna zostać zastosowana i/lub c) innych środków prawa karnego związanych z daną dziedziną;
17.
przypomina państwom członkowskim, że zgodnie z art. 10 Traktatu WE są one zobowiązane do zapewnienia ogólnej skuteczności działań Wspólnoty i zaleca im w związku z tym dołożenie wszelkich starań, aby przepisy poszczególnych krajowych systemów karnych były zgodne z tym celem;
18.
zgadza się z Komisją, że w każdym przypadku horyzontalne przepisy prawa karnego zmierzające do wspierania współpracy sądowej i policyjnej pomiędzy państwami członkowskimi, a także środki harmonizacji prawa karnego w ramach przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości muszą być oparte na tytule VI Traktatu UE;
19.
zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji, a także rządom i parlamentom państw członkowskich.
