WERSJA OSTATECZNA
A6-0074/2006
23.3.2006
SPRAWOZDANIE
w sprawie działań promujących wielojęzyczność i naukę języków obcych w Unii Europejskiej: europejski wskaźnik kompetencji językowych
(2005/2213(INI))
Komisja Kultury i Edukacji
Sprawozdawca:
Manolis Mavrommatis
PE 369.872v02-00
SPIS TREŚCI
PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO...................................................3
UZASADNIENIE........................................................................................................................7
PROCEDURA...........................................................................................................................10
PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
w sprawie działań promujących wielojęzyczność i naukę języków obcych w Unii Europejskiej: europejski wskaźnik kompetencji językowych
( 2005/2213(INI) )
Parlament Europejski ,
– uwzględniając komunikat Komisji dotyczący „europejskiego wskaźnika kompetencji językowych” ( COM(2005)0356 ),
– uwzględniając komunikat Komisji dotyczący „nowej strategii ramowej w sprawie wielojęzyczności” ( COM(2005)0596 ),
– uwzględniając komunikat Komisji dotyczący „promowania nauki języków obcych i różnorodności językowej: program działań na lata 2004-2006” ( COM(2003)0449 ),
– uwzględniając program „Edukacja i Szkolenia 2010: Sukces strategii lizbońskiej zależy od przeprowadzenia pilnych reform” (dokument Rady 6905/04 EDUC 43),
– uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Projekt wspólnego sprawozdania Rady i Komisji 2006 z postępów w realizacji programu prac Edukacja i Szkolenia 2010 ” ( COM(2005)0549 ),
– uwzględniając konkluzje, do jakich doszła Prezydencja Rady Europejskiej w Barcelonie 15 i 16 marca 2002 r.,
– uwzględniając konkluzje, do jakich doszła 24 maja 2005 r.
Rada Ministrów UE ds. Edukacji, Młodzieży i Kultury, dotyczące nowych wskaźników edukacji i szkoleń,
– uwzględniając art. 45 Regulaminu,
– uwzględniając sprawozdanie Komisji Kultury i Edukacji ( A6‑0074/2006 ),
A. mając na uwadze, że różnorodność kulturowa i językowa Unii Europejskiej jest obecnie integralną częścią europejskiej tożsamości,
B. mając na uwadze, że wielojęzyczność wymaga skuteczniejszej komunikacji i lepszego wzajemnego zrozumienia ,
C. mając na uwadze, że praktyczna znajomość co najmniej dwóch obcych języków przez każdego obywatela jest niezbędna dla osiągnięcia „Europy obywateli” i społeczeństwa opartego na wiedzy, przewidzianego w strategii lizbońskiej, a przyswojenie tylko jednego wspólnego języka ( lingua franca ) jest niewystarczające,
D. mając na uwadze, że zdolność porozumiewania się i komunikacji w obcych językach oraz wyższy poziom znajomości języka odgrywają główną rolę w skuteczniejszym wykorzystaniu potencjału ludzkiego Europy, a umiejętności językowe są podstawowym wymogiem dla wszystkich obywateli Europy w perspektywie wspierania pełnego korzystania z praw i swobód wynikających z mobilności wewnątrz Unii Europejskiej i stworzenia prawdziwego europejskiego rynku pracy,
E. mając na uwadze, że lepsza i bardziej powszechna znajomość języka stanowi miernik jakości europejskich systemów edukacji i kształcenia, a także jeden z kryteriów oceny postępów na drodze ku przeobrażeniu Unii Europejskiej w najbardziej dynamiczną opartą na wiedzy gospodarkę w świecie, jako część bardziej spójnej unii politycznej, zjednoczonej w różnorodności,
F. mając na uwadze, że Rada Europejska wezwała w marcu 2002 r. w Barcelonie do wprowadzenia wskaźnika kompetencji językowych, aby wypełnić istniejącą lukę informacyjną w zakresie faktycznej znajomości języków i zdolności komunikacyjnych obywateli Unii Europejskiej,
G. mając na uwadze fakt, że podczas gdy program działań „Promowanie nauki języków obcych i różnorodności językowej” stanowi pozytywny krok w kierunku osiągnięcia celu ustanowionego w Barcelonie (język ojczysty + dwa języki obce), istnieje wyraźna potrzeba wzmocnienia wysiłków UE w tym zakresie,
H. mając na uwadze, że mnogość i różnorodność certyfikatów znajomości języków w Unii Europejskiej utrudnia porównanie poziomów kompetencji językowych ich posiadaczy i uniemożliwia czerpanie korzyści z wymiany dobrych praktyk, hamując tym samym swobodny przepływ pracowników i studentów wewnątrz Unii Europejskiej,
I. mając na uwadze konieczność ustalenia szeregu wiarygodnych wskaźników dotyczących poszczególnych poziomów znajomości języka, szczególnie wśród młodych ludzi, w celu kształtowania polityki ukierunkowanej na zaoferowanie wysokiej jakości nauczania języków,
J. mając na uwadze, że przeprowadzone przez Eurobarometr we wrześniu 2005 r. badanie opinii publicznej wykazało, że średnio 50% obywateli Unii Europejskiej twierdzi, że jest w stanie prowadzić konwersację w innym języku niż ojczysty, przy czym jednak ujawniło ogromne różnice między poszczególnymi państwami członkowskimi,
K. mając na uwadze, że zgodnie z danymi Komisji Europejskiej średnia liczba języków obcych nauczanych w szkołach ponadpodstawowych odbiega znacznie od celu ustanowionego przez Radę Europejską w Barcelonie, którym jest podnoszenie poziomu podstawowych umiejętności, zwłaszcza poprzez nauczanie dwóch języków od najmłodszych lat,
1. z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji dotyczącą włączenia europejskiego wskaźnika kompetencji językowych do kryteriów stosowanych przez państwa członkowskie w programie „Edukacja i Szkolenia 2010”;
2. przy tej okazji podkreśla znaczenie europejskich wskaźników przy ocenie postępów w realizacji wspólnych celów strategii lizbońskiej w zakresie edukacji i kształcenia, a także ważną rolę programu „Edukacja i Szkolenia 2010” w porównywaniu i kształtowaniu polityki krajowej oraz strategii ramowej w dążeniu do gospodarki opartej na wiedzy , poprzez wspieranie i wymianę dobrych praktyk;
3. zaznacza, że wspomniany wskaźnik ma służyć dokładnemu i wiarygodnemu sprawdzeniu wszystkich poziomów znajomości języków obcych na bazie obiektywnych i regularnych testów we wszystkich państwach członkowskich;
4. uważa, że testy językowe powinny obejmować także dzieci dwu- i wielojęzyczne;
5. podziela pogląd Komisji, że wskaźnik ten w początkowej fazie powinien być używany do oceny znajomości pięciu najczęściej nauczanych języków w UE w systemach edukacji i dalszego kształcenia (angielskiego, francuskiego, niemieckiego, hiszpańskiego i włoskiego); wzywa jednak Komisję i Radę do możliwie jak najszybszego przejścia do drugiego etapu przy użyciu koniecznych środków w celu rozszerzenia testów na większą liczbę urzędowych języków Unii Europejskiej, co nie powinno mieć negatywnego wpływu na nauczanie i rozwijanie innych języków, nie podlegających ocenie;
7. wzywa państwa członkowskie do aktywnego uczestnictwa we wprowadzaniu w życie i rozwoju wskaźnika oraz nadania nowych impulsów nauczaniu języków, również poprzez skuteczne intensywne programy językowe;
8. zachęca państwa członkowskie do promowania wielojęzyczności przez intensyfikację działań mających na celu poszerzenie liczby nauczanych języków, traktując priorytetowo wspólne cele określone w strategii lizbońskiej;
9. wzywa Komisję do zalecania nauki języków od wczesnych lat oraz uważa, że inicjatywy informowania opinii publicznej o zaletach znajomości języków obcych, takie jak Europejski Dzień Języków (26 września), inicjatywa Rady Europy, a także Europejski znak innowacyjności w zakresie języków obcych ( European Language Label ), inicjatywa UE, powinny w większym stopniu przyczynić się do pogłębienia wielojęzyczności;
10. popiera propozycję Komisji dotyczącą udziału państw członkowskich w procesie pełnego rozwoju wskaźnika i ustanawiającą organ doradczy, który składałby się z przedstawicieli państw członkowskich, w celu doradzania Komisji w kwestiach politycznych, technicznych i kwestiach związanych z wszelkimi formami wsparcia technicznego oraz monitorowania postępów w praktycznym wykorzystaniu wskaźnika w państwach członkowskich;
11. zaznacza, że proponowany przez Komisję wskaźnik nie obciąża dodatkowo budżetu UE, a szacowane wydatki operacyjne zostałyby pokryte w ramach istniejących programów Socrates i Leonardo da Vinci, a także nowego zintegrowanego programu kształcenia ustawicznego;
12. wzywa w związku z tym Komisję i Radę do zapewnienia niezbędnych środków do wspierania nauki języków obcych w nowym zintegrowanym programie kształcenia ustawicznego;
13. wzywa Radę i Komisję do zagwarantowania w kolejnych perspektywach finansowych wystarczającego poziomu finansowania działań pozwalających na pełne wykorzystanie wskaźnika;
14. wzywa Radę do uznania metody, parametrów i harmonogramów przyjętych przez Komisję w zakresie ustanowienia i wprowadzenia w życie europejskiego wskaźnika kompetencji językowych, tak aby jak najszybciej zakończyć prace przygotowawcze i przyspieszyć wdrożenie z uwagi na jego szczególne znaczenie jako instrumentu tworzenia polityki;
15. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.
UZASADNIENIE
I. Wprowadzenie
Unia Europejska powstała na bazie współistnienia ludzi o różnej historii i wspólnej przyszłości, a jej nadrzędnym celem jest stworzenie jednolitej wspólnoty około 460 milionów obywateli żyjących razem w harmonii, lecz kultywujących swoją indywidualność i różnorodność.
Dla obywateli dzisiejszej, powiększonej Europy ważniejsze niż kiedykolwiek jest posiadanie niezbędnej wiedzy i umiejętności potrzebnych do skutecznej komunikacji, a tym samym ułatwienie wzajemnego zrozumienia.
Nauka jednego, wspólnego języka do celów komunikacji ( lingua franca ) jest niewystarczająca i nie jest w stanie odzwierciedlić prawdziwej tożsamości Europy.
W obliczu językowej i kulturowej różnorodności Europy znajomość języków obcych ułatwia komunikację, a jednocześnie zachęca do bycia bardziej otwartym na innych ludzi, ich kulturę i przekonania.
Ponadto swobodny przepływ osób, towarów i usług jest jednym z kamieni węgielnych Unii Europejskiej.
Osoba z dobrą znajomością języka obcego ma większe szanse na skorzystanie ze swobód pozwalających na pracę i studia w innym państwie członkowskim.
Dlatego stworzenie prawdziwie wielojęzycznej Wspólnoty Europejskiej, w której każdy obywatel posiada praktyczną znajomość co najmniej dwóch języków obcych, ma kolosalne znaczenie dla osiągnięcia „Europy obywateli” i, w szczególności, zwiększenia mobilności.
Lepsza znajomość języków obcych jest wreszcie jednym z mierników jakości europejskich systemów edukacji i kształcenia w kontekście skutecznej konkurencji na szczeblu międzynarodowym.
II.
Wniosek Komisji
Europejski wskaźnik kompetencji językowych
Wniosek Komisji jest kontynuacją decyzji podjętych przez Radę Europejską w marcu 2002 r. w Barcelonie, gdzie szefowie państw i rządów państw członkowskich wezwali do poprawy sytuacji w zakresie nauczania podstaw znajomości co najmniej dwóch języków obcych od najmłodszych lat oraz do ustanowienia wskaźnika kompetencji językowych.
W chwili obecnej Unia Europejska nie posiada wystarczających danych, aby właściwie ocenić umiejętności językowe swoich obywateli.
Dlatego należy wprowadzić wiarygodne systemy sprawdzające postępy w osiąganiu celu ustanowionego przez Radę Europejską w Barcelonie, którym jest przeobrażenie europejskich systemów edukacji i kształcenia do roku 2010 we wzorzec jakości dla całego świata.
Systemy edukacji i kształcenia w 25 państwach członkowskich znacznie różnią się od siebie w odniesieniu do sposobów sprawdzania wiedzy i umiejętności językowych oraz przyznawania certyfikatów, co utrudnia porównanie i ogranicza zakres wzajemnego uznawania kwalifikacji językowych.
Może to niekorzystnie wpłynąć na swobodny przepływ pracowników i studentów w UE.
Komisja proponuje wprowadzenie wspólnego dla wszystkich państw członkowskich europejskiego wskaźnika kompetencji językowych, będącego dokładnym, wiarygodnym i wyczerpującym miernikiem znajomości języków obcych na bazie specjalnie opracowanych i obiektywnych testów, przy pomocy których na wybranej populacji uczniów zbadane zostaną cztery umiejętności językowe: czytanie, rozumienie ze słuchu, mówienie i pisanie.
W początkowej fazie, ze względów praktycznych, testy będą miały formę pisemną, a dane będą zbierane w regularnych odstępach czasu, np. co trzy lata.
Wskaźnik powinien odzwierciedlać umiejętności badanej populacji na każdym z sześciu poziomów zaawansowania w skali Europejskiego systemu opisu kształcenia językowego opracowanego przez Radę Europy.
System ten uzyskał już powszechną akceptację i jest wykorzystywany w wielu państwach członkowskich.
Komisja proponuje, aby w początkowej fazie oceniać kompetencje językowe w odniesieniu do pięciu najczęściej nauczanych języków w Unii Europejskiej (angielskiego, francuskiego, niemieckiego, hiszpańskiego i włoskiego), dodając w miarę możliwości dalsze języki na kolejnym etapie.
Według sondażu Eurobarometru przeprowadzonego we wrześniu 2005 r. większość obywateli UE wybiera naukę powyższych języków.
Warto jednak zauważyć, że zgodnie z najnowszymi statystykami równolegle do wzrostu procentowego uczniów szkół podstawowych, którzy uczą się języka obcego, następuje spadek ilości nauczanych języków.
W wielu krajach nauka języków obcych oznacza po prostu naukę języka angielskiego.
Mimo poparcia dla postępowego podejścia Komisji sprawozdawca chciałby podkreślić potrzebę jak najszybszego podjęcia kroków umożliwiających ocenę zdolności i umiejętności językowych w odniesieniu do większej ilości języków, mając na uwadze promowanie wielojęzyczności.
Sprawozdawca zgadza się z ogólną metodą Komisji i ogólnymi parametrami wskaźnika, biorąc pod uwagę trudności praktyczne i metodologiczne w jego wprowadzeniu oraz ogólną złożoność systemu.
Podkreśla jednak konieczność właściwego wykorzystania wskaźnika do sformułowania wniosków politycznych na szczeblu europejskim i krajowym.
Proponowany Komitet konsultacyjny ds. europejskiego wskaźnika kompetencji językowych
Sprawozdawca zgadza się z propozycją Komisji dotyczącą aktywnego uczestnictwa państw członkowskich we wprowadzaniu i rozwoju wskaźnika, a w szczególności istotnych informacji pomocniczych z zakresu znajomości języków (języki w telewizji i w rodzinie, liczba godzin nauki języków, doświadczenie nauczycieli itd.).
Komisja proponuje utworzenie komitetu, w skład którego wejdą przedstawiciele państw członkowskich i którego rolą będzie doradzanie Komisji w sprawach technicznych oraz zapewnienie właściwego wprowadzenia w życie wskaźnika.
Komisja będzie odpowiedzialna za centralną koordynację i analizę danych, korzystając z pomocy zewnętrznych oferentów, wyłonionych w przetargach zgodnie z procedurą dotyczącą zamówień publicznych.
Sprawozdawca docenia wagę koordynacji specjalistycznej wiedzy państw członkowskich w odniesieniu do kwestii technicznych i kształtowania polityki oraz znaczenie zadania wypełnianego przez komitet, którym jest zagwarantowanie postępów w wykorzystaniu wskaźnika oraz monitorowanie otrzymanych wyników.
Za ważne uznaje ponadto działanie komitetu na rzecz zbieżności między państwami członkowskimi w celu kształtowania polityki wielojęzyczności.
III.
Wnioski
Europejski wskaźnik kompetencji językowych uznaje się za niezwykle cenny instrument pozyskiwania wiarygodnych danych na temat znajomości języków przez obywateli europejskich, w szczególności ludzi młodych, pozwalający na dokonywanie porównań miedzy politykami państw członkowskich w tym zakresie i ułatwiający konsultacje w sprawie najlepszych praktyk, nadając tym samym nowe impulsy nauczaniu języków.
Znajomość co najmniej dwóch języków obcych powinna wejść w skład podstawowych umiejętności typowego obywatela europejskiego, który mieszka, studiuje, pracuje i ogólnie porusza się w Unii Europejskiej.
W szerszym kontekście szczególne znaczenie dla zapewnienia lepszego wykorzystania szans nauki języków obcych mają często inicjatywy Rady Europy, jak np. Europejski Dzień Języków (26 września) oraz UE, np. Europejski znak innowacyjności w zakresie języków obcych – European Language Label (innowacyjne programy nauki języków obcych w UE
http://europa.eu.int/comm/eduation/language/label/index.cfm#Search ).
Sprawozdawca uznaje za konieczne, aby Rada i Komisja przedstawiły dalsze propozycje inicjatyw prowadzących w kierunku prawdziwie wielojęzycznej Wspólnoty Europejskiej.
PROCEDURA
Tytuł
Działania promujące wielojęzyczność i naukę języków obcych w Unii Europejskiej: europejski wskaźnik kompetencji językowych
Dokumenty referencyjne
2005/2213(INI)
Podstawa przepisowa
art. 45
Komisja przedmiotowo właściwa Data ogłoszenia na posiedzeniu
CULT 17.11.2005
Komisj(e) wyznaczona(e) do wydania opinii Data ogłoszenia na posiedzeniu
Opinia niewydana Data wydania decyzji
Ściślejsza współpraca
Data ogłoszenia na posiedzeniu
Sprawozdawca(y) Data powołania
Manolis Mavrommatis 30.8.2005
Sprawozdawca(y) zastąpiony/zastąpieni
Rozpatrzenie w Komisji
23.2.2006
21.3.2006
Data zatwierdzenia
21.3.2006
Wynik głosowania końcowego
za:
przeciw:
wstrzymujących się:
26
1
Posłowie obecni podczas głosowania końcowego
Maria Badia I Cutchet, Christopher Beazley, Ivo Belet, Giovanni Berlinguer, Guy Bono, Marie-Hélène Descamps, Claire Gibault, Vasco Graça Moura, Lissy Gröner, Luis Herrero-Tejedor, Ruth Hieronymi, Manolis Mavrommatis, Marianne Mikko, Ljudmila Novak, Doris Pack, Rolandas Pavilionis, Zdzisław Zbigniew Podkański, Christa Prets, Karin Resetarits, Nikolaos Sifunakis, Hannu Takkula, Helga Trüpel, Henri Weber, Thomas Wise
Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego
Gyula Hegyi, Mario Mauro, Jaroslav Zvěřina
Zastępcy (art. 178 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego
Data złożenia – A6
23.3.2006
Uwagi (dane dostępne tylko w jednym języku)
...
