P6_TA(2007)0236
Społeczny status artystów
A6-0199/2007
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 7 czerwca 2007 r. w sprawie społecznego statusu artystów ( 2006/2249(INI) )
Parlament Europejski
, –
uwzględniając Konwencję UNESCO w sprawie ochrony i promowania różnorodności form wyrazu kulturowego,
–
uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany "Niedyskryminacja i równe szanse dla wszystkich – strategia ramowa" ( COM(2005)0224 ),
–
uwzględniając zieloną księgę Komisji zatytułowaną "Modernizacja prawa pracy w celu sprostania wyzwaniom XXI wieku" ( COM(2006)0708 ),
–
uwzględniając swoja rezolucję z dnia 22 października 2002 r. w sprawie znaczenia i dynamiki teatru i spektakli w rozszerzonej Unii Europejskiej Dz.U. C 300 E z 11.12.2003, str. 156.
,
–
uwzględniając swoją rezolucję z dnia 4 września 2003 r. w sprawie przemysłu związanego z kulturą Dz.U. C 76 E z 25.3.2004, str. 459.
,
–
uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 października 2005 r. w sprawie nowych wyzwań stojących przed cyrkiem, stanowiącym część kultury europejskiej Dz.U. C 233 E z 28.9.2006, str. 124.
,
–
uwzględniając rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób pracujących na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie Dz.U. L 149 z 5.7.1971, str. 2.
,
–
uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego Dz.U. L 166 z 30.4.2004, str. 1.
,
–
uwzględniając dyrektywę 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym Dz.U. L 167 z 22.6.2001, str. 10.
,
–
uwzględniając swoją rezolucję z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie sytuacji i roli artystów w Unii Europejskiej Dz.U. C 175 z 21.6.1999, str. 42.
,
–
uwzględniając dyrektywę 2006/115/WE z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej Dz.U. L 376, z 27.12.2006, str. 28.
,
–
uwzględniając dyrektywę 2006/116/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie czasu ochrony prawa autorskiego i niektórych praw pokrewnych Dz.U. L 372 z 27.12.2006, str. 12.
,
–
uwzględniając wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 30 marca 2000 r. w sprawie C-178/97 Barry Banks i inni przeciwko Théâtre Royal de la Monnaie [2000] ECR I-2005.
,
–
uwzględniając wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 15 czerwca 2006 r. w sprawie C-255/04 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Francuskiej [2006] ECR I-5251.
,
–
uwzględniając art. 45 Regulaminu,
–
uwzględniając sprawozdanie Komisji Kultury i Edukacji ( A6-0199/2007 ),
A.
mając na uwadze, że sztuka może również być uważana za pracę i zawód,
B.
mając na uwadze, że wszystkie wyżej wspomniane wyroki oraz dyrektywa 96/71/WE mają zastosowanie szczególnie do działalności artystów scenicznych,
C.
mając na uwadze, że w celu uprawiania sztuki na najwyższym poziomie należy od najmłodszych lat interesować się światem spektaklu i kultury oraz dysponować narzędziami umożliwiającymi dostęp do największych dzieł naszego dziedzictwa kulturowego,
D.
mając na uwadze, że w kilku państwach członkowskich niektóre osoby zatrudnione w sektorze artystycznym nie posiadają statusu prawnego,
E.
mając na uwadze, że elastyczność i mobilność nieodłącznie towarzyszą wykonywaniu zawodów artystycznych,
F.
mając na uwadze, że żaden artysta, w żadnym momencie swojej kariery zawodowej nie jest całkowicie chroniony przed niepewną sytuacją materialną,
G.
mając na uwadze, że obowiązkową kompensatą dla zmiennego i czasem niepewnego charakteru pracy artysty jest gwarancja zapewnionej ochrony socjalnej;
H.
mając na uwadze, że nawet dzisiaj artysta w Europie praktycznie nie jest w stanie ponownie zaplanować przebiegu kariery zawodowej,
I.
mając na uwadze, że trzeba ułatwić artystom dostęp do informacji związanych z ich warunkami pracy, mobilności, bezrobocia, zdrowia i emerytury,
J.
mając na uwadze, że predyspozycje artystyczne, wrodzone zdolności i talent tylko w nielicznych przypadkach umożliwiają rozpoczęcie zawodowej kariery artystycznej,
K.
mając na uwadze, że umowy czeladnicze i/lub zawodowe o charakterze artystycznym dostosowane do każdej dziedziny nie zostały jeszcze wystarczająco rozwinięte,
L.
mając na uwadze, że należy wspierać możliwości przekwalifikowania zawodowego artystów,
M.
mając na uwadze swobodę przepływu pracowników z nowych państw członkowskich obejmującą artystów, która ogólnie w dalszym ciągu podlega ograniczeniom ze względu na możliwość przyjęcia ustaleń przejściowych przewidzianych w aktach przystąpienia,
N.
mając na uwadze, że przedsięwzięcia artystyczne często gromadzą artystów europejskich i pozawspólnotowych, których mobilność jest często ograniczana trudnościami z otrzymaniem wizy,
O.
mając na uwadze, że pobyt artystów w danym państwie członkowskim najczęściej nie przekracza trzech miesięcy,
P.
mając na uwadze, że ogół problemów związanych z mobilnością transgraniczną, która jest główną cechą charakterystyczną zawodów artystycznych, unaocznia konieczność zaplanowania konkretnych działań w tej dziedzinie,
Q.
mając na uwadze, że rozróżnienie amatorskiej od zawodowej działalności artystycznej ma zasadnicze znaczenie,
R.
mając na uwadze, że włączenie nauczania przedmiotów artystycznych do programów szkolnych państw członkowskich musi zostać skutecznie zagwarantowane,
S.
mając na uwadze, że wyżej wspomniana konwencja UNESCO stanowi znakomitą bazę do uznania wagi pracy osób zawodowo trudniących się twórczością artystyczną,
T.
mając na uwadze, że na mocy dyrektywy 2001/29/WE państwa członkowskie, które jeszcze tego nie stosują, winny przewidzieć godziwą rekompensatę dla autorów za wyjątki lub ograniczenia dotyczące prawa do zwielokrotniania utworu (reprografia, kopiowanie na użytek prywatny),
U.
mając na uwadze, że dyrektywa 2006/115/WE określa wyłączne prawa artystów scenicznych, w szczególności prawo do godziwego wynagrodzenia, które jest niezbywalne,
V.
mając na uwadze, że prawa autorskie oraz autorskie prawa osobiste autorów i artystów scenicznych stanowią uznanie ich pracy twórczej i ogólnego wkładu w kulturę,
W.
mając na uwadze, że twórczość artystyczna przyczynia się do rozwoju dziedzictwa kulturowego i opiera się na dotychczasowych dziełach, na straży których stoi państwo, stanowiących źródło inspiracji i tematyki,
Poprawa sytuacji artysty w Europie
Sytuacja wynikająca z umów
1.
zwraca się do państw członkowskich o opracowanie lub wdrożenie środowiska prawnego i instytucjonalnego w celu wspierania twórczości artystycznej poprzez przyjęcie lub stosowanie ogółu spójnych i kompleksowych środków uwzględniających sytuację wynikającą z umów, zabezpieczenie socjalne, ubezpieczenie zdrowotne, podatki bezpośrednie i pośrednie oraz zgodność z zasadami europejskimi;
2.
podkreśla, że należałoby uwzględnić nietypowy charakter metod pracy artysty;
3.
podkreśla ponadto potrzebę uwzględnienia nietypowego i niepewnego charakteru wszelkich zawodów związanych ze sztuką;
4.
zachęca państwa członkowskie do tworzenia umów czeladniczych lub zawodowych dla zawodów artystycznych;
5.
sugeruje w związku z tym państwom członkowskim nadanie uprzywilejowanego charakteru uznawaniu doświadczenia zawodowego artystów;
Ochrona artysty
6.
zachęca Komisję i państwa członkowskie do wprowadzenia, po przeprowadzeniu konsultacji z sektorem, "europejskiego rejestru zawodowego" artysty typu Europass, w którym mogłyby być zapisane jego status, charakter i czas trwania kolejnych umów, jak również dane dotyczące jego pracodawców lub usługodawców, którzy go zatrudniają;
7.
zachęca państwa członkowskie do lepszej koordynacji i wymiany pozytywnych doświadczeń i informacji;
8.
nalega, aby Komisja opracowała we współpracy z sektorem jednolity i zrozumiały przewodnik praktyczny skierowany zarówno do artystów europejskich, jak i odpowiednich instancji administracyjnych, a zawierający wszystkie obowiązujące, tak na szczeblu krajowym, jak i europejskim, postanowienia w dziedzinie ubezpieczenia zdrowotnego, bezrobocia i emerytur;
9.
wzywa Komisję i państwa członkowskie, by w związku z obowiązującymi umowami dwustronnymi, rozważyły możliwość podjęcia inicjatyw zapewniających przeniesienie uprawnień emerytalnych i świadczeń socjalnych nabytych przez artystów z krajów trzecich w momencie ich powrotu do kraju pochodzenia oraz uwzględnienie doświadczenia nabytego podczas pracy w jednym z państw członkowskich;
10.
zachęca Komisję do uruchomienia projektu pilotażowego w celu próbnego wprowadzenia europejskiej elektronicznej karty ubezpieczenia społecznego specyficznej dla artystów europejskich;
11.
uważa istotnie, że taka karta, zawierająca wszystkie dotyczące artysty informacje, stałaby się lekarstwem na niektóre typowe dla jego zawodu problemy;
12.
podkreśla konieczność odpowiedniego rozróżnienia mobilności specyficznej dla artystów od mobilności pracowników Unii Europejskiej ogólnie;
13.
wzywa w tym kontekście Komisję do podsumowania osiągnięć w dziedzinie tej specyficznej mobilności;
14.
wzywa Komisję do oficjalnego określenia dziedzin kulturalnych ewidentnie zagrożonych utratą kreatywności oraz talentów, a państwa członkowskie do zachęcania artystów poprzez różne bodźce do pozostania lub powrotu własnych artystów na terytorium tych państw członkowskich;
15.
wzywa ponadto państwa członkowskie do przywiązania szczególnej wagi do uznawania na szczeblu wspólnotowym dyplomów i innych zaświadczeń wydawanych przez ogół europejskich konserwatoriów i krajowych szkół artystycznych oraz innych publicznych szkół sztuki scenicznej, w celu umożliwienia ich posiadaczom pracy i studiowania we wszystkich państwach członkowskich, zgodnie z procesem bolońskim; w związku z tym wzywa państwa członkowskie do promowania formalnych studiów na kierunkach artystycznych, zapewniających kształcenie osobiste i zawodowe wysokiej jakości, umożliwiające studentom nie tylko rozwijanie talentów artystycznych, lecz również dostarczające im ogólnych umiejętności w innych dziedzinach zawodowych; podkreśla również duże znaczenie przedstawienia propozycji środków na szczeblu europejskim ułatwiających uznawanie w Unii Europejskiej dyplomów i zaświadczeń wydawanych przez ogół konserwatoriów krajowych i szkół artystycznych w krajach trzecich, aby ułatwić mobilność artystów pragnących dostać się na terytorium państw członkowskich;
16.
zachęca Komisję do przyjęcia "europejskiej karty twórczości artystycznej i warunków jej uprawiania" w oparciu o podobną do rozwijanej przez UNESCO inicjatywę, w celu potwierdzenia wagi pracy osób zawodowo trudniących się twórczością artystyczną i ułatwienia integracji europejskiej;
17.
wzywa państwa członkowskie do zniesienia wszelkich ograniczeń dostępu do rynku pracy dla artystów z nowych państw członkowskich;
18.
wzywa państwa członkowskie, które jeszcze tego nie stosują, do zorganizowania zgodnie z dyrektywą 2006/115/WE oraz dyrektywą 2001/29/WE, skutecznego sposobu pobierania godziwej rekompensaty za prawo do zwielokrotniania utworu oraz godziwego wynagrodzenia należnego posiadaczom praw autorskich i praw pokrewnych;
19.
wzywa Komisję do przeprowadzenia analizy środków przyjętych przez państwa członkowskie celem skutecznego zapewnienia posiadaczom praw autorskich i praw pokrewnych godziwej rekompensaty wynikającej częściowo z wyjątków dopuszczanych prawnie przez państwa członkowskie na mocy dyrektywy 2001/29/WE oraz przysługującego prawnie wykorzystania praw na mocy dyrektywy 2006/115/WE;
20.
wzywa Komisję do przeprowadzenia analizy środków przyjętych przez państwa członkowskie celem przeznaczenia części dochodów, uzyskanych z wypłaty godziwej rekompensaty posiadaczom praw autorskich i praw pokrewnych, na wsparcie działalności twórczej oraz ochronę socjalną i finansową artystów oraz do poddania analizie instrumentów i środków, które można wykorzystać do ochrony żyjących artystów europejskich;
21.
uważa, że wskazane byłoby, aby państwa członkowskie rozważyły możliwość przyznania artystom dodatkowego wsparcia, poza tym, które już obowiązuje, przewidując na przykład pobieranie podatku od komercyjnego wykorzystania wolnych od opłat oryginalnych utworów i ich wykonań;
Polityka wizowa: mobilność i zatrudnienie obywateli krajów trzecich
22.
podkreśla konieczność uwzględnienia trudności, na jakie napotykają niektórzy artyści europejscy i pozawspólnotowi przy staraniu się o wizę, niezbędną dla uzyskania pozwolenia na pracę, a także wynikającej z tego niepewności;
23.
przypomina również trudne obecnie do spełnienia przez artystów posiadających krótkoterminowe umowy o pracę warunki przyznawania wiz i uzyskiwania pozwoleń na pracę,
24.
zachęca Komisję do podjęcia refleksji nad obecnymi systemami przyznawania wiz i pozwoleń na pracę artystom, jak również do opracowania przepisów wspólnotowych w tej dziedzinie, mogących zaowocować wprowadzeniem specjalnej czasowej wizy dla artystów zarówno europejskich, jak i pozawspólnotowych, która obowiązuje już w niektórych państwach członkowskich;
Uczenie się przez całe życie i przekwalifikowanie się
25.
zachęca państwa członkowskie do tworzenia wyspecjalizowanych struktur uczenia się i kształcenia, przeznaczonych dla pracujących w sektorze kultury, w celu opracowania prawdziwej polityki zatrudnienia w tej dziedzinie;
26.
wzywa Komisję do zgromadzenia wszystkich dotychczasowych badań naukowych i publikacji oraz do oceny, w formie studium, obecnej sytuacji w zakresie uwzględniania w Unii Europejskiej chorób zawodowych specyficznych dla profesji związanych ze sztuką, takich jak artroza,
27.
przypomina, że wszyscy artyści wykonują swoją działalność w sposób ciągły, nie ograniczając się do godzin usług artystycznych lub występów scenicznych;
28.
przypomina w tym względzie, że próby stanowią same w sobie czas efektywnej pracy i że pilnie należy uwzględnić ogół tego czasu w przebiegu kariery, przy ustalaniu praw związanych z bezrobociem, jak i emeryturą;
29.
wzywa Komisję do przeprowadzenia oceny realnego poziomu współpracy europejskiej i wymian w zakresie przygotowania zawodowego w dziedzinie sztuki scenicznej i do promowania takich aspektów w ramach programów uczenie się przez całe życie i kultura 2007 oraz Europejskiego Roku Edukacji i Kultury w 2009 r.;
W kierunku restrukturyzacji działalności amatorskiej
30.
nalega na konieczność wsparcia wszelkiej działalności artystycznej i kulturalnej skierowanej między innymi do publiczności znajdującej się w niekorzystnej społecznie sytuacji w celu polepszenia jej integracji;
31.
podkreśla znaczenie amatorskiej działalności artystycznej jako ważnego elementu integrującego społeczności lokalne oraz czynnika wspomagającego budowanie społeczeństwa obywatelskiego;
32.
podkreśla, że artyści bez odpowiedniego formalnego wykształcenia, którzy mogą mieć nadzieję na karierę artystyczną, powinni zostać poinformowani o niektórych aspektach zawodu artysty;
33.
zwraca się w tym kontekście do państw członkowskich o promowanie i zachęcanie do działalności amatorskiej przy stałej współpracy z artystami zawodowymi;
Zagwarantowanie kształcenia artystycznego i kulturalnego od najmłodszych lat
34.
zachęca Komisję do opracowania studium dotyczącego edukacji artystycznej w Unii Europejskiej (program, charakter prowadzonej edukacji - formalny lub inny - uzyskiwane wyniki oraz perspektywy zawodowe) i do przekazania mu wyników w ciągu dwóch lat;
35.
wzywa Komisję do wspierania i promowania mobilności europejskich studentów kierunków artystycznych, poprzez rozwijanie programów wymiany studentów konserwatoriów krajowych i szkół artystycznych w Europie i poza nią;
36.
zwraca się do Komisji, by przewidziała finansowanie działań i projektów pilotażowych, które pozwolą między innymi na określenie odpowiednich wzorców w dziedzinie edukacji artystycznej w środowisku szkolnym, poprzez stworzenie europejskiego systemu wymiany informacji i doświadczeń skierowanego do nauczycieli zajmujących się nauczaniem przedmiotów artystycznych;
37.
zaleca państwom członkowskim wzmożenie szkolenia nauczycieli zajmujących się edukacją artystyczną;
38.
wzywa Komisję i państwa członkowskie do zbadania możliwości utworzenia europejskiego funduszu na rzecz mobilności w rodzaju Erasmusa przeznaczonego na prowadzenie wymiany nauczycieli i młodych artystów.
W związku z tym przypomina o swoim zaangażowaniu na rzecz zwiększenia europejskiego budżetu przeznaczonego na kulturę;
39.
wzywa Komisję i państwa członkowskie do przeprowadzenie kampanii informacyjnej, mającej przyczynić się do zagwarantowania jakości w odniesieniu do edukacji artystycznej;
ο
ο ο
40.
zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji, jak również parlamentom i rządom państw członkowskich.
