A7-0035/2012
9.2.2012
SPRAWOZDANIE
w sprawie wkładu instytucji europejskich w konsolidację i postępy procesu bolońskiego
(2011/2180 (INI))
Komisja Kultury i Edukacji
Sprawozdawca: Luigi Berlinguer
PE 472.247v02-00
SPIS TREŚCI
PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO...................................................3
UZASADNIENIE......................................................................................................................16
OPINIA Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów ...........21
WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI........................................................25
PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
w sprawie wkładu instytucji europejskich w konsolidację i postępy procesu bolońskiego
(2011/2180 (INI))
Parlament Europejski,
– uwzględniając art. 165 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),
– uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka, a w szczególności jej art. 26
http://www.ohchr.org/EN/UDHR/Documents/UDHR_Translations/frn.pdf ,
– uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej, a w szczególności jej art. 14,
– uwzględniając wspólną deklarację sorbońską w sprawie harmonizacji architektury europejskiego systemu szkolnictwa wyższego, podpisaną w dniu 25 maja 1998 r. w Paryżu przez czterech ministrów edukacji z Francji, Niemiec, Włoch i Wielkiej Brytanii (deklarację sorbońską)
http://www.ehea.info/Uploads/Declarations/SORBONNE_DECLARATION1.pdf ,
– uwzględniając wspólną deklarację podpisaną w Bolonii w dniu 19 czerwca 1999 r. przez ministrów edukacji z 29 państw europejskich (deklarację bolońską)
http://www.ehea.info/Uploads/Declarations/BOLOGNA_DECLARATION1.pdf ,
– uwzględniając komunikat wydany na konferencji europejskich ministrów odpowiedzialnych za szkolnictwo wyższe, która odbyła się w dniach 28-29 kwietnia 2009 r. w Leuven i Louvain-la-Neuve
http://www.ehea.info/Uploads/Declarations/Leuven_Louvain-la-Neuve_Communiqu%C3%A9_April_2009.pdf ,
– uwzględniając deklarację budapeszteńsko-wiedeńską z dnia 12 marca 2010 r. przyjętą przez ministrów edukacji z 47 państw, która oficjalnie zainicjowała europejski obszar szkolnictwa wyższego
http://www.ehea.info/Uploads/Declarations/Budapest-Vienna_Declaration.pdf ,
– uwzględniając dyrektywę 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych
Dz.U. L 255 z 30.9.2005, s. 22, sprostowanie Dz.U. L 271 z 16.10.2007, s. 18, sprostowanie Dz.U. L 93 z 4.4.2008, s. 28. ,
– uwzględniając zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 września 2005 r. w celu ułatwienia wydawania przez państwa członkowskie jednolitych wiz krótkoterminowych dla naukowców z państw trzecich podróżujących w ramach Wspólnoty w celu prowadzenia badań naukowych
Dz.U. L 289 z 3.11.2005, s. 23. ,
– uwzględniając zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lutego 2006 r. w sprawie dalszej europejskiej współpracy w zakresie zapewniania jakości w szkolnictwie wyższym
Dz.U. L 64 z 4.3.2006, s. 60. ,
– uwzględniając zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie (ERK)
Dz.U. C 111 z 6.5.2008, s. 1. ,
– uwzględniając konkluzje Rady z dnia 12 maja 2009 r. w sprawie strategicznych ram europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia („ET 2020”)
Dz.U. C 119 z 28.5.2009, s. 2. ,
– uwzględniając konkluzje Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w Radzie z dnia 26 listopada 2009 r. w sprawie rozwijania roli edukacji w dobrze funkcjonującym trójkącie wiedzy
Dz.U. C 302 z 12.12.2009, s. 3. ,
– uwzględniając konkluzje Rady z dnia 11 maja 2010 r. w sprawie międzynarodowego wymiaru szkolnictwa wyższego
Dz.U. C 135 z 26.5.2010, s. 12. ,
– uwzględniając zalecenie Rady z dnia 28 czerwca 2011 r. w sprawie polityk na rzecz ograniczania zjawiska przedwczesnego kończenia nauki
Dz.U. C 191 z 1.7.2011, s. 1. ,
– uwzględniając zalecenie Rady z dnia 28 czerwca 2011 r. pt. „Mobilna młodzież – promowanie mobilności edukacyjnej młodych ludzi”
Dz.U. C 199 z 7.7.2011, s. 1. ,
– uwzględniając komunikat Komisji z dnia 10 maja 2006 r. zatytułowany „Realizacja programu modernizacji dla uniwersytetów - Edukacja, badania naukowe i innowacje” ( COM(2006)0208 ),
– uwzględniając komunikat Komisji z dnia 3 marca 2010 r. zatytułowany „Europa 2020 – Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu” ( COM(2010)2020 ),
– uwzględniając komunikat Komisji z dnia 26 sierpnia 2010 r. zatytułowany „Europejska agenda cyfrowa” ( COM(2010)0245 ),
– uwzględniając komunikat Komisji z dnia 20 września 2011 r. zatytułowany „Działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia – plan modernizacji europejskich systemów szkolnictwa wyższego” ( COM(2011)0567 ),
– uwzględniając sprawozdanie zatytułowane „Szkolnictwo wyższe w Europie 2009: postęp w realizacji Procesu Bolońskiego” (Eurydice, Komisja Europejska, 2009 r.)
http://eacea.ec.europa.eu/education/eurydice/documents/thematic_reports/099PL.pdf ,
– uwzględniając sprawozdanie zatytułowane „Szkolnictwo wyższe w Europie 2010: wpływ Procesu Bolońskiego” (Eurydice, Komisja Europejska, 2010 r.)
http://eacea.ec.europa.eu/education/eurydice/documents/thematic_reports/122PL.pdf ,
– uwzględniając badanie Eurobarometru z 2007 r. na temat reformy szkolnictwa wyższego przeprowadzone wśród nauczycieli zawodowych
http://ec.europa.eu/public_opinion/flash/fl198_en.pdf ,
– uwzględniając badanie Eurobarometru z 2009 r. na temat reformy szkolnictwa wyższego przeprowadzone wśród studentów
http://ec.europa.eu/public_opinion/flash/fl_260_en.pdf ,
– uwzględniając publikację Eurostatu z dnia 16 kwietnia 2009 r. zatytułowaną „Proces boloński w dziedzinie szkolnictwa wyższego w Europie – kluczowe wskaźniki dotyczące wymiaru społecznego i mobilności”
http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-78-09-653/EN/KS-78-09-653-EN.PDF ,
– uwzględniając sprawozdanie końcowe z międzynarodowej konferencji w sprawie finansowania szkolnictwa wyższego, która odbyła się w Erywaniu w Armenii w dniach 8–9 września 2011 r.
http://www.ehea.info/news-details.aspx?ArticleId=253 ,
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 23 września 2008 r. w sprawie procesu bolońskiego i mobilności studentów
Dz.U. C 8 E z 14.1.2010, s. 18. ,
– uwzględniając art. 48 Regulaminu,
– uwzględniając sprawozdanie Komisji Kultury i Edukacji oraz opinię Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów ( A7-0035/2012 ),
A. mając na uwadze, że cele procesu bolońskiego – doprowadzenie do kompatybilności systemów szkolnictwa wyższego w Europie i usunięcie barier, które wciąż uniemożliwiają ludziom przemieszczanie się z jednego kraju do drugiego w celu podjęcia studiów czy pracy oraz zwiększenie atrakcyjności szkolnictwa wyższego w Europie dla tak dużej liczby osób, jak to tylko możliwe, w tym dla młodych ludzi z państw trzecich – nadal obowiązują, a kontynuacja tego procesu, w oparciu o dialog między różnymi szczeblami systemu edukacji, tak aby opracowywać programy nauczania, które mają być tworzone na poszczególnych szczeblach początkowych, służy realizacji celów związanych z wzrostem bazującym na wiedzy i innowacyjności w ramach strategii „Europa 2020”, szczególnie przy obecnym kryzysie gospodarczym; mając na uwadze, że potrzebna jest ocena w celu określenia rozwoju tego procesu oraz by uwzględnić pozytywne przykłady, problemy, brak zrozumienia oraz napotykany sprzeciw;
B. mając na uwadze, że rola szkolnictwa wyższego polega na zapewnianiu otoczenia sprzyjającego kształceniu, otwartego dla wszystkich i niedyskryminującego, promowaniu autonomii, kreatywności, dostępie do edukacji wysokiej jakości oraz poszerzaniu wiedzy, a w tym celu konieczne jest zagwarantowanie zaangażowania całej społeczności akademickiej, a szczególnie studentów, wykładowców i badaczy, w proces rozwoju różnych szczebli edukacji uniwersyteckiej;
C. mając na uwadze, że uczelnie, ze względu na ich potrójną rolę (edukacja, badania i innowacje), mają zasadnicze znaczenie dla przyszłości Unii i kształcenia jej obywateli;
D. mając na uwadze, że uniwersytet to zasadniczy aspekt dziedzictwa europejskiego, liczącego sobie obecnie niemal tysiąc lat, którego znaczenia jako siły napędowej postępu społecznego nie można zredukować tylko do wkładu w gospodarkę i którego rozwoju nie można uzależniać jedynie od potrzeb ekonomicznych;
E. mając na uwadze, że mimo napotykanych trudności w większości krajów objętych procesem bolońskim stosowana jest struktura trzystopniowa, a w niektórych przypadkach odbywa się to z powodzeniem;
F. mając na uwadze, że zobowiązania w zakresie dalszego wdrażania reformy nie powinny być realizowane w oparciu o działania fragmentaryczne i pozbawione odpowiedniego wsparcia finansowego; mając na uwadze, że cięcia wydatków publicznych na edukację dokonywane w niektórych państwach członkowskich nie pomagają w promocji niezbędnych reform;
G. mając na uwadze, że mobilność musi być dostępna dla wszystkich oraz że stanowi ona podstawę reformy szkolnictwa wyższego; mając na uwadze, że mobilność studentów w rezultacie pomaga wspierać mobilność zawodową; mając jednak na uwadze, że w ramach tego procesu należy mieć też na względzie dostępność;
H. mając na uwadze, że państwa członkowskie muszą podejmować dalsze wysiłki na rzecz zagwarantowania wzajemnego uznawania dyplomów, co ma kluczowe znaczenie dla powodzenia przedmiotowego procesu;
I. mając na uwadze, że należy wzmocnić wymiar społeczny, co stanowi niezbędny warunek realizacji procesu bolońskiego, tak aby wszystkich studentów było stać na studiowanie, przede wszystkim zaś grupy w niekorzystnym położeniu, w celu zagwarantowania równego dostępu dla wszystkich oraz stworzenia lepszych możliwości zatrudnienia;
J. mając na uwadze, że uniwersytety, organy administracji publicznej i przedsiębiorstwa muszą przyjąć wyraźne zobowiązania w kwestii zdolności do zatrudnienia; mając na uwadze, że uczelnie powinny wyposażać studentów w narzędzia i umiejętności potrzebne do pełnego rozwoju ich potencjału ludzkiego; mając na uwadze, że nauczanie akademickie powinno również uwzględniać potrzeby rynku pracy, tak aby zagwarantować studentom umiejętności, których potrzebują do znalezienia stabilnej, dobrze płatnej pracy;
K. ma uwadze, że dostęp do edukacji – podstawowej wartości Unii – leży w gestii władz publicznych państw członkowskich, instytucji UE i innych kluczowych podmiotów, a Unia Europejska ma do odegrania kluczową rolę w tworzeniu europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego poprzez wspieranie starań państw członkowskich i ich współpracy w tym zakresie; mając na uwadze, że warunkiem wstępnym osiągnięcia celu zdolności do zatrudnienia i wzrostu w Europie jest lepsza koordynacja szkolnictwa i dyplomów – przy jednoczesnym przestrzeganiu zasady pomocniczości;
L. mając na uwadze, że proces boloński nie powinien oddziaływać ze skutkiem wstecznym na studentów, którzy rozpoczęli studia zgodnie z planem poprzedzającym proces boloński;
Znaczenie procesu
1. podkreśla znaczenie edukacji jako kluczowego obszaru współpracy z państwami członkowskimi, żeby zrealizować główne cele strategii UE2020 związane z tworzeniem miejsc pracy i wzrostem, a także bardzo potrzebną odnowę gospodarczą;
2. wzywa do zwiększenia na szczeblu UE wsparcia na rzecz procesu bolońskiego, szczególnie w odniesieniu do uznawania kwalifikacji akademickich, harmonizacji standardów akademickich, promocji mobilności, wymiaru społecznego i zdolności do zatrudnienia, a także aktywnego udziału demokratycznego, analizy stanu realizacji zasad bolońskich oraz wyeliminowania przeszkód administracyjnych; wzywa państwa członkowskie do podkreślenia ich zaangażowania w ten proces przez wzmocnienie systemu finansowania w celu osiągnięcia celów wzrostu określonych w strategii Europa 2020;
3. odnotowuje, że europejski obszar szkolnictwa wyższego stanowi zasadnicze osiągnięcie z punktu widzenia budowania i rozwijania prawdziwego obywatelstwa europejskiego; uważa, że trzeba to przełożyć na umocnienie europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego poprzez stosowanie odpowiednich narzędzi i procedur;
4. podkreśla, że proces boloński i europejski obszar szkolnictwa wyższego mają do odegrania kluczową rolę w strategii Europa 2020 i zaznacza, że sojusz między kształceniem i badaniami ma zasadnicze znaczenie jako cecha wyróżniająca europejskie szkolnictwo wyższe;
5. wskazuje na fakt, że priorytety określone w ramach procesu bolońskiego – mobilność, uznawanie, zdolność do zatrudnienia – to warunki niezbędne, aby zapewnić wszystkim studentom europejskich uniwersytetów prawo do uzyskania dyplomu i uznania ich kwalifikacji w każdym państwie UE;
Zarządzanie
6. wzywa do rozwijania skutecznego, oddolnego podejścia, angażującego w pełni wszystkie kluczowe podmioty, takie jak uniwersytety, związki zawodowe, organizacje zawodowe, instytucje badawcze, sektor przedsiębiorstw, a przede wszystkim wykładowców, studentów, organizacje studenckie i pracowników uczelni;
7. odnotowuje, że niektóre uniwersytety europejskie niechętnie podejmują wystarczające wysiłki na rzecz utworzenia skonsolidowanego europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego, podczas gdy przynależność do tego obszaru to w przypadku niektórych z nich jedyna droga do zwiększenia konkurencyjności oraz jakości przekazywanej wiedzy;
8. wzywa uniwersytety do przyjęcia zobowiązań w zakresie nowych strategii kształcenia oraz nowych strategii zawodowych i strategii uczenia się przez całe życie – z optymalnym wykorzystaniem nowych technologii i uznaniem znaczenia uzupełniających form kształcenia, takich jak systemy edukacji „pozaformalnej” – które opierają się na systemie szkolnictwa wyższego skoncentrowanym na kształceniu, studentach i badaniach oraz kształtującym myślenie krytyczne, umiejętności twórcze, ustawiczny rozwój zawodowy, jak również praktyczną i teoretyczna wiedzę, której będą potrzebować studenci w życiu zawodowym; wzywa państwa członkowskie i UE do udzielenia wsparcia finansowego uczelniom w ich staraniach na rzecz zmiany i rozwoju ich praktyk edukacyjnych;
9. nalega, by wzmocnić i rozszerzyć programy szkolenia nauczycieli, uwzględniając możliwości oferowane przez proces uczenia się przez całe życie oraz przez nowe technologie;
10. podkreśla, że otwarcie europejskich uniwersytetów na potrzeby gospodarki światowej i dalszą konsolidację europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego należy uznać za wysiłki tych uniwersytetów mające na celu wspomożenie Europy w okresie ogólnego braku bezpieczeństwa ekonomicznego oraz wprowadzenie jej z powrotem na ścieżkę zrównoważonego rozwoju i wzrostu;
11. wzywa do rozwijania „trzeciej misji” uniwersytetów na rzecz społeczeństwa, którą należy też rozpatrywać w kontekście wielowymiarowych kryteriów, które mają zostać opracowane do celów klasyfikacji i uznawania doskonałości;
12. wzywa do zwiększenia inwestycji publicznych w szkolnictwo wyższe, ukierunkowanych szczególnie na przeciwdziałanie skutkom kryzysu gospodarczego i wzrost bazujący na większych umiejętnościach i wiedzy, i odpowiadających zwiększonemu zapotrzebowaniu studentów na łatwiejszy dostęp do wsparcia studenckiego lepszej jakości, w szczególności do stypendiów; uważa, że cięcia budżetowe mają negatywny wpływ na starania wzmocnienia społecznego wymiaru edukacji, będącego zasadą, na której opiera się proces boloński; wzywa zatem państwa członkowskie i instytucje UE do opracowania nowych, ukierunkowanych i elastycznych mechanizmów finansowania, oraz do promowania ogólnoeuropejskich stypendiów, tak aby wspierać wzrost, doskonałość, a także konkretne i zróżnicowane misje uniwersytetów; podkreśla potrzebę opracowania podejścia wielofunduszowego, zdefiniowanego przez jasne i skuteczne zasady, ukierunkowanego na przyszły model finansowania UE i gwarantującego niezależność uczelni;
Konsolidacja
13. zwraca uwagę, że proces boloński i program Erasmus zwiększyły mobilność studentów i mają potencjał, żeby przyczynić do zwiększenia mobilności zatrudnienia; ubolewa jednak nad wciąż względnie niskimi wskaźnikami mobilności;
14. wzywa UE, państwa członkowskie i uniwersytety do ustanowienia mechanizmów zapewniania informacji oraz wsparcia finansowego i administracyjnego wszystkim studentom, nauczycielom akademickim i personelowi, tak aby wspierać zorganizowane możliwości mobilności; z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie programu Erasmus dla studentów studiów podyplomowych i wzywa do poprawy jakości usług świadczonych w ramach całego programu Erasmus oraz programów edukacyjnych nowej generacji, poprzez lepsze finansowanie, w oparciu o kryteria socjalne, otwarcie programu dla większej liczby studentów, rzeczywisty i efektywny system uznawania punktów, większe możliwości uznawania okresów spędzonych za granicą w ramach szkoleń oraz większą elastyczność dopuszczalnych ram czasowych; podkreśla jednak, że mobilność w żadnym wypadku nie może prowadzić do dyskryminacji studentów o ograniczonych środkach finansowych;
15. jest zdania, że mobilność wykładowców akademickich pozwala na uzupełnianie wiedzy nie tylko samym wykładowcom, ale za ich pośrednictwem również studentom, a równocześnie umożliwia uczestniczenie w przygotowywaniu wspólnych materiałów dydaktycznych;
16. wzywa państwa członkowskie do wypełnienia zobowiązania w zakresie możliwości pełnego przenoszenia pożyczek i dotacji, a także znaczącego ulepszenia wsparcia finansowego dla mobilnych studentów odpowiadającego większej liczbie nowych programów UE; zwraca się do UE o przeanalizowanie istniejącego prawodawstwa pod kątem sposobów umocnienia prawa do swobody przemieszczania się w oparciu o zagwarantowanie możliwości przenoszenia pożyczek i dotacji;
17. wzywa UE do uwzględnienia w większym stopniu imigracji z Afryki, Azji i Ameryki Łacińskiej, tak aby ustanawiać zasady zapewniające uznawanie kwalifikacji edukacyjnych uzyskanych w krajach pochodzenia;
18. w celu zagwarantowania wzajemnego zaufania i łatwiejszego uznawania kwalifikacji akademickich przez wdrażanie europejskich ram kwalifikacji w każdym państwie członkowskim zwraca się do UE o konsolidację systemu zapewniania jakości zarówno na szczeblu europejskim, jak i państw członkowskich; wzywa państwa członkowskie do wdrożenia ich krajowych systemów zapewniania jakości zgodnie z europejskimi standardami i wskazówkami dotyczącymi zapewnienia jakości kształcenia, przy jednoczesnym poszanowaniu zróżnicowania kursów i podejść uniwersytetów w odniesieniu do treści i metod kształcenia; zachęca agencje do spraw zapewniania jakości do dokonywania wpisów w europejskim rejestrze zapewniania jakości oraz do wspierania ich europejskiej współpracy oraz wymiany najlepszych praktyk także w ramach Europejskiego Stowarzyszenia na rzecz Zapewnienia Jakości Kształcenia w Szkolnictwie Wyższym (ENQA);
19. zwraca uwagę na zróżnicowane skale ocen w państwach członkowskich i konieczność adekwatnego przeliczania punktów ECTS na oceny;
20. nalega, by wszystkie państwa objęte procesem bolońskim wdrażały krajowe ramy kwalifikacji powiązane z ramami kwalifikacji Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego, a także rozwijały i finansowo wspierały system wzajemnego uznawania;
21. wzywa do udzielenia zdecydowanego wsparcia finansowego na rzecz porozumień w sprawie wspólnych podstawowych programów nauczania, które gwarantują odpowiednio zdefiniowane wyniki kształcenia, między innymi poprzez rozwój podejścia metodycznego opracowanego w ramach projektu „Tuning” oraz na bazie doświadczeń związanych z „Akademią Tuning”; wzywa do poświęcenia szczególnej uwagi konkretnym problemom dotyczącym charakteru programów nauczania przedmiotów humanistycznych, które są bastionem demokracji i siłą napędową procesu realizacji spójności europejskiej, tak aby określić, jaką konkretnie wiedzę i jakie szczególne umiejętności należy uwzględnić w programie studiów i zachęcić w ten sposób do kształcenia w formie łączącej mierzalne umiejętności ogólne (znajdujące odzwierciedlenie w umiejętności wykorzystania wiedzy) oraz do kształcenia i prowadzenia badań w formie oryginalnej analizy krytycznej; utrzymuje, że oprócz opanowania podstawowego materiału program nauczania poszczególnych przedmiotów powinien zapewniać zdobycie przekrojowych kompetencji kluczowych, takich jak umiejętność krytycznego myślenia, komunikacji oraz umiejętności z zakresu przedsiębiorczości;
22. zwraca się o udzielenie dalszego wsparcia na rzecz krajowych i europejskich środków gwarantujących sprawiedliwe włączenie i uczciwy dostęp do nauki, pomyślną jej kontynuację i zrównoważony system wsparcia (np. zakwaterowanie, wydatki na komunikację miejską etc) dla wszystkich studentów, jak również ukierunkowanego wsparcia, w szczególności dla studentów należących do grup, które nie są dostatecznie reprezentowane, pochodzących z trudnych środowisk społecznych oraz studentów doświadczających trudności finansowych, tak aby zmniejszyć wskaźnik osób nie kończących nauki oraz dopilnować, by kształcenie i szkolenie były niezależne od czynników społeczno-gospodarczych, które przyczyniają się do niekorzystnego położenia oraz by proces kształcenia był dostosowany do indywidualnych potrzeb; zaleca, by proces tworzenia centrów doradztwa zawodowego świadczących studentom bezpłatne usługi został przyśpieszony;
23. podkreśla znaczenie komunikatu wydanego w 2007 r. w Londynie
http://www.ehea.info/Uploads/Declarations/London_Communique18May2007.pdf , w którym społeczny wymiar edukacji został uznany za jeden z celów procesu bolońskiego, co ma prowadzić do równego dostępu do edukacji bez względu na pochodzenie; wyraża ubolewanie, że nie poczyniono wystarczających postępów, żeby osiągnąć ten cel i zachęca Komisję do ułatwienia tych postępów;
24. wzywa Komisję i państwa członkowskie, by zachęcały do wzajemnego uznawania poprzez eliminowanie stojących mu na przeszkodzie barier administracyjnych;
25. zwraca uwagę na szczególne potrzeby związane z tytułem licencjata, programami nauczania w tym zakresie, ścieżkami dostępu do programów magisterskich oraz zdolnością do zatrudnienia; podkreśla w tym kontekście konieczność podejmowania konkretnych działań, takich jak opracowanie strony teoretycznej/praktycznej programów nauczania, oraz bardziej efektywnej współpracy między uniwersytetami, państwami członkowskimi a podmiotami gospodarczymi i społecznymi w celu zwiększania szans przyszłych absolwentów na znalezienie stabilnej, dobrze płatnej pracy odpowiadającej poziomowi ich kwalifikacji; w związku z tym wzywa uniwersytety do opracowania własnych form praktyk oraz do usprawnienia procesu włączania staży w zakres kursów uniwersyteckich;
26. podkreśla, że środki na rzecz podnoszenia zdolności do zatrudnienia, takie jak uczenie się przez całe życie, oraz rozwój szerszego zakresu umiejętności poszukiwanych na rynku pracy muszą stanowić główny priorytet konieczny do realizacji celów związanych z osiągnięciem trwałego wzrostu i dobrobytu; zdecydowanie popiera w związku z tym uniwersytecką wymianę studentów i wykładowców, dialog między środowiskami uniwersyteckimi i biznesowymi, przyuczanie do zawodu i paszport umiejętności;
27. uważa, że aktualizacja dyrektywy w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (2005/36/WE) będzie wspierać mobilność zawodową w Europie i ułatwi mobilność studentów, zapewniając uznawanie w całej UE kwalifikacji zdobytych w innym państwie członkowskim;
28. zwraca się do państw członkowskich i instytucji UE o wsparcie przejścia z „monodyscyplinarnej” metodologicznej koncepcji nauki, która nadal przeważa na europejskich uniwersytetach, na koncepcję „interdyscyplinarną” i „transdyscyplinarną”;
29. wzywa państwa członkowskie i instytucje UE do promowania dialogu oraz współpracy między uniwersytetami a przedsiębiorstwami jako wspólnego celu europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego, tak aby zwiększyć zdolność do zatrudnienia absolwentów uniwersytetów europejskich;
30. zwraca uwagę na konieczność podjęcia konkretnych działań oraz bardziej efektywnej współpracy między uniwersytetami a rynkiem pracy, tak aby opracowywać bardziej adekwatne programy nauczania, zapewniać większą spójność edukacji i zwiększać zdolność do zatrudnienia poprzez ustanawianie podobnych kryteriów przyjmowania do zawodów;
31. podkreśla znaczenie zapewnienia dostępności wystarczającej liczny staży dla studentów, tak aby jeszcze bardziej ułatwić im wejście na rynek pracy;
32. wzywa rządy krajowe i Komisję do opracowania systemu zorganizowanej współpracy w celu wydawania w ramach grup dyscyplin wspólnych dyplomów uznawanych w całej UE poprzez zwiększenie skuteczności i wsparcia finansowego na rzecz programu Erasmus Mundus oraz przyszłego programu kształcenia i szkolenia oraz poprzez promowanie utworzenia europejskiego systemu akredytacji wspólnych programów;
33. z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji odwołujący się do programu mobilności dla studentów studiów magisterskich Erasmus;
34. uznaje stopnie naukowe doktora, w tym również te uzyskiwane w ramach współpracy z przedsiębiorstwami, za kluczowe ogniwo łączące szkolnictwo wyższe z obszarem badań i przypomina, że posiadają one potencjał, stanowiąc kluczowy element stymulujący innowacje i wzrost gospodarczy oparty na wiedzy; uznaje znaczenie uzyskiwania stopni doktorskich w przedsiębiorstwach w kontekście integracji z rynkiem pracy osób posiadających wyższe stopnie naukowe; z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Komisji do utworzenia europejskiego programu doktoranckiego realizowanego we współpracy z przedsiębiorstwami w ramach działań Marie Curie;
35. uważa, iż lepsza współpraca między europejskim obszarem szkolnictwa wyższego a europejską przestrzenią badawczą stanowi potencjalne źródło większej innowacyjności i rozwoju Europy;
36. podkreśla wkład 7. programu ramowego UE w dziedzinie badań naukowych, programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji, a także europejskiej przestrzeni badawczej w ułatwianie mobilności naukowców UE i uwalnianie potencjału UE w dziedzinie innowacji i konkurencyjności;
37. wzywa do ustanowienia skutecznej strategii wspierania europejskich programów uczenia się przez całe życie oraz zrównoważonych inicjatyw w pełni zintegrowanych z daną instytucją i promujących kulturę uczenia się przez całe życie; wzywa też, by zachęcać do realizacji programów uczenia się przez całe życie w przedsiębiorstwach, tak aby pracownicy zyskiwali możliwość poszerzania zakresu swojego wyszkolenia i umiejętności; zwraca się do instytucji szkolnictwa wyższego i do uniwersytetów o większą elastyczność w ramach programów bazujących na wynikach kształcenia, uznawanie kształcenia pozaformalnego i nieformalnego oraz świadczenie usług wspierających ścieżki kształcenia poprzez promocję partnerstw uniwersytetów, przedsiębiorstw i placówek wyższego kształcenia zawodowego, tak aby zwiększać umiejętności naukowe, humanistyczne i techniczne oraz wypełniać związaną z nimi lukę;
38. zwraca uwagę na potrzebę ustanowienia statusu studentów, którzy rozpoczęli naukę przed zainicjowaniem procesu bolońskiego w tych krajach, w których znajdują się oni w niekorzystnym położeniu w kontekście naboru na studia magisterskie;
39. odnotowuje, że europejski system transferu i akumulacji punktów musi być bardziej przejrzysty i musi zapewniać bardziej adekwatne porównanie kwalifikacji i dyplomów; zachęca Komisję i państwa członkowskie do korzystania z ulepszonego narzędzia ECTS, tak aby ułatwiać mobilność studentów i specjalistów;
Działania na szczeblu europejskim
40. z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji dotyczącą znaczącego zwiększenia funduszy na europejskie programy kształcenia i szkolenia; wzywa Komisję, by istotną część tych funduszy przeznaczyła na wsparcie modernizacji szkolnictwa wyższego i infrastruktury uniwersyteckiej zgodnie z celami procesu bolońskiego oraz unijnego programu modernizacji; zachęca Komisję do opracowania rozwiązań umożliwiających dostęp do tych programów również studentom, którzy doświadczają trudności finansowych;
41. wzywa państwa członkowskie i UE do ustalenia, czy studia mogłyby obejmować obowiązkowy okres szkolenia, które należałoby odbyć na uniwersytecie w państwie członkowskim innym niż kraj pochodzenia studenta;
42. zwraca uwagę na silne powiązania między procesem bolońskim a dyrektywą w sprawie kwalifikacji zawodowych i podkreśla konieczność koordynacji przez Komisję w sposób całkowicie spójny z procesem bolońskim; jest zdania, że powiązanie może być jeszcze większe dzięki dostarczaniu studentom wszelkich istotnych informacji o uznawaniu dyplomów uzyskanych zagranicą, a także na temat szans na zatrudnienie, które otwiera szkolenie zagranicą;
43. wzywa, aby w ramach przeglądu dyrektywy w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych, a także w celu poczynienia postępów na drodze do tworzenia prawdziwego europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego, dokonać porównania minimalnych krajowych wymogów szkolenia oraz prowadzić bardziej regularną wymianę poglądów między państwami członkowskimi, właściwymi władzami oraz organami zawodowymi;
44. proponuje, by uznawanie punktów uzyskanych w ramach programu Erasmus na partnerskich uniwersytetach stało się obowiązkowym elementem dla wszystkich instytucji, które biorą udział w wymianach studenckich wspieranych przez finansowanie UE, tak aby umocnić europejski system transferu i akumulacji punktów;
45. zwraca uwagę na znaczenie spójnego wdrożenia systemu europejskiego systemu transferu i akumulacji punktów; wzywa Komisję, państwa członkowskie oraz instytucje szkolnictwa wyższego do opracowania tabeli porównawczej wskazującej liczbę punktów ECTS przyznawanych za przedmioty celem zapewnienia większej harmonizacji i ułatwienia mobilności studenckiej i zawodowej; zauważa przeszkody, jakie napotykają studenci przy transferze punktów między uniwersytetami i jest przekonany, że tego rodzaju przeszkody mogą ich zniechęcić do udziału w wymianach uniwersyteckich;
46. zwraca się o opracowanie efektywnej strategii na rzecz pełnej harmonizacji tytułów akademickich w całej Unii Europejskiej z możliwością uznawania wstecznego (w tym również starszych tytułów akademickich) od momentu zainicjowania procesu bolońskiego;
47. wzywa państwa członkowskie UE do przyjęcia ostatecznej i jasnej decyzji na temat pełnego wzajemnego uznawania kwalifikacji i dyplomów lub do opracowania planu działań uwzględniającego możliwy ostateczny termin przyjęcia takiej decyzji;
48. apeluje, by współpraca uniwersytetów została zorganizowana w sposób bardziej systematyczny i wzmocniona, tak aby zwiększyć wpływ na instytucje i systemy szkolnictwa wyższego z korzyścią dla studentów i pracowników;
49. proponuje, by uniwersytety w państwach-sygnatariuszach uznawały praktyczne staże odbyte w ramach programów mobilności wspieranych przez Komisję Europejską;
50. apeluje o większą przejrzystość informacji udzielanych studentom przed rozpoczęciem danej wymiany, a dotyczących liczby punktów możliwych do uzyskania, i zachęca państwa członkowskie oraz instytucje szkolnictwa wyższego do współpracy przy ocenie liczby punktów przyznawanych za poszczególne przedmioty; zachęca do tworzenia wspólnych platform w celu dostarczania wspólnego kanonu wiedzy i kompetencji, określonego przez specjalistów oraz instytucje szkolnictwa wyższego, co umożliwiłoby ewentualną harmonizację niektórych dyplomów przy jednoczesnym zachowaniu krajowej specyfiki, przy czym jako przykład może posłużyć system wzajemnego automatycznego uznawania kwalifikacji zawodowych w UE
Załącznik V (Uznawanie na podstawie koordynacji minimalnych wymogów w zakresie kształcenia) do dyrektywy 2005/36/WE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych. ;
51. wzywa do wzmocnienia sieci współpracy i komunikacji między uniwersytetami UE w celu przyspieszenia uznawania nowych dyplomów, ułatwienia transferu punktów, poprawy znajomości i wzajemnego zrozumienia różnych systemów edukacji i kształcenia, a także umożliwienia studentom lepszego zrozumienia różnorodności europejskich programów;
52. wzywa Komisję Europejską, by w ramach nowego programu kształcenia i szkolenia wspierała współpracę, w tym poprzez zachęty finansowe, w zakresie transnarodowych programów nauczania, wspólnych dyplomów i wzajemnego uznawania; opowiada się za zwiększeniem liczby partnerstw szkoleniowych ERASMUS w praktyce;
53. zwraca uwagę, że istnieją liczne instytucje zajmujące się europejskimi badaniami i szkolnictwem wyższym; wzywa Unię Europejską do promocji metod ich koordynowania pod tym samym patronatem;
54. uważa, że powinno się wystąpić z inicjatywami mającymi na celu pomoc studentom w przenoszeniu dokumentów z jednego uniwersytetu na drugi w czasie studiów;
55. wzywa państwa członkowskie i UE do przekazywania aktualnych i porównywalnych danych, między innymi na temat proporcjonalnego udziału grup szczególnie wrażliwych, na podstawie których monitoruje się proces tworzenia europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego oraz do usunięcia w związku z tym przeszkód i rozwiązania problemów związanych z realizacją tego procesu, a także do zaniechania nakładania kar na te instytucje, które nie wdrożyły jeszcze planowanych reform; uważa, że co roku należy upubliczniać dane dotyczące poszczególnych państw i uniwersytetów, ułatwiając zrozumienie, gdzie niezbędne jest poczynienie postępów;
56. zachęca uniwersytety do harmonizacji ich standardów akademickich poprzez tworzenie partnerstw na rzecz wymiany dobrych praktyk;
57. wzywa Komisję i państwa członkowskie do umocnienia współpracy i programów badawczych oraz do opracowywania nowych, bazujących na wzajemnych interesach z uniwersytetami z państw trzecich, szczególnie tych położonych w strefach objętych konfliktami, tak aby bez jakiejkolwiek dyskryminacji umożliwić studentom z tych państw dostęp do szkolnictwa wyższego i szkoleń;
58. uważa, że europejski obszar szkolnictwa wyższego utworzony w wyniku procesu bolońskiego ma charakter progresywny; apeluje zatem o włączenie w istniejące struktury eurośródziemnomorskiego obszaru szkolnictwa wyższego oraz działania na rzecz utworzenia efektywnego obszaru szkolnictwa wyższego dla krajów objętych współpracą w ramach Partnerstwa Wschodniego oraz dla innych obszarów międzypaństwowych w UE; wzywa Komisję do usuwania przeszkód dla przepływu studentów i wykładowców, do wsparcia tworzenia sieci uniwersytetów eurośródziemnomorskich, w tym EMUNI, oraz do dalszego wdrażania dobrych praktyk w ramach programów Tempus i Erasmus Mundus;
59. wskazuje na potrzebę lepszego informowania o procesie bolońskim i europejskim obszarze szkolnictwa wyższego w oparciu o wszechstronną i efektywną europejską politykę komunikacji ukierunkowaną na zwiększenie atrakcyjności uniwersytetów publicznych w Europie i poza jej granicami;
60. zwraca się do Komisji Europejskiej i państw członkowskich o zagwarantowanie możliwości przenoszenia między wszystkimi krajami europejskimi pożyczek i dotacji, a szczególnie stypendiów naukowych i socjalnych, tak aby zapewnić równy dostęp do możliwości w zakresie mobilności;
61. popiera tworzenie na szczeblu regionalnym zunifikowanych uniwersyteckich znaków firmowych, tak aby zwiększyć prestiż tych uniwersytetów na szczeblu międzynarodowym zgodnie z celami procesu bolońskiego;
62. wzywa instytucje UE, aby ustanowiły mechanizmy wsparcia dla państw członkowskich i instytucji szkolnictwa wyższego w zakresie wdrażania celów bolońskich, czego można dokonać dzięki regularnej sprawozdawczości oraz ukierunkowanemu wykorzystaniu programów UE, w tym programów zakładających współpracę z niebedącymi w UE krajami europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego;
63. wzywa UE do wspierania wdrażania celów bolońskich w ramach polityki współpracy z właściwymi krajami trzecimi; wzywa Komisję i Parlament Europejski do odegrania zdecydowanej roli przewodniej w tym procesie;
64. ufa, że przyszłoroczne podsumowanie wyników działań, które będzie miało miejsce podczas spotkania ministrów w Bukareszcie, doprowadzi do określenia jasnego planu realizacji w pełni funkcjonującego europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego przed upływem terminu wyznaczonego na 2020 r.; nalega, aby wprowadzić rozwiązania międzysektorowe dotyczące szkoleń w zakresie ICT, szkoleń zawodowych, uczenia się przez całe życie i staży, które powinny aktywnie wspierać integrację, a także inteligentny i zrównoważony rozwój, zapewniając UE w okresie po kryzysie przewagę konkurencyjną na świecie pod względem tworzenia miejsc pracy, kapitału ludzkiego, badań, innowacji, przedsiębiorczości i szerszej gospodarki opartej na wiedzy;
65. wzywa Komisję i ministrów oświaty państw UE do pełnego wykorzystania ich wspólnego członkostwa w europejskim obszarze szkolnictwa wyższego do odegrania wiodącej roli w realizacji celów bolońskich; wzywa również ministrów do podparcia zobowiązań powziętych w ramach procesu bolońskiego wspólnym zobowiązaniem na szczeblu UE w Radzie, przy wsparciu Komisji, tak aby ten zakładający wzajemne wsparcie proces zakończył się harmonijną realizacją celów;
66. zwraca uwagę, że na organizowanej co dwa lata konferencji ministerialnej, która w 2012 r. odbędzie się w Bukareszcie, należy wziąć pod uwagę fakt, że utworzenie europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego umożliwia UE i państwom członkowskim dokonanie zdecydowanego i zjednoczonego wkładu w proces boloński w oparciu o ich wspólną odpowiedzialność dotyczącą kwestii szkolnictwa wyższego, wspólny udział w procesie oraz wspólne zobowiązanie się do działania, czemu towarzyszą oświadczenia polityczne wydane przez instytucje UE;
o
o o
67. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.
UZASADNIENIE
Utworzenie otwartego europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego stanowi zasadnicze osiągnięcie i wiąże się z ustanowieniem szerokich ram instytucjonalnych na rzecz realizacji ambitnego procesu zainicjowanego przez proces boloński.
Współpraca międzyrządowa i strategie ustanawiane przez instytucje europejskie stanowiły bodziec dla szeroko zakrojonej strukturalnej reformy europejskiego systemu szkolnictwa wyższego.
Europejskie uniwersytety dokonały nie tylko dogłębnej zmiany i reorganizacji działalności w obszarze nauczania w trójstopniowych ramach ustanowionych przez proces boloński, lecz także umocniły swą rolę społeczną, prowadząc działania w większym stopniu odpowiadające tak zwanej „trzeciej misji” systemu szkolnictwa wyższego.
Należy zauważyć, że związek między tym systemem a rynkiem pracy nie zawsze był efektywny.
A zatem nadal obowiązuje stwierdzenie zawarte w dokumencie lizbońskim („Mimo dość dobrej jakości nauczania europejskie uniwersytety nie są w stanie wykorzystać w pełni swego potencjału, tak aby promować wzrost gospodarczy, spójność społeczną, a także zwiększenie jakości i ilości miejsc pracy”).
Jest ono szczególnie niepokojące w czasach światowego kryzysu gospodarczego i wymaga jeszcze większej uwagi w kontekście celu polegającego na tym, aby Unia Europejska stała się „najbardziej konkurencyjną i dynamiczną na świecie gospodarką opartą na wiedzy, zdolną do trwałego wzrostu gospodarczego, zapewniającą większą liczbę lepszych miejsc pracy i bardziej spójną społecznie.”
W związku z tym umocnienie całego procesu bolońskiego jest funkcją celów w zakresie wzrostu określonych w strategii „Europa 2020”: chodzi tu o wymóg pełnej integracji rynku wewnętrznego UE oraz nieodzowne narzędzie przy podejmowaniu wyzwań, jakie przynosi kryzys gospodarczy i finansowy.
Zasadniczy cel procesu bolońskiego pozostaje wymogiem fundamentalnym: student przyjęty na uniwersytet europejski ma prawo do uzyskania dyplomu i uznania jego kwalifikacji w całej UE.
Zarządzanie
Jednym z czynników, które opóźniały postęp w kontekście rezultatów, jest odgórny charakter przedmiotowego procesu.
Proces ten został zainicjowany w wyniku woli politycznej rządów krajowych; dopiero w drugiej fazie stopniowo obejmował on liderów instytucji akademickich skupionych w ramach EUA (Europejskiego Stowarzyszenia Uniwersytetów) i musi jeszcze w pełni objąć europejskie uniwersytety, studentów i rodziny.
Dlatego niezbędna jest radykalna zmiana, a także pełniejsze zaangażowanie wszystkich zainteresowanych podmiotów w proces zarządzania tymi celami i identyfikacji nowych środków wsparcia.
Inny aspekt „niedokończonego zarządzania” przedmiotowym procesem stanowią fragmentaryczne działania podejmowane przez poszczególne państwa członkowskie.
Niewielki budżet przeznaczony na realizację tych celów to jedna z przyczyn tejże krytyki: złudzenia, iż proces boloński może przebiegać bez ponoszenia kosztów.
Obecny kryzys finansowy może pociągnąć za sobą dalszą redukcję środków finansowych dostępnych w całym sektorze edukacji.
Jednak kontekst gospodarczy powinien zmuszać nas do przyspieszenia procesu i analizowania nowych form oraz ram finansowych, które umożliwią bardziej efektywną realizację celów uniwersytetów europejskich w zakresie wzrostu i doskonałości.
Oprócz państw członkowskim w procesie tym kluczową rolę odgrywają instytucje europejskie, szczególnie w związku z polityką uznawania kwalifikacji i mobilności.
Na tym etapie europejski obszar szkolnictwa wyższego nie jest jeszcze w pełni ukształtowany, a kluczowe znaczenie ma maksymalizacja jego potencjału i podjęcie szeregu otwartych kwestii, w tym regulacji rządowych, ograniczeń budżetowych, kontroli jakości i akredytacji krajowej.
Pozostałe podmioty procesu bolońskiego (uniwersytety, studenci, wykładowcy, związki zawodowe, sektor przedsiębiorstw) ponoszą zasadniczą odpowiedzialność za faktyczne zakorzenienie tego procesu w społeczności akademickiej.
Przestrzeganie w niewielkim stopniu wytycznych procesu przez niektóre uniwersytety europejskie wskazuje też na potrzebę wdrożenia nowych strategii nauczania.
Większą uwagę należy poświęcić tworzeniu systemu kształcenia skoncentrowanego na studencie, w ramach którego uniwersytety i pracownicy akademiccy zachęcają studentów do aktywnego zarządzania procesem kształcenia wyższego.
Przeszkody
Mobilność: Szczególną wagę przywiązuje się do mobilności jako do zasadniczej cechy charakterystycznej europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego, co zaznaczono w niedawnym komunikacie Komisji Europejskiej w sprawie modernizacji, jak również rezolucji PE z 2008 r. w sprawie procesu bolońskiego i mobilności studentów
Dz.U. C 8 E z 14.1.2010, s. 18. , dla której sprawozdawczynią była Doris Pack.
Mobilność ma nie tylko charakter terytorialny (w obrębie krajów i między krajami), lecz także horyzontalny (między studiami poszczególnych stopni) i wertykalny (w ramach studiów danego stopnia).
Aby zwiększyć możliwości w zakresie mobilności studentów, potrzebne są większa liczba zachęt na szczeblu polityki finansowania, alokacja większych środków finansowych, środki w zakresie jakości w odniesieniu do uznawania punktów oraz większa przejrzystość i lepsze informacje na temat programów mobilności.
Uznawanie kwalifikacji i ram kwalifikacji: Reformy wprowadzone przez proces boloński obejmują zestaw narzędzi mających na celu wspieranie uznawania kwalifikacji, takich jak europejski system transferu i akumulacji punktów.
Na obecnym etapie państwa uczestniczące w procesie bolońskim nie wdrożyły krajowych ram kwalifikacji powiązanych z ramami kwalifikacji europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego.
Te kwalifikacje krajowe powinny bazować na wynikach kształcenia, tak aby stały się mierzalne i ułatwiały porównywanie i uznawanie kwalifikacji formalnych, pozaformalnych i nieformalnych.
W tym kontekście interesujące będzie rozważenie sposobu dalszego rozwoju projektu „Tuning”, zapoczątkowanego w 2000 r., który miał na celu wypracowanie konkretnego podejścia do realizacji procesu bolońskiego oraz do identyfikacji wspólnych punktów odniesienia dla ogólnych i specyficznych dla danego przedmiotu kompetencji w przypadku absolwentów studiów pierwszego i drugiego stopnia w szeregu obszarów tematycznych.
Zapewnianie jakości: Obecnie przegląd krajowych systemów zapewniania jakości nadal trwa w większości krajów, w których uniwersytety podejmują działania na rzecz wypracowania jednolitych systemów zapewniania jakości bazujących na zewnętrznych procedurach oceny.
Europejski rejestr zapewniania jakości stanowi znaczące osiągnięcie.
Stwierdzenie to odnosi się też do pozostałych instrumentów, takich jak europejskie standardy i wskazówki dotyczące zapewnienia jakości kształcenia; w tym kontekście krajowe środki zapewniania jakości muszą ulec dalszemu dostosowaniu.
Konieczne będzie stworzenie bodźców, tak aby zachęcać państwa do przystępowania do rejestru oraz do udoskonalania ich systemów samooceny.
Szczególnie pozytywne podejście wypracowano w Austrii i Danii, gdzie agencje do spraw zapewniania jakości mogą działać pod warunkiem wpisania się do rejestru.
Dzięki temu dyplom ze znakiem jakości powinien być uznawany we wszystkich pozostałych państwach należących do europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego.
Wymiar społeczny: Cel spójności społecznej stał się kluczową częścią europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego i stanowi warunek, jaki musi zostać spełniony, aby doprowadzić do konsolidacji tego obszaru.
Należy przywiązywać większą wagę do sprawiedliwego dostępu oraz do uzyskiwania wyższego wykształcenia na wszystkich szczeblach.
Wymagałoby to dalszego wsparcia rządowego, tak aby wprowadzić środki mające na celu zwiększenie dostępu dla studentów z grup w niewystarczającym stopniu reprezentowanych lub o niższym statusie społeczno-ekonomicznym, jak również dla imigrantów, mniejszości kulturowych oraz studentów niepełnosprawnych.
Zdolność do zatrudnienia i tytuł licencjata: Brak danych statystycznych utrudnia monitorowanie procesu zatrudniania absolwentów.
Przede wszystkim zdolność do zatrudnienia można także zwiększyć poprzez angażowanie pracodawców w proces włączania staży w przedsiębiorstwach do akademickich programów nauczania.
Skuteczny system uznawania na szczeblu UE będzie miał też kluczowe znaczenie dla rynku pracy przy definiowaniu norm kompetencji i umiejętności (zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym).
Lepsza współpraca między europejskim obszarem szkolnictwa wyższego a europejską przestrzenią badawczą: Uwzględnienie doktoratu jako trzeciego stopnia bolońskiej struktury stopni ustanawia zasadnicze połączenie między obszarem szkolnictwa wyższego i badań.
Obecnie konieczna jest zmiana powszechnego poglądu, zgodnie z którym doktorat ma wyłącznie cele akademickie.
W rzeczywistości stopnie doktora mogą stać się kluczowym elementem przy tworzeniu innowacji i wzrostu opartego na wiedzy, a także przyczyniać się do postępu oraz do rozpowszechniania wiedzy i technologii.
Działania na szczeblu europejskim
Działania na szczeblu europejskim mające na celu poprawę wyników i rozstrzygnięcie nierozwiązanych kwestii są bardziej dogłębne.
Zadanie modernizacji i umocnienia uniwersytetów spoczywa na państwach członkowskich, instytucjach europejskich i wszystkich pozostałych zainteresowanych podmiotach (przedsiębiorstwach, uniwersytetach, studentach).
Europa posiada środki na zapewnienie bardziej efektywnego systemu zarówno w oparciu o politykę zachęt, jak również powiązania z europejską przestrzenią badawczą.
Zapewnianie jakości: Nie możemy iść naprzód bez wzajemnego uznawania kwalifikacji i wzajemnego zaufania.
Unia Europejska powinna podejmować tę kwestię w oparciu o politykę zachęt.
Ramy kwalifikacji: Europejskie ramy kwalifikacji zostały ustanowione dla wszystkich szczebli edukacji.
Państwa członkowskie UE muszą tworzyć ramy krajowe dla procesu uczenia się przez całe życie.
Podstawowe programy nauczania: Należy położyć nacisk na strukturyzowanie umów w sprawie wspólnych podstawowych programów nauczania obejmujących te same grupy tematyczne, tak aby zagwarantować dobrze określone minimalne wyniki kształcenia.
Wspólne dyplomy: Jednym z najważniejszych celów europejskiego obszaru kształcenia wyższego powinno być ustanowienie i rozwijanie systemu dyplomów europejskich uznawanych w całej Europie, tak aby każdy student, który ukończy uniwersytet europejski, posiadał kwalifikacje uznawane i ważne na całym kontynencie.
Szczyt w Bukareszcie
Konferencja ministerialna na temat procesu bolońskiego odbędzie się w kwietniu 2012 r.
Nadrzędne znaczenie ma to, by proces formułowania nowych zobowiązań na trzy lata, które dzielą nas od następnej konferencji ministerialnej, nie ograniczał się do tworzenia listy punktów odniesienia, lecz raczej uwzględniał konkretne środki promujące pełną realizację celów procesu bolońskiego na wszystkich uniwersytetach we wszystkich państwach członkowskich.
28.11.2011
OPINIA Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów
dla Komisji Kultury i Edukacji
w sprawie wkładu instytucji europejskich w konsolidację i postępy procesu bolońskiego
(2011/2180 (INI))
Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej: Emma McClarkin
WSKAZÓWKI
Komisja Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów zwraca się do Komisji Kultury i Edukacji, właściwej dla tej sprawy, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:
1. podkreśla znaczenie edukacji jako kluczowego obszaru współpracy z państwami członkowskimi, żeby zrealizować główne cele strategii UE2020 związane z tworzeniem miejsc pracy i wzrostem, a także bardzo potrzebną odnowę gospodarczą;
2. zwraca uwagę, że proces boloński i program Erasmus zwiększyły mobilność studentów i mają potencjał, żeby przyczynić do zwiększenia mobilności zatrudnienia; ubolewa jednak nad wciąż względnie niskimi wskaźnikami mobilności; w związku z tym wzywa UE, państwa członkowskie oraz instytucje szkolnictwa wyższego do poprawy wzajemnej komunikacji i komunikacji ze studentami na temat dostępnych możliwości w zakresie mobilności tych ostatnich, a także stypendiów; uważa ponadto, że należy zwrócić stosowną uwagę na zwiększenie funduszy przeznaczonych na program Erasmus;
3. uważa, że odpowiednie utworzenie pojedynczych punktów kontaktowych w sektorze edukacji w poszczególnych państwach członkowskich może znacznie zmniejszyć nierówne i nieprawidłowe wdrażanie różnych aspektów procesu bolońskiego, wesprzeć modernizację krajowych strategii politycznych w zakresie szkolnictwa wyższego i umożliwić szerszą współpracę, koordynację, powiązanie i wymianę najlepszych praktyk w obrębie UE-27;
4. podkreśla, że środki na rzecz podnoszenia zdolności do zatrudnienia, takie jak uczenie się przez całe życie, oraz rozwój szerszego zakresu umiejętności poszukiwanych na rynku pracy muszą stanowić główny priorytet konieczny do realizacji celów związanych z osiągnięciem trwałego wzrostu i dobrobytu; zdecydowanie popiera w związku z tym uniwersytecką wymianę studentów i wykładowców, dialog między środowiskami uniwersyteckimi i biznesowymi, przyuczanie do zawodu i paszport umiejętności;
5. jest zdania, że mobilność wykładowców akademickich pozwala na uzupełnianie wiedzy nie tylko samym wykładowcom, ale za ich pośrednictwem również studentom, a równocześnie umożliwia uczestniczenie w przygotowywaniu wspólnych materiałów dydaktycznych;
6. podkreśla wkład 7. programu ramowego w dziedzinie badań naukowych, programu na rzecz konkurencyjności i innowacji, a także europejskiej przestrzeni badawczej w ułatwianie mobilności naukowców UE i uwalnianie potencjału UE w dziedzinie innowacji i konkurencyjności i wzywa do zacieśnienia związków pomiędzy europejskim obszarem szkolnictwa wyższego a europejską przestrzenią badawczą;
7. wzywa Komisję do wspierania państw członkowskich i pomagania im poprzez działania międzyrządowe w kontekście nadchodzącej konferencji ministrów odpowiedzialnych za szkolnictwo wyższe, planowanej na kwiecień 2012 r. w Bukareszcie; popiera podejście Komisji Europejskiej, przyjęte niedawno w komunikacie zatytułowanym „Działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia – plan modernizacji europejskich systemów szkolnictwa wyższego”
Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów pt. „Działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia – plan modernizacji europejskich systemów szkolnictwa wyższego”. ;
8. ufa, że przyszłoroczne podsumowanie wyników działań, które będzie miało miejsce podczas spotkania ministrów w Bukareszcie, doprowadzi do określenia jasnego planu realizacji w pełni funkcjonującego europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego przed upływem terminu wyznaczonego na 2020 r.; nalega, aby wprowadzić rozwiązania międzysektorowe dotyczące szkoleń w zakresie ICT, szkoleń zawodowych, uczenia się przez całe życie i staży, które powinny aktywnie wspierać integrację, a także inteligentny i zrównoważony rozwój, zapewniając UE w okresie po kryzysie przewagę konkurencyjną na świecie pod względem tworzenia miejsc pracy, kapitału ludzkiego, badań, innowacji, przedsiębiorczości i szerszej gospodarki opartej na wiedzy;
9. podkreśla znaczenie komunikatu wydanego w 2007 r. w Londynie, w którym społeczny wymiar edukacji został uznany za jeden z celów procesu bolońskiego, co ma prowadzić do równego dostępu do edukacji bez względu na pochodzenie; wyraża ubolewanie, że nie poczyniono wystarczających postępów, żeby osiągnąć ten cel i zachęca Komisję do ułatwienia tych postępów;
10. zwraca uwagę na silne powiązania między procesem bolońskim a dyrektywą w sprawie kwalifikacji zawodowych i podkreśla konieczność koordynacji przez Komisję w sposób całkowicie spójny z procesem bolońskim; jest zdania, że powiązanie może być jeszcze większe dzięki dostarczaniu studentom wszelkich istotnych informacji o uznawaniu dyplomów uzyskanych za granicą, a także na temat szans na zatrudnienie, które otwiera szkolenie za granicą;
11. wzywa Komisję, aby przestrzegając granicy swoich uprawnień dokonała oceny nierównomiernej realizacji procesu i sporządziła tabelę wyników, co umożliwiłoby procesowi bolońskiemu stanie się rzeczywistym narzędziem ułatwiającym mobilność pracowników nie tylko między państwami członkowskimi, ale także między UE i krajami trzecimi będącymi sygnatariuszami; podkreśla, że jakakolwiek tabela wyników wdrożenia procesu bolońskiego powinna szczegółowo zająć się tym zagadnieniem, zarówno pod kątem jakościowym, jak i ilościowym, tak by ukierunkować rozwój w przyszłości oraz umożliwić podejmowanie decyzji w ramach podejścia opartego na faktach;
12. wzywa, aby w ramach przeglądu dyrektywy w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych, a także w celu poczynienia postępów na drodze do tworzenia prawdziwego europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego, dokonać porównania minimalnych krajowych wymogów szkolenia oraz prowadzić bardziej regularną wymianę poglądów między państwami członkowskimi, właściwymi władzami oraz organami zawodowymi;
13. wzywa Komisję do wspierania państw członkowskich w umacnianiu przejrzystości europejskiego systemu transferu i kumulowania punktów (ECTS), tak aby można go było używać jako lepszego narzędzia porównawczego ułatwiającego uznawanie kwalifikacji zawodowych, a także jest zdania, że podejście oparte bardziej na umiejętnościach ułatwiłoby lepsze porównywanie między poszczególnymi sektorami; apeluje do właściwych podmiotów o rozważenie możliwości włączenia okresów szkoleń odbywanych w ramach szkolnictwa wyższego do ECTS;
14. zwraca uwagę na znaczenie spójnego wdrożenia systemu ECTS; wzywa Komisję, państwa członkowskie oraz instytucje szkolnictwa wyższego do opracowania tabeli porównawczej wskazującej liczbę punktów ECTS przyznawanych za przedmioty celem zapewnienia większej harmonizacji i ułatwienia mobilności studenckiej i zawodowej; zauważa przeszkody, jakie napotykają studenci przy transferze punktów między uniwersytetami i jest przekonany, że tego rodzaju przeszkody mogą ich zniechęcić do udziału w wymianach uniwersyteckich;
15. apeluje o większą przejrzystość informacji udzielanych studentom przed rozpoczęciem danej wymiany, a dotyczących liczby punktów możliwych do uzyskania, i zachęca państwa członkowskie oraz instytucje szkolnictwa wyższego do współpracy przy ocenie liczby punktów przyznawanych za poszczególne przedmioty; zachęca do tworzenia wspólnych platform w celu dostarczania wspólnego kanonu wiedzy i kompetencji, określonego przez specjalistów oraz instytucje szkolnictwa wyższego, co umożliwiłoby ewentualną harmonizację niektórych dyplomów przy jednoczesnym zachowaniu krajowej specyfiki, przy czym jako przykład może posłużyć system wzajemnego automatycznego uznawania kwalifikacji zawodowych w UE
Załącznik V (Uznawanie na podstawie koordynacji minimalnych wymogów w zakresie kształcenia) do dyrektywy 2005/36/WE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych. ;
16. wzywa do wzmocnienia sieci współpracy i komunikacji między uniwersytetami UE w celu przyspieszenia uznawania nowych dyplomów, ułatwienia transferu punktów, poprawy znajomości i wzajemnego zrozumienia różnych systemów edukacji i kształcenia, a także umożliwienia studentom lepszego zrozumienia różnorodności europejskich programów.
WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI
Data przyjęcia
22.11.2011
Wynik głosowania końcowego
+:
–:
0:
32
2
Posłowie obecni podczas głosowania końcowego
Pablo Arias Echeverría, Adam Bielan, Lara Comi, Anna Maria Corazza Bildt, António Fernando Correia De Campos, Jürgen Creutzmann, Cornelis de Jong, Evelyne Gebhardt, Małgorzata Handzlik, Iliana Ivanova, Eija-Riitta Korhola, Edvard Kožušník, Hans-Peter Mayer, Phil Prendergast, Mitro Repo, Robert Rochefort, Heide Rühle, Matteo Salvini, Christel Schaldemose, Andreas Schwab, Róża Gräfin von Thun und Hohenstein, Emilie Turunen, Bernadette Vergnaud, Barbara Weiler
Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego
Regina Bastos, María Irigoyen Pérez, George Lyon, Emma McClarkin, Konstantinos Poupakis, Sylvana Rapti, Marc Tarabella, Kyriacos Triantaphyllides, Wim van de Camp
Zastępca(y) (art. 187 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego
Ramona Nicole Mănescu
WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI
Data przyjęcia
24.1.2012
Wynik głosowania końcowego
+:
–:
0:
23
2
1
Posłowie obecni podczas głosowania końcowego
Maria Badia i Cutchet, Zoltán Bagó, Malika Benarab-Attou, Piotr Borys, Santiago Fisas Ayxela, Lorenzo Fontana, Mary Honeyball, Petra Kammerevert, Morten Løkkegaard, Emma McClarkin, Marek Henryk Migalski, Katarína Neveďalová, Doris Pack, Chrysoula Paliadeli, Marie-Thérèse Sanchez-Schmid, Marco Scurria, Emil Stoyanov, Hannu Takkula, László Tőkés, Helga Trüpel, Gianni Vattimo, Sabine Verheyen, Milan Zver
Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego
Heinz K. Becker, Ivo Belet, Seán Kelly, Iosif Matula, Georgios Papanikolaou, Inês Cristina Zuber
Zastępca(y) (art. 187 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego
Luigi Berlinguer
