P6_TA(2005)0175
Organizacja czasu pracy ***I
A6-0105/2005
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2003/88/WE dotyczącą niektórych aspektów organizacji czasu pracy (COM(2004)0607 – C6-0122/2004 – 2004/0209(COD))
(Procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski
, –
uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2004)0607) Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
,
–
uwzględniając art. 251 ust. 2 oraz art. 137 drugi akapit Traktatu WE, zgodnie z którymi projekt został przedstawiony przez Komisję ( C6-0122/2004 ),
–
uwzględniając art. 51 Regulaminu,
–
uwzględniając sprawozdanie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych oraz opinie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii oraz Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia ( A6-0105/2005 ),
1.
zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2.
zwraca się do Komisji o ponowne przedłożenie mu sprawy, jeżeli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3.
zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
P6_TC1-COD(2004)0209
Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 11 maja 2005 r. w celu przyjęcia dyrektywy
2005/.../WE Parlamentu Europejskiego i Rady
zmieniającej dyrektywę 2003/88/WE dotyczącą niektórych aspektów organizacji czasu pracy
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 137 ust. 2,
uwzględniając wniosek
Komisji
,
uwzględniając wnioski końcowe Rady Lizbońskiej z dnia 23 i 24 marca 2000 roku,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Dz.U. C
[…]
, z
[…]
, str.
[…]
.
,
uwzględniając opinię Komitetu Regionów Dz.U. C
[…]
, z
[…]
, str.
[…]
.
,
stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 251 Traktatu
Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia 11 Maja 2005.
,
a także mając na uwadze, (1)
Artykuł 137 Traktatu przewiduje, iż Wspólnota wspiera i uzupełnia działania Państw Członkowskich w dziedzinach polepszania środowiska pracy w celu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników.
Dyrektywy przyjęte na podstawie wymienionego artykułu muszą unikać nakładania administracyjnych, finansowych i prawnych ograniczeń, które utrudniałyby tworzenie i rozwój małych i średnich przedsiębiorstw.
(2)
Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu pracy Dz.U. L 299 z 18.11.2003, str. 9.
ustanawia minimalne
wymagania w odniesieniu
do organizacji czasu pracy, w związku z okresami dobowego
i tygodniowego odpoczynku
, przerw, maksymalnego tygodniowego wymiaru czasu pracy, corocznego urlopu wypoczynkowego oraz aspektów pracy w porze nocnej, pracy w systemie zmianowym oraz harmonogramów pracy.
(3)
Art. 19 i art. 22 ust. 1 dyrektywy 2003/88/WE zawierają klauzulę dotyczącą przeglądu przed 23 listopada 2003 r.
(4)
Po dziesięciu latach od przyjęcia
dyrektywy Rady 93/104/WE z dnia 23 listopada 1993 roku dotyczącej niektórych aspektów organizacji czasu pracy
Dz.U. L 307 z 13.12.1993, str. 18.
Dyrektywa uchylona dyrektywą 2003/88/WE.
, pierwotnej dyrektywy dotyczącej organizacji czasu pracy, koniecznym okazuje się wprowadzenie zmian do legislacji wspólnotowej w celu w celu lepszego
uwzględnienia nowych realiów i potrzeb
pracodawców i pracowników,
w celu osiągnięcia celów Strategii Lizbońskiej oraz uwzględnienia orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich
.
(5)
Pogodzenie pracy oraz życia rodzinnego jest podstawowym elementem umożliwiającym osiągnięcie celów Unii wyznaczonych w Strategii Lizbońskiej,
w szczególności wzrostu poziomu zatrudnienia kobiet
.
Pozwala ono nie tylko na stworzenie bardziej zadawalającej atmosfery w pracy, lecz również umożliwia lepsze dostosowanie do potrzeb pracowników, w szczególności tych, którzy wypełniają obowiązki rodzinne.
Liczne zmiany wprowadzone do dyrektywy 2003/88/WE,
mają na celu umożliwienie lepszego pogodzenia
pracy i życia rodzinnego.
(6)
W tym kontekście, Państwa Członkowskie powinny zachęcać partnerów społecznych do zawierania, na odpowiednim poziomie, umów ustanawiających zasady mające na celu lepsze pogodzenie życia zawodowego i życia rodzinnego.
(7)
Istnieje potrzeba
wzmocnienia ochrony
zdrowia i bezpieczeństwa pracowników
pomimo wyzwań związanych z nowymi formami
organizacji czasu pracy,
wprowadzenia modeli czasu pracy dających możliwość ustawicznego szkolenia pracowników oraz znalezienia nowej równowagi między pogodzeniem pracy z życiem rodzinnym z jednej strony, a bardziej elastyczną organizacją czasu pracy z drugiej.
(8)
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich cechą charakterystyczną pojęcia "czasu pracy" jest wymóg obecności w miejscu określonym przez pracodawcę i dyspozycyjność wobec pracodawcy, w celu natychmiastowego, w razie konieczności, świadczenia usług.
(9)
Należy również dokonać przeglądu przepisów dotyczących okresu rozliczeniowego w celu
stworzenia możliwości wprowadzania nowych modeli czasu pracy, uwzględniających systemy kształcenia ustawicznego i
uproszczenia istniejącego systemu i lepszego dostosowania do potrzeb przedsiębiorstw,
przede wszystkim małych i średnich a zwłaszcza w zakresie większej ich elastyczności
oraz potrzeb
pracowników.
(10)
Doświadczenie nabyte podczas stosowania art. 22 ust. 1
dyrektywy 2003/88/WE
wskazuje, iż ostateczna indywidualna decyzja o niestosowaniu przepisów art. 6 dyrektywy
stanowi
problem
i prowadziła do nadużyć
w odniesieniu do ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników,
i swobody wyboru pracownika
.
Dlatego też przepis art. 22 ust. 1 dający możliwość niestosowania tego wyjątku nie powinien dłużej być stosowany.
(11)
Zgodnie z art. 138 ust. 2 Traktatu, Komisja skonsultowała się z partnerami społecznymi na poziomie Wspólnoty w sprawie możliwego kierunku działania Wspólnoty w tej kwestii.
(12)
Po wymienionej konsultacji, Komisja stwierdziła, iż działanie Wspólnoty jest pożądane i ponownie skonsultowała się z partnerami społecznymi na poziomie Wspólnoty w sprawie treści proponowanego wniosku, zgodnie z art. 138 ust. 3 Traktatu.
(13)
Na końcu drugiego etapu konsultacji, partnerzy społeczni nie poinformowali Komisji o woli rozpoczęcia procesu, którego wynikiem byłoby zawarcie umowy, jak przewidziano w art. 138 ust. 4 Traktatu.
(14)
Mając na uwadze, iż cele proponowanego działania, które polegają na wprowadzeniu zmian do legislacji wspólnotowej dotyczącej organizacji czasu pracy, nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez Państwa Członkowskie i mogą zatem być lepiej osiągnięte na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może podjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości ustanowioną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności wymienioną w powyższym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza środki, które są konieczne do osiągnięcia tych celów.
(15)
Niniejsza dyrektywa uwzględnia prawa podstawowe i przestrzega zasad uznanych w Karcie Podstawowych Praw Unii Europejskiej.
W szczególności, niniejsza dyrektywa ma na celu zapewnienie pełnego poszanowania prawa do należytych i sprawiedliwych warunków pracy (art. 31 Karty Podstawowych Praw Unii Europejskiej)
w szczególności ustępu 2 tego artykułu, w którym stwierdza się, że każdy pracownik ma prawo do ograniczenia maksymalnej liczby godzin pracy, do codziennych i cotygodniowych przerw w pracy, jak również do corocznego płatnego urlopu oraz prawo do godzenia życia rodzinnego i zawodowego (art. 33 Karty).
(16)
Zgodnie z zasadą pomocniczości i proporcjonalności, określonymi w art. 5 Traktatu, cele proponowanego powyżej działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez Państwa Członkowskie w zakresie wprowadzenia zmian do obowiązującego aktu prawa wspólnotowego.
PRZYMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
W dyrektywie 2003/88/WE wprowadza się następujące zmiany:
1.
W art. 2, dodaje się ust. 1 a i 1 b:
1 a. "czas dyżurowania": okres, podczas którego pracownik
nie może swobodnie dysponować swoim czasem i
ma obowiązek pozostawać w miejscu pracy
lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę w celu podjęcia swojej zwyczajowej pracy i/lub niektórych działań i zadań związanych z obowiązkami, zgodnie z prawem krajowym i/lub praktyką przyjętą w danym Państwie Członkowskim.
1 b. "nieaktywna
część
czasu dyżurowania": okres, podczas którego pracownik
pełni
dyżur w rozumieniu ust. 1 a, ale
nie wykonuje swojej zwyczajowej pracy lub żadnych działań i zadań związanych z obowiązkami, zgodnie z prawem krajowym i/lub praktyką przyjętą w danym Państwie Członkowskim.
2.
Dodaje się art. 2 a:
Artykuł 2 a
Czas dyżurowania
Cały
okres czasu dyżurowania
, w tym jego część nieaktywna, powinien być
uważany za czas
pracy
.
Jednakże, w drodze układów zbiorowych lub innych umów między dwoma partnerami społecznymi, bądź za pomocą przepisów ustawowych lub wykonawczych, nieaktywny okresu czasu dyżurowania może zostać obliczony w sposób odmienny tak, aby nie przekroczyć maksymalnego tygodniowego czasu pracy ustalonego w art. 6, pod warunkiem zgodności z ogólnymi zasadami dotyczącymi ochrony bezpieczeństwa i zdrowia pracowników.
3.
Dodaje się artykuł 2b w brzmieniu
:
Artykuł 2b
Obliczanie czasu pracy
W przypadku pracowników zatrudnionych na podstawie więcej niż jednej umowy o pracę oraz dla celów wykonania niniejszej dyrektywy, czas pracy takiego pracownika odpowiada sumie okresów czasu pracy przepracowanych w ramach każdej z tych umów.
4.
Dodaje się ustęp 1a do artykułu 13 w następującym brzmieniu:
Państwa Członkowskie przyjmują niezbędne środki w postaci przepisów ustawodawczych, wykonawczych lub innych stosownych przepisów, w celu zachęcenia pracodawców do wprowadzenia organizacji pracy zgodnie z określonym harmonogramem z uwzględnieniem potrzeb pracowników w zakresie pogodzenia pracy z życiem rodzinnym.
Państwa Członkowskie podejmują w szczególności środki niezbędne do zapewnienia, by:
-
pracodawcy informowali pracowników z odpowiednim wyprzedzeniem o jakichkolwiek zmianach w harmonogramie pracy, a także, by
-
pracownicy mieli prawo żądać zmiany harmonogramu i godzin pracy, zaś pracodawcy byli zobowiązani do sprawiedliwego rozpatrywania tych wniosków, uwzględniając potrzeby w zakresie elastyczności pracodawców i pracowników.
Pracodawcy mogą odrzucić tego typu żądanie jedynie w przypadku, gdy wynikające z niego straty organizacyjne dla pracodawcy są nieproporcjonalnie duże w porównaniu do korzyści pracownika.
5.
Art. 16 lit.
b)
otrzymuje brzmienie:
b)
w celu stosowania art. 6 (maksymalny tygodniowy wymiar czasu pracy), okres rozliczeniowy nieprzekraczający czterech
miesięcy.
Okres
rozliczeniowy nie może być dłuższy od czasu trwania umowy o pracę.
Okresy corocznego płatnego urlopu, przyznawane zgodnie z art. 7 oraz okresy zwolnień lekarskich nie są włączone do lub nie wpływają na obliczanie średniej;
6
.
Art. 17 otrzymuje brzmienie:
a)
Zdanie wprowadzające w ust. 1 zastępuje się następującym tekstem:
1.
Z należytym poszanowaniem zasad ogólnych ochrony bezpieczeństwa i zdrowia pracowników, Państwa Członkowskie mogą stosować odstępstwa od art. 3 - 6, art. 8 oraz art. 16 lit. a) i c), jeżeli ze względu na szczególną charakterystykę danych działań, wymiar czasu pracy nie jest obliczony i/lub określony z góry, lub może być określony przez samych pracowników w przypadku:
b)
W ust. 1 lit. a) otrzymuje brzmienie:
a)
dyrektorów generalnych (lub osób na porównywalnym stanowisku), bezpośrednio podlegających im kierowników wyższego szczebla oraz osób, które są bezpośrednio powoływane przez zarząd,
c)
ust. 2, wyrazy "pod warunkiem, że zainteresowanym pracownikom zapewniono równoważne okresy wyrównawczego odpoczynku" zastępuje się wyrazami "pod warunkiem, że zainteresowanym pracownikom zapewniono, w rozsądnym terminie, równoważne okresy wyrównawczego odpoczynku
następujące po okresie wykonywania pracy, zgodnie z obowiązującym prawem, układami zbiorowymi lub innymi umowami między partnerami społecznymi
".
d)
w ust. 3, we wprowadzającym zdaniu, wyrazy "od art. 3, 4, 5, 8 oraz art. 16" zastępuje się wyrazami "od art. 3, 4, 5, 8 oraz art. 16 lit. a) i c)".
e)
w ust. 5 wprowadza się następujące zmiany:
i)
pierwszy akapit otrzymuje
następujące
brzmienie:
Zgodnie z ust. 2 niniejszego artykułu można stosować odstępstwa od art. 6 w przypadku lekarzy stażystów, zgodnie z przepisami określonymi w akapitach od drugiego do
szóstego
niniejszego ustępu.
ii)
skreśla się ostatni akapit.
7.
W art. 18 akapit trzeci, wyrazy "pod warunkiem, że zainteresowanym pracownikom zapewniono równoważne okresy wyrównawczego odpoczynku" zastępuje się wyrazami "pod warunkiem, że zainteresowanym pracownikom zapewniono, równoważne okresy wyrównawczego odpoczynku
następujące po okresie wykonywania pracy, zgodnie z obowiązującym prawem, układami zbiorowymi lub innymi umowami między partnerami społecznymi".
8
.
Artykuł 19 otrzymuje następujące brzmienie:
Prawo wyboru odstępstwa od art. 16 może zostać wykorzystane do przedłużenia okresu rozliczeniowego maksymalnie do 12 miesięcy, z przyczyn obiektywnych lub technicznych, lub związanych z organizacją pracy z zastrzeżeniem zgodności z zasadami ogólnymi odnoszącymi się do ochrony bezpieczeństwa i zdrowia pracowników:
a)
w przypadkach, gdy pracownicy są objęci układami zbiorowymi lub umowami zawieranymi między partnerami społecznymi, zgodnie z art. 18; bądź
b)
w drodze przepisów ustawodawczych lub wykonawczych, w przypadku gdy pracownicy nie są objęci układami zbiorowymi lub innymi umowami zawieranymi między partnerami społecznymi, pod warunkiem, że dane Państwa Członkowskie podejmą środki niezbędne do zapewnienia, by:
-
pracodawca informował i konsultował z pracownikami i/lub ich przedstawicielami decyzje dotyczące wprowadzenia proponowanych harmonogramów pracy i ich możliwych zmian;
-
pracodawca podjął środki niezbędne do zapobieżenia i/lub zaradzenia jakimkolwiek zagrożeniom dla zdrowia i bezpieczeństwa, które mogą wiązać się z zaproponowanym harmonogramem pracy.
9.
Skreśla się art. 20 ust. 2.
10.
Artykuł 22 otrzymuje
następujące
brzmienie:
a)
Ustęp
1
otrzymuje brzmienie: 1.
Państwa Członkowskie mają prawo wyboru niestosowania art. 6, przy poszanowaniu zasad ogólnych ochrony bezpieczeństwa i zdrowia pracowników.
Jednakże wprowadzenie w życie wymienionego prawa wyboru musi być wyraźnie przewidziane przez układ zbiorowy lub umowę zawartą między parterami społecznymi na poziomie krajowym lub regionalnym lub zgodnie z ustawodawstwem i/lub praktykami krajowymi, na mocy układów zbiorowych lub umów zawartych między partnerami społecznymi na odpowiednim poziomie.
Wprowadzenie w życie wymienionego prawa wyboru jest również możliwe na mocy umowy między pracodawcą i pracownikiem, w przypadku gdy nie obowiązuje żaden układ zbiorowy oraz gdy w zainteresowanym przedsiębiorstwie lub zakładzie nie istnieje reprezentacja pracowników uprawniona do zawierania układu zbiorowego lub umowy między partnerami społecznymi w wymienionej dziedzinie, w ramach ustawodawstwa i/lub praktyk krajowych.
b)
Dodaje się ust. 1 a
w następującym brzmieniu
:
1a
.
W każdym przypadku, Państwa Członkowskie korzystające z prawa wyboru przewidzianego w ust. 1 muszą podjąć środki konieczne do zapewnienia, iż:
a)
żaden pracodawca nie żąda od pracownika wykonywania pracy dłużej niż przez czterdzieści osiem godzin podczas okresu siedmiu dni, obliczonego jako średnia okresu rozliczeniowego określonego w art. 16b, chyba że
z uwagi na ilość zamówień
otrzymał on pisemną zgodę pracownika na wykonywanie takiej pracy.
Ważność takiej zgody nie może przekraczać
sześciu miesięcy
, z możliwością odnowienia.
Zgoda wyrażona w momencie podpisywania indywidualnej umowy o pracę lub podczas okresu próbnego jest nieważna;
b)
żaden pracownik nie może ponosić szkody z powodu niewyrażenia zgody na wykonywanie takiej pracy;
c)
żaden pracownik nie może wykonywać pracy dłużej niż przez sześćdziesiąt pięć godzin w jakimkolwiek tygodniu, chyba że układ zbiorowy lub umowa zawarta między partnerami społecznymi stanowią inaczej;
d)
pracodawca przechowuje uaktualnioną dokumentację odnoszącą się do wszystkich pracowników, którzy wykonują taką pracę oraz dotyczącą liczby godzin rzeczywiście przepracowanych;
e)
dokumentacja jest udostępniana właściwym władzom, które mogą zakazać lub ograniczyć, ze względów bezpieczeństwa i/lub zdrowia pracowników, możliwość przekroczenia maksymalnego tygodniowego wymiaru czasu pracy;
f)
pracodawca, na żądanie właściwych władz, dostarcza im informacji w sprawie wyrażonej przez pracowników zgody na wykonywanie pracy przekraczającej czterdzieści osiem godzin podczas okresu siedmiu dni obliczonego jako średnia okresu rozliczeniowego określonego w art. 16 lit. b), jak również informacji na temat godzin rzeczywiście przepracowanych przez tych pracowników.
c)
dodaje się ustęp 3a w brzmieniu:
3a.
Niniejszy artykuł traci moc 36 miesięcy po wejściu w życie dyrektywy 2005/.../WE.
11.
Art. 24 ust. 3 otrzymuje następujące brzmienie:
3.
Co pięć lat, poczynając od 23 listopada 1996 r.
Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu sprawozdanie w sprawie wprowadzenia w życie przepisów niniejszej dyrektywy, wraz z, w odpowiednim przypadku, właściwymi propozycjami dotyczącymi ewentualnych poprawek, w celu uwzględnienia zmian odnośnie zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy oraz pogodzenia życia rodzinnego z życiem zawodowym.
Artykuł 2
Państwa Członkowskie określają system sankcji stosowanych w razie naruszeń przepisów krajowych, przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia stosowania sankcji.
Sankcje takie muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Państwa Członkowskie powiadomią Komisję o tych przepisach najpóźniej w dniu wskazanym w art. 3 oraz powiadomią niezwłocznie o wszelkich dalszych zmianach.
Czuwają one w szczególności nad zapewnieniem pracownikom i/lub ich przedstawicielom odpowiednich procedur w celu wykonania wymogów przewidzianych w niniejszej dyrektywie.
Artykuł 3
Państwa Członkowskie do dnia ... przyjmują przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy lub najpóźniej do wskazanej daty upewnią się, iż partnerzy społeczni wprowadzili w życie niezbędne przepisy w drodze umowy.
Państwa Członkowskie muszą przyjąć wszystkie niezbędne przepisy umożliwiające im zagwarantowanie, w każdej chwili, praw nałożonych niniejszą dyrektywą.
Państwa Członkowskie niezwłocznie przekażą Komisji teksty wymienionych przepisów i tabelę korelacji pomiędzy wymienionymi przepisami i niniejszą dyrektywą.
Przepisy przyjęte przez Państwa Członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez Państwa Członkowskie.
Państwa Członkowskie zapewniają, by wszelkie umowy, które zostały zawarte przez pracowników zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 22 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2003/88/WE i są nadal ważne w dniu, o którym mowa w pierwszym ustępie niniejszego artykułu, zachowały swoją ważność przez okres nie dłuższy niż jeden rok od tej daty.
Artykuł 4
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie
[…]
dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 5
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
Po opublikowaniu tekst niniejszej dyrektywy zostanie przesłany rządom i parlamentom krajów kandydujących.
Sporządzono
w
W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady
Przewodniczący Przewodniczący
