P6_TA(2009)0329
Debata roczna na temat postępów poczynionych w 2008 r. w zakresie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości (PWBS)
B6-0192/2009
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 24 kwietnia 2009 r. w sprawie debaty rocznej na temat postępów poczynionych w 2008 r. w zakresie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości (PWBS) (art. 2 i 39 traktatu UE)
Parlament Europejski
, –
uwzględniając art. 2, 6 i 39 Traktatu o Unii Europejskiej, jak również art. 13, 17-22, 61-69, 255 i 286 Traktatu WE, które stanowią główne podstawy prawne w zakresie rozwoju UE i Wspólnoty jako przestrzeni wolności bezpieczeństwa i sprawiedliwości,
–
uwzględniając pytania ustne skierowane do Rady ( B6-0489/2008 ) i Komisji ( B6-0494/2008 ), poddane pod dyskusję na posiedzeniu plenarnym w dniu 17 grudnia 2008 r.,
–
uwzględniając art. 108 ust. 5 Regulaminu,
A.
mając na uwadze, że po dziesięciu latach od wejścia w życie Traktatu z Amsterdamu:
–
dorobek prawny UE w zakresie sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa znacząco rośnie, co potwierdza słuszność podjętej przez państwa członkowskie decyzji o zaangażowaniu instytucji Unii Europejskiej w proces decyzyjny w tej dziedzinie, tak aby zagwarantować wolność, bezpieczeństwo i sprawiedliwość obywatelom Unii,
–
większość obywateli Unii, według okresowych sondaży Eurobarometru, w coraz większym stopniu odczuwa, że działania na szczeblu UE przynoszą dodatkowe korzyści w porównaniu z działaniami podejmowanymi wyłącznie na szczeblu krajowym, a dwie trzecie obywateli popiera działania na szczeblu UE, które promują i chronią prawa podstawowe (w tym prawa dziecka), a także pomagają zwalczać przestępczość zorganizowaną i terroryzm, zaś jedynie 18% uważa, że działania na szczeblu UE nie przyniosły żadnych dodatkowych korzyści
,
B.
mając na uwadze, że wyżej wymienione pozytywne aspekty nie mogą zrekompensować:
–
ciągłych wad prawnych i złożoności procesu decyzyjnego w UE, zwłaszcza w dziedzinach takich jak współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych, której brakuje odpowiedniego nadzoru demokratycznego i sądowego na szczeblu UE,
–
niechęci większości państw członkowskich do wzmocnienia strategii politycznych związanych z prawami podstawowymi i prawami obywatelskimi; jednocześnie coraz pilniejsze staje się koncentrowanie nie tylko na zagadnieniach transgranicznych, aby uniknąć podwójnych standardów w ramach tego samego państwa członkowskiego,
–
ciągłej potrzeby dalszego rozwoju oraz prawidłowego wdrożenia wspólnej polityki imigracyjnej i azylowej UE, które opóźnia się względem harmonogramu uzgodnionego w programie haskim oraz w europejskim pakcie o imigracji i azylu,
–
trudności, jakie napotkała Komisja w zapewnieniu terminowego i właściwego wdrożenia znacznej części niedawno przyjętego ustawodawstwa wspólnotowego oprócz obsługi dużej liczby korespondencji, skarg i rosnącej liczby spraw wnoszonych w związku z uchybieniem zobowiązaniom,
–
potrzeby większego zaangażowania Parlamentu Europejskiego i parlamentów krajowych w ocenę realnego wpływu prawodawstwa unijnego na obywateli,
–
wciąż słabo rozwiniętej sieci przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego i zainteresowanych podmiotów w poszczególnych obszarach przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości (PWBS); warto zauważyć, że dopiero niedawno ministrowie sprawiedliwości państw członkowskich podjęli decyzję o stworzeniu sieci mającej na celu wzajemne umacnianie ustawodawstwa krajowego, co powinno mieć miejsce w pozostałych obszarach PWBS,
–
faktu, że nawet pomiędzy agencjami UE współpraca rozwija się powoli, a sytuacja ta może się stać tym bardziej złożona w związku z mnożeniem organów wykonujących zadania operacyjne na szczeblu UE
,
C.
mając na uwadze, że należy przypomnieć:
–
ciągle ostrożne stanowisko Rady i Komisji po przyjęciu przez Parlament rezolucji z dnia 25 września 2008 r. w sprawie debaty rocznej na temat postępów poczynionych w 2007 r. w zakresie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości (PWBS) (art. 2 i 39 Traktatu UE) Teksty przyjęte, P6_TA(2008)0458 .
i podczas debat plenarnych w grudniu 2008 r. w sprawie ochrony praw podstawowych w Unii Europejskiej i postępów w PWBS,
–
wsparcie parlamentów krajowych na rzecz szerszej współpracy międzyparlamentarnej, zwłaszcza w PWBS, które było widoczne w ich udziale w debatach ogólnych i w konkretnych przypadkach, jak przy okazji przeglądu przepisów UE dotyczących jawności, decyzji ramowej Rady 2002/475/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie zwalczania terroryzmu Dz.U. L 164 z 22.6.2002, s. 3.
, w sprawie nowego ustawodawstwa unijnego dotyczącego danych PNR Wniosek dotyczący decyzji ramowej Rady w sprawie wykorzystywania danych dotyczących rezerwacji pasażera (danych PNR) w celu egzekwowania prawa ( COM(2007)0654 ).
, wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/38/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich Dz.U. L 158 z 30.4.2004, s. 77.
, oceny dyrektywy Rady 2003/9/WE z dnia 27 stycznia 2003 r. ustanawiającej minimalne normy dotyczące przyjmowania osób ubiegających się o azyl Dz.U. L 31 z 6.2.2003, s. 18.
oraz wdrożenia współpracy sądowej w sprawach cywilnych i karnych
,
1.
wzywa państwa członkowskie, które nie ratyfikowały Traktatu z Lizbony, do jak najszybszej ratyfikacji, ponieważ traktat ten pozwoli zaradzić najpoważniejszym brakom PWBS dzięki:
–
utworzeniu bardziej spójnych, przejrzystych i właściwych pod kątem prawnym ram,
–
wzmocnieniu ochrony praw podstawowych poprzez nadanie wiążącego charakteru Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej "Kartą") i umożliwienie UE przystąpienia do europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności,
–
wzmocnieniu pozycji obywateli Unii i społeczeństwa obywatelskiego poprzez zaangażowanie ich w proces legislacyjny i przyznanie im szerszego dostępu do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (ETS),
–
zaangażowaniu Parlamentu Europejskiego i parlamentów krajowych w ocenę strategii politycznych UE, co ułatwi kontrolę nad europejską i krajową administracją
;
2.
zwraca się do Rady Europejskiej, Rady i Komisji o:
a)
formalne zaangażowanie nowo wybranego Parlamentu Europejskiego w zatwierdzenie kolejnego wieloletniego programu PWBS na lata 2010-2014, gdyż ten program, po wejściu w życie Traktatu z Lizbony, przede wszystkim powinien zostać wdrożony przez Radę i Parlament w drodze procedury współdecyzji; należy wyjść z założenia, że taki wieloletni program powinien także znacznie wykraczać poza sugestie zawarte w sprawozdaniach grupy doradczej wysokiego szczebla ds. polityki wewnętrznej Unii ("Future") i angażować także parlamenty krajowe, ponieważ odgrywają one kluczową rolę w kształtowaniu priorytetów i w ich realizacji na szczeblu krajowym;
b)
skoncentrowanie się na przyszłym programie wieloletnim, a zwłaszcza na poprawie praw podstawowych i obywatelskich, co ostatnio zalecał Parlamentw swojej rezolucji z dnia 14 stycznia 2009 r. w sprawie stanu praw podstawowych w Unii Europejskiej w latach 2004-2008 Teksty przyjęte, P6_TA(2009)0019 .
, opierając się na celach i zasadach określonych w Karcie, którą instytucje ogłosiły w Nicei w 2000 r. i ponownie w Strasburgu 12 grudnia 2007 r.
;
3.
uważa za pilne i właściwe, żeby Komisja:
a)
podjęła pilne inicjatywy w celu poprawy ochrony praw obywateli, takich jak ochrona danych, ochrona dyplomatyczna i konsularna oraz swoboda przemieszczania się i pobytu;
b)
opracowała mechanizm gwarantujący większy udział obywateli w definiowaniu zakresu obywatelstwa unijnego poprzez rozwój mechanizmów konsultacji i wsparcia sieci współpracy zainteresowanych stron;
c)
przedstawiła pełny program działań UE wzmacniających prawa proceduralne oskarżonego i gwarancje niezbędne podczas postępowania przedprocesowego i na etapie poprocesowym, zwłaszcza kiedy w postępowaniu występuje osoba niebędąca obywatelem danego kraju, a ogólniej, by opracowała sposoby kontroli europejskich środków w zakresie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych i bezpieczeństwa odnośnie do ochrony praw obywateli;
d)
systematyczne zbierała i upowszechniałą wszelkie istotne, neutralne dane na temat ewolucji głównych strategii w zakresie PWBS, takich jak przepływy migracyjne, ewolucja przestępczości zorganizowanej, a zwłaszcza terroryzmu (zob. ocena zagrożenia przestępczością zorganizowaną w UE (ang. OCTA) i sprawozdanie na temat terroryzmu w UE i ogólnych tendencji (TE-SAT) sporządzone przez Europol);
e)
jak najszybciej przedstawiła znajdujące się w fazie opracowywania instrumenty prawne dotyczące innych kategorii pracowników z krajów trzecich uprawnionych do otrzymania błękitnej karty UE, takich jak pracownicy sezonowi, pracownicy przeniesieni w ramach przedsiębiorstwa oraz wynagradzani stażyści, a także instrumenty dotyczące mandatu agencji FRONTEX; zadbała w szczególności o to, aby FRONTEX posiadał zasoby wystarczające do zagwarantowania realizacji swoich zadań oraz przekazywania Parlamentowi pełnych informacji dotyczących negocjacji porozumień z krajami trzecimi w zakresie migracji;
f)
ustanowiła europejską strategię bezpieczeństwa wewnętrznego, która powinna uzupełniać krajowe plany bezpieczeństwa, tak aby obywatele Unii i parlamenty krajowe mieli świadomość dodatkowych korzyści płynących z działań UE; wzmocniła w szczególności polityki UE w zakresie zwalczania niektórych rodzajów przestępczości zorganizowanej, takich jak handel ludźmi, seksualne wykorzystywanie dzieci lub korupcja, poprzez podjęcie skutecznych działań i wykorzystanie wszelkich dostępnych instrumentów współpracy do osiągnięcia wymiernych rezultatów, w tym działań mających na celu przyjęcie instrumentu legislacyjnego dotyczącego konfiskaty aktywów finansowych i własności międzynarodowych organizacji przestępczych oraz wykorzystanie ich do celów społecznych;
g)
kontynuowała wdrażanie zasady wzajemnego uznawania orzeczeń w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości w sprawach cywilnych, jak i karnych, na wszystkich etapach postępowania sądowego, zwłaszcza jeśli chodzi o sprawy karne, aby zapewnić ogólnoeuropejski system uznawania i wzajemnej akceptacji dowodów, uwzględniając w jak największym stopniu poszanowanie praw podstawowych;
h)
uzupełniła proces rozwijania wzajemnego uznawania o szereg działań wzmacniających wzajemne zaufanie, zwłaszcza poprzez pewne zbliżenie materialnego i proceduralnego prawa karnego, praw proceduralnych, poprawę wzajemnej oceny funkcjonowania systemów wymiaru sprawiedliwości i poprawę sposobów rozwijania wzajemnego zaufania w ramach zawodów prawniczych, takich jak zwiększenie liczby szkoleń dla pracowników wymiaru sprawiedliwości i wspieranie sieci współpracy;
i)
opracowała przejrzystą i skuteczną strategię zewnętrzną UE w ramach PWBS, opartą na wiarygodnej strategii, zwłaszcza tam, gdzie Wspólnota posiada wyłączne kompetencje, na przykład w umowach o readmisji, ochronie granic zewnętrznych i polityce wizowej (jak w przypadku zwolnienia z obowiązku posiadania wizy USA);
j)
zwróciła się do Rady, żeby regularnie zasięgała ona opinii Parlamentu nawet w przypadku umów międzynarodowych dotyczących współpracy sądowej i policyjnej w sprawach karnych, gdyż obecne negatywne stanowisko Rady w tym zakresie jest sprzeczne z unijną zasadą lojalnej współpracy i demokratycznej kontroli; wzywa w szczególności Komisję do przedstawienia kryteriów rozwoju własnej polityki europejskiej w zakresie umów z krajami trzecimi w sprawie wzajemnej pomocy prawnej lub ekstradycji w sprawach karnych, biorąc pod uwagę zasadę niedyskryminacji między obywatelami UE i obywatelami danego kraju trzeciego;
k)
wprowadziła specjalne prawodawstwo przyznające ochronę dyplomatyczną i konsularną wszystkim obywatelom Unii, niezależnie od faktu, czy dane państw członkowskie posiada przedstawicielstwo na terenie kraju trzeciego;
l)
przedłożyła nowe wnioski w celu osiągnięcia zgodności z orzeczeniami ETS dotyczącymi ochrony podstawowych praw w przypadku zamrożenia aktywów osób prawnych i fizycznych, uwzględniając również orzeczenia ETS dotyczące osób z listy zawartej w załączniku do decyzji Rady wykonującej art. 2 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2580/2001 z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom mających na celu zwalczanie terroryzmu Dz.U. L 344 z 28.12.2001, s. 70.
;
m)
wzmocniła wzajemne zaufanie i solidarność między administracjami państw członkowskich poprzez:
–
określenie, we współpracy z Radą Europy, wyższych standardów jakości współpracy wymiaru sprawiedliwości Zalecenie Parlamentu Europejskiego dla Rady w sprawie jakości wymiaru sprawiedliwości w zakresie prawa karnego i harmonizacji ustawodawstwa karnego w państwach członkowskich (Dz.U. C 304 E z 1.12.2005, s. 109).
i policji;
–
wzmocnienie i demokratyzację mechanizmów wzajemnej oceny, przewidzianych już w ramach współpracy w obszarze Schengen i zwalczania terroryzmu;
–
rozszerzenie istniejącego w ramach Schengen modelu wzajemnej oceny i pomocy między państwami członkowskimi na wszystkie strategie polityczne PWBS w przypadkach, gdy dotyczą one obywateli innych państw członkowskich lub krajów trzecich (tak jak w odniesieniu do polityki migracyjnej i integracyjnej, ale także w celu realizacji programów przeciwdziałających terroryzmowi i radykalizacji)
;
n)
wzmocniła koordynację i komplementarność między istniejącymi i przyszłymi agencjami UE, takimi jak Europol, Eurojust, Frontex i Cepol, gdyż organy te powinny wykraczać poza zalążkową i nieokreśloną współpracę i nawiązywać bliższe kontakty z odpowiednimi służbami krajowymi dzięki wyższym standardom wydajności i bezpieczeństwa oraz większej jawności i kontroli ich poczynań ze strony Parlamentu Europejskiego i parlamentów krajowych;
o)
nadal trwale rozwijała i wzmacniała wspólną politykę UE w zakresie zarządzania granicami, podkreślając potrzebę jak najszybszego zdefiniowania światowego kontekstu dla strategii UE w sprawie granic, a także sposób interakcji i ogólnego funkcjonowania wszystkich odnośnych programów i projektów, aby zoptymalizować ich wzajemne powiązania i uniknąć powielania i niespójności
;
4.
wzywa Komisję do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu zakończenia odnośnych projektów oraz zadbania o to, aby wizowy system informacyjny (VIS) oraz system informacyjny Schengen drugiej generacji (SIS II) mogły jak najszybciej wejść w życie;
5.
zaleca, aby Komisja powstrzymała się od przedwczesnego przedstawiania jakichkolwiek wniosków legislacyjnych wprowadzających nowe systemy – szczególnie systemu wjazdu/wyjazdu – do momentu uruchomienia wizowego systemu informacyjnego (VIS) oraz systemu informacyjnego Schengen drugiej generacji (SIS II); opowiada się za dokonaniem oceny rzeczywistego zapotrzebowania na taki system, mając na uwadze, że w oczywisty sposób nakłada się on na zbiór już istniejących systemów; uważa, że konieczna jest analiza wszelkich potrzebnych zmian w istniejących systemach oraz podanie odpowiedniej wartości szacunkowej rzeczywistych kosztów całego procesu;
6.
zwraca się do Komisji o włączenie do wniosku dotyczącego programu wieloletniego powyższych zaleceń oraz zaleceń sformułowanych przez Parlament w wyżej wymienionej rezolucji z dnia 25 września 2008 r. oraz 14 stycznia 2009 r., a także następujących rezolucji:
–
rezolucji z dnia 2 kwietnia 2009 r. w sprawie problemów i perspektyw obywatelstwa europejskiego Teksty przyjęte, P6_TA(2009)0204 .
,
–
rezolucji z dnia 27 września 2007 r. w sprawie stosowania dyrektywy Rady 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzającej w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne Dz.U. C 219 E z 28.8.2008, s. 317.
,
–
rezolucji z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie kolejnych etapów rozwoju zarządzania granicami w Unii Europejskiej i podobnych doświadczeń w krajach trzecich Teksty przyjęte, P6_TA(2009)0085 .
oraz
–
rezolucji z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie przyszłości wspólnego europejskiego systemu azylowego Teksty przyjęte, P6_TA(2009)0087 .
;
7.
zobowiązuje swego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.
