Strategia zdrowia psychicznego dla Unii Europejskiej
Zdrowie publiczne
2006-09-06 - 13:37
Jedna czwarta osób w Europie przynajmniej raz w życiu cierpiała na poważne zaburzenie psychiczne, a 18,4 mln osób w wieku 18-65 lat cierpi na głęboką depresję. Parlament przyjął sprawozdanie w sprawie poprawy zdrowia psychicznego ludności – strategia zdrowia psychicznego dla Unii Europejskiej, w którym wzywa m.in. do reformy systemów opieki w zakresie zdrowia psychicznego w nowych państwach członkowskich.
Zdrowie psychiczne umożliwia obywatelom rozwój intelektualny i emocjonalny, a także uczestnictwo w życiu społecznym, szkolnym i zawodowym. Zaburzenia psychiczne są źródłem wydatków, napiętnowania i wykluczenia społecznego, dlatego posłowie z zadowoleniem witają zaangażowanie Komisji w promowanie zdrowia psychicznego. Proponują, by Komisja Europejska po opracowaniu zielonej księgi wystąpiła z wnioskiem dotyczącym dyrektywy w sprawie zdrowia psychicznego w Europie oraz obrony i poszanowania praw obywatelskich i podstawowych w przypadku osób cierpiących na zaburzenia psychiczne.
Posłowie wezwali do priorytetowego potraktowania zdrowia psychicznego w ramach polityki ochrony zdrowia i w unijnej polityce badań naukowych, ze szczególnym wskazaniem na zapobieganie. Zdaniem posłów kwestia ta powinna być uwzględniona w strategiach politycznych i prawodawstwie wszystkich dyrekcji Komisji oraz ministerstw wszystkich państw członkowskich, które powinny zobowiązać się do zharmonizowania obecnych krajowych i międzynarodowych wskaźników zdrowia psychicznego, co pozwoli na gromadzenie porównywalnych danych na poziomie UE.
Parlament wzywa Komisję do wsparcia dalszych reform w państwach członkowskich, w których dochodziło do nadużyć w dziedzinie psychiatrii, stosowania nadmiernej ilości leków lub więzienia pacjentów, czy też stosowania nieludzkich praktyk, takich jak stosowanie „łóżek-klatek” lub zbyt częste umieszczanie w izolatkach, zwłaszcza w nowych państwach członkowskich.
W przyjętej poprawce do dokumentu posłowie zwracają uwagę na złe wskaźniki zdrowia psychicznego w społeczeństwach nowych państw członkowskich, o czym świadczy duża liczba samobójstw, aktów przemocy oraz uzależnień, zwłaszcza od alkoholu. Kraje te otrzymały w spadku nieodpowiednie systemy opieki w zakresie zdrowia psychicznego oraz wielkie ośrodki psychiatryczne i placówki opieki, które zwiększają wykluczenie społeczne oraz napiętnowanie.
Posłowie uważają, że KE powinna umieścić reformy psychiatrii w porządku obrad negocjacji akcesyjnych. Apelują jednocześnie o lepsze wykorzystanie dostępnych instrumentów wspólnotowych, takich jak Siódmy Program Ramowy, do wspierania badań nad zdrowiem psychicznym w UE.
Posłowie zwracają również uwagę, że w niektórych państwach członkowskich, szczególnie w nowych, duża liczba dzieci dorasta w państwowych placówkach opieki. Nalegają w związku z tym, aby Komisja skuteczniej wspierała stworzenie alternatywnych systemów, które pomogłyby rodzicom z grup ryzyka we właściwej opiece nad dziećmi.
Korzystną tendencją jest odchodzenie od długotrwałej zinstytucjonalizowanej opieki nad dziećmi z problemami rozwojowymi i behawioralnymi i nad dorosłymi cierpiącymi na chroniczne i poważne zaburzenia, na rzecz zapewniania im wsparcia umożliwiającego życie w społeczeństwie. Jednak, zdaniem posłów, w procesie tym zabrakło odpowiedniego planowania i środków na rzecz usług lokalnych. Dlatego Parlament podkreśla potrzebę zreformowania usług na rzecz ochrony zdrowia psychicznego i oparcia ich na wysokiej jakości lokalnej opiece zapewnianej w miejscu zamieszkania lub specjalistycznych placówkach przeznaczonych dla osób wymagających częściowej opieki. Towarzyszyć temu powinien szeroki wachlarz usług związanych z hospitalizacją w przypadkach dolegliwości o ostrym przebiegu, chronicznych lub wymagających zastosowania środków bezpieczeństwa.
Do poprawy i promowania dobrego stanu psychicznego oraz strategii terapeutycznej dla cierpiących na zaburzenia psychiczne potrzebne są oprócz leczenia także odpowiednie otoczenie społeczne i środowisko pracy, a także pomoc rodziny i lokalnej społeczności. Należy zatem zagwarantować podstawowe prawa społeczne i obywatelskie, jak prawo do mieszkania i wsparcia ekonomicznego dla osób niezdolnych do pracy oraz prawo do wchodzenia w związki małżeńskie i kierowania własnymi sprawami. Sprawozdanie stwierdza, że napiętnowanie stanowi formę dyskryminacji i powinno podlegać ustawom antydyskryminacyjnym.
Posłowie proponują także przyznawanie pomocy matkom, zarówno przed jak i po porodzie, w celu uniknięcia depresji lub innych objawów psychopatologicznych licznie występujących w tych sytuacjach.
Posłowie wzywają do ustanowienia grupy ds. koordynacji i nadzoru w dziedzinie zdrowia psychicznego w celu gromadzenia informacji na temat zdrowia psychicznego i jego promowania w UE. Dokonywałaby ona oceny dostępności do specjalistów z zakresu zdrowia psychicznego i infrastruktury oraz rozpowszechniała informacje na temat najlepszych wzorców wśród wszystkich państw członkowskich i wszystkich stron zaangażowanych w leczenie chorób i zaburzeń psychicznych. W działania grupy należy zaangażować organizacje pacjentów i organizacje prowadzące leczenie oraz instytucje opieki i instytuty wiedzy.
Wystąpienia polskich deputowanych w debacie
Posłanka Urszula KRUPA (IND/DEM, PL), przemawiając w imieniu grupy IND/DEM zauważyła, że w dyskusji na temat zdrowia psychicznego rzadko podnoszona jest kwestia przestrzegania prawa i norm etycznych. "Niektórzy zachowania niemoralne uważają za przejaw nowoczesności" - powiedziała posłanka dodając, że "taki styl życia prowadzi do zaburzenia i zahamowania rozwoju osobowego" i niedorozwoju wyższych uczuć moralnych, estetycznych, współodczuwania więzi społecznych czy patriotycznych. "W ten sposób zaburzony rozwój osobowy i uczuciowy może dotyczyć nie tylko pojedynczych osób, ale całych grup i społeczeństw" - powiedziała posłanka.
Sprawozdanie uświadamia nam " jak ważne jest zdrowie psychiczne nie tylko w życiu jednostki, ale i społeczeństwa" - stwierdził poseł Jan Tadeusz MASIEL (NI, PL) wskazując na znaczenie profilaktyki, psychoterapii i szerzenia higieny psychicznej. "W naszej zachodniej cywilizacji ciągle tłumi się i nie dopuszcza do świadomości istnienia jakichkolwiek słabości, a zwłaszcza słabości psychicznych" - powiedział poseł Masiel - "Jedynie choroby somatyczne są tolerowane, a przecież gdybyśmy przeznaczyli więcej pieniędzy na psychologów i psychoterapię zaoszczędzilibyśmy na konsultacjach leczących ciało i na wydatkach na zdrowie w ogóle".
Poseł Bogusław SONIK (EPP-ED, PL) przytoczył dane statystyczne, według których w ciągu roku średnio 58 tysięcy osób popełnia samobójstwo. "To jest więcej niż rocznie ginie w wypadkach drogowych, zabójstwach, czy też z powodu zarażenia AIDS" - powiedział dodając, że "zły stan zdrowia psychicznego kosztuje naszych obywateli Unii Europejskiej około 3 do 4 procent PKB". Poseł Sonik wskazywał również na wpływ, jaki na zdrowie psychiczne może mieć rozwój nowoczesnych technologii. "Płacimy za to cenę szczególnie młodych ludzi przywiązanych do ekranu i nieuwzględniających żadnych racji, które by powodowały, aby od tego ekranu odeszli" - mówił poseł Sonik przekonując, że przyjęcie skoordynowanej polityki unijnej w obszarze ochrony zdrowia psychicznego pozwoli stworzyć właściwe warunki do harmonijnego rozwoju psychicznego społeczeństwa, umożliwi zdobycie umiejętności radzenia sobie w trudnych sytuacjach, a także pozwoli na kształtowanie lepszych relacji między ludzkich.
"Problemy zdrowia psychicznego nie znają granic państwowych" - stwierdził poseł Filip KACZMAREK (EPP-ED, PL) i zaznaczył, że wspólnotowa strategia zdrowia psychicznego może polepszyć proces tworzenia i zapewniania usług na poziomie narodowym dla osób z niepełnosprawnością intelektualną i osób dotkniętych zaburzeniami psychicznymi. Poseł podkreślił, że stosunek do osób dotkniętych chorobami psychicznymi jest miarą społeczeństwa, dlatego bardzo ważne są postulaty zwalczania napiętnowania, likwidowania uprzedzeń, zmiany postaw i stereotypów dotyczących zaburzeń psychicznych. "Tymczasem w Polsce, jak polityk chce obrazić innego polityka mówi lub sugeruje, że ten drugi jest chory mentalnie lub psychicznie" - stwierdził poseł - "Niestety postępują tak nawet niektórzy posłowie do Parlamentu Europejskiego. Tymczasem wszyscy powinniśmy pamiętać, że osoby cierpiące na zaburzenia psychiczne zasługują na godną i ludzką opiekę i traktowanie".
John BOWIS (EPP-ED, GB)
Sprawozdawca
A6-0249/2006
Sprawozdanie w sprawie poprawy zdrowia psychicznego ludności – strategia zdrowia psychicznego dla Unii Europejskiej”
20060901IPR10238
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
