9.12.2009 B7-0198/2009 PROJEKT REZOLUCJI złożony w odpowiedzi na pytania wymagające odpowiedzi ustnej B7‑0230/2009 i B7‑0231/2009
zgodnie z art. 115 ust. 5 Regulaminu
w sprawie konieczności poprawy ram prawnych dotyczących dostępu do dokumentów po wejściu w życie traktatu lizbońskiego, rozporządzenie (WE) nr 1049/2001
Rui Tavares
,
Cornelis de Jong
w imieniu grupy politycznej GUE/NGL
PE432.820v01-00 B7‑0198/2009 Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie konieczności poprawy ram prawnych dotyczących dostępu do dokumentów po wejściu w życie traktatu lizbońskiego, rozporządzenie (WE) nr 1049/2001
Parlament Europejski,
– uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej (TUE), Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej oraz jej artykuły, które weszły w życie z dniem 1 grudnia 2009 r.,
– uwzględniając pytania z dnia 9 listopada 2009 r. do Komisji i Rady w sprawie konieczności poprawy regulacji prawnych dotyczących publicznego dostępu do dokumentów w związku z wejściem w życie traktatu lizbońskiego, rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 ( O-0123/2009 - B7‑0231/2009 , O-0122/2009 - B7-0230/2009 ), oraz debatę na posiedzeniu plenarnym w dniu 15 grudnia 2009 r.,
– uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu PE,
A. mając na uwadze, że Unia Europejska „poprzez ustanowienie obywatelstwa Unii oraz stworzenie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości stawia jednostkę w centrum swych działań” (Preambuła Karty praw podstawowych), a także mając na uwadze, że „każdy obywatel Unii i każda osoba fizyczna lub prawna mająca miejsce zamieszkania lub statutową siedzibę w państwie członkowskim ma prawo dostępu do dokumentów instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii, niezależnie od ich formy” (art. 42 Karty praw podstawowych),
B. mając na uwadze, że traktat lizboński zmienił „nie tylko podstawę prawną rozporządzenia w sprawie dostępu do dokumentów, lecz także kontekst prawny, w którym ma ono zastosowanie, szczególnie w odniesieniu do stosunku między unijnymi instytucjami a obywatelami” Opinia Wydziału Prawnego PE z dnia 10 października 2009 r., ust. 3.
,
C. mając na uwadze, że obecnie stosunek ten powinien opierać się na demokratycznych zasadach określonych w nowym tytule II TUE, który przewiduje, że „Unia przestrzega zasady równości swoich obywateli, którzy są traktowani z jednakową uwagą przez jej instytucje, organy i jednostki organizacyjne” (art. 9) i że „Każdy obywatel ma prawo uczestniczyć w życiu demokratycznym Unii.
Decyzje są podejmowane w sposób jak najbardziej otwarty i zbliżony do obywatela.” (art. 10 ust. 3),
D. mając na uwadze, że gotowość państw członkowskich, by „umocnić demokratyczny charakter i skuteczność działania instytucji” (Preambuła TUE), umożliwiła pełną integrację Wspólnoty Europejskiej z UE, jak również zniesienie systemu międzyrządowego, który obowiązywał nadal w stosunku do współpracy sądowej i policyjnej w sprawach karnych,
E. mając na uwadze, że przestrzegając tych nowych ram prawnych, wszystkie instytucje, organy, urzędy i agencje UE, a nie tylko Parlament Europejski, Rada i Komisja (które były już związane art. 255 wcześniejszego traktatu WE) powinny teraz wykonywać swoje prace w sposób jak najbardziej otwarty (art. 15 ust. 1 TFUE),
F. mając na uwadze, że zgodnie z nowym TUE i orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) Zgodnie z orzeczeniem ETS w sprawie Turco (sprawy połączone C-39/05 P i C-52/05 P) „otwartość pozwala obywatelom na bliższe uczestnictwo w procesie podejmowania decyzji i gwarantuje, że administracja cieszy się większą prawowitością, jest bardziej skuteczna i odpowiedzialna względem obywateli w systemie demokratycznym.”
otwartość i zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego są podstawowymi warunkami wspierania dobrego zarządzania instytucjami UE, a tym samym „skuteczności procesu decyzyjnego”,
G. mając na uwadze, że instytucje UE (i przedstawiciele państw członkowskich występujący w roli członków Rady) przed rozpoczęciem procesu legislacyjnego, w jego trakcie i po zakończeniu, muszą zagwarantować większą przejrzystość w celu umożliwienia obywatelom UE i parlamentom narodowym kompleksowego zrozumienia, kto odpowiada za co i dlaczego,
H. mając na uwadze, że instytucje UE „umożliwiają obywatelom i stowarzyszeniom przedstawicielskim wypowiadanie się i publiczną wymianę poglądów we wszystkich dziedzinach działania Unii” oraz „utrzymują otwarty, przejrzysty i regularny dialog ze stowarzyszeniami przedstawicielskimi i społeczeństwem obywatelskim” (art. 11 ust. 1 i 2 TUE),
I. mając na uwadze, że zasady otwartości i przejrzystości powinny stanowić nie tylko ramy procesu decyzyjnego, lecz również określać sposób przygotowywania tekstów i ich uzupełniania wszelkimi informacjami niezbędnymi do weryfikacji, czy spełniono kryteria proporcjonalności i pomocniczości w interesie obywateli UE, parlamentów narodowych i sądownictwa,
J. mając na uwadze, że należy podjąć długo oczekiwane środki prawne, finansowe i operacyjne celem zagwarantowania, że wszystkie dokumenty dotyczące określonej procedury legislacyjnej, niezależnie od tego, czy została ona zainicjowana przez służby wewnętrzne, czy przez zewnętrzne grupy interesu, będą dostępne w jasny sposób i we właściwym czasie; mając na uwadze, że informacje te mogłyby być udostępniane na międzyinstytucjonalnej stronie internetowej łączącej wewnętrzne rejestry instytucji (takie jak zreorganizowana strona OPOCE EUR-Lex); a także mając na uwadze, że należy odpowiednio zmienić wewnętrzne przepisy oraz szybko wynegocjować wiążące porozumienia międzyinstytucjonalne na podstawie art. 295 TFUE,
K. mając na uwadze, że nowe uprawnienia Unii Europejskiej, a w szczególności Parlamentu Europejskiego w takich dziedzinach jak umowy międzynarodowe dotyczące współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych, wymagają mocniejszych ram prawnych, które należy określić w art. 4 i 9 rozporządzenia nr 1049/2001, tak aby odpowiednio chronić bezpieczeństwo UE, jednocześnie zapewniając pełny nadzór Parlamentu Europejskiego jako przedstawiciela obywateli europejskich,
1. uważa, że po wejściu w życie traktatu lizbońskiego należy w trybie pilnym zaktualizować rozporządzenie nr 1049/2001 poprzez:
(a) poszerzenie jego zakresu celem uwzględnienia wszystkich instytucji, organów, urzędów i agencji UE obecnie nim nieobjętych, takich jak Rada Europejska, Europejski Bank Centralny, ETS, Europol i Eurojust;
(b) zmianę przepisów dotyczących procedur legislacyjnych i nielegislacyjnych zgodnie z nowymi definicjami zapisanymi w traktatach;
(c) aktualizację, na podstawie najnowszego orzecznictwa ETS, zasad dotyczących w szczególności obiegu dokumentów wewnętrznych – w tym opinii Wydziału Prawnego – w procesie legislacyjnym, dokumentów i informacji dotyczących pracy przedstawicieli państw członkowskich występujących w roli członków Rady, ochrony danych osobowych i interesów handlowych, treści rejestrów instytucji itd.;
(d) przyznanie odpowiedniego dostępu do informacji dostępnych w instytucjach UE, co umożliwi obiektywną ocenę wdrażania zasad UE w państwach członkowskich;
(e) stworzenie, w drodze absolutnego wyjątku oraz w pełnej zgodności z zasadami demokracji i państwa prawa, ogólnych zasad i ograniczeń, wynikających z interesów publicznych lub prywatnych, dostępu do dokumentów sklasyfikowanych jako „ściśle tajne”, „tajne” lub „poufne” w celu ochrony interesów UE oraz prywatności i integralności jednostek;
(f) zdefiniowanie zasad, które można by opracować za pośrednictwem porozumień międzyinstytucjonalnych zawartych na mocy art. 295 TFUE celem wprowadzenia w życie w skoordynowany sposób nowego rozporządzenia w sprawie lepszego stanowienia prawa;
(g) poprawę dostępu do dokumentów UE dzięki stworzeniu systemu, który będzie bardziej przyjazny dla użytkowników;
2. wyraża ubolewanie z powodu faktu, że mimo jasnych wniosków, które wysunął w dniu 11 marca 2009 r.:
- Komisja nie przygotowała zmienionej wersji swojego wniosku legislacyjnego COM(2008)0090 i w dniu 2 grudnia 2009 r., po wejściu w życie traktatu lizbońskiego, zatwierdziła komunikat ( COM(2009)0665 ), który zaktualizował tylko podstawę prawną pierwotnego wniosku, nie wnosząc żadnych poprawek do jego treści;
- Rada nie odbyła żadnej debaty politycznej ani nie podjęła żadnych konkretnych kroków celem zareagowania na propozycje Parlamentu (niektóre z nich opierają się już na nowych postanowieniach traktatowych) i ograniczyła się do minimalnego dostosowania własnych przepisów wewnętrznych;
3. wzywa obecną i przyszłą prezydencję Rady do bezzwłocznego nawiązania dialogu międzyinstytucjonalnego na szczeblu politycznym w celu przygotowania nowego rozporządzenia w sprawie dostępu do dokumentów najpóźniej do dnia 30 czerwca 2010 r.;
4. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie Europejskiej, Radzie, Komisji oraz parlamentom państw członkowskich.
