Europejski model socjalny: wspólne wartości, różne systemy
Polityka społeczna
2006-09-06 - 13:42
Czy można podnosić poziom życia obywateli UE i pozostawać konkurencyjnym w gospodarce światowej?
Czy można integrować politykę gospodarczą, politykę zatrudnienia i politykę socjalną w sposób, który zapewnia trwały rozwój i spójność społeczną?
Czy można zapewnić wszystkim udział w korzyściach płynących ze wzrostu?
Zdaniem posłów takie możliwości daje europejski model socjalny.
Parlament Europejski przyjął sprawozdanie posłów José Silva PENEDY (EPP-ED, PT) i Proinsiasa De ROSSA (PSE, IR), które zawiera omówienie europejskiego modelu socjalnego, zawierającego katalog wspólnych wartości wdrażanych różnymi sposobami w państwach członkowskich UE.
Zdaniem posłów europejski model socjalny to przede wszystkim kwestia wartości polegających na równości, niedyskryminacji, solidarności i redystrybucji.
Podkreślają, że powszechny bezpłatny lub tani dostęp do edukacji i opieki zdrowotnej a także wiele innych świadczeń publicznych stanowią prawo obywatela i zasadniczy element tworzenia podstaw skutecznej nowoczesnej gospodarki i sprawiedliwego społeczeństwa.
Wyzwania Realia polityczne, gospodarcze i społeczne współczesności, takie jak rewolucja technologiczna i zmiany demograficzne, wymagają przeformułowania założeń modelu rozwoju UE.
Sprawozdanie podkreśla, że Europa stoi przed niespotykanymi dotąd problemami powodowanymi przez czynniki demograficzne.
W roku 2030 w UE będzie o 18 milionów młodych ludzi mniej niż obecnie, a w roku 2050 w Unii będzie o 60 milionów mieszkańców mniej niż obecnie.
W latach 2005–2030 liczba osób w wieku powyżej 65 lat wzrośnie do 52,3% populacji (+ 40 milionów), podczas gdy grupa osób w wieku 15–64 lat zmaleje o 6,8% (- 21 milionów).
Stosunek liczbowy osób niepracujących (młodych, starych i innych pozostających pod opieką) i osób w wieku produkcyjnym wzrośnie z 49% w roku 2005 do 66% w roku 2030.
Zjawiska te mają poważne konsekwencje dla dobrobytu i dla stosunków międzypokoleniowych.
Inne wyzwania dla systemu europejskiego to różnorodne aspekty globalizacji i rozwoju technologicznego, które powodują nasilenie zjawiska delokalizacji przedsiębiorstw.
W związku z tym Parlament wzywa państwa członkowskie do "podjęcia reform strukturalnych niezbędnych do zachowania przez UE atrakcyjności na arenie światowej, dzięki wysokowartościowym produktom i usługom".
Reforma
Posłowie podkreślają w sprawozdaniu konieczność ochrony i popierania wartości kojarzonych z europejskim modelem socjalnym – równości, solidarności, indywidualnych praw i obowiązków, niedyskryminacji i redystrybucji przy dostępie wszystkich obywateli do wysokiej jakości świadczeń socjalnych – oraz już osiągniętych wysokich standardów społecznych.
Uznają konieczność szybkiego zreformowania systemów gospodarczych i społecznych, które nie mogą sprostać wyzwaniom związanym ze zmianami demograficznymi, globalizacją i rewolucją informatyczną.
Uważają, że "potrzeba odnowienia zobowiązań UE dotyczących 'społecznej Europy' ma kluczowe znaczenie dla przywrócenia zaufania obywateli do projektu UE, który zapewnia miejsca pracy, wzrost i dobrobyt".
Chociaż polityka społeczna i zatrudnienia leży głównie w gestii państw członkowskich, to Unia Europejska ma możliwość finansowego wspierania krajowych polityk za pośrednictwem Funduszy Strukturalnych, a także poprzez koordynację polityki w ramach procesu lizbońskiego.
Parlament wzywa do zwiększonej współpracy w obszarze polityki podatkowej państw członkowskich w celu uniknięcia szkodliwej konkurencji podatkowej i zagwarantowania trwałego finansowania ochrony socjalnej. posłowie chcieliby, aby polityka podatkowa kształtowana była w sposób sprzyjający wzrostowi zatrudnienia.
Posłowie podkreślają, że konkurencyjność Europy i model społeczny nie są sobie przeciwstawne, ale raczej współzależne.
Dlatego osiąganie większej elastyczności na rynku pracy, modernizacji organizacji pracy i stosunków pracy powinno przebiegać w połączeniu z bezpieczeństwem socjalnym pracowników, równoważeniem życia zawodowego i rodzinnego, zdobywaniem nowych kwalifikacji i kształceniem ustawicznym.
Parlament potwierdza swoje poparcie dla rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 12 stycznia 2005 r. w sprawie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy oraz dla organizowanej przez Komisję Europejską kampanii „3D” – dialogu, debaty i demokracji.
Parlament ma świadomość, że "wkład niektórych państw członkowskich w system społeczny może nie spełniać oczekiwań obywateli" dlatego uważa, że państwa członkowskie, zachowując zasadę solidarności i pomocniczości, powinny "dokonać refleksji nad znalezieniem alternatywnych sposobów finansowania tych systemów, mogących wspierać dynamiczne reformy i jednocześnie niewpływających niekorzystnie na płace".
Warunkiem powodzenia reform jest też zrozumienie i wsparcie obywateli.
Posłowie wzywają do wznowienia dialogu społecznego i zwiększenia roli trójstronnej debaty na szczeblu europejskim.
Uważają, że rozpowszechnianiu informacji i negocjowaniu zmian ze związkami zawodowymi i przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego powinny służyć kampanie organizowane przez instytucje unijne, państwa członkowskie i władze publiczne.
Państwa członkowskie powinny przyjąć system „elastyczności i bezpieczeństwa zatrudnienia”, który umożliwia ochronę zdolności pracowników do utrzymania lub znajdowania pracy poprzez zwiększanie mobilności i podnoszenie kwalifikacji zawodowych oraz wspiera godzenie życia zawodowego i rodzinnego.
Zdaniem posłów unijny model socjalny jest przykładem dla świata, dlatego UE powinna promować działania zmierzające do zapewnienia równowagi między wzrostem gospodarczym a wysokimi standardami dotyczącymi kwestii społecznych i środowiska naturalnego w innych krajach.
Wystąpienia polskich deputowanych w debacie
Do czterech modeli społecznych identyfikowanych przez naukowców (model skandynawski, anglosaski, kontynentalny i śródziemnomorski) poseł Jan Tadeusz MASIEL (NI, PL) dodał piąty - postkomunistyczny.
"Postkomunistyczny, czyli brak jakiegokolwiek modelu, gdzie pracownicy supermarketów pracują również i pierwszego maja do 22.00 lub całodobowo, za 200 euro miesięcznie" - stwierdził dodając, że właśnie w interesie obywateli nowych państw członkowskich leży wypracowanie nowego, wspólnego dla całej Europy modelu socjalnego.
"To u nas niestety odnotowuje się największy rozdźwięk pomiędzy jakością pracy a płacą za nią, bardzo złej jakości dostęp do opieki zdrowotnej, brak minimum socjalnego dla osób nie mających środków do życia, bardzo niskie renty inwalidzkie i emerytury, wreszcie ukryty płatny dostęp do oświaty na szczeblu wyższym" - wymieniał poseł Masiel - "Oby wspólny europejski model socjalny sprawił, że nasi najbiedniejsi obywatele nie będą już bać się na wieść o kolejnym rozszerzeniu, bądź też o wdrożeniu wspólnej monety euro".
Dodał również, że europejski model socjalny powinien podnosić zaufanie do instytucji europejskich, zwłaszcza u najbiedniejszych obywateli.
"Należę do osób, które uznają, że istnieje europejski model społeczny" - powiedział poseł Jan Jerzy KUŁAKOWSKI (ALDE, PL) - "Jednak jest to model nie monolityczny, ale złożony.
Model, w którym różnorodność doświadczeń opiera się na wspólnocie wartości" Dodał, że do tej ważnej debaty trzeba będzie jeszcze nie raz powrócić, a sam model wymaga ulepszenia i dostosowania do dzisiejszych wymogów, "ale to ulepszenie nie może oznaczać osłabienia".
Proinsias DE ROSSA (PSE, IE)
Sprawozdawca
José Albino SILVA PENEDA (EPP-ED, PT)
Sprawozdawca
A6-0238/2006
Sprawozdanie w sprawie przyszłego europejskiego modelu socjalnego
20060901IPR10244
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
