WERSJA OSTATECZNA
A6-0031/2006
9.2.2006
SPRAWOZDANIE
w sprawie restrukturyzacji i zatrudnienia
(2005/2188 (INI))
Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych
Sprawozdawca:
Jean Louis Cottigny
PE 362.704v03-00
SPIS TREŚCI
PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO...................................................3
UZASADNIENIE......................................................................................................................12
PROCEDURA...........................................................................................................................15
PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
w sprawie restrukturyzacji i zatrudnienia
(2005/2188 (INI))
Parlament Europejski,
– uwzględniając komunikat Komisji z dnia 31 marca 2005 r. zatytułowany „Restrukturyzacje i zatrudnienie - Antycypacja i towarzyszenie restrukturyzacjom na rzecz poprawy zatrudnienia: rola Unii Europejskiej” ( COM(2005)0120 ) oraz opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 14 grudnia 2005 r.
(CESE 1495/2005),
– uwzględniając Wspólnotową Kartę Socjalnych Praw Podstawowych Pracowników z 1989 r. wraz z programem działań, który jest z nią związany,
– uwzględniając dyrektywę 94/45/WE Rady z dnia 22 września 1994 r. w sprawie ustanowienia Europejskiej Rady Zakładowej lub trybu informowania i konsultowania pracowników w przedsiębiorstwach lub w grupach przedsiębiorstw o zasięgu wspólnotowym
Dz.U. L 254 z 30.9.1994, str. 64. ,
– uwzględniając dyrektywę 98/59/WE Rady z dnia 20 lipca 1998 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do zwolnień grupowych
Dz.U. L 225 z 12.8.1998, str. 16. ,
– uwzględniając dyrektywę 2001/23/WE Rady z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do ochrony praw pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części przedsiębiorstw lub zakładów
Dz.U. L 82 z 22.3.2001, str. 16. ,
– uwzględniając dyrektywę 2002/14/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca 2002 r. ustawiającą ogólne ramowe warunki informowania i przeprowadzania konsultacji z pracownikami we Wspólnocie Europejskiej
Dz.U. L 80 z 23.3.2002, str. 29. ,
– uwzględniając rezolucje z dnia 28 października 1999 r.
Dz.U. C 154 z 5.6.2000, str. 139. , 17 lutego 2000 r.
Dz.U. C 339 z 29.11.2000, str. 280. i 15 lutego 2001 r.
Dz.U. C 276 z 1.10.2001, str.160. w sprawie restrukturyzacji przedsiębiorstw w Europie,
– uwzględniając zalecenie 92/443/EWG Rady z dnia 27 lipca 1992 r. w sprawie promowania udziału pracowników w zyskach i wynikach przedsiębiorstwa (w tym udziału w kapitale)
Dz.U. C 245 z 26.8.1992, str. 53. ,
– uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej w Lizbonie z dnia 23 i 24 marca 2000 r. oraz rezolucje Parlamentu Europejskiego na ten temat, szczególnie rezolucję z dnia 15 marca 2000 r. oraz rezolucję z dnia 9 marca 2005 r. w sprawie śródokresowego przeglądu Strategii Lizbońskiej
P6_TA(2205)0069 ,
– uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Wspólne działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia - Nowy początek strategii lizbońskiej” ( COM(2005)0024 ),
– uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej, która odbyła się w dniu 22 i 23 marca 2005 r. w Brukseli i własną rezolucję z dnia 13 kwietnia 2005 r.
P6_TA(2005)0127 . ,
– uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Towarzyszenie przemianom strukturalnym: polityka przemysłowa dla rozszerzonej Europy” ( COM(2004)0274 ) i własną rezolucję z dnia 9 czerwca 2005 r.
P6_TA(2005)0230 . ,
- uwzględniając opinię z inicjatywy własnej Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 29 września 2005 r. zatytułowaną „Dialog społeczny i zaangażowanie pracowników kluczem do antycypowania i kontrolowania przemian w przemyśle” (CESE 1073/2005),
– uwzględniając komunikat Komisji w sprawie Agendy Społecznej ( COM(2005)0033 ) i własną rezolucję z dnia 26 maja 2005 r. w sprawie Agendy Społecznej na lata 2006-2010
P6_TA-(2005)0210. ,
– uwzględniając komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego zatytułowany „Wspólne działania na rzecz wzrostu i zatrudnienia: Wspólnotowy program lizboński” ( COM(2005)0330 ),
– uwzględniając inicjatywę Komisji odnośnie ogłoszenia roku 2006 Rokiem mobilności zawodowej oraz wdrożenie strategii lizbońskiej
źródło: MEMO/05/229
– uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Budowanie naszej wspólnej przyszłości - Wyzwania polityczne i środki budżetowe w rozszerzonej Unii w latach 2007-2013” ( COM(2004)0101 ), komunikat Komisji zatytułowany „Perspektywy finansowe na lata 2007-2013” ( COM(2004)0487 ) i własną rezolucję z dnia 8 czerwca 2005 r. w sprawie wyzwań politycznych i środków budżetowych w w rozszerzonej Unii w latach 2007-2013
P6_TA(2005)0224 . ,
– uwzględniając wspólne stanowisko Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 15 i 16 grudnia 2005 r. w sprawie perspektyw finansowych na lata 2007-2013,
– uwzględniając propozycję rozporządzenia Rady ustanawiającego ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności ( COM(2004)0492 ),
– uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego ( COM(2004)0493 ),
– uwzględniając art. 87 ust. 3, a także art. 127, 136 i 158 Traktatu UE,
– uwzględniając art. 45 Regulaminu,
– uwzględniając sprawozdanie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych ( A6‑0031/2006 ),
A. mając na uwadze, że gospodarcze i socjalne podejście wobec ryzyka jest główną cechą charakterystyczną europejskiego modelu społecznego, oraz że jest ono również zawarte w różnych politykach krajowych mających na celu realizację modelu państwa opiekuńczego, opartego na zasadzie solidarności społecznej i ubezpieczenia społecznego,
B. mając na uwadze, że ryzyka te, jeśli nie są antycypowane, mogą dotknąć i zniszczyć zarówno pracowników, dla których praca jest głównym elementem wolności i godności, jak i pracodawców i ich narzędzia produkcji, które rozwija się we właściwym gospodarce otwartej kontekście konkurencyjności,
C. mając na uwadze, że przemiany gospodarcze są nieuniknione, niezależnie od tego czy zachodzą poprzez przewidywalne ewolucje lub nieoczekiwane rewolucje, czy też poprzez świadome polityki lub przechodzone kryzysy; mając na uwadze, że przemiany te dotyczą wszystkich krajów europejskich, bez względu na stopień rozwoju gospodarczego i ochrony socjalnej, pomimo że wyzwania, jakie muszą podjąć mogą być różne i pomimo możliwości znalezienia specyficznych rozwiązań w zależności od rodzaju narzędzia produkcji, strategicznych decyzji dotyczących długookresowych inwestycji i badań, oraz bardziej ogólnie, w zależności od najnowszej historii gospodarczej i politycznej,
D. mając na uwadze, że restrukturyzacje stanowią szczególny rodzaj przemian gospodarczych i mogą stanowić nagły i wymuszony proces dostosowania przedsiębiorstwa do rozwoju potrzeb konsumentów, a także do wymogów zglobalizowanego kontekstu gospodarczego, w celu umożliwienia mu pozostania lub ponownego stania się konkurencyjnym oraz że przedsiębiorstwa i pracownicy muszą nieustannie dostosowywać się, aby zapewnić wzrost i zatrudnienie,
E. mając na uwadze, że restrukturyzacje przeprowadzane są na różnych poziomach (restrukturyzacje międzysektorowe, restrukturyzacje wewnątrzsektorowe, restrukturyzacje na poziomie przedsiębiorstw oraz restrukturyzacje na poziomie pracowników), mając na uwadze, że w zakresie restrukturyzacji na poziomie przedsiębiorstw obserwuje się różne rodzaje restrukturyzacji (zmiany procesów produkcyjnych, zlecanie części działań na zewnątrz, delokalizacja, zamknięcie zakładów, zmniejszenie zatrudnienia, fuzje/ przejęcie itd.), mając na uwadze, że restrukturyzacje na poziomie pracowników przeprowadza się wtedy, gdy zaostrzają się wymogi odnośnie wymaganych kompetencji; mając na uwadze, że poszczególne poziomy i rodzaje restrukturyzacji wymagają różnych rozwiązań,
F. uważa, że jedną z konsekwencji globalizacji jest wzrastająca koncentracja, a także łączenie się i powstawanie dużych międzynarodowych grup, niekiedy w sektorach o zasadniczym znaczeniu strategicznym; sądzi więc, że przemyślenia na temat działań towarzyszących restrukturyzacji przedsiębiorstw nie ograniczają się już tylko do poziomu krajowego i organów lokalnych, ale powinny odbywać się na poziomie międzynarodowym: uważając ponadto, że małe i średnie przedsiębiorstwa są także uzależnione od globalizacji, oraz że należy w związku z tym poświęcić im taką samą uwagę, jaką poświęca się dużym grupom,
G. mając na uwadze, że trudności napotykane przez przedsiębiorstwa przeprowadzające restrukturyzacje są najczęściej spowodowane otwarciem handlu międzynarodowego, lecz są one również związane z możliwościami przedsiębiorstw do przygotowania się oraz swoich pracowników do procesów modernizacyjnych i restrukturyzacyjnych; podzielając i wspierając stanowisko Komisji, zgodnie z którym rozsądne ze strony Unii byłoby poniesienie wraz z Państwami Członkowskimi kosztów i skutków wdrażanych przez nią polityk na poziomie legislacyjnym; zachęcając Komisję do wzięcia pod uwagę skutków społecznych przed otwarciem poszczególnych sektorów przemysłu na rynek międzynarodowy,
H. stwierdzając, że skutki restrukturyzacji są czasami niezgodne z celami określonymi w Lizbonie, a dokładnie z celami związanymi z promowaniem pełnego zatrudnienia, jego jakością, spójnością społeczną i terytorialną oraz trwałym rozwojem; uznając, że pracownicy muszą mieć możliwość podnoszenia swoich kwalifikacji oraz dostęp do kształcenia ustawicznego,
I. mając na uwadze konieczność uznania, że odnowa gospodarcza i społeczna jest podstawą strategii lizbońskiej; mając na uwadze, że restrukturyzacje mają fundamentalne znaczenie dla procesu tworzenia dobrobytu i podnoszenia poziomu życia,
J. mając na uwadze, że partnerzy społeczni i władze publiczne powinni odgrywać główną rolę we działalności towarzyszącej restrukturyzacji zarówno na płaszczyźnie ogólnej, poprzez tworzenie nowych miejsc pracy, jak i indywidualnej, dając zainteresowanym pracownikom możliwość dostosowania się do nowej działalności, szczególnie poprzez szkolenia, a także w antycypacji, jak również w poszukiwaniu alternatywnych rozwiązań sytuacji, gdy jest to możliwe,
K. mając na uwadze, że w Europie mobilność jest zbyt niska i w związku z tym istniejący potencjał działalności jest niewystarczająco wykorzystywany, mając na uwadze, że pracownicy, którzy wyrażają gotowość do przeprowadzenia się, z powodu przeszkód administracyjnych i językowych rezygnują z podejmowania pracy za granicą; mając na uwadze, że krajowe działania na rzecz kształcenia ustawicznego wykorzystywane są w niewystarczający sposób,
L. mając na uwadze, że niski wzrost gospodarczy w Europie oraz słaba konkurencyjność przedsiębiorstw są spowodowane niskim poziomem inwestycji produkcyjnych oraz inwestycji w badania; mając na uwadze, że Unia powinna promować i wspierać zdolność inwestycyjną przedsiębiorstw, a także badania i rozwój,
M. mając na uwadze, że w kontekście odpowiedzialności za odpowiednią antycypację, przedsiębiorstwa powinny zagwarantować możliwie najlepsze warunki kształcenia dla pracowników:
- w okresach praktycznego odbywania kształcenia wstępnego i przyuczania do zawodu,
- w zakresie stałego kształcenia pracowników,
- w celu uznania i potwierdzenia zdobytego doświadczenia zawodowego,
mając na uwadze , że pracownicy wyciągają prawdziwe korzyści ze szkoleń tylko wtedy, gdy mają możliwość natychmiastowego wykorzystania nabytych umiejętności, oraz mając na uwadze, że aby zrealizować te cele, przedsiębiorstwa powinny sporządzić plany i bilans kompetencji na rzecz kształcenia i rozwoju kwalifikacji określonych wspólnie przez partnerów społecznych i instytucje odpowiedzialne za zdobywanie tych kwalifikacji,
N. mając na uwadze, że podstawowym źródłem informacji na poziomie europejskim jest Europejska Fundacja na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy, która zarządza ERM (European Restructuring Monitor), uważa, że tego rodzaju źródło powinno być optymalne pod względem czytelności i dostępu do informacji we wszystkich językach Unii,
O. mając na uwadze, że jednym z powodów trudności, z jakimi borykają się przedsiębiorstwa europejskie jest brak wystarczających przepisów na szczeblu międzynarodowym w dziedzinie ochrony praw własności intelektualnej i skutecznego zwalczania fałszerstwa,
1. wyraża zadowolenie w związku z przyjęciem przez Komisję globalnego i przekrojowego podejścia do rozwiązania kwestii o taki dużym znaczeniu dla przedsiębiorstw i pracowników, ich otoczenia społecznego oraz środowiska pracy;
2. zgadza się z Komisją co do faktu, że restrukturyzacje nie muszą powodować w konsekwencji zacofania społecznego i utraty substancji gospodarczej, jednakże pod warunkiem, że antycypacja restrukturyzacji będzie odpowiednia, że przedsiębiorstwa będą mogły skutecznie i w szybkim tempie zarządzać nimi w dialogu ze związkami zawodowymi, że środki zapobiegawcze na szczeblu przedsiębiorstw i kroki podjęte publicznie przyczyniać się będą do prowadzenia działań towarzyszących w dobrych warunkach oraz że przedsiębiorstwa zapobiegają restrukturyzacjom poprzez ciągłe szkolenia swoich pracowników; uważa, że te warunki często nie są spełnione;
3. uważa, że restrukturyzacje przedsiębiorstw powinny być stosowane jedynie w uzasadnionych przypadkach, aby ratować miejsca pracy lub zwiększyć produktywność czy konkurencyjność i przyspieszyć rozwój gospodarczy przedsiębiorstw oraz że nie mogą być one środkiem do zwiększenia rentowności za pomocą zwolnień lub z powodów czysto finansowych lub spekulacyjnych, takich jak nadwyżki funduszu emerytalnego lub akcjonariuszy; uważa, że wobec niemoralnego i łupieżczego postępowania Komisja powinna wykorzystać możliwość przeprowadzenia mediacji na szczeblu europejskim za pośrednictwem grona niezależnych mediatorów;
4. zwraca uwagę, że nieustanne procesy dostosowawcze do zmieniających się warunków ramowych są nieuniknione, jeżeli przedsiębiorstwa mają się rozwijać, sądzi, że ważne jest zatem, na co zwrócili również uwagę europejscy partnerzy społeczni w swoim wspólnym dokumencie „Orientations for reference in managing change and its social consequences“, aby we właściwym czasie wytłumaczyć pracownikom, względnie ich przedstawicielom, konieczność zmian, a także uwzględnić interesy pracowników;
5. sądzi, podobnie jak Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny w swojej cytowanej powyżej opinii z dnia 29 września 2005 r., że powodzenie restrukturyzacji mierzy się oczywiście konkurencyjnością i zdolnością innowacyjną przedsiębiorstw, lecz także w takiej samej mierze zdolnością do utrzymania miejsc pracy i dobrym zarządzaniem negatywnymi skutkami społecznymi;
6. uważa, że Unia Europejska jest odpowiedzialna za otwarcie rynku i ma zatem obowiązek zapewnienia niezbędnych środków finansowych, aby współuczestniczyć w działaniach towarzyszących restrukturyzacjom i związanym z nimi konsekwencjom społecznym i skuteczniej je przewidywać, jak również by promować innowacje i poszukiwanie nowych perspektyw tworzenia przedsiębiorstw, a także by chronić warunki pracy;
7. sądzi, że Unia powinna znaleźć odpowiedź na wyzwania o wymiarze światowym, jak restrukturyzacje, podnosząc konkurencyjność gospodarki europejskiej i przedsiębiorstw poprzez lepszą koordynację i większą spójność w stosowaniu czterech istniejących polityk wspólnotowych:
- polityki konkurencji, w szczególności w sprawie pomocy przyznawanej przez państwo,
- polityki rynku wewnętrznego, szczególnie w zakresie tworzenia spółek europejskich (societas europea) i udzielania patentu wspólnotowego,
- polityki przedsiębiorstw, w szczególności wspierania MŚP,
- oraz polityki solidarności, szczególnie przeznaczając fundusze EFRR i EFS dla regionów dotkniętych restrukturyzacjami lub planami przewidywania;
8. podziela opinię Komisji, według której EFS i - w mniejszym stopniu - EFRR w odniesieniu do zbyt często zaniedbywanych przypadków MŚP w sytuacji restrukturyzacji, powinny odegrać główną rolę w antycypacji i zarządzaniu restrukturyzacjami i proponuje, aby omawiane programy finansowe na lata 2007-2013 zostały w większym stopniu ukierunkowane na antycypację i zarządzanie restrukturyzacjami (w szczególności w obszarach zwiększonej koncentracji sektorowej) oraz że na rzecz funduszy przekazany zostanie wkład finansowy dostosowany do celów, którym ma służyć;
9. uwzględniając nieprzewidywalność niektórych restrukturyzacji, trudności w określeniu ich wpływu na terytorium oraz uwzględniając rolę polityk Unii w tym zakresie, uważa, że należy umożliwić stworzenie funduszu dostosowania do wzrostu i rezerw na zdarzenia nieprzewidziane oraz z zadowoleniem przyjmuje wspólne stanowisko Rady Europejskiej w tej sprawie; pragnie ponadto, aby fundusz ten mógł być także zasilany przez przedsiębiorstwa;
10. wzywa:
a) aby wielkość i położenie geograficzne na terytorium Unii przedsiębiorstwa, w którym przeprowadzono restrukturyzację, nie stanowiły jedynego kryterium selekcji w przypadku ewentualnej pomocy udzielanej przez Unię oraz aby w odpowiednim stopniu uwzględniane były interesy małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP);
b) aby brać również pod uwagę fakt, czy przedsiębiorstwo uwzględnia w strategii planowania procesy dostosowawcze, a w szczególności czy angażuje się na rzecz kształcenia i dalszego szkolenia;
11. stwierdza, że Unia jest kluczowym partnerem towarzyszącym regionom, w których przeprowadzono restrukturyzacje (przemysłowe, międzysektorowe, wewnątrzsektorowe i in.), w zakresie przekształcenia;
12. wzywa Unię Europejską do wpierania mobilności geograficznej oraz mobilności zawodowej w sposób zapewniający właściwsze wykorzystanie kompetencji pracowników niezależnie od kategorii, a szczególności wśród młodych, kobiet oraz osób powyżej 45 roku życia; zachęca Unię do wspierania likwidacji utrudniających mobilność przeszkód natury administracyjnej oraz językowej;
13. sugeruje, aby w ramach pomocy europejskiej udzielanej w przypadku restrukturyzacji, w pierwszym rzędzie uwzględnione zostały kwestie ochrony środowiska naturalnego , mianowicie poprzez promowanie przechodzenia z branży przemysłowej lub rolniczej do praktyk mniej zanieczyszczających i przez to mniej niebezpiecznych dla okolicznej ludności i pracowników;
14. stwierdza ponadto, że w pierwszej kolejności ofiarami restrukturyzacji są zwolnieni pracownicy i że w każdym przypadku przede wszystkim im powinna zostać przekazana pomoc, a także na działalność gospodarczą zależną od restrukturyzowanego przedsiębiorstwa, szczególnie w przypadku MŚP podwykonawczych; podkreśla konieczność szerszego wzięcia pod uwagę „ukrytych skutków” restrukturyzacji, takich jak skutki dla zdrowia pracowników; zauważa, że okazuje się, iż patologie medyczne i zaburzenia psychologiczne są wykrywane u osób bezpośrednio zagrożonych zwolnieniem z pracy i że śmiertelność wśród tych pracowników jest dwukrotnie wyższa (w stosunku do osób nie zwolnionych z pracy) w ciągu pierwszych pięciu lat po zwolnieniu; wnioskuje z tego, że nie należy ograniczać pomocy finansowej do aspektu strukturalnego restrukturyzacji i wziąć pod uwagę ich wymiar ludzki, stawiając sobie za priorytet udzielenie pracownikom zindywidualizowanej pomocy;
15. potępia także, wśród ukrytych skutków restrukturyzacji, przechodzenie na wcześniejszą emeryturę pracowników, którzy z powodu wieku nie znajdują pracy, co pociąga za sobą wysokie koszty finansowe dla społeczeństwa oraz utratę kompetencji zawodowych i absurdalne ryzyko braku siły roboczej ;
16. wzywa do poprawy kontroli i większej możliwości śledzenia procesu wykorzystania funduszy wspólnotowych w celu zagwarantowania ich właściwego zastosowania i uniknięcia sytuacji, w której zostaną one przeznaczone na cele uboczne, spekulacyjne lub administracyjne, oraz aby wykluczyć możliwość wykorzystania ich na finansowanie delokalizacji; domaga się w szczególności, aby przedsiębiorstwa wspierane z funduszy Unii, które częściowo lub w całości przenoszą swoją produkcję w jej obrębie, nie mogły ponownie otrzymywać pomocy publicznej przez wyznaczony okres oraz aby istniała możliwość złożenia wniosku o zwrot przez nie przyznanych środków, tak aby zapobiec tzw. „turystyce dla subsydiów”;
17. podkreśla zasadnicze znaczenie dorobku wspólnotowego w dziedzinie społecznej oraz wagę istniejących instrumentów prawnych, które powinny być w pełni stosowane i uważniej monitorowane przez Państwa Członkowskie, na których spoczywa odpowiedzialność za ich poprawną transpozycję i skuteczne stosowanie.
Dotyczy to w szczególności:
- dyrektywy Rady 94/45/WE z dnia 22 września 1994 r. w sprawie ustanowienia Europejskiej Rady Zakładowej lub trybu informowania i konsultowania pracowników w przedsiębiorstwach lub w grupach przedsiębiorstw o zasięgu wspólnotowym,
- dyrektywy Rady 98/59/WE z dnia 20 lipca 1998 r. w sprawie ujednolicenia prawodawstwa państw członkowskich dotyczącego zwolnień grupowych,
- dyrektywy Rady 2001/23/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie dostosowania przepisów państw członkowskich dotyczących ochrony praw pracowniczych w przypadku zbycia przedsiębiorstw lub ich części,
- dyrektywy Rady 2002/14/WE z dnia 11 marca 2002 r. ustanawiającej ogólne ramowe warunki informowania i przeprowadzania konsultacji z pracownikami;
18. ubolewa, że drugi etap konsultacji w sprawie Europejskiej Rady Zakładowej jest jedynie drobnym elementem szerszego komunikatu Komisji i wzywa Komisję, jeśli rzeczywiście planuje ona zmianę dyrektywy dotyczącej Europejskiej Rady Zakładowej, do rozpoczęcia właściwego drugiego etapu konsultacji, włącznie z umożliwieniem partnerom społecznym wzięcia udziału w negocjacjach zgodnie z art. 138 Traktatu WE oraz z zasadą przejrzystości.
19. podziela pogląd Komisji, zgodnie z którym europejscy partnerzy społeczni powinni spełniać główną rolę w działaniach towarzyszących oraz w zarządzaniu restrukturyzacjami, w celu wspierania mobilności pracowników w Europie oraz promowania uczenia się przez całe życie, zawsze kiedy jest to użyteczne;
20. wzywa Komisję do kontynuowana działań mających na celu stworzenie wspólnotowych ram w zakresie praw pracowników w przypadku restrukturyzacji, zwraca w związku z tym uwagę na prace rozpoczęte dotychczas przez partnerów społecznych i zachęca ich do znalezienia środków, które umożliwią zastosowanie określonej przez nich dobrej praktyki;
21. zwraca się do Komisji o wprowadzenie, zgodnie z duchem strategii lizbońskiej, „otwartej metody koordynacji” (OMK) w celu rozpowszechnienia w Państwach Członkowskich głównych wytycznych dotyczących restrukturyzacji;
22. oczekuje reformy pomocy państwa w celu jej ukierunkowania w możliwie największym stopniu na dziedziny bardziej sprzyjające wzrostowi i zatrudnieniu oraz w celu uniknięcia dzięki temu finansowania z tej pomocy nieuzasadnionych delokalizacji i restrukturyzacji; zwraca się ponadto, aby w przypadku sektorów osłabionych, potrzebujących specyficznych lub przejściowych przepisów, udzielanie pomocy przez państwo było łatwiejsze, jeżeli nie powoduje ono zakłócenia konkurencji na wspólnym rynku;
23. proponuje utworzenia ram prawnych, zgodnie z którymi udzielanie pomocy wspólnotowej będzie podporządkowane spełnieniu przez przedsiębiorstwa kryteriów związanych z ochroną interesów społeczności i regionów oraz z tworzeniem większej ilości lepszych miejsc pracy;
24. zachęca Państwa Członkowskie do wprowadzenia szczególnych i dostosowanych do tradycji każdego Państwa Członkowskiego środków, mających formę - gdy jest to niezbędne - stałych jednostek przekształcenia strukturalnego, które będą prowadzić działania towarzyszące pracownikom dotkniętym restrukturyzacją, oraz do zapewnienia równego traktowania bez względu na obywatelstwo, płeć i wiek pracownika; wzywa Państwa Członkowskie do natychmiastowego podjęcia kroków mających na celu wzajemne uznawanie dyplomów związanych z kształceniem zawodowym oraz do poświadczania nietypowych kwalifikacji i uznawania doświadczenia zawodowego; uważa również za niezbędne przyjęcie programów działania mających na celu udzielanie wsparcia osobom zwolnionym z pracy; uważa, że należy m. in. zapewnić jak najwcześniej pomoc w dalszym szkoleniu i przekwalifikowaniu;
25. jest zdania, że udział pracowników w kapitale przedsiębiorstwa może być właściwą metodą na ich większe zaangażowanie w procesy decyzyjne poprzedzające restrukturyzacje; zachęca w związku z tym partnerów społecznych oraz Komisję i Państwa Członkowskie do rozwinięcia tej debaty oraz do ponownego wprowadzenia tego tematu do porządku dziennego debaty na temat przyszłości Europy socjalnej, zainicjowanej przez Prezydencję Brytyjską w 2005r.;
26. wzywa Unię Europejską do przeprowadzenia oceny przeszkód, które muszą pokonywać przedsiębiorstwa dla lepszej penetracji rynku wewnętrznego oraz przy zawieraniu międzynarodowych umów handlowych tak, aby móc przewidzieć wpływ jej polityk;
27. uważa, że aby lepiej antycypować i prowadzić działania towarzyszące trudnościom, którym przedsiębiorstwa mogą być zmuszone stawić czoła, należy uwzględnić znaczenie wszystkich narzędzi pozwalających na dokładną analizę sektorów, aby możliwy był stały nadzór i ocenę każdego z sektorów działalności gospodarczej w Europie; z zadowoleniem przyjmuje wyrażoną w komunikacie wolę wzmocnienia roli Europejskiego Centrum Monitorowania Zmian i podkreśla potrzebę stworzenia lepszego dostępu do prac centrum dla obywateli UE;
28. wzywa Komisję do stworzenia jednego punktu informacyjnego dla wszystkich obywateli, władz lokalnych, partnerów społecznych i zainteresowanych przedsiębiorstw, który pozwoli im na uzyskanie informacji dotyczących kwestii restrukturyzacji, możliwości antycypacji i dobrego zarządzania restrukturyzację oraz ich praw (w tym dostęp do różnego rodzaju nośników) i obowiązków;
29. podkreśla potrzebę analizy nadzoru przeprowadzonych restrukturyzacji w celu określenia ich rzeczywistego wpływu na przedsiębiorstwo, aby wykorzystać zdobyte doświadczenie przy kolejnych restrukturyzacjach;
30. zwraca się do handlowych partnerów Unii Europejskiej o ustanowienie przepisów prawnych w zakresie ochrony praw własności intelektualnej i do Państw Członkowskich o skuteczne zwalczanie fałszerstwa.
31. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji.
UZASADNIENIE
W ostatnich latach restrukturyzacje stały się częstym zjawiskiem w świecie przedsiębiorstw i nierzadko wywierają bezpośredni wpływ na zatrudnienie, warunki pracy i lokalną gospodarkę.
Jednakże zjawisko to można postrzegać na wielu poziomach i z różnych punktów widzenia, w rzeczywistości nie istnieje jeden rodzaj restrukturyzacji, dlatego też Unia Europejska powinna umieć w każdym przypadku znaleźć rozwiązania dostosowane do danej sytuacji i to w możliwie najszybszym terminie.
Pierwszy poziom restrukturyzacji dotyczy restrukturyzacji międzysektorowej, zmiany tego typu w obrębie dużych sektorów, jak na przykład powstawanie sektora usług były rozpowszechnione w państwach Europy Zachodniej i dotykają obecnie nowe Państwa Członkowskie Europy Środkowej i Wschodniej.
Drugi poziom restrukturyzacji dotyczy restrukturyzacji i przemian wewnątrzsektorowych.
Trzecim poziom to poziom samego przedsiębiorstwa, w ramach którego przeprowadzane są rożnego rodzaje restrukturyzacji, jak na przykład zmiany procesów produkcyjnych, zlecanie części działań na zewnątrz, delokalizacja, zamknięcie zakładów, zmniejszenie zatrudnienia, fuzje/ przejęcie itd.
Istnieją w zasadzie dwie kategorie elementów stymulujących restrukturyzacje: ogólny element stymulujący ukierunkowany na przemiany handlu międzynarodowego w obecnym kontekście globalizacji oraz element stymulujący ukierunkowany na strategie przedsiębiorstwa.
Oba te elementy są z natury powiązane i współzależne.
W rzeczywistości strategia przedsiębiorstwa często ukształtowana jest w zależności od potrzeby dostosowania się do przemian rynku i działalności.
W komunikacie z dnia 31 marca 2005 r. „Restrukturyzacje i zatrudnienie – Antycypacja i towarzyszenie restrukturyzacjom na rzecz poprawy zatrudnienia: rola Unii Europejskiej”, Komisja Europejska omawia kwestie związane z negatywnymi skutkami restrukturyzacji, delokalizacji i fuzji.
Skutki są często niezgodne z celami określonymi w Lizbonie, a dokładnie z celami związanymi z promowaniem pełnego zatrudnienia i jego jakości, spójnością społeczną oraz trwałym rozwojem.
Unia Europejska od dawna rozwija polityki i instrumenty w dziedzinie restrukturyzacji.
Dlatego też w przeszłości odegrała główną rolę w restrukturyzacji hutnictwa i przemysłu stoczniowego, jednak niedawny kryzys w przemyśle tekstylnym wykazał, że istniejące przepisy nie są wystarczające, aby stawić czoła przemianom o takim zasięgu.
W związku z tym Unia Europejska musi wzmocnić działania i opracować środki przewidziane w sytuacjach kryzysowych, a także zastanowić się nad wprowadzeniem nowych narzędzi pozwalających skutecznie przewidzieć a przez to zmierzyć się z restrukturyzacjami.
Jednakże działania Unii nie powinny obejmować jedynie sektorów znajdujących się w trudnej sytuacji, stąd też w ostatnich latach utworzono grupy sektorowe wysokiego szczebla w celu określenia strategicznych perspektyw dla wielu sektorów.
Ponadto w perspektywie horyzontalnej, liczne polityki europejskie przyczyniają się już obecnie do realizacji celu antycypacji i towarzyszenia restrukturyzacjom: dyrektywy w dziedzinie informowania i przeprowadzania konsultacji z pracownikami (mimo że konieczne będzie zadbanie o ich prawidłowe zastosowanie), europejski dialog społeczny, polityka zatrudnienia, finansowe instrumenty wsparcia, polityka przemysłowa i przedsiębiorstw, polityka rozwoju obszarów wiejskich itd.
Unia Europejska zobowiązana jest do skutecznego podjęcia wyzwań stawianych przez globalizację i tempo zmian w gospodarce oraz ogólnie w społeczeństwie, w tym celu należy opracować strategiczne i nastawione na działanie podejście, aby stawić czoła restrukturyzacjom.
W związku z tym ważny jest podział obowiązków między pracodawców, władze publiczne, partnerów społecznych i pracowników, aby możliwe było rozważenie kwestii antycypacji, towarzyszenia restrukturyzacjom i dostosowania porestrukturyzacyjnego.
Antycypacja, zarządzanie działaniami towarzyszącymi restrukturyzacji wymagają aktywnego udziału wszystkich zainteresowanych podmiotów i powinny przebiegać w oparciu o przejrzystą synergię między instrumentami politycznymi, legislacyjnymi, umownymi i finansowymi.
Działania powinny zostać podjęte na wszystkich odpowiednich poziomach, w tym na poziomie europejskim.
Istotne było, aby poprzez komunikat Komisji i niniejsze sprawozdanie, kwestia restrukturyzacji została ponownie uwzględniona w agendzie Unii Europejskiej, a także jej związek z zatrudnieniem i innymi politykami w tej dziedzinie; dialog społeczny w przedsiębiorstwie ukazuje społeczną rolę przedsiębiorstwa, zarówno na poziomie UE, jak i na poziomie krajowym.
Można uznać, że naturalną konsekwencją dla Unii Europejskiej jest ponoszenie kosztów i skutków wdrażanych przez nią polityk na poziomie legislacyjnym i wyrazić żal w związku z brakiem woli politycznej większości Państw Członkowskich, aby podążać w tym kierunku.
Komunikat Komisji, z drobnymi wyjątkami, niestety jedynie w sposób ogólny opisuje działania, które należy podjąć, dlatego też niniejsza rezolucja spełnia potrzebę przedstawienia konkretnych rozwiązań.
- Środki finansowe powinny zostać udostępnione po zakończeniu debaty na temat perspektyw finansowych zarówno na poziomie Funduszy Strukturalnych, jak i poprzez utworzenie funduszu dostosowania do wzrostu, taka jest cena do zapłacenia za rolę, którą Unią odegrała w otworzeniu rynków i która pozwoli na znalezienie rozwiązań stosowanych w nagłych sytuacjach, w zakresie wpływu na region i środowisko naturalne.
Jednakże wykorzystanie tych funduszy powinno przebiegać w zorganizowany sposób.
- Rola partnerów społecznych powinna zostać wzmocniona w celu lepszego antycypowania restrukturyzacji i unikania ich, gdy tylko jest to możliwe, wymaga to reformy dyrektywy w sprawie europejskich rad zakładowych, poszanowania już istniejących przepisów, konsolidacji poszczególnych przepisów dotyczących informowania i przeprowadzenia konsultacji z pracownikami.
Środki te pozwolą na poprawę prawa pracowników i sprawią, że staną się one bardziej skuteczne.
- Pracownicy, którzy są pierwszymi ofiarami restrukturyzacji, powinni znajdować się w centrum zainteresowania, powinni oni w pierwszej kolejności korzystać z przyznanej pomocy, powinno się im zapewnić odpowiednią opiekę i śledzić ich sytuację.
Powinna stale istnieć możliwość zaproponowania im odpowiedniego kształcenia w ramach przygotowania do zmian i pozwolić im na dostęp do zatrudnienia o wysokiej jakości.
-Należy wprowadzić odpowiednie narzędzia analizy na poziomie sektorowym, aby lepiej poznać zjawisko restrukturyzacji i w ten sposób umożliwić lepsze antycypowanie i dostosowanie rozwiązań.
Przyszła harmonizacja systemów Państw Członkowskich w dziedzinie podatkowej i społecznej pozwoli również na skuteczne zwalczanie różnić między poszczególnymi formami wewnątrzwspólnotowego dumpingu społecznego, które również są źródłem delokalizacji i restrukturyzacji.
Są to jedne z wielu środków, które powinny pozwolić Unii na podjęcie skutecznych działań, dzięki którym restrukturyzacje nie będą oznaczać zacofania społecznego i utraty substancji gospodarczej.
Nieustannie powinniśmy dbać o zachowanie europejskiego modelu społecznego i przy podejmowaniu każdej decyzji odważnie dążyć do jego optymalizacji.
PROCEDURA
Tytuł
Restrukturyzacja i zatrudnienie
Numer procedury
2005/2188(INI)
Podstawa regulaminowa
art. 45
Komisja przedmiotowo właściwa Data ogłoszenia wydania zgody na posiedzeniu
EMPL
27.10.2005
Komisja(e) wyznaczona(e) do wydania opinii Data ogłoszenia na posiedzeniu
IMCO
27.10.2005
ITRE
27.10.2005
ECON
27.10.2005
Opinia niewydana Data wydania decyzji
IMCO
21.11.2005
ITRE
17.1.2006
ECON
16.11.2005
Ściślejsza współpraca Data ogłoszenia na posiedzeniu
Non
Projekt(y) rezolucji zawarty(e) w sprawozdaniu
Sprawozdawca(y) Data powołania
Jean Louis Cottigny
20.4.2005
Poprzedni sprawozdawca(y)
Rozpatrzenie w komisji
5.10.2005
23.11.2005
25.1.2006
Data zatwierdzenia
26.1.2006
Wynik głosowania końcowego
za:
przeciw:
wstrzymujących się:
34
5
5
Posłowie obecni podczas głosowania końcowego
Jan Andersson, Roselyne Bachelot-Narquin, Jean-Luc Bennahmias, Emine Bozkurt, Iles Braghetto, Philip Bushill-Matthews, Milan Cabrnoch, Derek Roland Clark, Luigi Cocilovo, Jean Louis Cottigny, Harlem Désir, Harald Ettl, Richard Falbr, Carlo Fatuzzo, Joel Hasse Ferreira, Roger Helmer, Stephen Hughes, Karin Jöns, Jan Jerzy Kułakowski, Sepp Kusstatscher, Bernard Lehideux, Elizabeth Lynne, Thomas Mann, Ana Mato Adrover, Maria Matsouka, Ria Oomen-Ruijten, Csaba Őry, Marie Panayotopoulos-Cassiotou, Pier Antonio Panzeri, Jacek Protasiewicz, José Albino Silva Peneda, Kathy Sinnott, Jean Spautz, Gabriele Zimmer
Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego
Edit Bauer, Dieter-Lebrecht Koch, Lasse Lehtinen, Jamila Madeira, Marianne Mikko, Dimitrios Papadimoulis, Luca Romagnoli, Leopold Józef Rutowicz, Elisabeth Schroedter, Barbara Weiler, Tadeusz Zwiefka
Zastępcy (art. 178 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego
Data złożenia - A[6]
9.2.2006
A6-0031/2006
