9.2.2011 B7-0117/2011 PROJEKT REZOLUCJI zamykającej debatę na temat oświadczeń Rady i Komisji
zgodnie z art. 110 ust. 2 Regulaminu
w sprawie podwyżek cen żywności
Mairead McGuinness
,
Albert Deß
,
Gay Mitchell
,
Jean-Paul Gauzès
,
Michel Dantin
,
Béla Glattfelder
,
Elisabeth Jeggle
,
Peter Jahr
,
Filip Kaczmarek
,
Sandra Kalniete
,
Jarosław Kalinowski
,
Giovanni La Via
,
Astrid Lulling
,
Véronique Mathieu
,
Mariya Nedelcheva
,
Rareş-Lucian Niculescu
,
Georgios Papastamkos
,
Maria do Céu Patrão Neves
,
Czesław Adam Siekierski
,
Michèle Striffler
,
Artur Zasada
,
Sławomir Witold Nitras
w imieniu grupy politycznej PPE
PE459.649v01-00 B7‑0117/2011 Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie podwyżek cen żywności
Parlament Europejski ,
– uwzględniając art. 33 Traktatu WE,
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 18 stycznia 2011 r. w sprawie uznania rolnictwa za sektor strategiczny w kontekście bezpieczeństwa żywnościowego,
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 7 września 2010 r. w sprawie „Sprawiedliwego wynagrodzenia dla rolników: Poprawa funkcjonowania łańcucha dostaw żywności w Europie”,
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 8 lipca 2010 r. w sprawie przyszłości wspólnej polityki rolnej po 2013 r.,
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 5 maja 2010 r. w sprawie rolnictwa UE i zmian klimatu,
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie cen żywności w Europie,
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 stycznia 2009 r. w sprawie wspólnej polityki rolnej i światowego bezpieczeństwa żywnościowego,
– uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego instrument umożliwiający szybkie reagowanie na gwałtowny wzrost cen żywności w krajach rozwijających się ( COM(2008)0450 ),
– uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów zatytułowany „Reakcja na kwestię wzrostu cen żywności – wskazówki dotyczące działania na szczeblu UE” ( COM(2008)0321 ),
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 października 2007 r. w sprawie podwyżki cen paszy i żywności, a także rezolucję z dnia 22 maja 2008 r. w sprawie podwyżek cen żywności w Unii Europejskiej i w krajach rozwijających się,
– uwzględniając deklarację z Maputo w sprawie rolnictwa i bezpieczeństwa żywnościowego podpisaną w 2003 r., w której rządy afrykańskie zobowiązały się do przeznaczania minimalnie 10% swoich budżetów rocznych na rolnictwo,
– uwzględniając art. 110 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że przez siedem kolejnych miesięcy w latach 2010 i 2011 ceny żywności wzrastały, osiągając najwyższy poziom od roku 1990, kiedy to FAO zaczęła je mierzyć,
B. mając na uwadze, że wzrost cen towarów stał się czynnikiem destabilizującym gospodarkę światową oraz był przyczyną wybuchu zamieszek i niepokoju społecznego w 2008 r. w szeregu krajów rozwijających się, a w ostatnich tygodniach w Algierii, Tunezji i Egipcie,
C. mając na uwadze, że Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) szacuje, że liczba osób niedożywionych na świecie spadła w 2010 r. do 925 mln, w porównaniu z ponad miliardem w 2009 r., natomiast liczba głodujących jest jeszcze wyższa niż przed światowymi kryzysami gospodarczymi,
D. mając na uwadze, że szacowany wzrost populacji światowej z 7 do 9,1 mld osób będzie wymagał według FAO zwiększenia produkcji rolnej o 70% do roku 2050,
E. mając na uwadze, że wyprodukowanie większej ilości przy mniejszym nakładzie to wyzwanie, zwłaszcza w przypadku zrównoważonej produkcji, co wynika z niedoboru zasobów naturalnych,
F. mając na uwadze, że w Unii Europejskiej nadal istnieje problem ubóstwa i głodu; mając na uwadze, że 79 mln osób w UE nadal żyje poniżej progu ubóstwa (60% średniego dochodu państwa, w którym mieszka dana osoba); mając na uwadze, że 16 mln obywateli UE zeszłej zimy otrzymało pomoc żywnościową za pośrednictwem organizacji charytatywnych,
G. mając na uwadze, że światowe zasoby żywności są o wiele mniejsze niż w przeszłości i spadły do rekordowo niskiego poziomu w czasie kryzysu żywnościowego z lat 2007/2008, lecz w ostatnim czasie nieznacznie wzrosły,
H. mając na uwadze, że zapewnienie obywatelom europejskim bezpieczeństwa żywnościowego, dostarczenie konsumentom żywności po rozsądnych cenach, jak również zapewnienie rolnikom odpowiednich dochodów były głównymi celami wspólnej polityki rolnej (WPR) od jej powstania i obecnie pozostają kluczowymi celami UE,
I. mając na uwadze, że wahania cen w rolnictwie mają charakter stały, ponieważ ceny w sposób niewspółmierny reagują na niewielkie zmiany w poziomie produkcji, bardzo często w wyniku spekulacji,
J. mając na uwadze, że na światową produkcję żywności może nieustannie negatywnie wpływać szereg czynników, takich jak szkodniki i choroby, dostępność zasobów naturalnych oraz klęski żywiołowe, co ilustrują w 2010 r. długotrwałe susze i pożary w Rosji oraz rozległe powodzie w Pakistanie,
K. mając na uwadze, że skutkiem zmian klimatu będzie większa częstotliwość występowania klęsk żywiołowych, a w konsekwencji destabilizacja bezpieczeństwa żywnościowego,
L. mając na uwadze, że obserwowane ostatnio wahania cen żywności i towarów stały się przyczyną obaw związanych z funkcjonowaniem europejskiego i światowego łańcucha dostaw żywności,
M. mając na uwadze, że w analizie cen żywności i ich zmian konieczne jest uwzględnienie całego łańcucha dostaw; mając na uwadze, że sektor spożywczy jest rozdrobniony, a łańcuch dostaw, obejmujący wielu pośredników handlowych, wykazuje duży stopień złożoności,
N. mając na uwadze, że w komunikacie (pt. „Poprawa funkcjonowania łańcucha dostaw żywności w Europie” (COM(2009)591)) Komisja wskazuje na poważne problemy w łańcuchu dostaw, takie jak nadużywanie przez nabywców pozycji dominującej, nieuczciwe praktyki w zakresie zawierania umów, takie jak opóźnianie płatności, jednostronne zmiany w umowach, wymaganie zaliczek za dostęp do negocjacji, ograniczenia w dostępie do rynku, brak informacji nt. kształtowania się cen oraz rozkład marż zysku w całym łańcuchu żywnościowym, ściśle powiązane ze zwiększoną koncentracją w sektorze producentów, hurtowników i detalistów,
O. mając na uwadze, że w 2009 r., po dziesięciu latach stagnacji, dochody rolników drastycznie spadły, co było głównie wynikiem trudnych warunków rynkowych oraz rosnących kosztów produkcji; mając na uwadze, że dochody w sektorze rolnictwa są wyraźnie niższe (szacunkowo o 40% na jednostkę pracy) niż w pozostałych sektorach gospodarki, zaś dochód na osobę na obszarach wiejskich jest znacznie niższy (o ok.
50%) niż na obszarach miejskich,
P. mając na uwadze, że według notatki opublikowanej przez Eurostat w maju 2010 r. zatrudnienie w sektorze rolnym w UE spadło o 25% od 2000 r. (z 14,9 mln miejsc pracy w pełnym wymiarze godzin do 11,2 mln),
1. potwierdza, że światowe bezpieczeństwo żywnościowe jest kwestią o najwyższym znaczeniu dla UE, i wzywa do podjęcia natychmiastowych i ustawicznych działań w celu zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego obywatelom UE oraz w skali całego świata; podkreśla, że konsumenci powinni mieć dostęp do żywności po umiarkowanych cenach, a równocześnie powinno się zapewnić rolnikom godziwe warunki życia;
2. jest zdania, że w reformie WPR należy uwzględnić aktualną sytuację, gwarantując silny pierwszy filar w celu wsparcia dochodów rolników, kontynuację działalności rolnej na obszarach wiejskich oraz stosowanie środków wsparcia rynkowego;
3. podkreśla, że silny i zrównoważony sektor rolny w UE oraz prosperujące i zrównoważone środowisko wiejskie, zapewnione dzięki silnej WPR, są podstawowymi elementami pozwalającymi na zmierzenie się z wyzwaniem bezpieczeństwa żywnościowego;
4. podkreśla znaczenie WPR jako sposobu na zapewnienie produkcji żywności w Unii Europejskiej; jest zdania, że od jej ustanowienia w 1962 r.
WPR zapewnia obywatelom UE podaż bezpiecznej żywności; podkreśla, że w przyszłości rolnictwo wspólnotowe powinno nadal spełniać tę rolę;
5. potwierdza, że UE ma obowiązek zapewnienia swoim obywatelom bezpieczeństwa żywnościowego oraz że stała działalność rolna w UE ma w związku z tym kluczowe znaczenie; zwraca uwagę na spadek dochodów gospodarstw rolnych w UE spowodowany rosnącymi kosztami produkcji oraz wahaniami cen, które mają szkodliwy wpływ na zdolność rolników do utrzymania produkcji; zwraca uwagę na koszty, jakie muszą ponosić europejscy rolnicy, aby spełnić najwyższe światowe normy w zakresie bezpieczeństwa żywności, środowiska naturalnego, dobrostanu zwierząt oraz pracy; podkreśla, że trzeba zrekompensować rolnikom te dodatkowe koszty oraz dostarczanie dóbr publicznych społeczeństwu;
6. podkreśla, że prawo do żywności jest podstawowym prawem człowieka i można je osiągnąć, gdy wszyscy ludzie przez cały czas mają fizyczny i gospodarczy dostęp do odpowiedniej ilości niebudzącej zastrzeżeń pod względem zdrowotnym i bogatej w składniki odżywcze żywności, aby móc zaspokoić swoje potrzeby i preferencje żywieniowe zapewniające aktywne i zdrowe życie;
7. zdaje sobie sprawę z ogromnego wyzwania dla osiągnięcia bezpieczeństwa żywnościowego, jakim są zmiany klimatu, przejawiające się zwłaszcza zwiększeniem częstotliwości i skali zjawisk klimatycznych, takich jak susze, powodzie, pożary i burze; zauważa jednostronne działania podjęte przez kraje lub regiony dotknięte zjawiskami klimatycznymi oraz efekt domina, jaki środki te wywołują na rynkach światowych;
8. zauważa, że rolnictwo jest sektorem kluczowym w większości krajów rozwijających się, w znacznym stopniu zależnym od towarów podstawowych, które są szczególnie narażone na wahania cen;
9. wzywa UE do wspierania działań służących rozwojowi obszarów wiejskich, zwiększania inwestycji w rolnictwo i bezpieczeństwo żywnościowe oraz zajęcia się w szczególności pilnymi potrzebami związanymi z problemem głodu, małymi gospodarstwami rolnymi i programami ochrony socjalnej;
10. wzywa kraje UE i kraje rozwijające się do promowania własności ziemi jako narzędzia eliminowania ubóstwa i gwarantowania bezpieczeństwa żywnościowego przez wzmocnienie praw własności i ułatwianie rolnikom, małym przedsiębiorstwom i lokalnym społecznościom dostępu do kredytów; podkreśla duże znaczenie nowych inwestycji w zwiększanie potencjału drobnych rolników, wydajniejsze technologie gospodarki wodnej i przywracanie składników odżywczych w glebie;
11. podkreśla znaczenie rozwoju rolnictwa w krajach rozwijających się oraz znaczenie przekazywania odpowiedniego odsetka oficjalnej unijnej pomocy rozwojowej (ODA) na sektor rolnictwa; wyraża ubolewanie, że od lat 80.
XX wieku ma miejsce drastyczny spadek poziomu pomocy rozwojowej przeznaczanej na rolnictwo i z zadowoleniem przyjmuje uznanie konieczności odwrócenia tej tendencji; wzywa Komisję do priorytetowego traktowania rolnictwa przy udzielaniu pomocy rozwojowej, w tym pomocy dla rolników w dostępie do rynków;
12. wskazuje, że konieczne jest wprowadzenie lepszych metod produkcji rolnej w krajach rozwijających się, obejmujących tanie technologie, a także zapewnienie badań naukowych w dziedzinie rolnictwa oraz zwiększenie wydajności, aby zwiększyć zrównoważony charakter i złagodzić szkodliwe skutki braku bezpieczeństwa żywnościowego;
13. wskazuje, że humanitarna pomoc żywnościowa powinna być dostosowana do potrzeb, wyzwań i ograniczeń strukturalnych w krajach rozwijających się; podkreśla w związku z tym, że ważne jest, by pomoc żywnościowa uwzględniała lokalne możliwości w zakresie produkcji, dystrybucji, transportu i wprowadzania na rynek w krajach rozwijających się oraz by przyczyniała się do budowania podstaw długotrwałego bezpieczeństwa żywnościowego;
14. przypomina, że bezpieczeństwo energetyczne i bezpieczeństwo żywnościowe są bardzo blisko ze sobą powiązane; uznaje, że koszty energii są kluczowym czynnikiem w określaniu opłacalności rolnictwa, które jest sektorem w znacznej mierze uzależnionym od ropy naftowej; zachęca do przyjęcia środków mających na celu zmobilizowanie rolników do większej efektywności energetycznej oraz do rozwoju alternatywnych źródeł zaopatrzenia w energię; przypomina, że konieczne jest bardziej konsekwentne wsparcie działalności badawczo-rozwojowej oraz doradztwa;
15. jest jednak zdania, że wzmożone dążenie do rozwijania odnawialnych źródeł energii i osiągnięcia celów przewidzianych na rok 2020 musi uwzględniać wpływ na produkcję żywności i na zaopatrzenie w nią; podkreśla, że sprostanie wyzwaniom związanym z podażą żywności/paliw jest wyjątkowo trudne;
16. z zaniepokojeniem odnotowuje rosnące ceny środków produkcji rolnej, które idą w górę szybciej niż ceny towarów rolnych; wyraża zaniepokojenie możliwością bardziej ograniczonego stosowania środków produkcji rolnej w związku ze wzrostem ich kosztów, skutkującą zmniejszeniem produkcji rolnej, co może zaostrzyć kryzys żywnościowy w EU i na świecie; podkreśla zatem, że należy się pilnie zająć kwestią podaży i cen środków produkcji rolnej;
17. podkreśla znaczenie badań naukowych finansowanych ze środków publicznych, ponieważ służą one wspieraniu bezpieczeństwa żywnościowego; wzywa do inwestowania nie tylko w badania dotyczące poszczególnych nowych technologii, ale również w kompleksowe systemy rolnicze, które służą długoterminowemu bezpieczeństwu żywnościowemu; podkreśla przy tym pionierską rolę, jaką w tej dziedzinie mogłaby odgrywać na przykład technologiczna platforma UE na rzecz badania produkcji ekologicznej;
18. jest zdania, że zgodnie z traktatem WE w interesie publicznym UE leży utrzymanie odpowiedniego poziomu cen dla producentów i konsumentów oraz zapewnienie uczciwej konkurencji, zwłaszcza w odniesieniu do towarów strategicznych, takich jak produkty rolne i spożywcze;
19. jest zdania, że choć konkurencja umożliwia konsumentom zakup żywności po konkurencyjnych cenach, to należy jednocześnie zapewnić rolnikom stabilny dochód dzięki cenom pokrywającym ich koszty produkcji, a także uczciwe wynagrodzenie za ich pracę, zwłaszcza aby zagwarantować bezpieczeństwo dostaw żywności o dobrej jakości;
20. wyraża zaniepokojenie niskimi dochodami gospodarstw rolnych w UE; potwierdza, że obniżone dochody wynikające z rosnących kosztów produkcji oraz wahań cenowych mają negatywny wpływ na zdolność rolników do utrzymania produkcji; jest głęboko przekonany, że jeżeli problem ten nie zostanie rozwiązany, bezpieczeństwo żywności będzie zagrożone;
21. podkreśla problemy, z jakimi borykają się rolnicy w czasach skrajnych wahań na rynku i wahań cen; zwraca uwagę na trudności, jakie napotykają rolnicy w procesie planowania perspektywicznego w czasach skrajnej niestabilności; domaga się, by Komisja w trybie pilnym wprowadziła trwałe i zdecydowane środki walki z wahaniami rynków rolnych; jest przekonany, że będzie to kluczowy czynnik wpływający na utrzymanie produkcji w Unii Europejskiej;
22. podkreśla, że nie jest możliwe skuteczne przeciwdziałanie dużym wahaniom cen bez zapasów interwencyjnych lub strategicznych; jest w związku z tym zdania, że w przyszłej WPR należy rozszerzyć rolę instrumentów interwencji rynkowej;
23. zauważa, że do czynników, które w największym stopniu wpływają na mechanizm przekazywania cen oraz na różnice pomiędzy cenami producenta a cenami konsumpcyjnymi, należą: coraz większa koncentracja w całym łańcuchu dostaw żywności, stopień przetworzenia produktów, wzrost cen związany z innymi zewnętrznymi czynnikami cenowymi oraz spekulacja towarami rolnymi;
24. jest zdania, że należy dobrze poznać czynniki mające wpływ na wzrost cen surowców rolnych i zająć się nimi w sposób zintegrowany i kompleksowy; podkreśla potrzebę zintegrowanej reakcji politycznej oraz konieczność opracowania kompleksowej strategii dotyczącej problemu wzrostu cen surowców rolnych;
25. odnotowuje komunikat Komisji w sprawie wyzwań związanych z rynkami towarowymi i surowcami oraz przychylnie odnosi się do tego, że Komisja poświęciła tej kwestii tyle uwagi; wyraża jednak zaniepokojenie tym, że rozwiązaniem problemu wahań na rynkach, na którym polega Komisja, jest przepływ informacji; uważa, że konieczne może się okazać bardziej zdecydowane podejście do tej kwestii, zwłaszcza w odniesieniu do przejrzystości na rynkach towarowych;
26. jest zdania, że rynki finansowe i rolne są obecnie bardziej ze sobą powiązane niż kiedykolwiek; uważa, że reakcja samej tylko Europy nie jest już wystarczająca oraz że Europa powinna działać wspólnie z krajami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi w kwestiach związanych z wahaniami cen i bezpieczeństwem żywnościowym;
27. zwraca się do G20 o koordynowanie tworzenia mechanizmów zapobiegających nadmiernym wahaniom cen oraz o działanie na rzecz regulacji, specjalnie zaprojektowanej tak, by przezwyciężać kryzysy w sektorze żywności i rolnictwa; apeluje do G20 o zapewnienie zbieżności przepisów w sektorze żywności i towarów rolnych oraz o uwzględnienie krajów, które nie należą do G20;
28. wzywa Komisję do włączenia odpowiednich wniosków do planowanego przeglądu dyrektywy dotyczącej rynków instrumentów finansowych i dyrektywy dotyczącej nadużyć na rynku, aby zająć się problemami na rynku żywności i towarów rolnych;
29. popiera w tym kontekście przegląd istniejącego prawodawstwa dotyczącego instrumentów finansowych, które powinno zawierać uregulowania w zakresie bardziej przejrzystego handlu; przypomina, że instrumenty finansowe powinny służyć gospodarce i wspierać produkcję rolną w przezwyciężaniu kryzysów i zjawisk klimatycznych; jednocześnie nie można dopuścić do tego, by spekulacje zagrażały dotychczas wydajnym gospodarstwom rolnym;
30. podkreśla istotną rolę w zakresie nadzoru nad rynkami towarowymi, jaka jest aktualnie przewidziana dla Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych; zwraca się do Komisji o rozważenie możliwości przyznania temu urzędowi większych uprawnień w celu zapobiegania manipulacjom i nadużyciom na rynkach towarowych;
31. uważa, że korzystne byłoby ustanowienie ukierunkowanego światowego systemu zapasów żywności: awaryjnych rezerw żywności (w celu ograniczenia głodu) oraz rezerw przeznaczonych do regulowania cen surowców, co ułatwiłoby handel światowy w przypadku nagłych wzrostów cen, zapobiegłoby powracającym praktykom protekcjonistycznym i złagodziłoby presję na światowe rynki żywności;
32. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
