A7-0408/2011
25.11.2011
***I
SPRAWOZDANIE
w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie prawa do informacji w postępowaniu karnym
(COM(2010)0392 – C7‑0189/2010 – 2010/0215(COD))
Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych
Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej: Birgit Sippel
PE 452.900v03-00
Objaśnienie używanych znaków
* Procedura konsultacji
*** Procedura zgody
***I Zwykła procedura ustawodawcza (pierwsze czytanie)
***II Zwykła procedura ustawodawcza (drugie czytanie)
***III Zwykła procedura ustawodawcza (trzecie czytanie)
(Wskazana procedura opiera się na podstawie prawnej zaproponowanej w projekcie aktu.)
Poprawki do projektu aktu
W poprawkach Parlamentu zmiany do projektu aktu zaznacza się wytłuszczonym drukiem i kursywą .
Oznakowanie zwykłą kursywą jest wskazówką dla służb technicznych dotyczącą propozycji korekty elementów projektu aktu w celu ustalenia tekstu końcowego (np. elementów w oczywisty sposób błędnych lub pominiętych w danej wersji językowej).
Sugestie korekty wymagają zgody właściwych służb technicznych.
W poprawkach do aktów istniejących trzecia i czwarta linijka w nagłówku poprawki w projekcie aktu zawiera, odpowiednio, odniesienie do istniejącego aktu i postanowienia tego aktu, które ulega zmianie.
Fragmenty przepisu aktu istniejącego, do którego Parlament wprowadza zmiany, a który nie został zmieniony w projekcie aktu, zaznacza się wytłuszczonym drukiem .
Ewentualne skreślenia w obrębie takich fragmentów zaznaczane są w sposób następujący: […].
SPIS TREŚCI
PROJEKT REZOLUCJI LEGISLACYJNEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO....................5
UZASADNIENIE......................................................................................................................22
OPINIA Komisji Prawnej .................................................................................................27
PROCEDURA...........................................................................................................................48
PROJEKT REZOLUCJI LEGISLACYJNEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie prawa do informacji w postępowaniu karnym
( COM(2010)0392 – C7‑0189/2010 – 2010/0215(COD) )
(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
– uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi i Radzie (COM(2010) 0392),
– uwzględniając art. 294 ust. 2 oraz art. 82 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi Komisja przedstawiła wniosek Parlamentowi ( C7-0189/2010 ),
– uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
– uwzględniając wkład parlamentu Grecji, hiszpańskiego Kongresu Deputowanych, włoskiego Senatu i parlamentu Portugalii do projektu aktu ustawodawczego,
– uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 8 grudnia 2010 r.
Dz.U. C 54 z 19.2.2011, s. 48. ,
– po zasięgnięciu opinii Komitetu Regionów,
– uwzględniając zobowiązanie przedstawiciela Rady, przekazane pismem z dnia ..., do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu Europejskiego, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
– uwzględniając art. 55 Regulaminu,
– uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinię Komisji Prawnej ( A7-0408/2011 ),
1. przyjmuje w pierwszym czytaniu stanowisko określone poniżej;
2. zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeżeli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do wniosku lub zastąpienie go innym tekstem;
3. zobowiązuje przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie, Komisji i parlamentom krajowym.
Poprawka 1
POPRAWKI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
* Poprawki: tekst nowy lub zmieniony został zaznaczony kursywą i wytłuszczonym drukiem; symbol ▌sygnalizuje skreślenia. *
do wniosku Komisji
---------------------------------------------------------
DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
w sprawie prawa do informacji w postępowaniu karnym
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 82 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego
Dz.U. C 54 z 19.2.2011, s. 48.
uwzględniając konsultacje przeprowadzone z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą
Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia ... . ,
a także mając na uwadze, co następuje:
▌
(3) Unia Europejska postawiła sobie za cel utrzymanie i rozwój przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.
Zgodnie z konkluzjami Rady Europejskiej w Tampere w dniach 15-16 października 1999 r., w szczególności ich pkt 33, zasada wzajemnego uznawania powinna stać się fundamentem współpracy sądowej w Unii, zarówno w sprawach cywilnych, jak i karnych, ponieważ lepsze wzajemne uznawanie wyroków i innych orzeczeń sądowych oraz niezbędne zbliżenie przepisów, ułatwiłoby współpracę między organami oraz sądową ochronę indywidualnych praw.
(4) W dniu 29 listopada 2000 r.
Rada, zgodnie z konkluzjami z Tampere, przyjęła program środków mających na celu wprowadzenie w życie zasady wzajemnego uznawania orzeczeń w sprawach karnych
Dz.U. C 12 z 15.1.2001, s. 10. .
We wprowadzeniu do programu środków stwierdza się, że wzajemne uznawanie „ma na celu wzmocnienie współpracy między państwami członkowskimi”, a także „zwiększenie ochrony praw indywidualnych”.
(5) Wdrożenie zasady wzajemnego uznawania decyzji w sprawach karnych zakłada, że państwa członkowskie mają wzajemne zaufanie do swoich systemów wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych.
Zakres wzajemnego uznawania w znacznym stopniu zależy od szeregu parametrów, w tym mechanizmów gwarantowania praw podejrzanym lub oskarżonym oraz wspólnych minimalnych norm niezbędnych do łatwiejszego stosowania zasady wzajemnego uznawania.
(6) Zasada wzajemnego uznawania może skutecznie działać jedynie w duchu zaufania, gdy nie tylko organy sądowe, ale wszyscy uczestnicy procesu karnego postrzegają decyzje organów sądowych innego państwa członkowskiego jako równoważne z decyzjami sądów ich własnego państwa, co wymaga nie tylko zaufania do tego, że przepisy partnera są właściwe, ale także ufności, że są one prawidłowo stosowane.
(6a) W art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej („Karty”) oraz art. 6 europejskiej Konwencji praw człowieka i podstawowych wolności („EKPC”) zapisano prawo do rzetelnego procesu sądowego.
Artykuł 48 Karty gwarantuje poszanowanie prawa do obrony.
(6b) W art. 6 Karty oraz w art. 5 EKPC zapisano prawa do wolności i bezpieczeństwa, które nie mogą być przedmiotem ograniczeń wykraczających poza te, na które zezwala EKPC w jej art. 5, oraz te wywiedzione z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
(7) Państwa członkowskie są co prawda stronami EKPC ▌, ale jak uczy doświadczenie, fakt ten sam w sobie nie zawsze rodzi dostateczne zaufanie do systemów wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych innych państw członkowskich.
(8) Pogłębienie wzajemnego zaufania wymaga szczegółowych przepisów o ochronie praw i gwarancji procesowych wynikających z Karty i EKPC ▌.
(9) Artykuł 82 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przewiduje możliwość ustanowienia norm minimalnych stosowanych w państwach członkowskich w celu ułatwienia wzajemnego uznawania wyroków i orzeczeń sądowych, jak również współpracy policyjnej i wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych o wymiarze transgranicznym.
Art. 82 ust. 2 lit. b) odwołuje się do „praw jednostek w postępowaniu karnym” jako jednego z obszarów, w którym można ustanowić normy minimalne.
(10) Wspólne normy minimalne powinny doprowadzić do zwiększonego zaufania do sądowych systemów karnych wszystkich państw członkowskich, co z kolei powinno doprowadzić do bardziej efektywnej współpracy sądowej opartej na wzajemnym zaufaniu ▌.
Takie wspólne normy minimalne powinny dotyczyć informacji w postępowaniu karnym.
(11) W dniu 30 listopada 2009 r.
Rada przyjęła harmonogram działań mających na celu umocnienie praw procesowych przysługujących podejrzanym lub oskarżonym w postępowaniu karnym („harmonogram”)
Dz.U. C 295 z 4.12.2009, s. 1. .
W harmonogramie tym wezwała, by stopniowo przyjmować środki określające prawo do otrzymania tłumaczenia pisemnego i ustnego, prawo do informacji o przysługujących prawach i o punktach oskarżenia , prawo do porady i pomocy prawnej, prawo do kontaktu z rodziną, pracodawcami i organami konsularnymi oraz specjalne gwarancje dla podejrzanych i oskarżonych wymagających szczególnego traktowania.
W harmonogramie podkreślono, że porządek praw ma charakter jedynie orientacyjny, co oznacza, że może on zostać zmieniony stosownie do priorytetów.
Harmonogram ma funkcjonować jako jedna całość: dopiero po realizacji wszystkich jego części płynące z niego korzyści będą w pełni odczuwalne.
(12) W dniu 11 grudnia 2009 r. ▌ Rada Europejska wyraziła zadowolenie z przyjęcia harmonogramu i włączyła go do programu sztokholmskiego (pkt 2.4)
Dz.U. C 115 z 4.5.2010, s. 1. .
Rada Europejska podkreśliła, że harmonogram nie ma charakteru wyczerpującego i wezwała Komisję do zbadania dalszych aspektów minimalnych praw proceduralnych dla podejrzanych i oskarżonych, jak również do przeanalizowania, czy – by wspierać lepszą współpracę w omawianej dziedzinie – należy zająć się także innymi zagadnieniami, np. domniemaniem niewinności.
(13) Pierwszym środkiem w harmonogramie jest dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie prawa do tłumaczenia ustnego i pisemnego w postępowaniu karnym
Dz.U. L 280 z 26.10.2010. .
(14) Niniejsza dyrektywa dotyczy środka B z harmonogramu.
Ustanawia ona – w celu zwiększenia wzajemnego zaufania między państwami członkowskimi – wspólne normy minimalne mające regulować informowanie podejrzanych i oskarżonych o popełnienie przestępstwa o ich prawach i punktach oskarżenia .
Nawiązuje ona zatem do praw określonych w Karcie , a w szczególności jej art. 6, 47 i 48, opierając się na art. 5 i 6 EKPC zgodnie z wykładnią Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
W swoim komunikacie „Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości dla europejskich obywateli – Plan działań służący realizacji programu sztokholmskiego”
COM(2010)0171 z 20.4.2010.
Komisja zapowiedziała przedstawienie wniosku w sprawie prawa do informacji w 2010 r.
(14a) Niniejsza dyrektywa powinna mieć zastosowanie do osób podejrzanych i oskarżonych bez względu na ich status prawny, obywatelstwo czy narodowość.
(15) W niektórych państwach członkowskich organ inny niż sąd właściwy w sprawach karnych jest uprawniony do nakładania kar za stosunkowo drobne przestępstwa.
Może to na przykład dotyczyć przestępstw drogowych, które popełniane są na szeroką skalę i które mogą być wykryte w wyniku kontroli ruchu drogowego.
W takich sytuacjach nieracjonalnie byłoby wymagać, aby właściwy organ zapewniał wszystkie prawa określone w niniejszej dyrektywie.
W przypadku gdy prawo państwa członkowskiego przewiduje nakładanie kar za drobne przestępstwa przez taki organ, a od nałożenia kary przysługuje prawo do odwołania się lub inna możliwość przekazania sprawy do sądu właściwego w sprawach karnych, niniejsza dyrektywa powinna mieć zastosowanie jedynie do postępowania przed sądem w wyniku odwołania się lub przekazania mu sprawy.
(16) Dyrektywa powinna wyraźnie ustanawiać prawo do informacji o prawach procesowych (wywiedzione z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka). ▌
(17) Podejrzanego lub oskarżonego należy szybko poinformować – zgodnie z niniejszą dyrektywą – ustnie lub pisemnie o tych gwarantowanych przepisami krajowymi prawach, które mają zasadnicze znaczenie w zapewnieniu rzetelnego postępowania .
Aby osoby podejrzane lub oskarżone mogły skutecznie korzystać z tych praw w praktyce, wspomnianych informacji należy udzielić odpowiednio wcześnie w toku postępowania i najpóźniej przed pierwszym oficjalnym przesłuchaniem osoby podejrzanej lub oskarżonej przez policję lub inny uprawniony organ.
(18) Niniejsza dyrektywa określa minimalne zasady w odniesieniu do informacji o prawach osoby podejrzanej lub oskarżonej.
Nie zmienia to obowiązku udzielenia informacji o innych prawach procesowych wynikających z Karty, EKPC, prawa krajowego i obowiązujących przepisów UE, zgodnie z wykładnią właściwych sądów i trybunałów.
Gdy już udzielono informacji o określonym prawie, od właściwego organu nie powinno się wymagać ich powtarzania, chyba że wymagają tego szczególne okoliczności danej sprawy lub przepisy szczegółowe prawa krajowego.
(18a) Jeżeli niniejsza dyrektywa przyznaje prawa osobom podejrzanym i oskarżonym, które zostały zatrzymane lub pozbawione wolności, zatrzymanie lub pozbawienie wolności należy rozumieć jako każdą sytuację, w której w toku postępowania karnego dana osoba zostaje pozbawiona wolności w rozumieniu art. 5 ust. 1 lit. c) EKPC zgodnie z wykładnią zaprezentowaną w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
(19) Jeżeli podejrzanego lub oskarżonego zatrzymano lub pozbawiono wolności, informacji o mających zastosowanie prawach procesowych należy udzielić w formie pisemnego pouczenia o przysługujących prawach napisanego zrozumiałym językiem, który ułatwia podejrzanemu lub oskarżonemu faktyczne zrozumienie przysługujących im praw.
Takie pisemne pouczenie należy przekazać każdej aresztowanej osobie jak najszybciej po pozbawieniu go wolności wskutek interwencji organów ścigania w kontekście postępowania karnego.
Powinno ono zawierać podstawowe informacje dotyczące wszelkich możliwości zakwestionowania legalności aresztowania, uzyskania rewizji decyzji o zatrzymaniu lub zwrócenia się o tymczasowe zwolnienie, o ile takie prawo istnieje w prawie krajowym.
Aby pomóc państwom członkowskim w opracowaniu takiego pouczenia ▌, w załączniku 1 do dyrektywy zamieszczono jego wzór do ewentualnego użytku tych państw.
Wzór ten ma charakter orientacyjny i może zostać zrewidowany, gdy Komisja Europejska przedstawi sprawozdanie przewidziane w art. 12 dyrektywy i gdy wejdą w życie wszystkie środki określone w harmonogramie.
Faktyczne pouczenie może zawierać także informacje o innych odnośnych prawach procesowych stosowanych w państwach członkowskich.
(19a) Szczegółowe warunki i zasady informowania innej osoby o aresztowaniu lub zatrzymaniu mają zostać określone przez państwa członkowskie w ich prawie krajowym, przy założeniu – jak określono w harmonogramie – że korzystanie z tego prawa nie powinno utrudniać należytego biegu postępowania karnego.
(19b) Niniejsza dyrektywa nie narusza przepisów prawa krajowego dotyczących bezpieczeństwa osób przebywających w ośrodkach zatrzymań.
(19c) Państwa członkowskie powinny zadbać o to, aby przy przekazywaniu informacji zgodnie z niniejszą dyrektywą osobie podejrzanej lub oskarżonej zapewniono w razie konieczności tłumaczenie pisemne i ustne na język, który rozumie, zgodnie ze standardami określonymi w dyrektywie 2010/64/UE.
(19d) Udzielając podejrzanemu lub oskarżonemu informacji zgodnie z niniejszą dyrektywą, właściwe organy powinny zwrócić szczególną uwagę na podejrzanego lub oskarżonego, który nie rozumie lub nie jest w stanie przyswoić sobie treści lub znaczenia tych informacji ze względu m.in. na zbyt młody wiek czy stan psychiczny lub fizyczny.
(20) Osobie oskarżonej o popełnienie przestępstwa należy udzielić wszelkich koniecznych informacji o oskarżeniu, które umożliwią mu przygotowanie obrony i zagwarantują rzetelność postępowania.
Art. 6 ust. 1 EKPC w wersji angielskiej stosuje termin „charge” (oskarżenie).
W niniejszej dyrektywie w celu zachowania spójności tekstu stosuje się w całym tekście angielskim termin „accusation” (oskarżenie) do opisania tego samego pojęcia.
(21) Informacje na temat przestępstwa, którego popełnienie zarzuca się danej osobie podejrzanej lub oskarżonej, należy przekazać tej osobie niezwłocznie, najpóźniej przed pierwszym oficjalnym przesłuchaniem tej osoby przez policję lub inny właściwy organ, nie naruszając biegu trwających dochodzeń.
Opis faktów związanych z przestępstwem, o które podejrzewa się lub oskarża daną osobę, w tym czas i miejsce (jeśli są znane), a także informacja o możliwej kwalifikacji prawnej zarzucanego czynu powinny zostać podane w sposób wystarczająco szczegółowy, w odniesieniu do etapu postępowania, w którym te informacje są udzielane, aby zagwarantować rzetelność postępowania i umożliwić skuteczne korzystanie z prawa do obrony.
(22) Jeżeli w toku postępowania karnego szczegóły oskarżenia zmienią się w stopniu mającym poważne skutki dla pozycji osoby podejrzanej lub oskarżonej, należy poinformować tę osobę o tej zmianie, jeżeli jest to konieczne do zagwarantowania rzetelności postępowania, oraz w odpowiednim czasie, aby umożliwić skuteczne skorzystanie z prawa do obrony.
(23) Dokumenty oraz w stosownych przypadkach zdjęcia, nagrania audio i wideo, które zgodnie z prawem krajowym są konieczne do skutecznego zakwestionowania legalności aresztowania lub zatrzymania osoby podejrzanej lub oskarżonej, należy udostępnić tej osobie oraz jej adwokatowi, zanim właściwy organ sądowy zostanie wezwany do zdecydowania o legalności lub aresztowania zgodnie z art. 5 ust. 4 EKPC, oraz w odpowiednim czasie, aby umożliwić skuteczne skorzystanie z prawa do zakwestionowania legalności aresztowania lub zatrzymania.
(24) Na potrzeby niniejszej dyrektywy dostęp do materiału dowodowego (w rozumieniu prawa krajowego), który podejrzanego lub oskarżonego obciąża lub nie i który znajduje się w posiadaniu właściwych organów w związku z daną sprawą karną, powinien obejmować dostęp do takich materiałów jak dokumenty oraz w stosownych przypadkach zdjęcia, nagrania audio i wideo.
Informacje takie mogą znajdować się w aktach sprawy lub być przechowywane przez właściwe organy w inny stosowny sposób zgodnie z prawem krajowym.
(24a) Zagwarantowanego niniejszą dyrektywą dostępu do przechowywanych przez właściwe organy materiałów dowodowych, które oskarżonego obciążają lub nie, można zgodnie z prawem krajowym odmówić, jeżeli dostęp taki może spowodować poważne zagrożenie podstawowych praw innej osoby lub jeżeli takiej odmowy absolutnie wymaga ważny interes publiczny.
Odpowiednio do etapu postępowania należy wziąć te względy pod uwagę oprócz przysługującego podejrzanemu lub oskarżonemu prawa do obrony.
Ograniczenie takie należy interpretować rygorystycznie i zgodnie z prawem do rzetelnego procesu przewidzianym w konwencji i zinterpretowanym w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
(24b) Prawo dostępu do materiałów sprawy nie powinno naruszać przepisów prawa krajowego dotyczących ochrony danych osobowych i miejsca pobytu chronionych świadków.
(24c) Za możliwość zapoznania się z materiałami sprawy, o której mówi niniejsza dyrektywa, nie należy pobierać żadnych opłat.
Wymóg ten nie uchybia krajowym przepisom państw członkowskich przewidującym opłatę za wykonanie kopii akt sprawy lub za przesłanie ich zainteresowanemu lub jego adwokatowi.
(24d) Dostarczanie informacji zgodnie z niniejszą dyrektywą powinno być zarejestrowane zgodnie z istniejącymi procedurami protokołowania na mocy prawa krajowego państw członkowskich, bez żadnych dodatkowych wymogów wprowadzenia nowych mechanizmów lub dodatkowego obciążenia administracyjnego.
(24e) Osoba podejrzana lub oskarżona lub jej adwokat powinni mieć prawo, by zgodnie z trybem przewidzianym w prawie krajowym zakwestionować działania właściwego organu, który wbrew niniejszej dyrektywie nie udzielił informacji lub nie ujawnił pewnych materiałów, lub też odmówił ich udzielenia lub ujawnienia.
Prawo to nie oznacza, że do kwestionowania takiego zaniechania lub odmowy państwa członkowskie muszą stworzyć szczególną procedurę odwoławczą, odrębny mechanizm lub odrębny tryb wnoszenia skarg.
(24f) Bez uszczerbku dla niezawisłości sądów i różnic w organizacji wymiaru sprawiedliwości w Unii, państwa członkowskie powinny zapewnić swoim urzędnikom szkolenia odpowiednie do celów, którym ma służyć niniejsza dyrektywa, lub zachęcać do zapewniania takich szkoleń.
(24g) Państwa członkowskie powinny podjąć wszelkie działania niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy.
Niektóre z przepisów, np. przepis nakazujący udzielić podejrzanemu lub oskarżonemu informacji o jego prawach w prostym i przystępnym języku, można w praktyce skutecznie realizować różnymi drogami, np. działaniami pozalegislacyjnymi (takimi jak odpowiednie szkolenie właściwych organów) lub za pomocą pouczenia napisanego prostym, nietechnicznym językiem (by było zrozumiałe dla każdego, kto nie zna prawa regulującego przebieg postępowania karnego).
(25) Prawo do otrzymania informacji o prawach, które przysługują od momentu zatrzymania i są przewidziane w niniejszej dyrektywie, powinno również dotyczyć mutatis mutandis osób aresztowanych na potrzeby wykonania europejskiego nakazu aresztowania ▌zgodnie z decyzją ramową Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi
Dz.U. L 190 z 18.7.2002, s. 1. .
Aby pomóc państwom członkowskim w opracowaniu takiego pouczenia o prawach ▌, w załączniku II do dyrektywy przedstawiono jego wzór do ewentualnego użytku tych państw.
Model ten ma charakter orientacyjny i może zostać zrewidowany w świetle sprawozdania z wdrażania, które ma zostać przedstawione przez Komisję na mocy art. 12 dyrektywy, a także po wejściu w życie wszystkich środków z harmonogramu.
(26) Przepisy niniejszej dyrektywy określają reguły minimalne.
Państwa członkowskie mogą rozciągnąć prawa określone w niniejszej dyrektywie na sytuacje nieprzewidziane wyraźnie w niniejszej dyrektywie, by zapewnić wyższy poziom ochrony.
Poziom ochrony nigdy nie powinien być niższy od norm przewidzianych w EKPCz zgodnie z ich wykładnią w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
(27) Niniejsza dyrektywa respektuje prawa podstawowe oraz jest zgodna z zasadami uznanymi w Karcie.
W szczególności niniejsza dyrektywa ma na celu promowanie prawa do wolności, prawa do rzetelnego procesu sądowego oraz prawa do obrony ▌.
Należy ją zatem odpowiednio wdrożyć.
(28) Państwa członkowskie powinny dopilnować, by przepisy niniejszej dyrektywy, gdy odpowiadają one prawom gwarantowanym przez EKPCz, były wykonywane w sposób spójny z postanowieniami EKPCz, zgodnie z wykładnią zawartą we właściwym orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
(29) W związku z tym, że państwa członkowskie nie mogą jednostronnym działaniem, na szczeblu centralnym, regionalnym lub lokalnym, osiągnąć celu w postaci uzyskania wspólnych norm minimalnych, który może zostać osiągnięty jedynie na szczeblu Unii, Parlament Europejski i Rada mogą przyjąć środki zgodne z zasadą pomocniczości, o której mowa w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną we wspomnianym art. 5, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza zakres konieczny do osiągnięcia tego celu.
(30) ▌ Zgodnie z art. 1, 2, 3 i 4 Protokołu w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, który jest dołączony do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Zjednoczone Królestwo i Irlandia powiadomiły o swoim zamiarze wzięcia udziału w przyjmowaniu i stosowaniu niniejszej dyrektywy ▌.
(31) Zgodnie z art.1 i 2 Protokołu w sprawie stanowiska Danii załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszej dyrektywy, dlatego też nie jest nią związana, ani nie ma ona do niej zastosowania.
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1Cel
Niniejsza dyrektywa ustanawia przepisy dotyczące prawa osób podejrzanych i oskarżonych do informacji o ▌prawach ▌w postępowaniu karnym oraz prawach osób w postępowaniu służącym wykonaniu europejskiego nakazu aresztowania, a także o oskarżeniu w postępowaniu karnym.
Artykuł 2Zakres
1.
Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie od momentu uświadomienia przez właściwe organy państwa członkowskiego określonej osobie ▌, że jest ona podejrzana lub oskarżona o popełnienie przestępstwa, do czasu zakończenia postępowania rozumianego jako ostateczne rozstrzygnięcie tego, czy dany podejrzany lub oskarżony popełnił to przestępstwo, w tym, w odpowiednich przypadkach, wyroku oraz rozstrzygnięcia wszelkich środków zaskarżenia.
2.
Gdy prawo państwa członkowskiego przewiduje, że za drobne przestępstwa karę nakłada organ inny niż sąd właściwy w sprawach karnych, a od nałożenia takiej kary można się odwołać do takiego sądu, niniejsza dyrektywa ma zastosowanie jedynie do postępowania odwoławczego przed tym sądem.
Artykuł 3Prawo do informacji o prawach
1.
Państwa członkowskie dopilnowują, by osoby podejrzane lub oskarżone o popełnienie przestępstwa otrzymały ▌niezwłocznie informacje o tym, jak w świetle prawa krajowego stosuje się przynajmniej poniższe prawa procesowe, tak aby umożliwić skuteczne korzystanie z tych praw:
- prawo do adwokata ▌;
- wszelkich uprawnieniach do bezpłatnej porady prawnej i o warunkach jej uzyskania;
- prawo do informacji o oskarżeniu, zgodnie z art. 6 ;
- prawo do tłumaczenia ustnego i pisemnego;
- do odmowy składania zeznań.
2.
Informacje te przekazywane są ustnie lub pisemnie i sformułowane są prostym i przystępnym językiem, z uwzględnieniem wszelkich szczególnych potrzeb osób podejrzanych lub oskarżonych wymagających szczególnego traktowania.
Artykuł 4Prawo do pisemnej informacji o prawach w momencie zatrzymania
1.
Państwa członkowskie dopilnowują, aby osoba zatrzymana lub pozbawiona wolności otrzymała niezwłocznie pisemne pouczenie o prawach.
Uzyskuje ona możliwość zapoznania się z pouczeniem o prawach oraz zatrzymania go w swoim posiadaniu przez cały okres pozbawienia wolności.
1a.
Oprócz informacji, jakie należy podać zgodnie z art. 3, pouczenie o prawach, o którym mowa w ust. 1 zawiera informacje o następujących prawach stosowanych na mocy prawa krajowego:
- prawie dostępu do materiałów sprawy;
- prawie do poinformowania władz konsularnych oraz jednej osoby;
- prawo dostępu do pilnej pomocy medycznej;
- informację, na ile godzin/dni osoba ta zostanie pozbawiona wolności, zanim zostanie postawiona przed organem sądowym.
Pouczenie o prawach zawiera również podstawowe informacje o wszelkich dostępnych na mocy prawa krajowego możliwościach zakwestionowania legalności aresztowania, uzyskania rewizji decyzji o zatrzymaniu lub zwrócenia się o zwolnienie tymczasowe.
2.
Pouczenie o prawach napisane jest prostym i przystępnym językiem ▌.
Załącznik I do niniejszej dyrektywy zawiera orientacyjny model takiego pouczenia.
3.
Państwa członkowskie dopilnowują, aby podejrzany lub oskarżony ▌otrzymał pouczenie o prawach napisane w zrozumiałym dla niego języku. ▌Jeżeli pouczenie o prawach nie jest dostępne w odpowiednim języku, podejrzany lub oskarżony jest informowany o przysługujących mu prawach ustnie w zrozumiałym dla niego języku.
Następnie należy bez nieuzasadnionej zwłoki przekazać mu pouczenie o prawach w języku, jaki rozumie.
Artykuł 5Prawo do pisemnej informacji o prawach w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania
Państwa członkowskie dopilnowują, by każda osoba aresztowana w celu wykonania europejskiego nakazu aresztowania niezwłocznie otrzymała odpowiednie pouczenie o prawach zawierające informacje o prawach takiej osoby przewidzianych w prawie krajowym wdrażającym decyzję ramową 2002/584/WSiSW w państwie członkowskim wykonującym nakaz .
Załącznik II do niniejszej dyrektywy zawiera orientacyjny model takiego pouczenia.
Pouczenie o prawach jest redagowane językiem prostym i przystępnym.
Artykuł 6Prawo do informacji o
oskarżeniu
1.
Państwa członkowskie dopilnowują, by osobie podejrzanej lub oskarżonej ▌udzielono ▌informacji o przestępstwie, o którego popełnienie ta osoba jest podejrzana .
Informacje te przekazuje się niezwłocznie i są one tak dokładne, jak to konieczne do zagwarantowania rzetelności postępowania karnego oraz skutecznego skorzystania z prawa tej osoby do obrony .
2.
Państwa członkowskie dopilnowują, aby osoba zatrzymana lub pozbawiona wolności otrzymała informacje o powodach zatrzymania lub pozbawienia wolności, w tym o przestępstwie, o którego popełnienie jest podejrzewana.
3.
Państwa członkowskie dopilnowują, aby najpóźniej w momencie przekazania podstawy oskarżenia do oceny sądu przedstawiono szczegółowe informacje na temat oskarżenia , w tym charakteru i klasyfikacji prawnej przestępstwa, jak również charakteru udziału osoby oskarżonej .
3a.
Państwa członkowskie dopilnowują, aby osoba podejrzana lub oskarżona była niezwłocznie informowana o zmianach w informacjach podanych zgodnie z niniejszym artykułem, jeżeli jest to konieczne do zagwarantowania rzetelności postępowania.
Artykuł 7Prawo dostępu do
materiałów sprawy
1.
Jeżeli dana osoba zostaje zatrzymana i pozbawiona wolności na jakimkolwiek etapie postępowania karnego, państwa członkowskie zapewniają zatrzymanemu lub jego adwokatowi dostęp do posiadanych przez właściwe organy dokumentów, które są związane z konkretną sprawą i mają zasadnicze znaczenie dla skutecznego kwestionowania zgodnie z prawem krajowym, czy zatrzymanie lub pozbawienie wolności było zgodne z prawem .
2.
Państwa członkowskie dopilnowują, aby podejrzany lub oskarżony, lub jego adwokat uzyskali dostęp przynajmniej do wszystkich posiadanych przez właściwe organy materialnych dowodów, które dla podejrzanego lub oskarżonego są korzystne lub niekorzystne, w celu zagwarantowania rzetelnego postępowania i możliwości przygotowania obrony.
3.
Bez uszczerbku dla ust. 1 dostęp do materiałów, o których mowa w ust. 2, jest udzielany w odpowiednim czasie pozwalającym skutecznie skorzystać z prawa do obrony, a najpóźniej gdy podstawy oskarżenia zostają przekazane do oceny sądu.
Jeżeli właściwe organy uzyskają dalsze dowody, udziela się do tych dowodów dostępu w odpowiednim czasie, tak by umożliwić ich rozpatrzenie.
3a.
Na zasadzie wyjątku od ust. 2 i 3 – o ile nie uchybia to prawu do rzetelnego procesu – można odmówić dostępu do niektórych materiałów, jeżeli dostęp taki może spowodować poważne zagrożenie życia lub praw podstawowych innej osoby lub jeżeli takiej odmowy absolutnie wymaga ważny interes publiczny – np. gdy chodzi o ochronę trwającego dochodzenia – lub jeżeli dostęp ten mógłby poważnie zaszkodzić bezpieczeństwu narodowemu państwa członkowskiego, w którym toczy się postępowanie.
Państwa członkowskie dopilnowują, aby zgodnie z procedurami określonymi w prawie krajowym decyzja o nieujawnianiu niektórych materiałów zgodnie z niniejszym ustępem była podejmowana przez organ sądowy lub podlegała przynajmniej kontroli sądowej.
3b.
Dostęp, o którym mowa w niniejszym artykule , zapewniany jest bezpłatnie.
Artykuł 8Weryfikacja i środki ochrony prawnej
1.
Państwa członkowskie dopilnowują, aby udzielenie informacji – na podstawie art. 3, 4, 5 i 6 niniejszej dyrektywy – podejrzanemu lub oskarżonemu zostało zaprotokołowane zgodnie z zasadami protokołowania przyjętymi w prawie odnośnego państwa członkowskiego .
2.
Państwa członkowskie dopilnowują , aby podejrzany lub oskarżony lub jego adwokat mieli prawo, by zgodnie z trybem przewidzianym w prawie krajowym zakwestionować działania właściwego organu, który wbrew niniejszej dyrektywie nie udzielił informacji lub odmówił ich udzielenia .
▌
Artykuł 9Szkolenia
Bez uszczerbku dla niezawisłości sądów oraz różnic w organizacji wymiaru sprawiedliwości w Unii, państwa członkowskie zwracają się do podmiotów odpowiedzialnych za szkolenie sędziów, prokuratorów, policjantów i pracowników wymiaru sprawiedliwości uczestniczących w postępowaniach karnych o zorganizowanie odpowiednich szkoleń pod kątem celów niniejszej dyrektywy .
Artykuł 10Klauzula o nieobniżaniu poziomu ochrony
Żaden z przepisów niniejszej dyrektywy nie może być rozumiany jako ograniczający lub wyłączający prawa i gwarancje procesowe, które są zagwarantowane na mocy Karty, EKPC ▌oraz innych właściwych przepisów prawa międzynarodowego lub prawa któregokolwiek państwa członkowskiego zapewniającego wyższy poziom ochrony.
Artykuł 11
Transpozycja
1.
Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy w terminie do …
* 24 miesiące od publikacji niniejszej dyrektywy w Dzienniku Urzędowym. *
2.
Tekst tych przepisów państwa członkowskie przekazują Komisji ▌.
3.
Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Metody dokonania takiego odesłania określane są przez państwa członkowskie.
Artykuł 12Sprawozdanie
Do dnia ….
** 36 miesięcy od publikacji niniejszej dyrektywy w Dzienniku Urzędowym. ** Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie, w którym oceni, w jakim stopniu państwa członkowskie przedsięwzięły środki niezbędne do zastosowania się do niniejszej dyrektywy, do którego załączy, w razie potrzeby, wnioski ustawodawcze.
Artykuł 13Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 14
Adresaci
Niniejsza decyzja jest skierowana do państw członkowskich zgodnie z Traktatami .
Sporządzono w ▌,
W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady
Przewodniczący Przewodniczący
ZAŁĄCZNIK I
Orientacyjny model pouczenia ▌:
Niniejszy wzór jest tylko przykładem pouczenia o przysługujących prawach, który ma pomóc organom krajowym w opracowaniu krajowego pouczenia.
Państwa członkowskie nie są zobowiązane do stosowania tego wzoru.
Opracowując krajowe pouczenie, mogą one zmienić niniejszy wzór celem dostosowania go do stosownych przepisów krajowych i uzupełnienia go o dodatkowe użyteczne informacje
Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) pouczenie zostaje przekazane w chwili zatrzymania/pozbawienia wolności.
Nie stanowi to przeszkody dla państw członkowskich w przekazaniu osobom podejrzanym lub oskarżonym pisemnej informacji w innych sytuacjach podczas postępowania karnego. .
Przysługują Ci następujące prawa:
A. POMOC ZE STRONY ADWOKATA / UPRAWNIENIE DO POMOCY PRAWNEJ
Masz prawo do poufnej rozmowy z adwokatem.
Adwokat jest niezależny od policji.
Poproś policję, jeżeli potrzebujesz pomocy w skontaktowaniu się z adwokatem; policja Ci pomoże.
W niektórych przypadkach pomoc może być bezpłatna.
Poproś policję o dodatkowe informacje.
B. INFORMACJE DOTYCZĄCE OSKARŻENIA
Masz prawo wiedzieć, dlaczego zostałeś zatrzymany/pozbawiony wolności i o jaki czyn jesteś podejrzany.
C. TŁUMACZENIE USTNE I PISEMNE
Jeżeli nie mówisz danym językiem lub go nie rozumiesz, masz prawo do pomocy tłumacza ustnego.
Jest ona bezpłatna.
Tłumacz ustny może Ci pomóc w rozmowie z adwokatem i jest zobowiązany do zachowania poufności rozmowy.
Masz prawo do tłumaczenia pisemnego przynajmniej stosownych części istotnych dokumentów, w tym wszelkich decyzji sądowych, na których podstawie Cię zatrzymano lub pozbawiono wolności, każdego zarzutu lub aktu oskarżenia oraz każdego wyroku.
W niektórych okolicznościach możesz uzyskać tłumaczenie lub streszczenie w formie ustnej.
D. PRAWO DO ODMOWY SKŁADANIA ZEZNAŃ
Podczas przesłuchania przez policję lub organy sądowe nie jesteś zobowiązany do odpowiadania na pytania dotyczące zarzucanego czynu.
Adwokat pomoże Ci w podjęciu decyzji w tej sprawie.
E. DOSTĘP DO DOKUMENTÓW
Od momentu zatrzymania Ty (lub Twój adwokat) macie prawo dostępu do istotnych dokumentów, które są Ci potrzebne, aby zakwestionować zatrzymanie lub pozbawienie wolności.
Jeżeli Twoja sprawa zostanie przekazana do sądu, Ty (lub Twój adwokat) będziecie mieli prawo dostępu do materiałów dowodowych, które Cię obciążają lub nie.
F. POINFORMOWANIE INNYCH OSÓB O POZBAWIENIU CIĘ WOLNOŚCI / POINFORMOWANIE TWOJEGO KONSULATU LUB AMBASADY
W momencie zatrzymania powiadom policję, jeżeli chcesz, aby ktoś – np. członek rodziny lub pracodawca – został poinformowany o pozbawieniu Cię wolności.
W niektórych przypadkach prawo do poinformowania innych osób o pozbawieniu Cię wolności może być tymczasowo ograniczone.
Policja będzie mogła Cię o tym poinformować.
Jeżeli jesteś cudzoziemcem, powiadom policję, jeżeli chcesz, aby o pozbawieniu Cię wolności został poinformowany Twój organ konsularny lub ambasada.
Powiadom też policję, jeżeli chcesz skontaktować się z urzędnikiem Twojego organu konsularnego lub ambasady.
G. PILNA POMOC MEDYCZNA
Gdy jesteś zatrzymany, masz prawo do pilnej pomocy medycznej.
Powiadom policję, jeżeli potrzebujesz pilnej pomocy medycznej.
H. OKRES POZBAWIENIA WOLNOŚCI
Po zatrzymaniu możesz być pozbawiony wolności przez maksymalny okres ... [wstawić stosowną liczbę godzin/dni].
Po upływie tego okresu musisz zostać zwolniony albo przesłuchany przez sędziego, który podejmie decyzję o dalszym pozbawieniu Cię wolności.
Poproś adwokata lub sędziego o informacje dotyczące możliwości zakwestionowania zatrzymania, rewizji decyzji o zatrzymaniu lub zwrócenia się o zwolnienie tymczasowe.
ZAŁĄCZNIK II
Orientacyjny model pouczenia o prawach dla osób zatrzymanych na podstawie europejskiego nakazu aresztowania
Niniejszy wzór jest tylko przykładem pouczenia o przysługujących prawach, który ma pomóc organom krajowym w opracowaniu krajowego pouczenia.
Państwa członkowskie nie są zobowiązane do stosowania tego wzoru.
Opracowując krajowe pouczenie, mogą one zmienić niniejszy wzór celem dostosowania go do stosownych przepisów krajowych i uzupełnienia go o dodatkowe użyteczne informacje.
Zostałeś zatrzymany na podstawie europejskiego nakazu aresztowania.
Przysługują Ci następujące prawa:
A. INFORMACJE O EUROPEJSKIM NAKAZIE ARESZTOWANIA
Masz prawo do otrzymania informacji o treści europejskiego nakazu aresztowania, na podstawie którego zostałeś zatrzymany.
B. POMOC ZE STRONY ADWOKATA
Masz prawo do poufnej rozmowy z adwokatem.
Adwokat jest niezależny od policji.
Poproś policję, jeżeli potrzebujesz pomocy w skontaktowaniu się z adwokatem; policja Ci pomoże.
W niektórych przypadkach pomoc może być bezpłatna.
Poproś policję o dodatkowe informacje.
C. TŁUMACZENIE USTNE I PISEMNE
Jeżeli nie mówisz danym językiem lub go nie rozumiesz, masz prawo do pomocy tłumacza ustnego.
Jest ona bezpłatna.
Tłumacz ustny może Ci pomóc w rozmowie z adwokatem i jest zobowiązany do zachowania poufności rozmowy.
Masz prawo do tłumaczenia pisemnego europejskiego nakazu aresztowania w języku, który rozumiesz.
W niektórych okolicznościach możesz uzyskać tłumaczenie lub streszczenie w formie ustnej.
D. MOŻLIWOŚĆ WYRAŻENIA ZGODY
Możesz wyrazić zgodę – lub odmówić jej – na przekazanie państwu, które Cię poszukuje.
Twoja zgoda powinna przyspieszyć postępowanie.
[Ewentualne uzupełnienie w niektórych państwach członkowskich: Zmiana tej decyzji na późniejszym etapie może być trudna lub nawet niemożliwa.]
Poproś organy lub adwokata o dodatkowe informacje.
E. PRZESŁUCHANIE
Jeżeli nie zgadzasz się na wydanie, masz prawo do przesłuchania przez organ sądowy.
_______________
UZASADNIENIE
Wdrożenie wspólnych norm minimalnych w postępowaniu karnym pozwoli na skuteczniejsze realizowanie praw podstawowych obywateli UE oraz pomoże pokonać trudności związane z wdrożeniem zasady wzajemnego uznawania w zakresie postępowania karnego, spowodowane wzajemnym brakiem zaufania organów sądowych poszczególnych państw.
W następstwie nieudanej próby przyjęcia horyzontalnego instrumentu prawnego dotyczącego praw proceduralnych w postępowaniu karnym (wniosek Komisji z 2004 r. dotyczący decyzji ramowej) Rada zaproponowała podejście stopniowe i w dniu 30 listopada 2009 r. przyjęła harmonogram działań w zakresie praw proceduralnych, w którym wezwała Komisję do zgłoszenia serii wniosków ustawodawczych odnoszących się do środków wymienionych w harmonogramie.
Wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie prawa do informacji w postępowaniu karnym przedstawiony przez Komisję Europejską w lipcu 2010 r. jest drugim punktem na liście środków uwzględnionych w harmonogramie działania w zakresie praw proceduralnych.
Jego celem jest ustanowienie wspólnych norm minimalnych w zakresie prawa do informacji w postępowaniu karnym w całej Unii Europejskiej.
Pierwszym krokiem w tym kierunku, dotyczącym prawa do tłumaczenia pisemnego i ustnego, jest dyrektywa przyjęta w dniu 8 października 2010 r.
W świetle przedmiotowego wniosku dyrektywa powinna mieć zastosowanie od momentu, gdy właściwe organy państwa członkowskiego uświadomią danej osobie w urzędowym zawiadomieniu lub w inny sposób, że jest ona podejrzana lub oskarżona o popełnienie przestępstwa, do momentu zakończenia postępowania (w tym ewentualnego postępowania odwoławczego).
Procedury wdrożenia europejskiego nakazu aresztowania również powinny wchodzić w jej zakres, podczas gdy zgodnie z brzmieniem punktu 15 preambuły do wniosku przedmiotowa dyrektywa nie ma zastosowania do postępowań prowadzonych przez krajowe lub europejskie organy administracyjne w związku z naruszeniem przepisów o ochronie konkurencji, chyba że sprawa została wniesiona do sądu mającego jurysdykcję w sprawach karnych.
Głównym celem przedmiotowego wniosku jest zapewnienie osobom podejrzanym i oskarżonym prawa do informacji na temat przysługujących im praw.
Informacje te powinny być przekazane w sposób prosty i zrozumiały, ustnie lub na piśmie, w języku zrozumiałym dla osoby podejrzanej lub oskarżonej.
Wprowadzono specjalne przepisy dotyczące dzieci oraz osób niedowidzących lub niewidomych, lub osób, które nie umieją czytać.
Informacje te powinny być zawarte w tzw. pouczeniu o prawach.
W przedmiotowym wniosku określono informacje, jakie powinny zostać przekazane osobom, które zostały pozbawione wolności przez właściwe organy państw członkowskich w toku postępowania karnego prowadzonego w związku z podejrzeniem popełnienia przez nie przestępstwa (np. wskutek zatrzymania przez policję i tymczasowego aresztowania zgodnie z postanowieniem sędziego).
Jest to jedyny przypadek, w którym informacje na temat praw proceduralnych musiałyby być dostarczone przez państwa członkowskie na piśmie.
Oprócz ogólnego prawa do informacji na temat praw proceduralnych przedmiotowy wniosek ma również na celu wprowadzenie dwóch praw szczegółowych: prawa do informacji na temat zarzutu oraz prawa dostępu do akt sprawy.
Istnieją jednak ograniczenia dotyczące ostatniego wymienionego prawa: zgodnie z przedmiotowym wnioskiem dostęp do określonych dokumentów z akt sprawy może zostać wyłączony, jeśli mógłby spowodować powstanie poważnego zagrożenia dla życia innej osoby lub poważnie zaszkodzić bezpieczeństwu wewnętrznemu państwa członkowskiego, w którym toczy się postępowanie.
W celu zapewnienia skutecznej realizacji prawa do informacji przedmiotowy wniosek zawiera wymóg dotyczący wdrożenia procedury mającej na celu ocenę, czy osoba podejrzana lub oskarżona została odpowiednio poinformowana i czy zastosowano skuteczne środki prawne, jeśli dana osoba nie została odpowiednio poinformowana.
Dalsze przepisy dotyczą szkoleń i klauzuli o nieobniżaniu poziomu ochrony.
Do wniosku dołączono dwa załączniki: Załącznik I zawiera orientacyjny model pouczenia o prawach, które ma być wręczane osobom podejrzanym lub oskarżonym podczas aresztowania, a załącznik II zawiera orientacyjny model pouczenia o prawach, które ma być wręczane osobom zatrzymanym na podstawie europejskiego nakazu aresztowania.
Z uwagi na to, że są to jedynie „orientacyjne” modele, państwa członkowskie nie muszą z nich korzystać.
Należy zauważyć, że wymienione dwa załączniki zawierają specyfikacje, które przekraczają zakres objęty dyrektywą.
Stanowisko sprawozdawczyni
Obywatele UE mają prawo do podróżowania, nauki oraz pracy na terytorium Unii Europejskiej.
Wolności te są jednak ograniczone przez 27 różnych systemów prawnych poszczególnych państw członkowskich.
W związku z tym UE zamierza stworzyć jednolitą przestrzeń sprawiedliwości, w której obowiązywałyby wspólne przepisy, a państwa członkowskie intensywnie by ze sobą współpracowały.
Podczas gdy istniejące przepisy obowiązujące we wspólnej przestrzeni sprawiedliwości dotyczą głównie ściślejszej współpracy pomiędzy organami sądowymi poszczególnych państw członkowskich, przedmiotowa dyrektywa dotyczy przede wszystkim obywateli UE i przysługujących im praw w przypadkach, gdy toczy się wobec nich postępowanie karne.
Jeśli sytuacja taka zachodzi w kraju pochodzenia danej osoby lub na terenie innego państwa członkowskiego UE, należy zapewnić takiej osobie sprawiedliwy proces, zgodny z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Oznacza to poszanowanie podstawowych praw proceduralnych, takich jak prawo do konsultacji z prawnikiem lub do tłumaczenia ustnego lub pisemnego w razie potrzeby.
Świadomość własnych praw jest pierwszym krokiem do ich egzekwowania.
Jeśli władze publiczne nie będą szanować tych praw, może to podważyć uczciwość postępowań karnych oraz doprowadzić do pomyłek sądowych.
Sprawozdawczyni przyjmuje zatem z dużym zadowoleniem wniosek Komisji mający na celu ustanowienie wspólnych norm minimalnych w zakresie prawa do informacji w postępowaniu karnym w całej Unii Europejskiej.
Jeśli zostaną one przyjęte i właściwie wdrożone, będzie to miało pozytywny wpływ na prawa osób podejrzanych i oskarżonych, ponieważ umożliwi zapewnienie otrzymywania przez te osoby informacji na temat przysługujących im praw.
Niniejsze sprawozdanie zawiera zmiany do wniosku Komisji, które zostały wprowadzone w celu zapewnienia tego, by przedmiotowa dyrektywa obejmowała wszystkie przypadki ograniczenia wolności osobistej, niezależnie od tego, jak państwa członkowskie zakwalifikują postępowanie, na podstawie którego osoba podejrzana została pozbawiona wolności.
Nikt nie wie z góry, ile czasu osoba podejrzana będzie musiała spędzić w areszcie policyjnym ani jak długo będzie pozbawiona wolności.
Mimo że nie wszystkie prawa wymienione w pouczeniu o prawach będą miały zastosowanie w danym przypadku, osoba podejrzana lub oskarżona ma prawo zostać niezwłocznie poinformowana na piśmie o przysługujących jej prawach proceduralnych.
Art. 3 przedmiotowej dyrektywy ustanawiający prawa proceduralne należące do minimalnego zakresu praw, o których wszyscy podejrzani i oskarżeni w postępowaniu karnym powinni być poinformowani na możliwie najwcześniejszym etapie postępowania, powinien zostać rozszerzony o następujące prawa:
- prawie do tłumaczenia ustnego i pisemnego;
- prawo dostępu do akt sprawy,
- prawo do informacji na temat warunków nieodpłatnego dostępu do adwokata,
- prawo do informacji o oskarżeniu,
- prawo dostępu do materiałów dowodowych związanych z daną sprawą,
- prawo do odmowy składania zeznań.
Pouczenie o prawach powinno dodatkowo zawierać następujące informacje, które powinny zostać przekazane osobie zatrzymanej, o której mowa w przedmiotowej dyrektywie:
a) na ile godzin/dni zostanie ona pozbawiona wolności, zanim zostanie postawiona przed organem sądowym;
b) w jaki sposób może ona zakwestionować aresztowanie i uzyskać decyzję o ponownym rozpatrzeniu jego zasadności;
jaki jest maksymalny okres tymczasowego aresztowania obowiązujący w jej przypadku.
Osoba pozbawiona wolności zawsze powinna mieć możliwość zapoznania się z pouczeniem o prawach oraz zatrzymania go w swoim posiadaniu przez cały okres pozbawienia wolności.
Ważne jest, aby państwa członkowskie zapewniły udzielenie osobie podejrzanej lub oskarżonej o popełnienie przestępstwa wystarczających informacji o zarzutach w celu zagwarantowania rzetelności postępowania karnego oraz skutecznego realizowania prawa do obrony.
Ze względu na różnorodność przepisów proceduralnych oraz różne znaczenia słowa „zarzut” w poszczególnych państwach członkowskich wydaje się, że określenie „oskarżenie” jest w tym kontekście bardziej odpowiednie.
Państwa członkowskie powinny również zapewnić otrzymanie przez osobę, przeciwko której toczy się postępowanie karne, wystarczającej ilości informacji na temat charakteru i powodu oskarżenia, niezwłocznie po uzyskaniu prawa do rozpoczęcia procesu obrony zgodnie z prawem krajowym.
Zgodnie z art. 4 przedmiotowej dyrektywy osoba zatrzymana powinna również, zaraz po tym, jak zostanie pozbawiona wolności, zostać poinformowana o powodach aresztowania, w tym o przestępstwie, o którego popełnienie jest podejrzewana.
Ponadto pojęcie „akta sprawy” występujące w art. 7 wniosku Komisji, które nie jest używane przez wszystkie państwa członkowskie, powinno zostać zastąpione wyrażeniem „materiały dowodowe związane z daną sprawą”, które ma szerszy zakres.
Państwa członkowskie zapewniają to, by osoba podejrzana lub oskarżona albo jej adwokat uzyskali pełny dostęp do materiałów dowodowych związanych z daną sprawą, które są w posiadaniu właściwych organów, najpóźniej po zakończeniu dochodzenia w sprawie przestępstwa.
Osoba podejrzana lub oskarżona albo jej adwokat mogą żądać wykazu materiałów dowodowych, które są w posiadaniu właściwych organów.
Z uwagi na to, że wprowadzenie różnych modeli pouczeń o prawach dotyczących różnych sytuacji mogłoby wprowadzić zamieszanie, powinny one zostać połączone w jeden model pouczenia o prawach.
Model ten, zawarty w załączniku I do przedmiotowej dyrektywy, powinien obowiązywać we wszystkich państwach członkowskich i zawierać co najmniej prawa określone w przedmiotowej dyrektywie.
Przedmiotowa dyrektywa zawiera również drugi załącznik, stanowiący odrębne pouczenie o prawach dotyczące europejskiego nakazu aresztowania, ponieważ nie we wszystkich państwach członkowskich nakaz ten jest traktowany jako postępowanie karne.
Rozróżnienie to zostało również uwzględnione w środku A, co oznacza, że jest ono zgodne z omawianym wcześniej harmonogramem.
Przedmiotowa dyrektywa jest dopiero drugim krokiem w harmonogramie prac w zakresie praw proceduralnych i jest traktowana jako część kompleksowego pakietu ustawodawczego, który ma być przedstawiany w kolejnych kilku latach i którego celem jest zapewnienie minimalnego zestawu praw proceduralnych w postępowaniu karnym w Unii Europejskiej.
W związku z tym sprawozdawczyni byłaby wdzięczna Komisji za przedstawienie modelu pouczenia o prawach po zrealizowaniu harmonogramu zgodnie z prawami proceduralnymi, które mają być wdrożone w nadchodzących latach.
27.1.2011
OPINIA Komisji Prawnej
dla Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych
w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie prawa do informacji w postępowaniu karnym
( COM(2010)0392 – C7‑0189/2010 – 2010/0215(COD) )
Sprawozdawca komisji opiniodawczej: Jan Philipp Albrecht
ZWIĘZŁE UZASADNIENIE
Wprowadzenie
Choć w europejskiej konwencji praw człowieka i Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej zapisano podstawowe prawo do obrony, obejmujące prawo do dostępu do adwokata, prawo do tłumaczeń ustnych i pisemnych, prawo do informacji o zarzutach, prawo do regularnego przeglądu decyzji o pozbawieniu wolności oraz prawo do postawienia przed sądem, dokumenty te dostarczają niewiele szczegółów na temat ochrony tych praw w praktyce.
Wniosek analizowany obecnie przez komisję ma na celu umocnienie praw osób podejrzanych lub oskarżonych w zakresie informacji o prawach i zarzutach.
Obejmuje on również sytuacje, w których dana osoba zostaje aresztowana na podstawie europejskiego nakazu aresztowania celem wniesienia oskarżenia lub wykonania wyroku.
Wspólne normy minimalne w odniesieniu do tych praw powinny ułatwić stosowanie zasady wzajemnego uznawania, a co za tym idzie usprawnić współpracę sądową między państwami członkowskimi UE.
Jest to drugi środek w ramach harmonogramu działań mających na celu umocnienie praw procesowych osób podejrzanych lub oskarżonych w postępowaniu karnym
Konkluzje Rady Europejskiej, 10-11 grudnia 2009 r.; rezolucja Rady z dnia 30 listopada 2009 r. dotycząca harmonogramu działań mających na celu umocnienie praw procesowych osób podejrzanych lub oskarżonych w postępowaniu karnym, 2009/C 295/01, 4.12.2009 r., Dz.U. C 295/1. , który obejmuje również prawo do tłumaczenia pisemnego i ustnego
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/64/UE z dnia 20 października 2010 r. w sprawie prawa do tłumaczenia ustnego i tłumaczenia pisemnego w postępowaniu karnym, 26.10.2010, Dz.U. L 280/1. , do porady i pomocy prawnej, kontaktów z bliskimi, pracodawcami i organami konsularnymi oraz specjalne gwarancje dla osób podejrzanych lub oskarżonych wymagających specjalnego traktowania, a także zieloną księgę w sprawie tymczasowego aresztowania.
Nadrzędną ideą wniosku jest zadbanie o to, aby osoby podejrzane lub oskarżone były informowane o zarzutach oraz przysługujących im prawach przynajmniej w formie pisemnej oraz w prosty i zrozumiały sposób.
Wniosek zawiera dwa załączniki.
W pierwszym z nich przedstawiono orientacyjny model pouczenia o prawach, które należy wręczać oskarżonemu w momencie aresztowania.
Drugi załącznik zawiera model pouczenia o prawach, które należy wręczyć osobom zatrzymanym na podstawie europejskiego nakazu aresztowania.
Stanowisko sprawozdawcy komisji opiniodawczej
Sprawozdawca komisji opiniodawczej z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji będący dalszym krokiem ku umocnieniu praw procesowych w postępowaniu karnym w państwach członkowskich oraz ku ustanowieniu odpowiedniej podstawy wzajemnego uznawania decyzji sądowych w sprawach karnych.
Niemniej jednak ubolewa on nad faktem, że w ramach harmonogramu działań mających na celu umocnienie praw procesowych przyjęto niespójne podejście do kwestii egzekwowania praw, które w mniemaniu sprawozdawcy są nierozerwalnie powiązane.
Szczególnie godne pożałowania jest to, że prawo do informacji zostało przedstawione jako drugi środek w ramach wspomnianego harmonogramu, co w rzeczywistości powoduje, że wniosek Komisji zawiera „niepełne pouczenie o prawach”, częściowo wykluczające inne prawa dotyczące porady i pomocy prawnej, kontaktów z bliskimi, pracodawcami i organami konsularnymi oraz prawa osób podejrzanych lub oskarżonych wymagających specjalnego traktowania.
Proponowane poprawki mają na celu zaradzenie tej niespójności.
Jeśli chodzi o pouczenie o prawach dotyczące europejskiego nakazu aresztowania, sprawozdawca proponuje poprawienie wprowadzającego w błąd sformułowania, które sprawiłoby, że dana osoba byłaby przekonana, że bezpośrednia zgoda na jej wydanie jest prawem, podczas gdy w rzeczywistości pociąga ona za sobą uchylenie prawa do skorzystania z zasady szczególności na mocy art. 13 decyzji ramowej 2002/584/WSiSW w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i tym samym umożliwia organowi sądowemu, który wydał nakaz, ściganie za przestępstwa inne niż te ujęte w europejskim nakazie aresztowania.
Ogólnie rzecz biorąc, sprawozdawca uważa wniosek Komisji za ważny i warty poparcia.
Niestety ogólne podejście Rady zawarte w dokumencie nr 17503/10 z dnia 6 grudnia 2010 r. poważnie osłabiłoby wniosek poprzez włączenie kilku odniesień do prawa krajowego i dodanie dalszych warunków wręczania pouczenia o prawach.
POPRAWKI
Komisja Prawna zwraca się do Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, jako do komisji przedmiotowo właściwej, o naniesienie w swoim sprawozdaniu następujących poprawek:
Poprawka
1
Wniosek dotyczący dyrektywy
Punkt 14 a preambuły (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
(14a) Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do osób podejrzanych i oskarżonych na terytorium UE, bez względu na ich status prawny, obywatelstwo czy narodowość.
Poprawka
2
Wniosek dotyczący dyrektywy
Punkt 23 preambuły
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
(23) Właściwi urzędnicy w państwach członkowskich powinni przejść odpowiednie szkolenie z praw proceduralnych podejrzanych i oskarżonych.
(23) Właściwi urzędnicy w państwach członkowskich powinni przejść stosowne i skuteczne szkolenie z praw proceduralnych osób podejrzanych i oskarżonych.
Poprawka
3
Wniosek dotyczący dyrektywy
Punkt 24 a preambuły (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
(24a) Zgodnie z orzecznictwem związanym z art. 3 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności państwa członkowskie powinny zadbać o ochronę zdrowia i dobrego samopoczucia jednostki, m.in. poprzez zapewnienie osobie pozbawionej wolności opieki medycznej.
Informacje dotyczące obowiązków państw członkowskich na mocy art. 3 EKPC powinny zostać przekazane w momencie aresztowania.
Uzasadnienie
Prawo do opieki medycznej stwierdził ETPCz w dniu 17 września 2009 r. w sprawie Enea przeciwko Włochom, nr 74912/01, pkt 57-58.
Poprawka
4
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 2 – ustęp 1
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
1.
Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie od momentu uświadomienia przez właściwe organy państwa członkowskiego określonej osobie, poprzez urzędowe zawiadomienie lub w inny sposób, że jest ona podejrzana lub oskarżona o popełnienie przestępstwa, do czasu zakończenia postępowania rozumianego jako ostateczne rozstrzygnięcie tego, czy dany podejrzany lub oskarżony popełnił to przestępstwo, w tym, w odpowiednich przypadkach, wyroku oraz rozstrzygnięcia wszelkich środków zaskarżenia.
(Nie dotyczy polskiej wersji językowej)
Poprawka
5
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 2 – ustęp 1 a (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
1a.
W niniejszej dyrektywie pojęcie „właściwe organy” powinno oznaczać między innymi policję i organy dochodzeniowe, prokuratorów i sędziów.
Poprawka
6
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 3 – ustęp 1
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
1.
Państwa członkowskie zapewniają , by osoby podejrzane lub oskarżone o popełnienie przestępstwa uzyskiwały szybko napisane prostym i zrozumiałym językiem informacje o przysługujących im prawach proceduralnych.
1.
Właściwe organy dbają o to , by osoby podejrzane lub oskarżone o popełnienie przestępstwa uzyskiwały szybko , a w każdym razie przed przesłuchaniem, napisane prostym i zrozumiałym językiem, informacje o przysługujących im prawach proceduralnych przynajmniej w formie pisemnej .
Poprawka
7
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 3 – ustęp 1 a (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
1a.
Właściwe organy podejmują kroki mające na celu dopilnowanie, by osoba podejrzana lub oskarżona zrozumiała przedstawione informacje.
Jeżeli istnieje możliwość, że osoba podejrzana lub oskarżona wymaga specjalnego traktowania w związku z jej wiekiem, językiem, jakim się posługuje, niepełnosprawnością czy z jakiegokolwiek innego powodu, właściwe organy podejmują dalsze kroki celem zadbania o to, aby osoba ta zrozumiała swoje prawa.
Jeżeli zrozumienie to wymaga wsparcia ze strony wykwalifikowanych tłumaczy ustnych zgodnie z dyrektywą 2010/64/UE lub ze strony odpowiedzialnej osoby dorosłej w przypadku dziecka lub osoby o ograniczonej sprawności, właściwy organ informuje również te osoby o stosownych prawach, tak aby mogły one wytłumaczyć je osobom podejrzanym lub oskarżonym.
Osoba podejrzana lub oskarżona potwierdza na piśmie, że zrozumiała przysługujące jej prawa.
Poprawka
8
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 3 – ustęp 2
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
2.
Informacje, o których mowa w ust. 1, obejmują co najmniej informacje o:
2.
Informacje, o których mowa w ust. 1, obejmują co najmniej informacje o:
– prawie dostępu do adwokata, w razie konieczności nieodpłatnie;
– prawie dostępu do adwokata, w razie konieczności nieodpłatnie;
– prawie do informacji o zarzutach oraz, w odpowiednich przypadkach, prawie dostępu do akt sprawy;
– prawie do informacji o zarzutach oraz, w odpowiednich przypadkach, prawie dostępu do materiału dowodowego sprawy;
– prawie do tłumaczenia ustnego i pisemnego;
– prawie do tłumaczenia ustnego i pisemnego;
– prawie do szybkiego postawienia przed sądem, jeżeli podejrzany lub oskarżony został zatrzymany .
– prawie do szybkiego postawienia przed sądem, jeżeli osoba podejrzana lub oskarżona została zatrzymana ;
– prawie do odmowy składania zeznań oraz o skutkach, jakie może wywołać skorzystanie z tego prawa na mocy przepisów krajowych.
Poprawka
9
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 4
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
Prawo do pisemnej informacji o prawach w momencie zatrzymania
Prawo do pisemnej informacji o prawach w momencie zatrzymania lub pozbawienia wolności
1.
Osobie zatrzymanej przez właściwe organy państwa członkowskiego w toku postępowania karnego przekazuje się szybko na piśmie informacje o przysługujących jej prawach proceduralnych (w pouczeniu o prawach).
Uzyskuje ona możliwość zapoznania się z pouczeniem o prawach oraz zatrzymania go w swoim posiadaniu przez cały okres pozbawienia wolności.
1.
Osobie zatrzymanej lub pozbawionej wolności przez właściwe organy państwa członkowskiego w toku postępowania karnego przekazuje się szybko na piśmie informacje o przysługujących jej prawach proceduralnych (w pouczeniu o prawach).
Uzyskuje ona możliwość zapoznania się z pouczeniem o prawach oraz zatrzymania go w swoim posiadaniu przez cały okres pozbawienia wolności.
2.
Pouczenie o prawach napisane jest prostym językiem i zawiera co najmniej informacje, o których mowa w art. 3 ust. 2.
Załącznik I do niniejszej dyrektywy zawiera orientacyjny model takiego pouczenia .
2.
Pouczenie o prawach napisane jest prostym językiem i zawiera co najmniej informacje, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 2a .
Pouczenie o prawach zawiera co najmniej elementy wymienione w załączniku I do niniejszej dyrektywy.
2a.
Oprócz informacji określonych w art. 3 osoba zatrzymana lub pozbawiona wolności otrzymuje następujące informacje:
a) na ile godzin lub dni zostanie ona pozbawiona wolności, zanim zostanie postawiona przed organami sądowymi;
b) w jaki sposób może zakwestionować aresztowanie i uzyskać decyzję o ponownym rozpatrzeniu jego zasadności;
c) jaki jest maksymalny okres tymczasowego aresztowania obowiązujący w jej przypadku;
d) o prawie do skontaktowania się z rodziną, przyjaciółmi lub urzędnikami konsularnymi;
e) o prawie do opieki medycznej;
f) jeżeli ma to zastosowanie, o prawie zwrócenia się o zastosowanie środków nadzoru stanowiących alternatywę dla tymczasowego aresztowania.
3.
Państwa członkowskie zapewniają, by podejrzani lub oskarżeni , którzy nie mówią w języku postępowania , lub nie rozumieją tego języka, otrzymali pouczenie o prawach w języku, jaki rozumieją.
Państwa członkowskie zapewniają istnienie mechanizmu pozwalającego przekazać informacje podejrzanym lub oskarżonym niedowidzącym lub nieumiejącym czytać.
W przypadku gdy podejrzany lub oskarżony jest dzieckiem , informacje zawarte w pouczeniu o prawach udzielane są także ustnie, w sposób odpowiedni do wieku, stopnia dojrzałości oraz rozwoju intelektualnego i emocjonalnego dziecka .
3.
Państwa członkowskie dopilnowują, by osoby podejrzane lub oskarżone , które nie mówią w języku postępowania lub nie rozumieją tego języka, otrzymały pouczenie o prawach w języku, jaki rozumieją.
Państwa członkowskie zapewniają istnienie mechanizmu pozwalającego przekazać informacje osobom podejrzanym lub oskarżonym niedowidzącym lub nieumiejącym czytać.
W przypadku gdy osoba podejrzana lub oskarżona wymaga specjalnego traktowania w związku z wiekiem, niepełnosprawnością czy z jakiegokolwiek innego powodu , informacje zawarte w pouczeniu o prawach udzielane są także ustnie, w sposób odpowiedni do wieku, stopnia dojrzałości oraz rozwoju intelektualnego i emocjonalnego danej osoby .
4.
W przypadku gdy pouczenie o prawach jest niedostępne we właściwym języku, podejrzany lub oskarżony jest informowany o przysługujących mu prawach ustnie w języku, jaki rozumie.
Następnie należy bez nieuzasadnionej zwłoki przekazać mu pouczenie o prawach w języku, jaki rozumie.
4.
W przypadku gdy pouczenie o prawach jest niedostępne we właściwym języku, osoba podejrzana lub oskarżona jest informowana o przysługujących jej prawach ustnie przez wykwalifikowanego tłumacza ustnego w języku, jaki rozumie , zgodnie z dyrektywą 2010/64/UE .
Następnie należy bez nieuzasadnionej zwłoki przekazać jej pouczenie o prawach w języku, jaki rozumie.
Poprawka
10
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 5
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
Państwa członkowskie zapewniają , by każda osoba, wobec której toczy się postępowanie w sprawie wykonania europejskiego nakazu postępowania , otrzymała odpowiednie pouczenie o prawach określające prawa takiej osoby ustanowione w decyzji ramowej 2002/584/WSiSW.
Załącznik II do niniejszej dyrektywy zawiera orientacyjny model takiego pouczenia .
Państwa członkowskie dopilnowują , by każda osoba, wobec której toczy się postępowanie w sprawie wykonania europejskiego nakazu aresztowania , otrzymała odpowiednie pouczenie o wszystkich prawach określające prawa takiej osoby ustanowione w decyzji ramowej 2002/584/WSiSW.
Pouczenie o prawach napisane jest prostym językiem i zawiera co najmniej informacje, o których mowa w załączniku II do niniejszej dyrektywy.
Uzasadnienie
Treść załącznika powinna być wiążąca i powinna odzwierciedlać zakres informacji objęty dyrektywą.
Wszystkie prawa przysługujące osobom poszukiwanym, ustanowione na mocy decyzji ramowej 2002/584/WSiSW, powinny być zawarte w odpowiednim pouczeniu o prawach.
Poprawka
11
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 6 – ustęp 2
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
2.
Informacje wymagane na podstawie ust. 1 udzielane są szybko i sposób szczegółowy, w języku, który podejrzany lub oskarżony rozumie.
W przypadku dziecka informacje o zarzutach udzielane są w sposób odpowiedni do jego wieku, stopnia dojrzałości oraz rozwoju intelektualnego i emocjonalnego.
2.
Informacje wymagane na podstawie ust. 1 udzielane są szybko i w sposób szczegółowy, w języku, który osoba podejrzana lub oskarżona rozumie.
W przypadku osoby wymagającej specjalnego traktowania w związku z jej wiekiem, niepełnosprawnością czy z jakiegokolwiek innego powodu informacje o zarzutach udzielane są w sposób odpowiedni do jej wieku, stopnia dojrzałości oraz rozwoju intelektualnego i emocjonalnego.
Uzasadnienie
Należy wziąć pod uwagę wszelkie sytuacje wymagające specjalnego traktowania, np. m.in. niepełnosprawność umysłową.
Poprawka
12
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 6 – ustęp 3 a (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
3a.
Informacje przekazywane na mocy niniejszego artykułu podawane są ustnie oraz możliwie jak najszybciej na piśmie.
Poprawka
13
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 6 – ustęp 3 b (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
3b.
Udzielanie informacji na mocy niniejszego artykułu pozostaje obowiązkowe w trakcie całego postępowania, jeśli pojawią się nowe informacje.
Poprawka
14
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 7 – nagłówek
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
Prawo dostępu do akt sprawy
Prawo dostępu do materiału dowodowego sprawy
Uzasadnienie
Państwa członkowskie nie doszły do porozumienia w sprawie terminu „akta sprawy”.
Poprawka
15
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 7 – ustęp 1
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
1.
Jeżeli podejrzany lub oskarżony został , na jakimkolwiek etapie postępowania karnego, zatrzymany , państwa członkowskie zapewniają mu lub jego adwokatowi dostęp do tych dokumentów zawartych w aktach sprawy, które mają znaczenie dla ustalenia, czy zatrzymanie lub pozbawienie wolności było zgodne z prawem.
1.
Jeżeli osoba podejrzana lub oskarżona została , na jakimkolwiek etapie postępowania karnego, zatrzymana , państwa członkowskie zapewniają jej lub jej adwokatowi dostęp do tych dokumentów zawartych w aktach sprawy, które mają znaczenie dla ustalenia, czy zatrzymanie lub pozbawienie wolności było zgodne z prawem.
Można ograniczyć dostęp do niektórych dokumentów, jeżeli leży to w interesie śledztwa.
Poprawka
16
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 7 – ustęp 1
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
1.
Jeżeli podejrzany lub oskarżony został , na jakimkolwiek etapie postępowania karnego, zatrzymany , państwa członkowskie zapewniają mu lub jego adwokatowi dostęp do tych dokumentów zawartych w aktach sprawy , które mają znaczenie dla ustalenia, czy zatrzymanie lub pozbawienie wolności było zgodne z prawem.
1.
Jeżeli osoba podejrzana lub oskarżona została , na jakimkolwiek etapie postępowania karnego, zatrzymana lub pozbawiona wolności , państwa członkowskie zapewniają jej lub jej adwokatowi dostęp do tych dokumentów, które mają znaczenie dla ustalenia, czy zatrzymanie lub pozbawienie wolności było zgodne z prawem.
Poprawka
17
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 7 – ustęp 2
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
2.
Państwa członkowskie zapewniają , by oskarżony lub jego adwokat uzyskali dostęp do akt sprawy po zakończeniu dochodzenia w sprawie przestępstwa.
Właściwy organ sądowy może odmówić dostępu do określonych dokumentów z akt sprawy jeżeli dostęp do nich może spowodować powstanie poważnego zagrożenia dla życia innej osoby lub poważnie narazić bezpieczeństwo wewnętrzne państwa członkowskiego, w którym odbywa się postępowanie.
Jeżeli przemawia za tym interes wymiaru sprawiedliwości, oskarżony lub jego adwokat mogą żądać wykazu dokumentów zawartych w aktach .
2.
Państwa członkowskie dbają o to , by osoba oskarżona lub jej adwokat uzyskali dostęp do materiału dowodowego sprawy po zakończeniu dochodzenia w sprawie przestępstwa.
Właściwy organ sądowy może odmówić dostępu do określonych dokumentów , jeżeli dostęp do nich może spowodować powstanie poważnego zagrożenia dla życia innej osoby lub poważnie narazić bezpieczeństwo wewnętrzne państwa członkowskiego, w którym odbywa się postępowanie.
Jeżeli przemawia za tym interes wymiaru sprawiedliwości, osoba oskarżona lub jej adwokat mogą żądać wykazu materiałów dowodowych sprawy .
Poprawka
18
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 7 – ustęp 2 a (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
2a.
Państwa członkowskie dbają o to, aby ewentualne ograniczenia prawa dostępu do materiału dowodowego sprawy określone w ust. 2 w żaden sposób nie stanowiły uszczerbku dla rzeczywistego wykorzystywania przez osobę oskarżoną prawa do obrony.
Poprawka
19
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 7 – ustęp 2 b (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
2b.
Państwa członkowskie zapewniają istnienie skutecznego środka odwoławczego do bezstronnego sądu w celu zakwestionowania decyzji o odmowie dostępu do niektórych dokumentów z materiałów dowodowych sprawy.
Poprawka
20
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 7 – ustęp 3
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
3.
Dostęp do akt udzielany jest odpowiednio wcześnie, by podejrzany lub oskarżony mógł przygotować obronę lub zaskarżyć decyzje wydane w postępowaniu przygotowawczym.
Dostęp zapewniany jest bezpłatnie.
3.
Dostęp do materiału dowodowego sprawy udzielany jest odpowiednio wcześnie, by osoba podejrzana lub oskarżona mogła przygotować obronę lub zaskarżyć decyzje wydane w postępowaniu przygotowawczym.
Dostęp zapewniany jest bezpłatnie.
Poprawka
21
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 7 – ustęp 3 a (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
Osobie podejrzanej lub oskarżonej bądź jej adwokatowi, którym udostępniono materiał dowodowy, wydaje się kopie tego materiału, jeżeli osoba ta lub jej adwokat złoży odpowiedni wniosek.
Państwa członkowskie mogą zezwolić na pobieranie opłaty w rozsądnej wysokości za kopie lub za przekazywanie materiału dowodowego.
Korzystający z pomocy prawnej są zwolnieni od takich opłat.
Poprawka
22
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 8 – ustęp -1 (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
-1.
Państwa członkowskie zapewniają osobie podejrzanej lub oskarżonej prawo do odwołania zgodnie z procedurami prawa krajowego, jeśli właściwe władze nie przekażą lub odmówią przekazania jej informacji wymaganych zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy.
Uzasadnienie
Doprecyzowany tekst o środkach odwoławczych.
Poprawka
23
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 8 – ustęp 1
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
1.
Państwa członkowskie zapewniają procedurę pozwalającą upewnić się, że podejrzany lub oskarżony otrzymał wszystkie istotne dla niego informacje zgodnie z art. 3-7 .
1.
Państwa członkowskie zapewniają procedurę pozwalającą upewnić się, że osoba podejrzana lub oskarżona otrzymała wszystkie istotne dla niego informacje zgodnie z niniejszą dyrektywą .
Poprawka
24
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik I – tytuł
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
Orientacyjny model pouczenia o prawach dla podejrzanego i oskarżonego w momencie zatrzymania
Model pouczenia o prawach dla osoby podejrzanej i oskarżonej w momencie zatrzymania
Uzasadnienie
Załącznik powinien być wiążący.
Poprawka
25
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik I – tabela – punkt B
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
B. do pomocy ze strony adwokata
B. do pomocy ze strony adwokata .
Jeżeli nie jesteś w stanie opłacić adwokata, policja ma obowiązek poinformować Cię o możliwości uzyskania pomocy prawnej.
Poprawka
26
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik I – tabela – punkt C a (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
Ca. do nieudzielania odpowiedzi na pytania
Poprawka
27
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik I – tabela – punkt C b (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
Cb. do skontaktowania się z Twoją rodziną, przyjaciółmi i urzędnikami konsularnymi
Poprawka
28
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik I – tabela – punkt D
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
D. do uzyskania informacji o tym, jak długo możesz być pozbawiony wolności
D . do uzyskania informacji o tym, jak długo możesz być pozbawiony wolności , do regularnego przeglądu decyzji o pozbawieniu wolności i do zwolnienia tymczasowego
Poprawka
29
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik I – tabela – punkt D a (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
Da. do opieki medycznej
Uzasadnienie
Prawo do opieki medycznej stwierdził ETPCz w dniu 17 września 2009 r. w sprawie Enea przeciwko Włochom, nr 74912/01, pkt 57-58.
Poprawka
30
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik I – tytuł C – tiret piąte (nowe)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
– Nie można zmusić Cię do podpisania jakichkolwiek dokumentów w języku, którego nie rozumiesz.
Odmowa uczynienia tego nie będzie przemawiać na Twoją niekorzyść.
Poprawka
31
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik I – tytuł C a (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
Ca. do zachowania milczenia
– Masz prawo do zachowania milczenia podczas przesłuchania przez policję.
[– Jeśli zdecydujesz się skorzystać z tego prawa, może to mieć następujące konsekwencje: [...] ]
Uzasadnienie
Poprawka ta jest konieczna, aby odzwierciedlić odniesienie do prawa krajowego.
Nawiasy kwadratowe wskazują miejsce, które można wykorzystać, odnosząc się do prawa krajowego państw członkowskich, jeśli jest to konieczne.
Poprawka
32
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik I – tytuł C b (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
Cb.
Skontaktowanie się z przyjaciółmi, rodziną i organami konsularnymi
– Masz prawo skontaktować się z Twoimi przyjaciółmi i rodziną.
– Policja ma obowiązek pomóc Ci w nawiązaniu kontaktu z przyjaciółmi, rodziną oraz, w stosownych przypadkach, z organem konsularnym lub ambasadą Twojego kraju.
Musi zapewnić Ci to wsparcie jak najszybciej po pozbawieniu Cię wolności.
[– Kontakt zostanie nawiązany w Twoim imieniu, jeśli [...] ]
– Przedstawiciele ambasady lub organu konsularnego mogą zobaczyć się z Tobą oraz zadbać o zapewnienie Ci wsparcia adwokata.
Uzasadnienie
Poprawka ta jest konieczna, aby odzwierciedlić odniesienie do prawa krajowego.
Nawiasy kwadratowe wskazują miejsce, które można wykorzystać, odnosząc się do prawa krajowego państw członkowskich, jeśli jest to konieczne.
Poprawka
33
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik II – tabela – punkt B
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
B. do pomocy ze strony adwokata
B. do pomocy ze strony adwokata .
Jeżeli nie jesteś w stanie opłacić adwokata, policja ma obowiązek poinformować Cię o możliwości uzyskania pomocy prawnej.
Poprawka
34
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik II – tabela – punkt C a (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
Ca. do skontaktowania się z Twoją rodziną, przyjaciółmi i urzędnikami konsularnymi
Poprawka
35
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik II – tabela – punkt D
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
D. do uzyskania informacji o prawie do wyrażenia zgody na przekazanie innemu państwu
D. do zadecydowania, czy zgadzasz się na przekazanie innemu państwu
Poprawka
36
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik II – tabela – punkt E
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
E . do bycia wysłuchanym, jeżeli nie zgadzasz się na wydanie
(Nie dotyczy polskiej wersji językowej).
Poprawka
37
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik II – tabela – punkt E a (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
Ea. do uzyskiwania bieżących informacji i regularnego przeglądu w odniesieniu do pozbawienia wolności
Poprawka
38
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik II – tabela – punkt F a (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
Fa. do opieki medycznej
Uzasadnienie
Prawo do opieki medycznej stwierdził ETPCz w dniu 17 września 2009 r. w sprawie Enea przeciwko Włochom, nr 74912/01, pkt 57-58.
Poprawka
39
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik II – tytuł C – tiret piąte (nowe)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
– Nie można zmusić Cię do podpisania jakichkolwiek dokumentów w języku, którego nie rozumiesz.
Odmowa uczynienia tego nie będzie przemawiać na Twoją niekorzyść.
Poprawka
40
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik II – tytuł C a (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
Ca.
Skontaktowanie się z przyjaciółmi, rodziną i organami konsularnymi
– Masz prawo skontaktować się z Twoimi przyjaciółmi i rodziną.
– Policja ma obowiązek pomóc Ci w nawiązaniu kontaktu z przyjaciółmi, rodziną oraz, w stosownych przypadkach, z organem konsularnym lub ambasadą Twojego kraju.
Musi zapewnić Ci to wsparcie jak najszybciej po pozbawieniu Cię wolności.
[– Kontakt zostanie nawiązany w Twoim imieniu, jeśli [...] ]
– Przedstawiciele ambasady lub organu konsularnego mogą zobaczyć się z Tobą oraz zadbać o zapewnienie Ci wsparcia adwokata.
Uzasadnienie
Poprawka ta jest konieczna, aby odzwierciedlić odniesienie do prawa krajowego.
Nawiasy kwadratowe wskazują miejsce, które można wykorzystać, odnosząc się do prawa krajowego państw członkowskich, jeśli jest to konieczne.
Poprawka
41
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik II – tytuł D
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
D. Prawo do wyrażenia zgody na wydanie
D. Wydanie
– Masz prawo wyrazić zgodę na wydanie innemu państwu na mocy europejskiego nakazu aresztowania.
Powinno to przyśpieszyć postępowanie.
– Możesz zgodzić się na wydanie państwu , które wystąpiło o wydanie Cię na mocy europejskiego nakazu aresztowania.
Nie musisz wyrazić zgody na wydanie.
– Jeżeli zgodzisz się na wydanie, może być trudno zmienić tę decyzję na późniejszym etapie.
Zanim podejmiesz decyzję w tej sprawie powinieneś porozmawiać z adwokatem.
– Jeżeli zgodzisz się na wydanie, może być trudno zmienić tę decyzję na późniejszym etapie.
– Zanim podejmiesz decyzję w tej sprawie powinieneś porozmawiać z adwokatem.
Możesz uniknąć wydania, powołując się na szczególne powody.
Adwokat może pomóc Ci w sprawdzeniu, czy mają one zastosowanie w Twoim przypadku.
Poprawka
42
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik II – tytuł E
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
– Jeżeli nie zgadzasz się na wysłanie Cię do państwa członkowskiego, które wystąpiło o wydanie Cię, jesteś uprawniony do wysłuchania Cię przez sędziego i wyjaśnienia mu powodów tej odmowy
Jeśli nie zgadzasz się na wydanie, masz prawo do wysłuchania Cię przez sędziego i wyjaśnienia mu powodów tej odmowy.
Sędzia zadecyduje, czy europejski nakaz aresztowania wydano prawidłowo, zgodnie z prawem i odpowiednio oraz czy należy wydać Cię krajowi, który zwrócił się o wydanie.
– Masz prawo do bycia reprezentowanym na tym wysłuchaniu przez adwokata.
– Jeżeli nie stać Cię na adwokata, należy udzielić Ci informacji, w jaki sposób uzyskać pomoc prawną.
Poprawka
43
Wniosek dotyczący dyrektywy
Załącznik II – tytuł E a (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję
Poprawka
Ea.
Bieżące informacje i regularny przegląd w odniesieniu do pozbawienia wolności
– Masz prawo do uzyskiwania na bieżąco informacji o powodach pozbawienia Cię wolności oraz do regularnego przeglądu tych powodów.
– Jeżeli nie zostałeś zwolniony, musisz zostać postawiony przed sądem w ciągu [X] godzin od momentu pozbawienia wolności.
PROCEDURA
Tytuł
Prawo do informacji w postępowaniu karnym
Odsyłacze
COM(2010)0392 – C7-0189/2010 – 2010/0215(COD)
Komisja przedmiotowo właściwa
LIBE
Opinia wydana przez
Data ogłoszenia na posiedzeniu
JURI
7.9.2010
Sprawozdawca komisji opiniodawczej
Data powołania
Jan Philipp Albrecht
27.10.2010
Rozpatrzenie w komisji
1.12.2010
Data przyjęcia
27.1.2011
Wynik głosowania końcowego
+:
–:
0:
22
Posłowie obecni podczas głosowania końcowego
Raffaele Baldassarre, Sebastian Valentin Bodu, Françoise Castex, Christian Engström, Marielle Gallo, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Klaus-Heiner Lehne, Alajos Mészáros, Bernhard Rapkay, Evelyn Regner, Francesco Enrico Speroni, Dimitar Stoyanov, Diana Wallis, Cecilia Wikström, Zbigniew Ziobro, Tadeusz Zwiefka
Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego
Piotr Borys, Vytautas Landsbergis, Kurt Lechner, Eva Lichtenberger, Toine Manders, Arlene McCarthy
PROCEDURA
Tytuł
Prawo do informacji w postępowaniu karnym
Odsyłacze
COM(2010)0392 – C7-0189/2010 – 2010/0215(COD)
Data przedstawienia w PE
20.7.2010
Komisja przedmiotowo właściwa
Data ogłoszenia na posiedzeniu
LIBE
7.9.2010
Komisja(e) wyznaczona(e) do wydania opinii
Data ogłoszenia na posiedzeniu
JURI
7.9.2010
Sprawozdawca(y)
Data powołania
Birgit Sippel
26.10.2010
Rozpatrzenie w komisji
13.9.2010
9.12.2010
17.3.2011
2.5.2011
23.11.2011
Data przyjęcia
23.11.2011
Wynik głosowania końcowego
+:
–:
0:
48
2
Posłowie obecni podczas głosowania końcowego
Jan Philipp Albrecht, Alexander Alvaro, Roberta Angelilli, Vilija Blinkevičiūtė, Mario Borghezio, Emine Bozkurt, Simon Busuttil, Philip Claeys, Carlos Coelho, Tanja Fajon, Kinga Gál, Nathalie Griesbeck, Sylvie Guillaume, Anna Hedh, Salvatore Iacolino, Lívia Járóka, Timothy Kirkhope, Monica Luisa Macovei, Véronique Mathieu, Georgios Papanikolaou, Carmen Romero López, Judith Sargentini, Birgit Sippel, Csaba Sógor, Renate Sommer, Rui Tavares, Valdemar Tomaševski, Kyriacos Triantaphyllides, Wim van de Camp, Axel Voss, Manfred Weber, Tatjana Ždanoka
Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego
Elena Oana Antonescu, Michael Cashman, Anna Maria Corazza Bildt, Cornelis de Jong, Leonidas Donskis, Evelyne Gebhardt, Franziska Keller, Marian-Jean Marinescu, Joanna Senyszyn, Cecilia Wikström, Glenis Willmott
Zastępca(y) (art. 187 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego
Sergio Gaetano Cofferati, Ismail Ertug, Esther Herranz García, Kent Johansson, Marit Paulsen, Ivo Vajgl, Andrea Zanoni
Data złożenia
25.11.2011
