WERSJA OSTATECZNA
A6-0032/2007
8.2.2007
SPRAWOZDANIE
w sprawie biotechnologii: perspektywy i wyzwania dla rolnictwa w Europie
(2006/2059(INI))
Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Sprawozdawca:
Kyösti Virrankoski
PE 380.655v02-00
SPIS TREŚCI
PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO...................................................3
UZASADNIENIE......................................................................................................................12
OPINIA MNIEJSZOŚCI..........................................................................................................19
OPINIA Komisji Handlu Międzynarodowego ......................................................20
OPINIA Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii ..............................25
PROCEDURA...........................................................................................................................27
PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
w sprawie biotechnologii: perspektywy i wyzwania dla rolnictwa w Europie
( 2006/2059(INI) )
Parlament Europejski ,
– uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,
– uwzględniając komunikat Komisji pt. „Nauki o życiu i biotechnologia – strategia dla Europy”
Dz.U. C 55 z 2.3.2002, str. 3. ,
– uwzględniając decyzję Rady nr 2004/869/WE z dnia 24 lutego 2004 r. w sprawie zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej Międzynarodowego traktatu o zasobach genetycznych w żywieniu i w rolnictwie
Dz.U. L 378 z 23.12.04, str. 1. ,
– uwzględniając Międzynarodowy traktat o zasobach genetycznych w żywieniu i w rolnictwie,
– uwzględniając dyrektywę 98/95/WE z dnia 14 grudnia 1998 r. zmieniającą dyrektywy 66/400/EWG, 66/401/EWG, 66/402/EWG, 66/403/EWG, 69/208/EWG, 70/457/EWG oraz 70/458/EWG i wprowadzającą podstawę prawną umożliwiającą zachowanie różnorodności genetycznej,
– uwzględniając protokół z Kartageny w sprawie bezpieczeństwa biologicznego do Konwencji o różnorodności biologicznej z dnia 29 stycznia 2000 r.
Dz.U. L 201 z 31.07.2002, str. 50. podpisany przez Wspólnotę Europejską w dniu 24 maja 2000 r.,
– uwzględniając wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej siódmego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013)( COM(2005)0119 ),
– uwzględniając dyrektywę 2001/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów genetycznie zmodyfikowanych, uchylającą dyrektywę Rady 90/220/EWG
Dz.U. L 106 z 17.04.2001, str. 1.
Dyrektywa zmieniona po raz ostatni decyzją 2002/623/WE (Dz.U. L 200, z 30.7.2002, str. 22) ,
– uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 r. w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy
Dz.U. L 268 z 18.10.2003, str. 1 oraz rozporządzenie 1830/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 r. dotyczące możliwości śledzenia i etykietowania organizmów zmodyfikowanych genetycznie oraz możliwości śledzenia żywności i produktów paszowych wyprodukowanych z organizmów zmodyfikowanych genetycznie zmieniające dyrektywę 2001/18/WE
Dz.U. L 268 z 18.10.2003, str. 24 ,
– uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczący sprawozdania w sprawie wdrożenia krajowych środków w zakresie współistnienia upraw genetycznie modyfikowanych oraz upraw tradycyjnych i ekologicznych ( COM(2006)0104 ),
– uwzględniając rezolucję Parlamentu z dnia 15 marca 2001 r. w sprawie przyszłości przemysłu biotechnologicznego
Dz.U. C 343 z 05.12.2001, str. 292. ,
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 21 listopada 2002 r. w sprawie komunikatu Komisji pt. „Nauki o życiu i biotechnologia – strategia dla Europy”
Dz.U. C 25 E z 29.1.2004, str. 384. ,
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 18 grudnia 2003 r. w sprawie współistnienia upraw genetycznie modyfikowanych oraz upraw tradycyjnych i ekologicznych
Dz.U. C 91 E z 15.4.2004, str. 680. ,
– - uwzględniając konkluzje i zalecenia zorganizowanej przez przewodnictwo austriackie konferencji w sprawie współistnienia upraw genetycznie zmodyfikowanych, tradycyjnych i ekologicznych, która odbyła się w Wiedniu w dniach 4-6 kwietnia 2006 r., oraz kolejne zalecenia Rady ds. rolnictwa z maja 2006 r., stwierdzające, że Komisja musi opracować wniosek określający wartości progowe dla etykietowania dotyczące przypadkowego występowania w nasionach niezmodyfikowanych genetycznie zaaprobowanych nasion genetycznie zmodyfikowanych,
– uwzględniając art. 45 Regulaminu,
– uwzględniając sprawozdanie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz opinie Komisji Handlu Międzynarodowego i Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii ( A6‑0032/2007 ),
A. mając na uwadze, że sektor biotechnologii obejmuje kilka dziedzin badań dotyczących rolnictwa, środowiska i żywności; mając na uwadze, że biotechnologia obejmuje także wiele dziedzin badań innych niż organizmy zmodyfikowane genetycznie, w tym wykorzystywanie biomasy (pochodzącej z rolnictwa, leśnictwa i odpadów organicznych), biomolekuły i genomy bakterii, które w nadchodzących latach będą się rozwijać jako część globalnego podejścia do trwałego rozwoju, mającego konsekwencje dla gospodarki, społeczeństwa, środowiska i zdrowia, zarówno w Europie, jak i na świecie,
B. mając na uwadze, że strategie lizbońska i goeteborska mają na celu ukierunkowanie Europy na drogę trwałego rozwoju opartego na dynamicznym wzroście, który zapewnia powstanie do 2010 r. większej liczby miejsc pracy, osiągnięcie większej spójności społecznej i większego poszanowania dla środowiska naturalnego, a nowoczesny sektor rolny, z ukierunkowaną na rynek produkcją, mógłby stanowić istotny wkład w osiągnięcie tego celu, działania na rzecz innowacji, badań i rozwoju w różnych sektorach biotechnologii przyczyniłyby się do realizacji celu trwałego rozwoju,
C. mając na uwadze, że nie istnieje żaden mechanizm do wykrywania i ochrony przed niedozwolonymi GMO oraz że łańcuch żywnościowy może zostać zanieczyszczony innymi, nielegalnymi GMO, które jeszcze nie zostały wykryte z powodu braku metod chociażby analitycznych służących do tego celu,
D. mając na uwadze, ze rozwój i stosowanie biotechnologii rolnej daje możliwość trwałego z punktu widzenia gospodarczego i ochrony środowiska rozwoju rolnictwa i produkcji żywności,
E. mając na uwadze, że jeżeli postęp w zakresie biotechnologii będzie odpowiadał potrzebie interesu publicznego, może on przynieść rolnictwu wiele korzyści, takich jak większe plony, poprawa jakości produktów, mniejsze użycie nawozów chemicznych, herbicydów, pestycydów, paliw kopalnych, mniejsza erozja gleby i zmniejszone zanieczyszczenia,
F. mając na uwadze, że postęp w zakresie biotechnologii może przynieść nowe rynki zbytu dla rolnictwa i leśnictwa i dopomóc w lepszym wykorzystaniu całości biomasy pochodzącej z zasobów odnawialnych oraz że innowacje te dotyczą dziedzin „zielonej chemii”, żywienia i zdrowia,
G. mając na uwadze rosnącą podaż na zdrowszą, bezpieczniejszą i lepszą jakościowo żywność, uwzględniającą jednocześnie dobrobyt zwierząt i zachowanie środowiska wiejskiego,
H. mając na uwadze, że przegląd śródokresowy wskazuje na postęp w realizacji celów określonych w komunikacie „Nauki o życiu i biotechnologia – strategia dla Europy” w odniesieniu do ustanowienia zasad regulacyjnych oraz promowania silnej publicznej bazy badawczej w dziedzinie nauk o życiu i zastosowań w ochronie zdrowia; mając na uwadze, że postępy w kierunku poszczególnych celów przyjętych w odniesieniu do zastosowań biotechnologii w rolnictwie pozostają w tyle i są jak dotąd mało wymierne,
I. mając na uwadze, że wspólnotowe prawodawstwo jest odmiennie interpretowane przez różne państwa członkowskie UE, a tym samym nie jest przez nie jednolicie wdrażane, istnieje wyraźna potrzeba opracowania wspólnego podejścia, w szczególności w odniesieniu do współistnienia upraw genetycznie modyfikowanych oraz upraw tradycyjnych i ekologicznych, które stanowiłoby podstawę wyboru zarówno dla rolników, jak i konsumentów,
J. mając na uwadze, że nowoczesna biotechnologia mogłaby być pomocna wobec wyzwań, jakie pociąga za sobą ubóstwo, wzrost liczby ludności oraz zmieniające się warunki środowiskowe w rozwijającym się świecie,
K. mając na uwadze, że stosowanie nowych technologii, na przykład do nowych upraw na cele lecznicze oraz do produkcji nieprzeznaczonej do spożycia, otwiera nowe możliwości produkcji, w szczególności w dziedzinach, w których tradycyjna produkcja przestała być ekonomicznie opłacalna,
L. mając na uwadze, że produkty genetycznie zmodyfikowane wykorzystywane w rolnictwie powinny podlegać bardzo rygorystycznej ocenie, a obecna procedura uzyskiwania zezwolenia jest powolna i zbiurokratyzowana, przez co UE pozostaje w tyle za swoimi światowymi konkurentami,
M. mając na uwadze, że bioenergia stwarza możliwość zwiększenia udziału energii odnawialnej w całkowitym zużyciu energii w UE, co stanowi strategiczny cel Unii, oraz że niektóre uprawy energetyczne mogą stanowić źródło ambitnych możliwości,
N. mając na uwadze, że powodzenie produkcji biopaliw drugiej generacji z biomasy jest uzależnione od wsparcia dla badań biotechnologicznych nad jej przetwarzaniem,
O. mając na uwadze, że w 2005 roku uprawy genetycznie zmodyfikowane zajmowały na świecie powierzchnię 90 mln hektarów oraz że oczekuje się, że powierzchnia ta zwiększy się w kolejnych latach, podczas gdy obszar upraw roślin zmodyfikowanych genetycznie jest w UE stosunkowo mały i wynosi około 65 000 hektarów,
P. mając na uwadze, że organizmy zmodyfikowane genetycznie nie powinny być dyskryminowane względem roślin tradycyjnych,
Q. mając na uwadze, że rolnicy w UE mają prawo do czerpania takich samych korzyści z osiągnięć współczesnej biotechnologii jak rolnicy w krajach trzecich,
Kontekst ogólny
1. zdaje sobie sprawę, że biotechnologia jest różnie rozumiana przez różne osoby; obejmuje szereg technologii naukowych, które są wykorzystywane do tworzenia lub modyfikacji roślin, zwierząt i organizmów, od browarnictwa po nowoczesne rośliny transgeniczne; dla celów niniejszej rezolucji termin biotechnologia jest używany dla zdefiniowania stosowania technologii naukowych na żywych organizmach a także ich częściach, produktach i modelach, w celu dokonania zmian w ożywionych lub nieożywionych surowcach w celu wytworzenia wiedzy, dóbr i usług; jest to zbiór metod i technik, które wykorzystują w charakterze narzędzi żywe komórki organizmów lub części albo produkty tych komórek (takie jak geny i enzymy); biotechnologia obejmuje nowoczesne technologie biotechnologiczne, takie jak technologia inżynierii genetycznej, ale nie jest wyłącznie związana z technologią transgeniczną, która jest stosowana do tworzenia organizmów genetycznie modyfikowanych;
2. zachęca do podejmowania wysiłków mających na celu rozwój biotechnologii w UE, jako sposobu zapewnienia rentowności i żywotności rolnictwa; uważa również, że biotechnologie ułatwiają rozwój trwałych metod produkcji, zwiększenie plonów oraz uzyskanie lepszych jakościowo i bardziej różnorodnych produktów przy niższym użyciu azotanów i innych nawozów, a także niższym zużyciu wody; podkreśla potrzebę zapewnienia, aby tradycyjne i ekologiczne uprawy w dalszym ciągu z powodzeniem funkcjonowały na rynku; wskazuje na fakt, aby zapewnić zrównoważone funkcjonowanie gospodarstw rolnych konieczne jest takie wykorzystanie nowych metod w rolnictwie, które będzie przede wszystkim ukierunkowane na zapotrzebowanie rynkowe;
3. podkreśla w związku z tym konieczność przeniesienia większej liczby środków przeznaczonych na rolnictwo ze wspólnej polityki rolnej do sektora biotechnologii, w tym środków na kształcenie rolników w zakresie możliwości oferowanych przez biotechnologię w ramach zrównoważonego rolnictwa;
4. uważa za istotne uznanie biotechnologii za realne źródło możliwości w wielu dziedzinach; sądzi, że obok tradycyjnych produktów rolnych (żywności, pasz i włókien) powstaną całkowicie nowe produkty , w tym produkty farmaceutyczne, takie jak szczepionki doustne, produkty o podwyższonym poziomie podstawowych aminokwasów lub witamin, o udoskonalonej zawartości kwasów tłuszczowych, a także pozbawione alergenów i szkodliwych składników pokarmowych;
5. jest przekonany, że zastosowania biotechnologii mogą przyczynić się do ograniczenia użycia pestycydów, herbicydów i nawozów w uprawach, przyczyniając się tym samym do ochrony środowiska i zdrowia ludzi;
6. zauważa, że UE jest ważnym importerem zwłaszcza zmodyfikowanej genetycznie soi; poza tym państwa członkowskie nie posiadające upraw GMO korzystają z importowanych modyfikowanych genetycznie składników paszowych;
7. uważa, że zastąpienie nieodnawialnych surowców nowymi produktami chemii wysoko oczyszczonej i dużą różnorodnością materiałów ulegających degradacji stwarza rolnikom nowe możliwości oraz wspiera europejski sektor rolny w wywiązaniu się ze zobowiązań wobec WTO; uważa, że badania i rozwój umożliwią opracowanie sposobów poprawy konstrukcji drewnianych i włókienniczych oraz stworzenie nowych możliwości dla produktów odnawialnych, zastępując tym samym surowce nieodnawialne; jest zdania, że konieczne jest dokonanie kompleksowej oceny wpływu biotechnologii na ekonomię wytwarzania produktów rolnych oraz ich sprzedaży, w tym jej potencjalnego wpływu na wytwarzanie produktów rolnych uprawianych metodami tradycyjnymi oraz na ekonomię obecnej i przyszłej produkcji artykułów niespożywczych, takich jak biomasa, biopaliwa, opakowania ulegające biodegradacji, leki itp.;
8. wzywa państwa członkowskie do zagwarantowania wszystkim producentom tradycyjnych upraw prawa do ich ochrony przed skażeniem GMO oraz prawa wszystkich konsumentów do wyboru między produktami żywnościowymi wytworzonymi w technologii z użyciem GMO lub wolnej od GMO;
9. podkreśla potrzebę pracy nad zapewnieniem, aby większa różnorodność lepszej i zdrowszej żywności oraz pasz mogła być w przyszłości produkowana także na obszarach o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, takich jak niekorzystne warunki klimatycznych, w suchym lub wilgotnym klimacie i na nieurodzajnej glebie, a także odnotowuje, że biotechnologia może mieć zasadnicze znaczenie dla postępu w tym zakresie;
10. popiera opinię, że biotechnologia może stworzyć atrakcyjne rozwiązania alternatywne dla wytwarzania energii na obszarach wiejskich oraz że biomasa, biogaz i biopaliwa umożliwiłyby różnicowanie malejących rezerw ropy na potrzeby ogrzewania, wytwarzania energii i paliw samochodowych, zwiększając tym samym dochody na tych obszarach; podkreśla, że możliwości te należy rozważyć biorąc pod uwagę względy bezpieczeństwa żywności i zaopatrzenia w żywność, ochrony zdrowia i środowiska oraz zachowania krajobrazów,
11. wzywa Komisję do powołania grupy wysokiego szczebla złożonej z przedstawicieli Komisji, Rady i Parlamentu Europejskiego, z przejrzystymi zasadami członkostwa i programami pracy, do których wszystkie zainteresowane strony (naukowcy, przemysł, rolnicy, konsumenci i ekolodzy) byłyby zapraszane na równych zasadach, w celu opracowania strategii w zakresie biotechnologii dla rolnictwa w UE;
12. jest świadom obecnego, a także potencjalnego wpływu biotechnologii na konkurencyjność w dziedzinie hodowli roślin, uprawy roli i produkcji żywności, zwłaszcza w świetle różnego tempa wprowadzania tej technologii w Europie w porównaniu do jej głównych konkurentów na międzynarodowych rynkach rolniczych oraz wzywa Komisję do zwrócenia szczególnej uwagi na ten wpływ w analizach, jakie zostaną przeprowadzone w niedługim czasie oraz do szczegółowego informowania Parlamentu Europejskiego w tej sprawie, jak również do przedstawienia konkretnych wniosków legislacyjnych, jeżeli okażą się one konieczne;
Ramy prawne
13. wspiera obecne ostrożne podejście do procedury zatwierdzania nowych produktów biotechnologii i akceptuje, że praktyki oparte na istniejącej procedurze nie mogą być zawsze uzasadnione przez obiektywne naukowe kryteria; zaznacza, że czynniki społeczno-gospodarcze, jak również ochrona ludzkiego zdrowia i środowiska naturalnego, powinny być uważane za część procedury zatwierdzania;
14. podkreśla decydujące znaczenie ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska w procesie zatwierdzania i kładzie nacisk na wykorzystanie w tym zakresie obiektywnych kryteriów naukowych; wskazuje, że zasada ostrożności nie może być traktowana jako usprawiedliwienie opóźnienia procedury;
15. wzywa Komisję do przedłożenia wniosku ustanawiającego realistyczne i proporcjonalne wartości progowe dla etykietowania dotyczące przypadkowego występowania w nasionach niezmodyfikowanych genetycznie zaaprobowanych przez UE nasion GMO;
16. odnotowuje ostatnie sprawozdanie Komisji w sprawie wdrożenia krajowych środków w zakresie współistnienia upraw genetycznie zmodyfikowanych oraz upraw tradycyjnych i ekologicznych oraz wzywa do lepszej harmonizacji przepisów i warunków na terytorium UE; podkreśla znaczenie prawa rolników do wyboru pomiędzy produkcją tradycyjną, ekologiczną a genetycznie zmodyfikowaną, a tym samym potrzebę ustanowienia jasnych, jednolitych i przejrzystych środków współistnienia, które umożliwią rolnikom posiadającym uprawy genetycznie zmodyfikowane współistnienie z sąsiadami stosującymi inne metody upraw;
17. wzywa, by wszystkie gospodarstwa, które dzięki znakowi jakości „nie zawiera GMO” zdobyły pozycję na rynku produktów wysokiej klasy, miały zapewnioną ochronę przed zanieczyszczeniem genetycznie zmodyfikowanymi organizmami poprzez dostateczne i jasne środki w zakresie współistnienia upraw, a także by nie została zagrożona ich pozycja osiągnięta na rynku, a tym samym ich stabilność gospodarcza;
18. podkreśla potrzebę wspólnych reguł etykietowania i lepszego informowania konsumenta w zgodzie z regułami WTO;
19. wzywa Komisję do dostarczenia, w ramach już ustanowionego zalecenia Komisji 2003/556/WE w sprawie współistnienia upraw zmodyfikowanych genetycznie, tradycyjnych i ekologicznych, bardziej szczegółowych wytycznych – z podziałem na poszczególne typy upraw – dotyczących środków w zakresie współistnienia upraw, jakie państwa członkowskie mogą podjąć nie wykraczając poza to co właściwe;
20. zwraca się o wyjaśnienie kwestii odpowiedzialności za szkody poniesione w związku z uprawą produktów biotechnologicznych i ich wykorzystywaniem: kto ponosi odpowiedzialność, czego mogą dotyczyć roszczenia i w jakich okolicznościach można złożyć skargę;
Badania naukowe i rozwój
21. wzywa Komisję i państwa członkowskie do promowania badań naukowych i rozwoju w dziedzinie biotechnologii, innych metod uprawy oraz jakości produkcji rolnej poprzez zwiększenie środków przeznaczonych na prace oraz dalsze zachęcanie do tworzenia sieci współpracy i koordynacji pomiędzy publicznymi i prywatnymi jednostkami badań oraz przedsiębiorstwami na poziomie europejskim, krajowym i regionalnym;
22. zwraca się do Komisji i państw członkowskich o wsparcie dla badań naukowych nad zastosowaniami biotechnologicznymi przynoszącymi oczywiste korzyści w dziedzinie społecznej i ochrony środowiska, w tym dla badań nad rozwojem mikroorganizmów zmodyfikowanych genetycznie do oczyszczania wody, zastąpieniem stosowanych obecnie niebezpiecznych chemikaliów oraz rozwojem trwałych i przyjaznych dla środowiska źródeł energii (w tym biogazu, wodoru oraz biopaliw drugiej generacji);
23. podkreśla potrzebę systematycznego prowadzenia badań i analiz porównawczych w szczególności w zakresie bezpieczeństwa żywności, alergenów oraz odżywiania i zdrowia człowieka; zwraca także uwagę na fakt, że konieczna jest większa liczba analiz porównawczych i badań dotyczących złożonych kwestii z zakresu zrównoważonej gospodarki rolnej, bezpieczeństwa żywieniowego, alergenności, odżywiania i zdrowia publicznego;
24. podkreśla, że należy zagwarantować istnienie badań naukowych prowadzonych dzięki funduszom publicznym oraz wspierać badania i rozwój technologiczny małych przedsiębiorstw biotechnologicznych oraz ośrodków fitotechnologii w celu utrzymania możliwie jak najwyższej konkurencyjności na poszczególnych szczeblach łańcucha produkcji żywności;
25. obawia się, że istniejące skomplikowane i rozległe procedury wdrażania wspólnotowych przepisów dotyczących testów biotechnologicznych oraz długotrwała procedura zatwierdzania przed wprowadzeniem wynalazków na rynek stwarzają faktyczną przeszkodę dla europejskich badań naukowych i mogą prowadzić do przeniesienia działalności badawczej i zasobów ludzkich poza terytorium UE;
26. wyraża także obawy, że może to przyczyniać się do znacznej koncentracji badań naukowych, innowacji i praw intelektualnych w rękach kilku dużych podmiotów o światowym zasięgu, zwiększając tym samym ich wpływ i siłę ze szkodą dla mniejszych przedsiębiorstw oraz powodując zależność państw i ludności od tych podmiotów;
27. wyraża obawę, że skomplikowana i szczegółowa procedura uznawania rolniczych odmian uprawnych oraz zasady ich wprowadzania do obrotu stanowią obecnie realną przeszkodę dla europejskich rolnych badań materiału siewnego i mogą prowadzić do zubożenia europejskiej różnorodności odmian; obawia się również, że może się to przyczynić do silnej koncentracji praw własności intelektualnej w rękach kilku koncernów i w ten sposób zwiększyć ich wpływ na bezpieczeństwo żywności, władzę w tym zakresie oraz zależność krajów i ludności od tych koncernów; w związku z tym domaga się natychmiastowego stworzenia podstawy prawnej wymaganej zgodnie z dyrektywą 98/95/WE, która w ramach przepisów dotyczących obrotu materiałem siewnym roślin umożliwi ochronę odmian zagrożonych erozją genetyczną dzięki stosowaniu ochrony in situ i „w gospodarstwie” (ang. on farm);
28. zwraca się do Komisji i państw członkowskich o przeprowadzenie – w ramach siódmego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej badań, rozwoju technologicznego i demonstracji – szeroko zakrojonego badania społeczno-gospodarczego na szczeblu europejskim, także z uwzględnieniem różnych metod produkcji rolnej;
29. zwraca się o ochronę własności intelektualnej w zakresie biotechnologii rolnej i żywności w celu wspierania inwestycji prywatnych w tej dziedzinie;
30. uważa, że badania nad GMO powinny odbywać się zgodnie z rezolucją Parlamentu dotyczącą siódmego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej na rzecz badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013), która podkreśla, że badania będą miały na celu integrację różnorodności wiedzy naukowej w celu stworzenia zrównoważonych, trwałych i akceptowanych przez społeczeństwo rozwiązań i podejść;
31. z zadowoleniem przyjmuje nowości takie jak opracowanie RTDS - Rapid Trait Development System – który wykorzystuje mechanizm genetyczny rośliny do zmiany jej DNA za pomocą procesu znanego jako ukierunkowana mutageneza;
32. potwierdza swoje wsparcie dla wytycznych i prawodawstwa mającego służyć zapewnieniu bezpieczeństwa eksperymentów niezbędnych dla testów w warunkach naturalnych przy opracowywaniu nowych produktów, przypominając o prawnych obowiązkach dotyczących przejrzystości tych testów i publicznego dostępu do informacji;
33. podkreśla, że prawodawstwo i wytyczne dla przeprowadzania eksperymentów powinny poważnie uwzględnić ochronę konsumentów i środowiska;
34. podkreśla, że w odniesieniu do organizmów zmodyfikowanych genetycznie również należy stosować system odpowiedzialności w oparciu o zasadę „zanieczyszczający płaci”;
Globalny postęp
35. uważa, że biotechnologia może przyczynić się do wypracowania pilnie potrzebnych rzeczywistych rozwiązań dla globalnych wyzwań, takich jak stale rosnące zapotrzebowanie na żywność, problemy w zakresie środowiska naturalnego, trwały rozwój i wystarczające zasoby energii; podkreśla znaczenie biotechnologii dla przyszłości zrównoważonego rolnictwa, na przykład dzięki rozwojowi bioenergii, substytutów dla produktów ropopochodnych, takich jak plastik, oraz nowym ekologicznym metodom uprawy; uważa, że powinna się w tym zawierać także pomoc dla krajów rozwijających się dążących do wdrożenia milenijnych celów rozwoju;
36. odnotowuje decyzję WTO z dnia 29 września 2006 r. w sprawie wspólnotowych procedur zatwierdzania upraw genetycznie zmodyfikowanych, która nie usatysfakcjonowała żadnej ze stron, oraz odnotowuje, że niezaaprobowane organizmy modyfikowane genetycznie zostały wykryte w importowanych do UE towarach; podkreśla, że podejście UE do regulacji GMO jest uzasadnione;
Odpowiedź na niepokoje społeczne
37. dostrzega potrzebę podjęcia i rozszerzenia zasięgu publicznej debaty oraz poprawy poziomu wiedzy naukowej; wskazuje na fakt, że przeważająca większość obywateli europejskich opowiada się przeciwko GMO, nie sprzeciwiając się jednak zasadniczo samej biotechnologii; uważa, że jasne i przejrzyste informowanie społeczeństwa o korzyściach i zagrożeniach związanych z biotechnologią leży zarówno w gestii decydentów politycznych, jak i przemysłu, środowiska naukowego i organizacji pozarządowych; ubolewa nad tym, że jak dotąd debata nad żywnością genetycznie modyfikowaną była nadmiernie spolaryzowana;
38. zauważa, że ponad 50% obywateli uważa, że biotechnologia poprawi jakość ich życia (badanie opinii publicznej Eurobarometru z 2005 r.), ale społeczeństwo jest nadal raczej sceptycznie nastawione do biotechnologii rolniczej (zielonej), i nie zanosi się na zmianę tej postawy, chyba że nowe uprawy i produkty będą postrzegane jako przynoszące korzyści konsumentom;
39. podkreśla potrzebę kontradyktoryjnych i przejrzystych dyskusji i ocen z udziałem wszystkich stron, w tym mieszkańców Europy;
o o
o
40. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
UZASADNIENIE
Biotechnologia
Biotechnologia jest nowoczesną gałęzią nauki.
Rozwijała się ona gwałtownie w ciągu ostatnich pięćdziesięciu lat, lecz jej przyszłość wydaje się być jeszcze bardziej obiecująca.
Wielu naukowców mówi o czekającej nas rewolucji biotechnologicznej, porównywalnej do rewolucji, jaka miała miejsce w elektronice w ostatnich dziesięcioleciach.
Istniejące wynalazki i zastosowania wydają się być jedynie pierwszymi krokami na drodze postępu.
Obecne uprawy roślin genetycznie zmodyfikowanych
Obliczono, że w roku 2005 komercyjna produkcja upraw genetycznie zmodyfikowanych obejmowała powierzchnię ok.
90 mln ha i zajmowało się nią 8,5 mln hodowców w 21 krajach.
Głównymi hodowcami na świecie są USA, Argentyna, Brazylia, Kanada i Chiny, przy czym USA stanowi 55% całkowitego obszaru upraw genetycznie zmodyfikowanych.
W UE komercyjną uprawą kukurydzy genetycznie zmodyfikowanej na niewielkich obszarach zajmują się następujące państwa członkowskie: Hiszpania, Niemcy, Portugalia, Francja i Republika Czeska.
W ciągu ostatnich 10 lat rolnicy zwiększali powierzchnię upraw genetycznie zmodyfikowanych o 11% każdego roku, a liczba krajów uprawiających je zwiększyła się w tym okresie z 6 do 21.
W roku 2005 genetycznie zmodyfikowana soja wciąż była najczęściej uprawianą rośliną, zajmując 54,4 mln ha (60% całkowitej powierzchni upraw genetycznie zmodyfikowanych); druga w kolejności jest kukurydza (21,2 mln ha - 24%), następnie bawełna (9,8 mln ha - 11%) oraz rzepak (4,6 mln ha - 5% całkowitej powierzchni upraw genetycznie zmodyfikowanych).
W pierwszym dziesięcioleciu (1996-2005) dominującą cechą upraw była tolerancja na herbicydy, w dalszej kolejności odporność na insekty i skrzyżowanie genów w celu uzyskania obu tych cech.
W roku 2005 soja, kukurydza, rzepak i bawełna odporne na herbicydy zajmowały 71% (63,7 mln ha) z 90 mln ha całkowitej powierzchni upraw genetycznie zmodyfikowanych (GM), 16,2 mln ha (18%) zajmowały uprawy odporne na insekty, a 10,1 mln ha (11%) - uprawy roślin o skrzyżowanych genach.
Łączne ograniczenie ilości pestycydów w latach 1996-2004 oszacowano na 172.500 tys. ton aktywnego składnika, co wiąże się z mniejszym o 14% wpływem pestycydów używanych przy tych uprawach na środowisko.
Około 8,5 mln rolników w 21 krajach zajmowało się uprawami GM w 2005 r., w porównaniu z 8,25 mln w 17 krajach w roku 2004.
90% hodowców to w szczególności rolnicy o niskich dochodach pochodzący z krajów rozwijających się, z których wielu uzyskało większy zysk z upraw GM, zmniejszający ich ubóstwo.
W 2005 r. około 7,7 mln ubogich rolników (7,5 mln w 2004 r.) wykorzystało uprawy biotechnologiczne, z czego większość, tj. 6,4 mln, w Chinach, 1 mln w Indiach, tysiące w Południowej Afryce, ponad 50.000 na Filipinach, a pozostała liczba osób w siedmiu krajach rozwijających się, w których uprawiano rośliny biotechnologiczne w 2005 r.
W roku 2005 wartość rynku upraw biotechnologicznych na świecie oszacowano na 5,25 mld USD, tj. 18% kwoty 30 mld USD światowego rynku handlu ziarnem w tym samym roku.
Kwota 5,25 mld USD rynku upraw biotechnologicznych obejmuje: 2,42 mld USD za soję biotechnologiczną (tj. 46 % światowego rynku upraw biotechnologicznych), 1,91 mld USD za kukurydzę biotechnologiczną (36 %), 0,72 mld USD za bawełnę biotechnologiczną (14 %) oraz 0,21 mld USD za rzepak biotechnologiczny (4 %).
Łączna wartość na świecie za okres 10 lat, jakie upłynęły od czasu wprowadzenia na rynek upraw biotechnologicznych w 1996 r. szacowana jest na kwotę 29,3 mld USD.
W roku 2006 łączna wartość rynku upraw biotechnologicznych powinna wynieść ponad 5,5 mld USD.
Przyszłe kierunki rozwoju
W pierwszym dziesięcioleciu od czasu ich wprowadzenia na rynek, tzn. w latach 1996-2005, odnotowano zwiększenie się powierzchni upraw GM i tendencja ta utrzyma się, a możliwe, że będzie ona jeszcze wyraźniejsza w drugim dziesięcioleciu, w latach 2006-2015.
Zwiększy się liczba państw uprawiających cztery podstawowe rośliny biotechnologiczne.
Zwiększeniu powierzchni tych upraw na świecie będzie towarzyszyć wzrost liczby hodowców roślin biotechnologicznych w miarę coraz większego zasięgu upraw pierwszego pokolenia roślin biotechnologicznych i nadejścia drugiej generacji zastosowań.
Obok tradycyjnych produktów rolnych (żywności, pasz dla zwierząt oraz włókien) pojawią się całkowicie nowe produkty, w tym produkty farmaceutyczne, szczepionki doustne oraz specjalne i wysoko oczyszczone produkty chemiczne, a odnawialne zasoby pochodzenia roślinnego będą wykorzystywane w celu zastąpienia zanieczyszczających i coraz droższych paliw nieodnawialnych.
Przestrzeganie dobrych praktyk rolnictwa biotechnologicznego pozostanie kwestią zasadniczą, tak samo, jak to miało miejsce w pierwszym dziesięcioleciu; należy także położyć nacisk na dobre zarządzanie, w szczególności w państwach południowych, które będą głównymi użytkownikami upraw biotechnologicznych w najbliższych 10 latach.
Ramy prawne
Przepisy dotyczące importu, przetwarzania i spożycia produktów genetycznie zmodyfikowanych zostały należycie opracowane w większości krajów rozwiniętych i w wielu krajach rozwijających się.
Wszystkie kraje rozwinięte wdrożyły systemy prawodawcze i przystępują do oceny bezpieczeństwa biologicznego.
Podstawa przepisów i metody stosowane dla stwierdzenia bezpieczeństwa biologicznego różnią się w poszczególnych krajach, opierają się jednak na ostrożnym podejściu do bezpieczeństwa produktów żywnościowych i pasz dla zwierząt, a także na metodzie Codex Alimentarius (stworzony przez Światową Organizację Zdrowia), która polega na ocenie bezpieczeństwa i jakości żywności i pasz dla zwierząt w oparciu o kryterium zasadniczej równorzędności oraz o szczegółową analizę różnic.
Wymiar międzynarodowy
Znaczna liczba krajów rozwijających się także wprowadziła system przepisów, wzorowany na schematach opracowanych w USA, Europie lub innych krajach.
W budowaniu potencjału biorą także udział organizacje międzynarodowe, takie jak OECD, ONZ (FAO, UNEP), Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), WTO (Światowa Organizacja Handlu) itp.; dokładają one starań w celu harmonizacji przepisów, aby umożliwić swobodny przepływ i wolny handel produktami po stwierdzeniu przez władze regulacyjne poszczególnych państw ich bezpieczeństwa w zakresie żywienia człowieka i zwierząt.
UNEP (Program Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska) wprowadził mechanizm wymiany informacji dotyczących organizmów genetycznie zmodyfikowanych (OGM), centrum wymiany na rzecz zapobiegania zagrożeniom biotechnologicznym ( Biosafety Clearing-House ), które stanowi bazę danych o bezpieczeństwie biologicznym i ocenach ryzyka w odniesieniu dla każdego zastosowania w zakresie OGM (zarówno na płaszczyźnie testowej, jak i handlowej) we wszystkich krajach uczestniczących w programie.
Protokół z Kartageny do Konwencji o różnorodności biologicznej został przyjęty częściowo w celu ochrony państw przed importem genetycznie zmodyfikowanych produktów żywnościowych i pasz dla zwierząt, a także produktów przeznaczonych do przetworzenia, w przypadku gdy ocena bezpieczeństwa biologicznego nie została przeprowadzona.
Umożliwia on krajowi importującemu oświadczenie, za pośrednictwem Centrum wymiany na rzecz zapobiegania zagrożeniom biotechnologicznym, że decyzję o imporcie podejmie on w oparciu o ocenę zagrożeń.
Unia Europejska
W lutym 2001 r.
Parlament Europejski przyjął dyrektywę 2001/18/WE określającą nowe przepisy w sprawie upraw genetycznie zmodyfikowanych, które weszły w życie w październiku 2002 r.
Dokument ten dokonuje zasadniczej rewizji wcześniejszych dyrektyw.
Centralnym aspektem powyższych przepisów jest uznanie organizmów genetycznie zmodyfikowanych za rzecz nową i szczególną, w odniesieniu do której istniejące prawodawstwo nie jest wystarczające.
System regulacyjny Unii Europejskiej jest więc raczej oparty na procesach niż na produktach: sposób produkcji determinuje ramy prawne.
Głównym novum w dyrektywie 2001/18/WE jest, w porównaniu do wcześniejszych dokumentów, wyraźne przyjęcie zasady ostrożności jako przewodniego nurtu, zastępującego lub uzupełniającego koncepcje pochodności i zasadniczej równorzędności.
WE zdaje sobie sprawę z tego, że stosowanie podejścia z zachowaniem zasady ostrożności może być trudne.
Stwierdzono ponadto, że opieranie się na zasadzie ostrożności nie usprawiedliwia odstępstwa od ogólnych zasad zarządzania ryzykiem, takich jak proporcjonalność, niedyskryminacja, spójność, analiza zysków i kosztów działania lub zaniechania oraz analiza postępu naukowego (CEC, 2000).
Jest to różnie interpretowane przez państwa członkowskie, a także przez poszczególne dyrekcje generalne KE.
Publiczny rejestr zatwierdzonych produktów umożliwi konsumentom zidentyfikowanie produktów GM.
Mimo że podstawowe założenie tych przepisów jest inne, wymogi dotyczące danych niezbędnych do oceny bezpieczeństwa genetycznie zmodyfikowanych roślin i produktów roślinnych są podobne do wymogów w USA.
Informacje wymagane w UE są bardziej rozległe, zwłaszcza w odniesieniu do charakterystyki molekularnej, oddziaływania poszczególnych upraw i wymogów dotyczących zarządzania uprawami GM, nadzoru po ich wprowadzeniu na rynek i śledzenia.
Poza dyrektywą 2001/18/WE kwestii przepisów dotyczących upraw GM w UE poświęcony jest szereg innych aktów prawodawczych.
Wprowadzanie na rynek organizmów genetycznie zmodyfikowanych przeznaczonych na żywność lub pasze oraz produktów żywnościowych dla ludzi i zwierząt zawierających OGM lub z nich wytworzonych podlega rozporządzeniu (WE) 1829/2003 w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy.
W przypadku produktów żywnościowych zawierających OGM lub z nich wytworzonych, wnioskodawca ma wybór: albo cały wniosek ściśle podlega przepisom rozporządzenia (WE) 1829/2003, stosując zasadę „jedne drzwi, jeden klucz” w celu uzyskania zezwolenia na zamierzone uwalnianie do środowiska organizmów genetycznie zmodyfikowanych - zgodnie z kryteriami ustanowionymi dyrektywą 2001/18/WE, natomiast w celu wykorzystania OGM w produktach żywnościowych - zgodnie z kryteriami ustanowionymi rozporządzeniem (WE) 1829/2003; albo cały wniosek lub jego część podlega zarówno dyrektywie 2001/18/WE, jak i rozporządzeniu (WE) 1829/2003.
Ponadto odmiany uprawne organizmów genetycznie zmodyfikowanych muszą, zanim uzyskają zezwolenie na uprawę w celach handlowych, przejść szereg procedur rejestracyjnych i zostać wpisane do wspólnego katalogu wspólnotowego.
Nie różni się to od przepisów dotyczących wszelkich nowych odmian uprawnych z tradycyjnych hodowli.
W rozporządzeniu WE/1139/98 obecność DNA lub białka w wyniku modyfikacji genetycznej jest stosowana jako kryterium wymogu etykietowania żywności lub składników żywnościowych pochodzących z genetycznie zmodyfikowanej kukurydzy i soi.
Powyższe przepisy dotyczące etykietowania zostały zmienione rozporządzeniem WE/49/2000 w celu wprowadzenia minimalnego progu 0,9% „przypadkowej”, „niezamierzonej” lub „technicznie nieuniknionej” obecności materiału GM w żywności (powstałej podczas uprawy, zbiorów, przechowywania, transportu lub przetwarzania).
Rozporządzenie WE/50/2000 określa ponadto szczególne wymogi etykietowania żywności i składników żywności zawierających dodatki, barwniki i środki aromatyzujące pochodzące z materiału genetycznie zmodyfikowanego.
Zgodnie z dyrektywą 98/95/EWG konieczne jest także etykietowanie nasion pochodzących z upraw genetycznie zmodyfikowanych.
Etykieta taka ma jasno wskazywać na genetyczną modyfikację danej odmiany uprawnej.
WE wprowadziła przepisy dotyczące śledzenia i etykietowania organizmów GM oraz produktów wytworzonych z organizmów genetycznie zmodyfikowanych, a także genetycznie zmodyfikowanej żywności i pasz.
Przewidują one wymóg śledzenia przez cały łańcuch produkcyjny na wszystkich etapach obecności na rynku, a poprzez etykietowanie żywności i pasz genetycznie zmodyfikowanych zapewni się konsumentowi informacje.
Wszystkie środki żywnościowe zawierające organizmy genetycznie zmodyfikowane lub wyprodukowane z tych organizmów powinny być oznakowane etykietą.
Stany Zjednoczone
W USA przepisy skupiają się bardziej na charakterystyce produktu niż na sposobie jego wytworzenia.
Ocena oparta na produkcie stanowi główną różnicę w porównaniu z przepisami obowiązującymi np. w Unii Europejskiej, które opierają się na procesie.
Różnica między podejściem opartym na procesie a podejściem opartym na produkcie wzbudza w ostatnich latach znaczne kontrowersje.
W USA przepisy regulujące uwalnianie do środowiska są oparte na koncepcji „pochodności”.
Koncepcję tę można uznać za ekologiczny odpowiednik koncepcji „zasadniczej równorzędności”, choć w niektórych publikacjach obie te koncepcje są także rozpatrywane odrębnie w kontekście uwalniania do środowiska.
W przypadku pochodności rozpatruje się, czy roślina GM jest porównywalna do jej tradycyjnego odpowiednika pod względem bezpieczeństwa środowiskowego.
Porównanie to może oceniać kwestie istotne dla uprawy GM bez dokonywania bezpośredniego doświadczenia.
Pochodność uwzględnia biologię gatunków roślin, wprowadzoną cechę oraz praktykę rolną i środowisko wykorzystywane do uprawy.
USA posiadają odrębne przepisy obowiązujące w odniesieniu do uwalniania roślin dla celów farmaceutycznych i bioremediacji, nie posiadają jednak przepisów dotyczących etykietowania i śledzenia upraw GM.
Uprawy roślin genetycznie zmodyfikowanych
Zatwierdzenie upraw genetycznie zmodyfikowanych jest długotrwałe i skomplikowane.
Jednak również praktyczna uprawa stoi przed wieloma przepisami i ograniczeniami.
Dotyczą one etykietowania, śledzenia, współistnienia, odpowiedzialności i odszkodowania.
Nie istnieją odpowiadające im przepisy dotyczące upraw tradycyjnych odmian roślin.
Etykietowaniem i śledzeniem zajmowano się już wcześniej.
Od czasu opublikowania w lipcu 2003 zaleceń i wytycznych Komisji dotyczących współistnienia upraw genetycznie zmodyfikowanych oraz upraw tradycyjnych i ekologicznych wszystkie państwa członkowskie opracowują strategie w zakresie współistnienia zgodnie z zasadą pomocniczości.
Istnieją liczne żądania utworzenia regionów lub państw członkowskich w UE wolnych od organizmów genetycznie zmodyfikowanych.
Do chwili obecnej ogólne stanowisko jest takie, że są one nielegalne, jeżeli brak jest dowodów naukowych, niezgodne z prawem UE lub umowami międzynarodowymi.
Kilka spraw oczekuje na decyzję w Europejskim Trybunale Sprawiedliwości.
Warto może wspomnieć, że jednocześnie z ogłoszeniem przez kilka regionów zamiaru pozostania obszarami wolnymi od genetycznej modyfikacji, genetyczne zmodyfikowana pasza jest wykorzystywana w hodowli zwierząt.
Istnieje także wiele form współistnienia w poszczególnych państwach członkowskich.
Nie ma jednego europejskiego modelu, co prawdopodobnie wywoła spory i trudności na jednolitych rynkach.
Zgodnie z zasadą pomocniczości Komisja pozostawia tę kwestię w gestii państw członkowskich i dąży do propagowania najlepszych praktyk w tej dziedzinie.
Wyniki nie są zbyt obiecujące.
Poważną kwestią jest odpowiedzialność związana ze współistnieniem.
Głównym problemem jest to, kto ponosi odpowiedzialność, kto może złożyć skargę, co może być jej przedmiotem i w jakich okolicznościach, a także czy istnieje fundusz kompensacyjny lub ubezpieczenie, które pokrywałoby roszczenia.
Jedynie Hiszpania stosowała wcześniej ogólne przepisy dotyczące odpowiedzialności, obecnie jednak niemal wszystkie państwa członkowskie podchodzą do tej kwestii poprzez oddzielenie upraw GM od upraw tradycyjnych.
W przypadku upraw tradycyjnych obowiązują przepisy ogólne dotyczące odpowiedzialności i odszkodowania za ewentualną wyrządzoną szkodę.
Nie do końca jasna kwestia odpowiedzialności może sprawić, że rozpatrzenie skargi będzie zbyt kosztowne, co zniechęca niektórych rolników do uprawy roślin genetycznie zmodyfikowanych.
Organizmy genetycznie zmodyfikowane a porozumienia międzynarodowe
W dniu 29 września 2006 r.
WTO podało do publicznej wiadomości werdykt panelu rozjemczego w sprawie sześcioletniego moratorium UE na import genetycznie zmodyfikowanej żywności i upraw.
W odniesieniu do rzekomego moratorium na zatwierdzenie organizmów genetycznie zmodyfikowanych, panel ustalił, że Wspólnota Europejska faktycznie stosowała moratorium między czerwcem 1999 r. a sierpniem 2003 r.
Z prawnego punku widzenia wspomniane moratorium zostało uznane za niespójne z obowiązkami WE wynikającymi z postanowień załącznika C ust. 1 lit. a porozumienia w sprawie stosowania środków sanitarnych i fitosanitarnych (SPS) (dotyczącego międzynarodowych zharmonizowanych norm bezpieczeństwa żywności), które zobowiązuje strony do niezwłocznego zakończenia testów i procedur zatwierdzania.
Co się tyczy skargi dotyczącej nieuwzględniania przez WE do zatwierdzania konkretnych organizmów genetycznie zmodyfikowanych panel uznał, że Wspólnota nie wypełniła wynikającego z załącznika C ust. 1 lit. a obowiązku niezwłocznego rozpoczęcia i przeprowadzenia ww. procedur w odniesieniu do wielu organizmów genetycznie zmodyfikowanych.
W odpowiedzi na skargę USA panel uznał, że rozpatrywanie 21 z 25 organizmów genetycznie zmodyfikowanych nastąpiło z nieuzasadnionym opóźnieniem.
W przypadku Kanady zauważono brak zgodności z porozumieniem w odniesieniu do wszystkich czterech określonych organizmów genetycznie zmodyfikowanych.
Panel potępił również stosowanie przez sześć państw członkowskich UE (Austrię, Belgię, Francję, Niemcy, Włochy i Luksemburg) zakazu obejmującego niektóre konkretne produkty zawierające organizmy genetycznie zmodyfikowane.
Panel stwierdził, że zakazy nie były wynikiem oceny ryzyka, zgodnie z wymogiem określonym w art. 5.1 porozumienia SPS, i w związku z tym są niezgodne z obowiązkami państw w ramach WTO.
Wnioski dotyczące tego aspektu decyzji są jedynymi, w których panel stwierdził naruszenie istotnych, a nie jedynie proceduralnych postanowień porozumienia SPS.
Panel zauważył również, że zakazy były niespójne z art. 5.7 porozumienia, który zezwala stronom na przyjęcie tymczasowych środków (takich jak zakaz obejmujący produkty) w przypadku braku dostatecznych dowodów pozwalających ocenić bezpieczeństwo danego produktu.
Komitet Naukowy ds. Roślin WE i właściwe władze krajowe przeprowadziły ocenę każdego z wyżej wspomnianych produktów, po której każdy z nich został zatwierdzony jako bezpieczny.
Oceny te zostały uznane za odpowiednie, zgodnie z definicją zawartą w porozumieniu SPS.
Badania, na których opierały się poszczególne kraje wprowadzając zakaz zostały uznane za niewystarczającą ocenę ryzyka, a ponieważ odpowiednie oceny ryzyka były dostępne, ww. kraje nie mogły opierać się na art. 5.7.
Z tego względu panel uznał, że zakazy we wspomnianych krajach były również niezgodne z art. 2.2 i 2.3 porozumienia SPS, które zakazują stronom utrzymywania środków ograniczających bez dostatecznych dowodów naukowych uzasadniających taki zakaz (art. 2.2) i stosowania takich środków w sposób narzucający niewidoczne ograniczenia na handel międzynarodowy (art. 2.3).
Panel zalecił poszczególnym krajom uzgodnienie środków ochronnych i zniesienie zakazu na określone produkty zawierające organizmy genetycznie zmodyfikowane.
Chociaż panel WTO nie wypowiedział się na temat ważności systemu regulacyjnego WE w zakresie organizmów genetycznie zmodyfikowanych, postanowił, że zakazy obejmujące produkty zawierające te organizmy nie opierają się na ocenie ryzyka, zgodnie z postanowieniami porozumienia SPS, są więc niespójne z zasadami WTO.
Z drugiej strony panel potwierdził prawo poszczególnych państw do nakładania zakazu, jeżeli ocena ryzyka uzasadnia takie działania.
Co się tyczy moratorium na zatwierdzenie organizmów genetycznie zmodyfikowanych panel uznał, że stosowane w latach 1999-2003 moratorium było niespójne z porozumieniem SPS i w nieuzasadniony sposób opóźniało proces zatwierdzania.
Panel nie sugerował, że w związku z tym przyszłe moratoria również będą niespójne.
Jeśli zostaną przedstawione dowody naukowe uzasadniające nałożenie ograniczeń, WE będzie miała do tego prawo, o ile decyzje zapadną bez zbędnej zwłoki.
W swojej decyzji panel zinterpretował obowiązki wynikające z porozumienia SPS nie odnosząc się do jakichkolwiek działań z zachowaniem zasady ostrożności i potwierdził, że środki ograniczające wynikające z potrzeby ochrony zdrowia lub środowiska muszą zostać uzasadnione naukowo, nie zaś potrzebą zachowania ostrożności.
24.1.2007
OPINIA MNIEJSZOŚCI
zgodnie z art. 48 ust. 3 Regulaminu
Diamanto Manolakou i Ilda Figueiredo
w imieniu GUE/NGL
Uwzględniając, że według ostatniego badania Eurobarometru, 70% społeczeństwa w UE sprzeciwia się konsumpcji żywności zmodyfikowanej genetycznie oraz że wiele regionów i państw członkowskich określa się mianem „wolnych od GMO”;
uwzględniając, że różne badania wykazują, iż współistnienie upraw transgenicznych z uprawami tradycyjnymi/biologicznymi nie jest możliwe, uważa inżynierię genetyczną za technikę wadliwą i niekontrolowaną, sprzeczną z zasadą zrównoważonego rolnictwa;
uważa, że prawa własności intelektualnej (np. opatentowane uprawy) skupione w rękach kilku międzynarodowych korporacji zwiększają ich potęgę i kontrolę nad niezależnością żywnościową, bezpieczeństwem żywności i rolnikami, prowadząc do zubożenia różnorodności odmian w Europie, obniżenia różnorodności biologicznej, a także do koncentracji i intensyfikacji produkcji oraz pustoszenia obszarów wiejskich;
podkreśla potrzebę stosowania zasady ostrożności i zauważa, że informacje o zagrożeniach związanych z GMO są dostarczane przede wszystkim przez przemysł wykorzystujący organizmy zmodyfikowane genetycznie.
Konieczna jest większa liczba analiz i badań naukowych.
Wzywa państwa członkowskie do podjęcia niezbędnych środków w celu wprowadzenia zakazu stosowania GMO w rolnictwie/żywności oraz do promowania poprzez system zachęt wyznaczania obszarów wolnych od GMO w celu zachowania tradycyjnych produktów i tradycyjnego/biologicznego rolnictwa, a także do zagwarantowania prawa wszystkich producentów tradycyjnych upraw do ich zabezpieczenia przed skażeniem GMO, a wszystkim konsumentom prawa do wyboru produktów żywnościowych wolnych od GMO.
15.9.2006
OPINIA Komisji Handlu Międzynarodowego
dla Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi
w sprawie biotechnologii: perspektywy i wyzwania dla rolnictwa w Europie
( 2006/2059(INI) )
Sprawozdawca komisji opiniodawczej:
Enrique Barón Crespo
WSKAZÓWKI
Komisja Handlu Międzynarodowego zwraca się do Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, właściwej dla tej sprawy, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących sugestii:
1. uważa, że organizmy modyfikowane genetycznie mogą stanowić kluczowy element wielofunkcyjnego rolnictwa europejskiego;
2. zwraca uwagę, że globalny rynek organizmów modyfikowanych genetycznie nadal rozwija się i jest zdania, że rynek ten winien być ważnym obszarem rozwoju dla Europy;
3. jest zdania, że w perspektywie długoterminowej konkurencyjność rolnictwa europejskiego na arenie międzynarodowej jest w dużym stopniu uzależniona od rozwoju przemysłu biotechnologicznego oraz od wpływu osiągnięć tego przemysłu na gospodarkę;
4. jest przekonany, że organizmy modyfikowane genetycznie mogą przyczynić się do rozwiązania wielu podstawowych wyzwań i problemów, z jakimi borykamy się w dzisiejszych czasach, jak m.in. zaopatrzenie w żywność i energię elektryczną; handel takimi produktami stanowi więc ważne narzędzie umożliwiające krajom i ludziom na całym świecie czerpać korzyści z oferowanego przez nie potencjału; dotyczy to szczególnie krajów ubogich, dla których uprawy modyfikowane genetycznie mogą być ważnym narzędziem rozwoju;
5. wyraża ubolewanie, że wskutek restrykcyjnej polityki oraz podejścia prawnego Komisji oraz niektórych państw członkowskich powstało zagrożenie, że europejski sektor biotechnologiczny pozostanie w tyle;
6. podkreśla, że Komisja oraz państwa członkowskie nie powinny przyjmować lub stosować mniej surowych reguł w odniesieniu do importowanych produktów biotechnologicznych, niż reguły, jakim podlegają podobne produkty wytwarzane na terenie UE;
7. zauważa szybkie i nadal rosnące tempo rozwoju biotechnologii w ogóle - a zwłaszcza upraw modyfikowanych genetycznie - w rolnictwie na całym świecie, a szczególnie w krajach będących ważnymi partnerami handlowymi UE w zakresie handlu produktami rolniczymi; stwierdza, że w 2005 r. około dziewięciu milionów rolników w Brazylii, w Indiach, w Chinach, w Republice Południowej Afryki, w Kanadzie, w Stanach Zjednoczonych i w rosnącej liczbie krajów rozwiniętych i rozwijających się stosowało produkty zmodyfikowane genetycznie do uprawy prawie 90 milionów hektarów ziemi, co stanowi odpowiednik powierzchni ziem uprawnych w Unii Europejskiej;
8. jest przekonany, że na podstawie istniejących przepisów prawnych obejmujących pozwolenia na wykorzystywanie biotechnologii w rolnictwie w Europie i w krajach trzecich oraz jej zastosowania, w przyszłości wymagana będzie wzmożona wymiana informacji oraz współpraca celem zagwarantowania swobodnego handlu odbywającego się bez uszczerbku dla środowiska oraz bezpieczeństwa publicznego;
9. uznaje, że protokół kartageński o bezpieczeństwie biologicznym do Konwencji o różnorodności biologicznej ONZ, który opiera się na zasadzie ostrożności, stanowi ważne forum do poruszania kwestii konsekwencji transgranicznego transportu organizmów modyfikowanych genetycznie; które stanowią jedynie jedno z zastosowań biotechnologii; jest jednakże zdania, że że zasada ostrożności nie może być wykorzystywana do blokowania wszelkich innowacji naukowych, w tym innowacji w dziedzinie inżynierii genetycznej; uważa, że reguły handlu organizmami modyfikowanymi genetycznie winny zostać ustalone w ramach WTO; ponadto, tak ustalone reguły winny następnie być przestrzegane przez państwa członkowskie WTO;
10. wzywa Komisję oraz państwa członkowskie, aby dostosowywały prawodawstwo wspólnotowe i krajowe do reguł i zobowiązań WTO;
11. podkreśla, że biotechnologia, a zwłaszcza organizmy modyfikowane genetycznie mają coraz większe znaczenie w międzynarodowych debatach handlowych; w świetle praktyk Organu Rozstrzygania Sporów WTO debaty te oceniane są wyłącznie pod względem ich zgodności z odnośnymi regułami WTO, które w kwestiach odnoszących się do handlu dominują nad wszelkimi innymi instrumentami prawa międzynarodowego;
12. zwraca uwagę na wstępne orzeczenie WTO w sprawie procesu zatwierdzania organizmów modyfikowanych genetycznie w UE;
13. uważa za ważne, aby Komisja oraz państwa członkowskie w sposób właściwy odniosły się do ostatecznego orzeczenia WTO oraz zawartych w nim konkluzji;
14. jest zdania, że w świetle sprawozdania okresowego zespołu specjalistów WTO oraz niedawnego sprawozdania Komisji na temat wdrażania krajowych środków odnoszących się do współistnienia upraw modyfikowanych genetycznie oraz upraw tradycyjnych i ekologicznych, całkowity zakaz upraw modyfikowanych genetycznie nie jest rozwiązaniem wykonalnym; jest zdania, że wspólnie uzgodnione procesy zatwierdzania oraz/lub systemy wzajemnego uznawania mogą ułatwić międzynarodową wymianę towarów otrzymywanych dzięki biotechnologii pod warunkiem, że tego rodzaju systemy gwarantują wymagany wysoki poziom ochrony środowiska i konsumenta oraz nie przynoszą uszczerbku konkretnym wymogom dotyczącym etykietowania lub odtwarzania historii produktu przewidzianym w prawodawstwie wspólnotowym;
15. jest zdania, że Unia Europejska powinna zorganizować współistnienie rolnictwa tradycyjnego, rolnictwa ekologicznego oraz rolnictwa wykorzystującego organizmy modyfikowane genetycznie; jest zdania, że potrzebne są jasne i przejrzyste reguły współistnienia oparte na solidnych podstawach naukowych; podkreśla, że w celu uniknięcia dalszych postępowań rozjemczych przeciw Wspólnocie prowadzonych w ramach WTO, reguły współistnienia nie mogą prowadzić do faktycznego moratorium w odniesieniu do upraw modyfikowanych genetycznie;
16. podkreśla potrzebę wspólnych reguł etykietowania i lepszego informowania konsumenta w zgodzie z regułami WTO;
17. jest zdania, że dzięki promowaniu zastosowania produktów rolniczych do celów niespożywczych (np. jako surowców w przemyśle farmaceutycznym i innych gałęziach przemysłu) biotechnologia oferuje rolnikom dodatkowe możliwości oraz pomaga europejskiemu sektorowi rolniczemu w wywiązaniu się ze zobowiązań w stosunku do WTO;
18. wyraża ubolewanie w związku z faktem, że Europa pozostaje w tyle pod względem rozwoju upraw modyfikowanych genetycznie; wzywa zatem do potraktowania w bardziej priorytetowy sposób wspierania odpowiednich badań naukowych i demokratycznej kontroli zasobów genetycznych; domaga się od państw członkowskich szybkiej transpozycji wszystkich dyrektyw europejskich odnoszących się do tej dziedziny;
19. jest zdania, że stosowanie nasion transgenicznych pozwoliło na ograniczenie zastosowania pestycydów i herbicydów w wielu częściach świata, co leży w interesie ochrony środowiska i różnorodności biologicznej; w związku z tym zachęca Komisję do odgrywania aktywnej roli w debatach międzynarodowych w sprawie postępowania w sprawie praktycznych zastosowań biotechnologii w rolnictwie oraz produkcji żywności oraz do inicjowania takich debat w miarę potrzeby, wraz z działaniami przeciwko biopiractwu w krajach rozwijających się;
20. z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie UE w ambitną politykę europejską w dziedzinie badań naukowych dotyczących nasion, czy też bardziej ogólnie, biotechnologii w rolnictwie, których wyniki będą miały podstawowe znaczenie nie tylko w kwestii redukcji zanieczyszczenia powodowanego przez rolnictwo, ale również w kwestii ciągle rosnącego światowego zapotrzebowania na żywność; uważa to zaangażowanie za warunek wstępny do osiągnięcia przez UE celu zajęcia czołowej pozycji na świecie w dziedzinie bioekonomii na tym konkretnym obszarze jej zastosowania;
21. jest zdania, że konieczne jest dokonanie ekstensywnej oceny wpływu biotechnologii na ekonomię wytwarzania produktów rolnych oraz ich sprzedaży, łącznie z jej potencjalnym wpływem na wytwarzanie produktów rolnych uprawianych metodami tradycyjnymi oraz potencjalnego wpływu biotechnologii na ekonomię obecnej i przyszłej produkcji artykułów niespożywczych, takich jak biomasa, biopaliwa, opakowania biodegradowalne, leki, itp.; wspiera ambitną politykę europejską w dziedzinie badań naukowych dotyczących biopaliw czy - bardziej ogólnie - wykorzystania biomasy, które to badania mają podstawowe znaczenie w kontekście obecnej sytuacji energetycznej, umożliwiając UE rozwój eksportu oraz ograniczenie importu, a co za tym idzie, poprawę równowagi handlowej w UE;
22. jest świadom obecnego, a także potencjalnego wpływu biotechnologii na konkurencyjność w dziedzinie hodowli roślin, uprawy roli i produkcji żywności, zwłaszcza w świetle różnego tempa wprowadzania tej technologii w Europie w porównaniu do jej głównych konkurentów na międzynarodowych rynkach rolniczych oraz wzywa Komisję do zwrócenia szczególnej uwagi na ten wpływ w odnośnych analizach, jakie zostaną przeprowadzone w niedługim czasie oraz do informowania Parlamentu Europejskiego o wszystkich szczegółach związanych z tą sprawą, jak również do wysunięcia w odpowiednim czasie konkretnych propozycji legislacyjnych, jeżeli takie okażą się konieczne;
23. wyraża przekonanie, że selekcja z wykorzystaniem markerów, która pozwala na doskonalenie upraw metodą „inteligentnej hodowli”, czyli krzyżowania roślin z podobnych rodzin zamiast dokonywania w nich modyfikacji genetycznych poprzez integrowanie obcych genów, musi w znacznym stopniu przyczynić się do rozwoju energochłonnej, a tym samym przyjaznej dla środowiska biomasy;
24. domaga się, aby Komisja rozważyła wprowadzenie systemu oceny określającego - w oparciu o podstawy naukowe - korzyści wynikające z zastosowania biotechnologii, jak również zagrożenia dla zdrowia ludzkiego i zdrowia zwierząt, a także wpływ ich zastosowania na środowisko;
25. potwierdza prawo konsumenta do informacji oraz dokonywania wyboru pomiędzy produktami wytworzonymi metodami tradycyjnymi oraz produktami transgenicznymi, co wiąże się z zaprzestaniem bojkotowania produktów ulepszonych genetycznie;
26. podkreśla znaczenie biotechnologii dla przyszłości zrównoważonego rolnictwa, na przykład pod względem rozwoju bioenergii, opracowywania substytutów produktów ropopochodnych, takich jak tworzywa sztuczne oraz nowych, zrównoważonych metod uprawy zboża; podkreśla w związku z tym, że konieczne jest przeniesienie większej liczby funduszy przeznaczonych na rolnictwo ze wspólnej polityki rolnej do sektora biotechnologii, łącznie z funduszami na kształcenie rolników w zakresie możliwości oferowanych przez biotechnologię w ramach zrównoważonego rolnictwa;
PROCEDURA
Tytuł
biotechnologii: perspektywy i wyzwania dla rolnictwa w Europie
Numer procedury
2006/2059(INI)
Komisja przedmiotowo właściwa
AGRI
Komisja wyznaczona do wydania opinii Data ogłoszenia na posiedzeniu
INTA 16.3.2006
Ściślejsza współpraca – data ogłoszenia na posiedzeniu
nie
Sprawozdawca komisji opiniodawczej Data powołania
Enrique Barón Crespo
12.09.2006
Poprzedni sprawozdawca
Jonas Sjöstedt 22.2.2006
Rozpatrzenie w komisji
3.5.2006
11.7.2006
Data zatwierdzenia wskazówek
12.9.2006
Wynik głosowania końcowego
+:
–:
0:
20
4
Posłowie obecni podczas głosowania końcowego
Jean-Pierre Audy, Daniel Caspary, Giulietto Chiesa, Christofer Fjellner, Béla Glattfelder, Jacky Henin, Alain Lipietz, Caroline Lucas, Erika Mann, Georgios Papastamkos, Godelieve Quisthoudt-Rowohl, Tokia Saïfi, Peter Šťastný, Johan Van Hecke, Daniel Varela Suanzes-Carpegna, Zbigniew Zaleski
Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego
Margrietus van den Berg, Jorgo Chatzimarkakis, Robert Goebbels, Maria Martens, Antolín Sánchez Presedo, Jonas Sjöstedt, Mauro Zani
Zastępcy (art. 178 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego
Filip Kaczmarek
Uwagi (dostępne tylko w jednym języku)
...
14.9.2006
OPINIA Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii
dla Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi
w sprawie biotechnologii: perspektywy i wyzwania dla rolnictwa w Europie
2006/2059(INI)
Sprawozdawca komisji opiniodawczej: María del
Pilar Ayuso González
WSKAZÓWKI
Komisja Przemysłu, Badań Naukowych i Energii zwraca się do Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, właściwej dla tej sprawy, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących sugestii:
1. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że siódmy program ramowy w dziedzinie badań naukowych, rozwoju technologicznego i demonstracji uwzględnia zastosowanie biotechnologii rolnej do celów niespożywczych;
2. jest zdania, że biotechnologia otwiera nowe możliwości zwłaszcza w regionach, gdzie produkcja rolno-spożywcza nie jest ekonomicznie opłacalna;
3. uważa, że badania finansowane z funduszy publicznych powinny w szczególności wspierać działania badawczo-rozwojowe małych firm biotechnologicznych;
4. wspiera projekty badawcze mające na celu poprawę rentowności ekonomicznej rolnictwa oraz nieżywnościowych produktów rolniczych (w tym biopaliw), zrównoważoną produkcję żywności i profilaktykę chorób;
5. wzywa Komisję do wzięcia pod uwagę konsekwencji stosowania biotechnologii dla gospodarki, społeczeństwa i środowiska, tak aby ocena biotechnologicznych praktyk produkcyjnych i produktów mogła być dokonywana na każdym etapie, od badań początkowych do końcowego zastosowania;
6. wzywa państwa członkowskie do zakazu stosowania technologii uważanych za szkodliwe dla zdrowia i środowiska, w tym stosowania genów odporności na antybiotyki u ludzi, które mogą rozprzestrzeniać się w środowisku;
7. stanowczo wspiera ograniczenie stosowania pestycydów, herbicydów i użyźniaczy poprzez zastosowanie biotechnologii szczególnie, gdy celem jest uniknięcie rozprzestrzeniania się chwastów, które rozwinęły odporność na herbicydy;
8. wzywa, by żywność genetycznie zmodyfikowana była poddawana przed jej komercjalizacją obowiązkowym testom, aby stwierdzić jej nieszkodliwość przed wprowadzeniem na rynek;
9. uważa, że biotechnologia oferuje doskonałe możliwości lepszego wykorzystania odpadów organicznych i zasobów energetycznych; wyraża zainteresowanie badaniami nad nowymi gatunkami roślin zdolnymi do przystosowania się do niekorzystnych warunków klimatycznych, takich jak susza czy ekstremalne temperatury;
10. wzywa Komisję do dokonania oceny obecnej sytuacji europejskiego przemysłu biotechnologicznego, tak aby można było rozpocząć debatę na temat jego przyszłości.
PROCEDURA
Tytuł
Biotechnologia: perspektywy i wyzwania dla rolnictwa w Europie
Numer procedury
2006/2059(INI)
Komisja przedmiotowo właściwa
AGRI
Komisja wyznaczona do wydania opinii Data ogłoszenia na posiedzeniu
ITRE 16.3.2006
Ściślejsza współpraca
Sprawozdawca komisji opiniodawczej Data powołania
María del Pilar Ayuso González 20.3.2006
Rozpatrzenie w komisji
3.5.2006
20.6.2006
12.9.2006
Data zatwierdzenia wskazówek
12.9.2006
Wynik głosowania końcowego
+:
–:
0:
38
3
1
Posłowie obecni podczas głosowania końcowego
John Attard-Montalto, Šarūnas Birutis, Jan Březina, Philippe Busquin, Jerzy Buzek, Pilar del Castillo Vera, Giles Chichester, Den Dover, Lena Ek, Nicole Fontaine, Adam Gierek, Norbert Glante, Umberto Guidoni, András Gyürk, Fiona Hall, David Hammerstein Mintz, Rebecca Harms, Erna Hennicot-Schoepges, Ján Hudacký, Romana Jordan Cizelj, Anne Laperrouze, Eluned Morgan, Reino Paasilinna, Aldo Patriciello, Miloslav Ransdorf, Vladimír Remek, Herbert Reul, Mechtild Rothe, Paul Rübig, Andres Tarand, Britta Thomsen, Patrizia Toia, Catherine Trautmann, Claude Turmes, Dominique Vlasto
Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego
María del Pilar Ayuso González, Daniel Caspary, Neena Gill, Cristina Gutiérrez-Cortines, Edit Herczog, Lambert van Nistelrooij, Vittorio Prodi
Zastępcy (art. 178 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego
PROCEDURA
Tytuł
Biotechnologia: perspektywy i wyzwania dla rolnictwa w Europie
Numer procedury
2006/2059(INI)
Komisja przedmiotowo właściwa Data ogłoszenia wydania zgody na posiedzeniu
AGRI 16.3.2006
Komisja(e) wyznaczona(e) do wydania opinii Data ogłoszenia na posiedzeniu
INTA 16.3.2006
ITRE 16.3.2006
ENVI 16.3.2006
Opinia niewydana Data wydania decyzji
ENVI 25.4.2006
Ściślejsza współpraca Data ogłoszenia na posiedzeniu
Sprawozdawca(y) Data powołania
Kyösti Virrankoski 26.1.2006
Poprzedni sprawozdawca(y)
Rozpatrzenie w komisji
30.5.2006
11.9.2006
21.11.2006
18.12.2006
24.1.2007
Data przyjęcia
24.1.2007
Wynik głosowania końcowego
za:
przeciw:
wstrzymujących się:
22
15
6
Posłowie obecni podczas głosowania końcowego
Peter Baco, Katerina Batzeli, Thijs Berman, Niels Busk, Luis Manuel Capoulas Santos, Giuseppe Castiglione, Dumitru Gheorghe Mircea Coşea, Joseph Daul, Albert Deß, Carmen Fraga Estévez, Duarte Freitas, Lutz Goepel, Bogdan Golik, Friedrich-Wilhelm Graefe zu Baringdorf, Elisabeth Jeggle, Heinz Kindermann, Albert Jan Maat, Diamanto Manolakou, Mairead McGuinness, Rosa Miguélez Ramos, Neil Parish, Radu Podgorean, María Isabel Salinas García, Agnes Schierhuber, Willem Schuth, Czesław Adam Siekierski, Brian Simpson, Csaba Sándor Tabajdi, Marc Tarabella, Witold Tomczak, Kyösti Virrankoski, Janusz Wojciechowski, Andrzej Tomasz Zapałowski
Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego
Pilar Ayuso, Bernadette Bourzai, Gábor Harangozó, Hynek Fajmon, Ilda Figueiredo, Zdzisław Zbigniew Podkański, Struan Stevenson, Armando Veneto
Zastępca(y) (art. 178 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego
Jorgo Chatzimarkakis, Wiesław Stefan Kuc
Data złożenia
8.2.2006
Uwagi (dane dostępne tylko w jednym języku)
...
