P6_TA(2006)0182
Pomoc państwa na rzecz innowacji
A6-0073/2006
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie aspektu sektorowego planu działania w zakresie pomocy państwa na rzecz innowacji ( 2006/2044(INI) )
Parlament Europejski
, –
uwzględniając komunikat Komisji z dnia 21 września 2005 r. zatytułowany: "Dokument konsultacyjny w sprawie pomocy państwa na rzecz innowacji" ( COM(2005)0436 ),
–
uwzględniając plan działań Komisji w zakresie pomocy państwa: Gorzej i lepiej ukierunkowana pomoc państwa: mapa drogowa reformy pomocy państwa na lata 2005–2009 z dnia 7 czerwca 2005 r. ( COM(2005)0107 ),
–
uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 lutego 2006 r. w sprawie reformy pomocy państwa na lata 2005-2009
Teksty przyjęte,
P6_TA(2006)0054 .
,
–
uwzględniając projekt komunikatu Komisji z dnia 21 grudnia 2005 r. zatytułowany "Wytyczne w sprawie regionalnej pomocy państwa na lata 2007-2013" Dz.U. C 54 z 4.3.2006, str. 13.
,
–
uwzględniając ramy wspólnotowe w sprawie pomocy państwa w dziedzinie badań naukowych i rozwoju Dz.U. C 45 z 17.2.1996, str. 5 w brzmieniu zmienionym ostatnio komunikatem Komisji w sprawie przedłużenia wspólnotowych zasad ramowych dotyczących pomocy państwa w dziedzinie badań i rozwoju, Dz.U. C 310 z 8.12.2005, str. 10.
,
–
uwzględniając zestawienie UE z 2005 r. dotyczące inwestycji w badania i rozwój w przemyśle Opublikowane przez Komisję w dniu 9.12.2005 r.
,
–
uwzględniając komunikat Komisji na temat pomocy państwa i kapitału podwyższonego ryzyka Dz.U. C 235 z 21.8.2001, str. 3.
,
–
uwzględniając komunikat Komisji z dnia 12 października 2005 r. zatytułowany "Badania naukowe i innowacje jako inwestycje na rzecz wzrostu zatrudnienia: wspólna koncepcja ( COM(2005)0488 )",
–
uwzględniając rozporządzenie Komisji (WE) nr 2204/2002 z dnia 5 grudnia 2002 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa na rzecz zatrudnienia Dz.U. L 337 z 13.12.2002, str. 3.
,
–
uwzględniając cele Strategii Lizbońskiej,
–
uwzględniając artykuły 2, 5, 81, 82, 87, 88 i 163 Traktatu WE,
-
uwzględniając art. 45 Regulaminu,
–
uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej oraz opinię Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii ( A6–0073/2006 ),
A.
mając na uwadze, że UE stawia sobie za cel zredukowanie ogólnego poziomu pomocy państwa i jej przesunięcie z korzyścią dla celów horyzontalnych,
B.
mając na uwadze, że poziom innowacji w UE jest niewystarczający i UE pozostaje w tyle za swoimi partnerami zarówno pod względem inwestycji w badania i rozwój, jak i wzrostu wydajności; mając na uwadze, że zjawisko odpływu wysoko kwalifikowanej siły roboczej i inwestycji z UE do innych części świata powinno zostać odwrócone,
C.
mając na uwadze, że w przypadku innowacji oraz badań i rozwoju udzielana jest pomoc horyzontalna w dziedzinie mającej zasadnicze znaczenie dla konkurencyjności UE i w której nasi konkurenci udzielają znacznie większej pomocy państwa niż jest to dozwolone w UE,
D.
mając na uwadze, że w procesach innowacyjnych niezbędny jest pewien margines swobody na prace rozwojowe i doświadczalne,
E.
mając na uwadze, że różnice w innowacyjności między UE a jej światowymi konkurentami wynikają z takich czynników, jak niskie nakłady ze środków publicznych i prywatnych na badania i rozwój, niewystarczająca liczba wykwalifikowanych pracowników oraz zniechęcające przepisy patentowe w UE,
F.
mając na uwadze, że wsparcie publiczne nie odgrywa znaczącej roli wśród czynników mających wpływ na decyzje dotyczące inwestycji w badania i rozwój; mając na uwadze, że wsparcie publiczne jest bardzo zróżnicowane w poszczególnych Państwach Członkowskich i jest jednym z czynników mających wpływ na decyzje przedsiębiorstw dotyczące inwestycji w badania i rozwój, który nie powinien być izolowany ze sprzyjającego badaniom i rozwojowi środowiska biznesu i powinien podlegać zasadom konkurencji Wspólnoty,
G.
mając na uwadze, że wydatki na politykę innowacyjną w dziedzinie technologii oraz badań i rozwoju mają wyraźnie niewielki udział w budżetach krajowych i PKB Państw Członkowskich, co z kolei przyczynia się do opóźnienia realizacji celów Strategii Lizbońskiej oraz osiągnięcia celów w zakresie zwiększenia zatrudnienia i spójności,
H.
mając na uwadze, iż pomoc państwa powinna być narzędziem stosowanym w celu poprawy istniejącego braku równowagi, który nie może być objęty regularnymi narzędziami polityki, oraz że niski poziom inwestycji w badania i rozwój wymaga bardziej wszechstronnego podejścia,
I.
mając na uwadze, że zgodnie z konkluzjami Prezydencji przyjętymi przez Radę Europejską w dniach 22 i 23 marca 2005 r. w Luksemburgu pomoc państwa powinna pełnić rolę dźwigni dla rozwoju badań, edukacji oraz innowacji oraz powinna umożliwić prowadzenie prawdziwego dialogu między zainteresowanymi stronami z sektora publicznego i prywatnego,
J.
mając na uwadze, że bardzo istotne jest wyraźne określenie, co rozumie się przez badania i rozwój, by zapobiec nadużywaniu zasad pomocy państwa,
I.
UWAGI OGÓLNE
1.
przypomina, że pomoc państwa powinna być narzędziem stosowanym w ostateczności; narzędziem stosowanym w celu poprawy istniejącego braku równowagi, który nie może być objęty regularnymi narzędziami polityki; podkreśla znaczenie zagwarantowania spójności środków, takich jak zmniejszanie liczby niepotrzebnych przepisów oraz wprowadzanie dalszych środków deregulujących, inwestycje w edukację i szkolenia, tworzenie odpowiedniej infrastruktury, wprowadzanie przepisów patentowych sprzyjających innowacjom, zapewnianie uczciwej konkurencji, ułatwianie dostępu do kapitału podwyższonego ryzyka, wspieranie ducha przedsiębiorczości, usuwanie przeszkód ograniczających swobodny przepływ pracowników i naukowców na terenie UE oraz przyjęcie wspólnej polityki w zakresie legalnej imigracji, która pozwoli UE na przyciągnięcie najlepszych i najzdolniejszych;
2.
podkreśla potrzebę dalszego sprecyzowania sposobu stosowania reguł pomocy państwowej do międzynarodowej transgranicznej działalności gospodarczej przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i instytucji akademickich;
3.
uważa, że pomoc państwa na rzecz innowacji powinna mieć charakter uzupełniający w stosunku do odpowiednich jednolitych polityk wspólnotowych oraz powinna zapewniać wyraźną, wymierną wartość dodaną dla bezpośrednich beneficjentów, jak również pośrednio oddziaływać pozytywnie na szerzej rozumianą gospodarkę lokalną, regionalną i krajową;
4.
podkreśla potrzebę wyciągnięcia wniosków z przypadków z przeszłości, w których udzielona pomoc państwa okazała się nieskuteczna, jak również z tych przypadków, gdzie okazała się ona efektywnym instrumentem realizacji wyznaczonych celów;
5.
z zadowoleniem przyjmuje otwarte konsultacje Komisji oraz zachęca do kontynuowania dialogu w celu wyjaśnienia wszystkich punktów przed sfinalizowaniem nowych ram, które powinny zostać jak najszybciej wdrożone; uważa, że celeinnowacji są wielowymiarowe i złożone i że powinno się unikać zbyt restrykcyjnych definicji i rozwiązań; zaleca wyznaczenie okresu przejściowego na przegląd ram w razie potrzeby wprowadzenia zmian; zauważa ponadto, że powinno się wziąć pod uwagę weryfikację Podręcznika z Oslo (Oslo Manual), który ustala ramy metodologiczne dla "mierzenia" innowacji;
6.
zwraca się do Komisji z prośbą o dokładniejsze informacje na temat możliwych zakłóceń wynikających z pomocy państwa oraz o uwzględnienie pomocy państwa przyznawanej przez międzynarodowych konkurentów UE, zarówno na poziomie sektorowym jak i horyzontalnym oraz wynikających możliwych zakłóceń i zachęt w skali globalnej; zwraca uwagę na to, że sprawne zarządzanie polityką w zakresie innowacji, międzynarodowa analiza porównawcza, ponadnarodowe kształcenie w zakresie polityki, monitorowanie oraz oceny oddziaływania stanowią najodpowiedniejszą odpowiedź na wyzwania globalnej konkurencji;
II.
ZASADY REGULUJĄCE KONTROLĘ POMOCY PAŃSTWA NA RZECZ INNOWACJI
7.
z zadowoleniem przyjmuje koncepcję polegającą na włączeniu nowych zasad, które wspierają konkretne i jasno określone działania związane z innowacjami, do istniejącego dorobku wspólnotowego, pod warunkiem, że jest to przeprowadzone w sposób spójny i przejrzysty;
8.
z zadowoleniem przyjmuje ekonomiczne podejście do pomocy państwa na rzecz innowacji i zaakceptowałby wprowadzenie w stosownych przypadkach zasad ex-ante, jeżeli są one przejrzyste, nie mają cech dyskryminujących, są wykonalne i są gwarantem przewidywalności prawnej; nalega, aby Komisja w ścisłej współpracy z Parlamentem okresowo dokonywała przeglądu i oceniała adekwatność tych zasad; należy także podkreślić, że kryteria przyznawania pomocy dla innowacji powinny być uzależnione od wielu czynników takich jak charakterystyka sektora gospodarki, struktura rynku, siła rynkowa przedsiębiorstwa;
9.
nalega, aby podstawowymi priorytetami pomocy państwa na rzecz badań i rozwoju było wspieranie współpracy transgranicznej oraz partnerstwa między sektorem publicznym i prywatnym w dziedzinie badań, a także upowszechnianie wyników badań i duże programy badawcze;
10.
nalega, aby pomoc państwa na rzecz innowacji przyznawana według przejrzystych i rozsądnych kryteriów, miała charakter przejściowy, była proporcjonalna, podlegała rygorystycznym i skutecznym mechanizmom kontrolnym oraz była poddawana okresowej ocenie oddziaływania poprzez analizy ex-post, przeprowadzane przez Państwa Członkowskie i Komisję; nalega także, aby pomoc państwa uwzględniała "oddalenie od rynku", innymi słowy niehandlowy etap procesu innowacyjnego; podkreśla, że rosnąca waga innowacji nie może być pretekstem do przyznawania pomocy państwa dla przedsiębiorstw;
11.
przypomina, że innowacje stanowią integralny element działalności gospodarczej oraz podkreśla, że zasady i kryteria muszą wyjaśniać, że procesy innowacyjne same w sobie nie stanowią podstawy do przyznania pomocy państwa; podkreśla, że pomoc państwa powinna być przyznawana wyłącznie na innowacje, które nie mogą zostać sfinansowane ze zwykłych komercyjnych źródeł oraz przyczyniają się do realizacji ogólnych celów działalności gospodarczej i społeczeństwa;
12.
uważa, że termin "niewydolność rynku" jest bardziej odpowiedni niż "nieprawidłowości na rynku" i zwraca się z prośbą o bardziej szczegółową i przydatną definicję tego pojęcia; sugeruje, że określenie przeszkód ograniczających innowacje, jak również kwantyfikacja ich rzeczywistej wartości powinny być poddane dalszemu nadzorowi;
13.
podkreśla potrzebę wiarygodnych danych statystycznych dotyczących zarówno niewydolności rynku i nieskuteczności pomocy państwa w dziedzinie innowacji, jak i skuteczności pomocy państwa na rzecz innowacji;
14.
dostrzega, że MŚP i nowe firmy są najbardziej dotknięte niewydolnością rynku; jednocześnie zauważa, że pomoc państwa powoduje mniej zakłóceń, jeżeli dotyczy działań z dala od rynku lub dla MŚP i nowych firm;
15.
podkreśla potrzebę zapewnienia MŚP otoczenia sprzyjającego innowacjom w celu pobudzenia ich niewykorzystanego potencjału innowacyjnego;
16.
podkreśla, że w tym kontekście znaczenie MŚP, które ze swej natury dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, powoduje konieczność przyznania im większego udziału w dostępnym wsparciu; uważa, że istotną rolę mają tu do odegrania pośrednicy w zakresie innowacji, po bardziej szczegółowym określeniu ich natury i roli oraz włączeniu do niezbędnych dostarczanych przez nich infrastruktur infrastruktury IT oraz sieci i podłączenia do międzynarodowych baz danych;
17.
zwraca uwagę na fakt, że MŚP zazwyczaj niechętnie podejmują wysokie ryzyko związane z innowacjami technologicznymi, chociaż może to przynieść indywidualne korzyści, ale potencjalnie również korzyści dla ogółu społeczeństwa; podkreśla potrzebę jak najszybszego skierowania pomocy państwowej na działania wspierające, których celem jest motywowanie MŚP i obniżanie ryzyka związanego z innowacją technologiczną oraz potrzebę poprawy ogólnych warunków w środowisku gospodarczym;
18.
uważa duże przedsiębiorstwa za zasadniczy element systemu innowacji
;
uznaje jednak, że udzielanie pomocy państwa dużym przedsiębiorstwom jest właściwe, by wspierać współpracę z MŚP w ramach klastrów innowacyjnych i biegunów doskonałości (duże przedsiębiorstwa, małe przedsiębiorstwa, instytucje naukowe), pod warunkiem, że spełnione są kryteria zasad ex-ante;
19.
ma świadomość, że pomoc państwa może okazać się niezbędna do uruchomienia projektów innowacyjnych lub projektów badań naukowych lub technologicznych odległych od rynku;
20.
zauważa, że trudno jest wykazać efekt motywacyjny różnych narzędzi pomocy państwa, jednak zadanie to może ułatwić standardowy zestaw pytań; uważa, że bezpośrednich dotacji powinno być jak najmniej;
21.
kwestionuje podział na innowacje technologiczne i nietechnologiczne; zwraca uwagę na znaczenie innowacji nietechnologicznych, w szczególności na rzecz uzyskania przewagi konkurencyjnej przez MŚP; popiera w zamian za to definicję innowacji odróżniającą codzienną działalność firm od ich działalności innowacyjnej; proponuje, aby do pomocy państwa kwalifikowały się projekty przynoszące dodatkowe lub nowe zyski dla klienta, wiążące się z ryzykiem, celowe, posiadające przekazywalne korzyści i cechujące się pozytywnym oddziaływaniem zewnętrznym;
22.
uważa, że wsparcie regionalne i pomoc publiczna na rzecz innowacyjności uzupełniają się wzajemnie i powinny koncentrować się na słabiej rozwiniętych regionach, by wspierać spójność gospodarczą i społeczną; jest zdania, że w przeciwnym wypadku taka pomoc wspierać będzie jedynie wzrost gospodarczy w lepiej rozwiniętych regionach i krajach; uważa, że systemy pomocy regionalnej, ilekroć uzupełniają pomoc państwa dla innowacji, muszą być zgodne w zasadami rynku wewnętrznego i konkurencji; uważa ponadto, że szczególną wagę należy przykładać do określenia kryteriów kwalifikowania się do pomocy państwa w zakresie regionalnych MŚP, dla których dostęp do innowacji jest wyjątkowo ważny;
23.
zwraca się do Komisji o uczynienie programów pomocy regionalnej bardziej przyszłościowymi, w szczególności poprzez umożliwienie wspierania inwestycji niematerialnych;
24.
wzywa Komisję do zagwarantowania, że fundusze strukturalne UE, jeśli połączy się je z dofinansowaniem z innych źródeł, nie będą postrzegane w kategoriach bezprawnej pomocy finansowej ze strony państwa; domaga się również zmodyfikowania odnośnych procedur w celu uniknięcia powtórnego zawiadamiania Komisji o takim finansowaniu;
III.
WSPARCIE W PODEJMOWANIU RYZYKA I PRZY REALIZACJI NOWATORSKICH POMYSŁÓW
25.
zgadza się, że pomoc państwa powinna być przyznawana na podstawie kryteriów sprzyjających innowacyjnym nowo założonym firmom i MŚP, a nie na podstawie kosztów kwalifikowanych; zwraca uwagę, że decyzje o udzieleniu pomocy państwa powinny być podejmowane skutecznie i w ściśle określonych ramach czasowych;
26.
proponuje wydłużenie do 8 lat wymaganego okresu istnienia nowego przedsiębiorstwa dla firm z dłuższym cyklem badań i rozwoju;
27.
popiera propozycję udzielania wsparcia finansowego w formie kapitału podwyższonego ryzyka nie tylko w początkowej fazie działalności, ale także w późniejszym jej okresie; podkreśla jednak, że rozwiązanie to nie jest optymalne i że wszelka pomoc powinna mieć charakter krótkotrwały i być przede wszystkim uzupełnieniem inwestycji prywatnych;
28.
podkreśla, że ograniczenia w zakresie wydatków na badania i rozwój powinny być dokładnie monitorowane;
29.
zauważa, że w regionach i krajach, w których środowisko wyjątkowo nie sprzyja innowacji, postrzeganie przez prywatnych inwestorów i instytucje finansowe większego ryzyka może działać jako główny czynnik hamujący
30.
zdaje sobie sprawę, że dostęp innowacyjnych MŚP do kapitału ryzyka jest obecnie poważnie ograniczony, przede wszystkim w pierwszym etapie ich rozwoju; popiera zatem pomysł wykorzystania pomocy państwa do przyciągnięcia inwestycji kapitału prywatnego do regionalnych funduszy kapitału ryzyka działających na zasadzie partnerstwa publiczno-prywatnego, przewidując większą elastyczność w przyznawaniu transzy inwestycyjnych na środki publiczne;
IV.
WARUNKI PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ SPRZYJAJĄCE INNOWACJOM
31.
wzywa do dalszego wyjaśnienia statusu prawnego pośredników w związku z zakresem świadczonych przez nich usług; popiera system bonów, ale proponuje wprowadzenie elementu współfinansowania w celu przyciągnięcia większej liczby prywatnych inwestycji; stoi jednak na stanowisku, że stuprocentowy zwrot pomocy może prowadzić do zakłócenia konkurencji;
32.
zaleca udział uniwersytetów i ich ośrodków badawczych w regionalnym partnerstwie publiczno-prywatnym w charakterze "pośredników w zakresie innowacji", lub ścisłą współpracę z nimi; uważa, że stworzy to efekt synergii z lepszymi wzajemnymi połączeniami między działalnością badawczą i innowacyjną uczelni a potrzebami poszczególnych innowacyjnych MŚP oraz zespołów małych przedsiębiorstw innowacyjnych;
33.
zwraca się z prośbą o dalsze wyjaśnienie kwestii stosowania zasad pomocy państwa wobec uczelni wyższych i placówek naukowych, jeżeli prowadzą one działalność gospodarczą;
34.
poddaje w wątpliwość stosowność udzielania pomocy państwa dla MŚP na zatrudnianie wysoko kwalifikowanych pracowników, ponieważ MŚP mogą mieć dostęp do specjalistycznej wiedzy i umiejętności poprzez usługi pośredników i ekspertów;
35.
jest przekonany o konieczności pogłębienia więzi pomiędzy przedsiębiorstwami a uczelniami, między innymi poprzez zwiększanie mobilności wysoko wykwalifikowanego personelu, we wszystkich dziedzinach, między uczelniami a przedsiębiorstwami, w szczególności MŚP; uważa, że wsparcie, w szczególności poprzez systemy wsparcia, powinno przyczynić się do zacieśniania tych więzi; z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji podziału praw własności intelektualnej pomiędzy partnerów (organizacje przemysłowe oraz państwowe organizacje badawcze) w zakresie badań i programów innowacyjnych zgodnie ze stopniem ich zaangażowania, mając na uwadze, że pobudzi to w dużym stopniu tworzenie biegunów doskonałości; wzywa zatem Komisję do przedstawienia konkretnych propozycji w celu określenia w tych przypadkach prawnego statusu własności intelektualnej;
36.
jest przekonany, że bieguny innowacyjności rozwijają się w sposób naturalny i dlatego powinny one kwalifikować się jedynie do krótkotrwałej pomocy państwa podczas fazy początkowej, aby mogły uporać się z problemami natury administracyjnej i przeszkodami związanymi ze współpracą;
37.
uważa, że pomoc państwa na rzecz infrastruktury powinna spełniać kryterium technicznej neutralności i wolnego dostępu, skupiać się na rozpoznanych nieprawidłowościach na rynku i wspierać potencjał innowacyjny;
0
0 0
38.
zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
