14.6.2010 B7-0357/2010 PROJEKT REZOLUCJI zamykający debatę na temat oświadczeń Rady i Komisji
zgodnie z art. 110 ust. 2 Regulaminu
w sprawie zarządzania gospodarczego UE
Lothar Bisky
,
Nikolaos Chountis
,
Ilda Figueiredo
,
Patrick Le Hyaric
,
Kartika Tamara Liotard
,
Marisa Matias
,
Willy Meyer
,
Miguel Portas
,
Alfreds Rubiks
,
Eva-Britt Svensson
,
Kyriacos Triantaphyllides
,
Sabine Wils
w imieniu grupy politycznej GUE/NGL
PE441.939v01-00 B7‑0357/2010 Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie zarządzania gospodarczego UE
Parlament Europejski ,
– uwzględniając konkluzje z wiosennego szczytu Rady Europejskiej z dnia 26 marca 2010 r. dotyczące strategii „Europa 2020” i zarządzania gospodarczego,
– uwzględniając oświadczenie szefów państw i rządów strefy euro z dnia 7 maja 2010 r.,
– uwzględniając konkluzje z posiedzenia nadzwyczajnego Rady do Spraw Gospodarczych i Finansowych z dni 9-10 maja 2010 r.,
– uwzględniając rezultaty posiedzeń Rady do Spraw Gospodarczych i Finansowych z dni 18 maja i 8 czerwca 2010 r.,
– uwzględniając art. 110 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że pod koniec 2009 r. Rada Europejska uzgodniła „strategię wyjścia” i wszczęła procedury dotyczące deficytu przeciw 20 państwom członkowskim, wymagając od nich zmniejszenia deficytu budżetowego do poziomu poniżej 3 % PKB do lat 2013-14 lub wcześniej; mając na uwadze, że liczne państwa członkowskie już przypuściły atak na płace i wdrożyły poważne cięcia wydatków publicznych – obniżając płace w sektorze publicznym i emerytury oraz ograniczając i prywatyzując usługi publiczne – a także środki służące podwyższeniu VAT, składek na ubezpieczenie społeczne i ustawowego wieku emerytalnego,
B. mając na uwadze, że „strategia wyjścia” i zachowanie się sektora finansowego ujawniają głęboko zakorzeniony cynizm: deficyt jest wysoki, a dług publiczny rośnie głównie dlatego, że rządy ratowały sektor finansowy przed skutkami jego spekulacji oraz przed szkodami, jakie powodował on dla gospodarki; mając na uwadze, że rynki finansowe obecnie zwracają się przeciw tym samym rządom, które na początku je ratowały, a rządy przenoszą ciężar spłacenia długu publicznego zaciągniętego u tych samych wierzycieli sektora finansowego na ogół społeczeństwa – pracowników, emerytów itd., których zatrudnienie, płace, przywileje i prawa socjalne są zagrożone,
C. mając na uwadze, że Komisja w swojej ocenie programów stabilności i konwergencji 24 państw członkowskich z dnia 17 i 24 marca 2010 r. oraz 14 kwietnia 2010 r. zaapelowała do większości z nich o bardziej zdecydowane cięcie wydatków publicznych i więcej „reform strukturalnych”; mając na uwadze, że Komisja proponuje ustanowienie mechanizmów jeszcze ściślejszego nadzoru deficytu w odniesieniu do średniookresowych budżetowych planów państw członkowskich; mając na uwadze, że w konkluzjach z wiosennego szczytu Rady dotyczących „zarządzania gospodarczego” opowiedziano się również za wykorzystaniem art. 136 TFUE jako instrumentu służącego osiągnięciu ściślejszego nadzoru budżetowego oraz za skupieniem się na „naglących wyzwaniach związanych z konkurencyjnością i rozwojem bilansu płatniczego”,
D. mając na uwadze, że takie oszczędności budżetowe, jakie są zalecane przez Komisję i Radę oraz realizowane przez większość państw członkowskich, zwiększają presję deflacyjną na wciąż kruchą i znajdującą się w stagnacji gospodarkę oraz demontują „automatyczne stabilizatory” – takie jak systemy ochrony socjalnej i inwestycje publiczne, które okazały się skutecznie przeciwdziałać spowolnieniu gospodarczemu i ryzyku ponownego zepchnięcia gospodarki w recesję – w ten sposób niwecząc też wszelkie nadzieje na ograniczenie długu publicznego i konsolidację fiskalną,
1. podkreśla, że sadomonetarystyczna „strategia wyjścia” UE nie pozwoli państwom członkowskim na osiągnięcie konsolidacji fiskalnej, gdyż osłabi automatyczne stabilizatory, takie jak ochrona socjalna i inwestycje publiczne, obniży płace, a w efekcie zmniejszy popyt wewnętrzny i dochody z podatków; podkreśla, że „zarządzanie gospodarcze UE” zaproponowane przez Radę zgodnie z tą linią doprowadzi do regresu socjalnego, do dalszego osłabienia gospodarki oraz do destabilizacji integracji i demokracji europejskiej;
2. zaznacza, że dalsze bodźce fiskalne w ciągu kolejnych 3-5 lat są potrzebne, aby pokonać stagnację gospodarczą i stworzyć strategię przygotowującą do nowego zatrudnienia: nowy, solidny i lepiej ukierunkowany plan naprawy gospodarczej UE, którego wszystkie składniki uwzględniałyby kwestie związane z płcią, przeznaczający 1% PKB UE każdego roku na inwestycje w rozwój zrównoważony środowiskowo, socjalnie i gospodarczo, aby promować sprawiedliwość, pełne zatrudnienie wraz z „godną pracą”, ekologizację gospodarki, bezpieczeństwo socjalne, eliminację ubóstwa i wykluczenia społecznego oraz tworzenie udoskonalonej spójności społecznej i terytorialnej w całej UE; podkreśla, że muszą temu towarzyszyć podobne środki na poziomie państw członkowskich, zapewniające skuteczną koordynację między państwami członkowskimi a działaniem na poziomie UE;
3. zaznacza, że jedynie energiczna naprawa gospodarki i jakościowa zmiana na lepsze w zakresie godnego zatrudnienia o wysokim standardzie może zapewnić redukcję deficytu publicznego i zadłużenia publicznego w perspektywie średniookresowej; podkreśla, że Pakt na rzecz stabilności i wzrostu nie był de facto stosowany w latach 2008-2009 w celu zezwolenia państwom członkowskim na uruchomienie programów naprawczych; nalega na niestosowanie Paktu na rzecz stabilności i wzrostu;
4. sugeruje, żeby inwestycje na podstawie nowego planu naprawy gospodarczej UE i inicjatyw naprawczych państw członkowskich przeznaczono na zrównoważony rozwój, np. oszczędność energii i odnawialne źródła energii, produkcję ekologiczną i zapobieganie powstawaniu odpadów, zrównoważony rozwój miejski i budownictwo mieszkaniowe, uprawy organiczne, zrównoważone rybołówstwo i ochronę ekosystemów, poprawę jakości wody i wydajności zasobów, rekonwersję przemysłu zbrojeniowego, poszerzanie i poprawę usług publicznych, wspieranie publicznego budownictwa mieszkaniowego, sektory opieki i edukacji, zwalczanie ubóstwa i wykluczenia społecznego, z myślą o wspieraniu tworzenia trwałych „zielonych” i „białych” miejsc pracy;
5. proponuje, żeby część programów inwestycyjnych w ramach planu naprawczego dotyczyła w szczególności gałęzi przemysłu, które najbardziej ucierpiały w wyniku kryzysu, w celu sprostania potrzebie osiągnięcia pełnego i godnego zatrudnienia: rekonwersja przemysłu motoryzacyjnego w kierunku zrównoważonych usług transportowych, poszerzenie sieci kolejowych oraz świadczenie przestrzennie integrujących i kompleksowych regionalnych usług kolejowych (program „Rail Europe 2025”), wspieranie „zielonego” przemysłu stoczniowego i stabilizacja przemysłu stalowego w tym kontekście; nalega, aby UE i państwa członkowskie wsparły taką rekonwersję środkami mającymi na celu utrzymanie miejsc pracy, szkolenia, przekwalifikowanie i rozwój umiejętności oraz bezpieczne restrukturyzacje zatrudnienia dla pracowników w danych sektorach przemysłowych;
6. wskazuje, że państwa członkowskie UE powinny wdrożyć mechanizmy na rzecz ukierunkowanego i demokratycznie kontrolowanego publicznego sterowania inwestycjami z nowego planu naprawczego do tych sektorów gospodarki, które zostały najbardziej dotknięte przez kryzys, do nowo powstających, zrównoważonych gałęzi przemysłu i usług oraz do regionów znajdujących się w niekorzystnej sytuacji; nalega na czynne zaangażowanie i udział podmiotów korzystających z tych inwestycji; podkreśla, że gdy tylko państwa członkowskie udzielają pomocy, dofinansowania i gwarancji finansowych dla przedsiębiorstw w trudnej sytuacji, powinno to przełożyć się odpowiednio na zwiększenie siły głosu władzy publicznej w organach przedsiębiorstwa i większy udział w przyszłych korzyściach oraz być wykorzystywane w celu wywarcia wpływu na strategie inwestycyjne przedsiębiorstw; zaznacza, że państwa członkowskie powinny wdrażać środki mające na celu wzmocnienie demokracji gospodarczej, zmianę zarządzania przedsiębiorstwami, żeby wzmocnić pozycję pracowników, związków zawodowych i konsumentów oraz społeczny i środowiskowy wymiar w strategicznych wyborach przedsiębiorstw i usług publicznych;
7. uważa, że instancje zajmujące się zarządzaniem gospodarczym w UE powinny dogłębnie omówić kwestię zachwiania równowagi rachunków bieżących w UE-27 – tj. problem krajów z wysokimi deficytami obrotów bieżących w południowej i wschodniej Europie oraz krajów z wysokimi nadwyżkami na rachunkach obrotów bieżących takich jak Niemcy, Austria i Holandia; podkreśla, że kraje, które zanotowały nadwyżki, muszą pokierować rozwojem gospodarczym tak, aby wzmocnić popyt wewnętrzny i gospodarkę krajową; proponuje utworzenie w obrębie UE-27 unijnego mechanizmu rozliczeniowego zobowiązującego kraje posiadające nadwyżkę do płacenia dodatnich stóp procentowych krajom deficytowym, pozwalając jednocześnie tym krajom na inwestowanie w modernizację produkcji, usług i infrastruktury, zwiększenie produktywności i zmniejszenie deficytów obrotów bieżących;
8. zwraca uwagę na ocenę Komisji, według której dług publiczny UE-27 wzrośnie średnio do poziomu co najmniej 84% w 2011 r., pomimo podejmowanych przez państwa członkowskie działań w zakresie konsolidacji podatkowej; zwraca uwagę, że ostatnie wydarzenia związane z możliwością ogłoszenia przez Grecję bankructwa mogłyby doprowadzić do najgorszego scenariusza, czyli sytuacji, w której kolejne kraje staną się niewypłacalne, niszcząc tym samym strefę euro; uważa, że istnieje pilna potrzeba opracowania planu B, który zapobiegnie takiej sytuacji i który opierać się będzie na polityce łączącej negocjowanie z bankami i instytucjami finansowymi umorzenia lub restrukturyzacji długu publicznego, ale obejmie również odważniejsze kroki zakładające wykorzystanie niekonwencjonalnych środków EBC do zwiększenia bilansu i spieniężenia długu poprzez zakup obligacji rządowych w ramach operacji strukturalnych, tak aby uniknąć załamania gospodarczego;
9. wzywa Radę do rozszerzenia mandatu Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) i Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOR), tak aby ich strategie pożyczkowe objęły cały obszar nowego europejskiego planu odbudowy (włączając w to np. zrównoważoną politykę przemysłową itd.);
10. wzywa Radę do utworzenia wspólnych obligacji UE, emitowanych przez Europejski Bank Inwestycyjny, gwarantowanych wspólnie przez rządy UE-27 i krajowe wpływy podatkowe, wykorzystujących również wsparcie w zakresie płynności ze strony Europejskiego Banku Centralnego po oprocentowaniu banku, które wynosi 1%; zwraca uwagę, że takie wspólne obligacje UE powinny być wykorzystane nie tylko do walki ze spekulacjami finansowymi oraz do wyeliminowania obecnych różnic walutowych stosowanych przy zadłużeniu wewnętrznym, ale przede wszystkim do sfinansowania nowego planu odbudowy UE; zwraca uwagę, że nie tylko kraje strefy euro, ale wszystkie państwa członkowskie powinny skorzystać z możliwości kredytowych dzięki wykorzystaniu wspólnych obligacji UE; uważa, że finansując inwestycje ze środków EBI, zamiast ze środków prywatnych rynków kapitałowych, UE i państwa członkowskie poczyniłyby oszczędności, które mogłyby wykorzystać na dalsze stymulowanie inwestycji;
11. podkreśla, że możliwy do osiągnięcia jest mnożnik zatrudnienia i dochodu pomiędzy 1,5 i 2 dla inwestycji publicznych prowadzonych przez EBI, co zapewni możliwości znacznego samofinansowania się środków podjętych w ramach planu odbudowy UE;
12. podkreśla, że jakiekolwiek wsparcie finansowe dla państw członkowskich udzielone za pomocą obligacji UE musi być powiązane z zasadami europejskiego modelu społecznego, bezwzględnie unikać cięć w sektorze publicznym, deflacyjnego zamrażania płac itd. oraz być rozłożone w czasie, tak aby uniknąć procyklicznych oszczędności budżetowych; wzywa Radę do uchylenia warunków pomocy nałożonych na Grecję, a także na Łotwę, Rumunię i Węgry w kontekście kryzysowego pakietu pomocowego UE i MFW;
13. wzywa Radę do wprowadzenia na szczeblu UE ogólnego podatku od transakcji finansowych (FTT), który powstrzymałby działania spekulacyjne i zapewnił odpowiedni udział sektora finansowego w odbudowie gospodarki i refinansowaniu obciążeń podatkowych pakietów pomocowych ze środków publicznych; zwraca uwagę, że według ostatnich badań w Europie ogólny FTT w wysokości 0,1% mógłby zwiększyć roczne dochody o 2,1% PKB (około 262 miliardy euro); proponuje, aby dochody z FTT były wykorzystywane na pomoc w zakresie rozwoju, środki antykryzysowe i promowanie zrównoważonego rozwoju;
14. zwraca uwagę, że banki nadal posiadają domyślne, lecz silne gwarancje odnośnie pomocy finansowej dla sektora publicznego, nawet po operacjach ratunkowych i gwarancjach rządowych (które wyniosły 3 biliony euro w Europie), a jednocześnie nie musiały ponieść w związku z tym żadnych opłat; wzywa Radę do uzgodnienia systemu wprowadzania opłat bilansowych od zobowiązań banku (z wyłączeniem depozytów); podkreśla, że za pomocą modulowania poziomu opłat w zależności od wartości bilansu rząd może podnosić opłaty dużych banków, jednocześnie rozwiązując problem banków, które są „zbyt duże, by mogły upaść”;
15. wzywa państwa członkowskie, aby zwiększyły podatki od bonusów banków i kadry kierowniczej, od dochodu od kapitału (dywidend, stóp procentowych), od zysków kapitałowych, od dużego majątku i spadków, wykorzystując wpływy z tych podatków do inwestycji prowadzonych przez sektor publiczny; zwraca uwagę, że w ten sposób dynamika popytu może zostać wzmocniona i włączona do strategii rozwoju zrównoważonego pod względem środowiskowym i społecznym, dając możliwość zmniejszenia deficytów w perspektywie średniookresowej; uważa, że państwa członkowskie powinny przewidzieć ograniczenie wydatków na wojsko i dopłaty szkodliwe dla środowiska, aby wspomóc konsolidację w dziedzinie podatków;
16. zauważa, że dodatkowe fundusze dla nowego europejskiego planu odbudowy powinny zostać uruchomione poprzez cięcia w budżecie UE w zakresie wydatków na wojsko i obronę, energię jądrową i syntezę jądrową, projekty funduszy strukturalnych i projekty TEN, które są szkodliwe dla środowiska; uważa również, że konieczne jest ustanowienie środków pomocy budżetowej dla krajów znajdujących się w poważnym kryzysie, w szczególności poprzez mobilizowanie funduszy wspólnotowych bez wymogu wkładów krajowych; wzywa Komisję i Radę do wydłużenia obowiązywania ostatnio przyjętego rozluźnienia zasad dotyczących pomocy państwa, przynajmniej do końca stagnacji i utrzymywania się wysokiego bezrobocia;
17. jest zdania, że sektor finansowy musi podejmować działania przede wszystkim w interesie publicznym, zaakceptować mniejsze dochody, wykazywać niechęć do podejmowania ryzyka i być nastawiony raczej na cele długoterminowe niż na zyski krótkoterminowe; uważa, że pilnie potrzebne jest uspołecznienie sektora bankowego i stworzenie publicznej dźwigni handlowej (upaństwowienie banków, lokalne i regionalne banki oszczędnościowe, banki spółdzielcze), aby ukierunkować kredyty na inwestycje przydatne ze społecznego i środowiskowego punktu widzenia, które tworzą miejsca pracy wysokiej jakości i gwarantujące prawa pracowników; uważa, że proces podejmowania decyzji w sprawie polityki kredytowej sektora finansowego musi znaleźć się pod demokratyczną kontrolą publiczną i muszą w nim uczestniczyć w sposób demokratyczny pracownicy i konsumenci;
18. nalega na wprowadzenie zdecydowanych działań, które powstrzymają spekulacje na rynku finansowym; podkreśla konieczność wprowadzenia natychmiastowych środków nadzwyczajnych zakazujących krótkiej sprzedaży bez pokrycia i handlu swapami ryzyka kredytowego oraz ustanawiających publiczną europejską agencję ratingową; zwraca uwagę, że należy zakazać działalności funduszy hedgingowych i funduszy kapitału prywatnego na obszarze UE lub przynajmniej drastycznie tę działalność ograniczyć, należy zlikwidować ośrodki typu offshore, a także ograniczyć inwestowanie funduszy emerytalnych jedynie do inwestowania w europejskie obligacje rządowe, bez możliwości inwestycji w fundusze hedgingowe i fundusze kapitału prywatnego, waluty obce, produkty pochodne i akcje; wzywa Komisję i Radę do przyspieszenia prac nad zaostrzeniem przepisów dotyczących nadzoru sektora finansowego;
19. krytycznie odnosi się do wniosku grupy roboczej pod kierownictwem przewodniczącego Rady Europejskiej i Rady ECOFIN w sprawie bardziej rygorystycznego nadzoru fiskalnego oraz środków „reformy strukturalnej” w celu reagowania na wydarzenia w dziedzinie konkurencji i bilansu płatniczego w strefie euro;
20. odnotowuje decyzję Rady ECOFIN w sprawie ustanowienia europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej o środkach w całkowitej wysokości do 500 mld euro, w oparciu o art. 122 ust. 2 traktatu i o międzyrządowe porozumienie państw członkowskich strefy euro, w celu udzielenia finansowego wsparcia państwom członkowskim borykającym się z trudnościami; zgadza się, że mechanizm stabilizacji jest konieczny, żeby zaradzić efektowi domina, jakie może wywołać ewentualne bankructwo państw członkowskich w strefie euro; stanowczo sprzeciwia się jednak temu, by uruchomienie mechanizmu stabilizacji finansowej i udzielanie pomocy poddano rygorystycznym warunkom podobnym do tych regulujących niedawną pomoc UE/MFW oraz by MFW uczestniczył w uregulowaniach finansowych mechanizmu;
21. stanowczo sprzeciwia się zamiarowi Komisji i Rady, żeby stworzyć ramy strategii politycznych, które jeszcze bardziej przyspieszą konsolidację fiskalną państw członkowskich, żeby w szczególności zwrócić się do Portugalii i Hiszpanii o znaczące dodatkowe środki konsolidacji w 2010 i 2011 r., żeby ustanowić bardziej rygorystyczne zasady i procedury nadzoru państw członkowskich strefy euro oraz „skuteczniejsze” sankcje niż obecnie przewidziane w pakcie stabilności i wzrostu; uważa, że takie strategie polityczne doprowadzą jedynie do deflacyjnego pogłębienia kryzysu i wzmocnią procykliczne i antysocjalne strategie polityczne w państwach członkowskich borykających się z trudnościami gospodarczymi;
22. odnotowuje, że Rada ECOFIN podkreśliła potrzebę dokonania szybkich postępów w dziedzinie regulacji i nadzoru rynków finansowych, w szczególności w odniesieniu do rynków instrumentów pochodnych i roli agencji ratingowych, a także w odniesieniu do zasadniczego udziału sektora finansowego w kosztach kryzysu; wzywa Komisję i Radę do przyspieszenia prac nad skutecznymi wnioskami w tej dziedzinie;
23. z zadowoleniem przyjmuje niedawne przeformułowanie makroekonomicznych strategii politycznych w MFW, w którym opowiedziano się za porzuceniem polityki warunków w postaci zbyt rygorystycznych oszczędności budżetowych, liberalizacji, prywatyzacji i deregulacji, zaproponowano zezwolenie na kontrolę przepływów kapitału i na cel inflacyjny w wysokości 4%; proponuje, żeby UE zaangażowała się w podobny proces przeformułowania swojej polityki makroekonomicznej i zarządzania gospodarczego;
24. jest zdania, że wszelka sensowna debata na temat zmiany traktatu UE w świetle kryzysu musi przede wszystkim skupić się na porzuceniu ustanowionej w nim monetarystycznej architektury: uchyleniu dysfunkcjonalnych kryteriów z Maastricht dla europejskiej unii walutowej, ustanowieniu kryteriów „realnej konwergencji” i mechanizmów wsparcia państw członkowskich w osiągnięciu tego celu, uchyleniu paktu na rzecz stabilności i wzrostu i zastąpieniu go paktem na rzecz zatrudnienia i zrównoważonego rozwoju, zmianie statutu Europejskiego Banku Centralnego w celu uczynienia go instytucją ponoszącą odpowiedzialność demokratyczną oraz porzuceniu jego „absolutnej niezależności”, przeformułowaniu jego zadań i wsparciu trwałego, zrównoważonego rozwoju gospodarczego, pełnego zatrudnienia, stabilności finansowej i stabilności cen i kursów – żeby wymienić jedynie niektóre z najważniejszych zmian traktatu, jakie należy opracować;
25. zobowiązuje przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz parlamentom państw członkowskich.
