PE: Unia musi się zreformować, aby mogła się dalej rozszerzać
Rozszerzenie
2006-12-13 - 18:06
Parlament Europejski przyjął dwa sprawozdania dotyczące strategii rozszerzania Unii Europejskiej i jej zdolności integracyjnych.
Parlament uważa, że Unia musi ulepszyć swoją strukturę instytucjonalną, finansową i polityczną zanim będzie mogła sprostać wyzwaniom związanym z przyszłym rozszerzeniem.
W sprawozdaniu posła Alexandra STUBBA (EPP-ED, FI) posłowie przyznają, że Unia obecnie ma trudności ze spełnieniem zobowiązań wobec krajów południowo-wschodniej Europy, ponieważ istniejąca w obecnej postaci jej struktura instytucjonalna, finansowa i polityczna nie jest odpowiednia dla przyszłych rozszerzeń i musi zostać ulepszona.
Pojęcie „zdolności do przyjmowania” zakłada, że po rozszerzeniu instytucje europejskie będą zdolne do właściwego funkcjonowania i skutecznego oraz demokratycznego podejmowania decyzji, zasoby finansowe Unii będą wystarczające do właściwego finansowania jej działalności, a Unia będzie zdolna do rozwijania swojej polityki i osiągania celów służących kontynuacji jej projektu politycznego.
Członkowie komisji są zdania, że aby zapewnić sobie zdolność do przyjmowania, Unia musi zadecydować o zakresie i treści reform koniecznych do przeprowadzenia przed jakimkolwiek mającym nastąpić w przyszłości rozszerzeniem.
Posłowie potwierdzają, że traktat nicejski nie stanowi odpowiedniej podstawy do przyszłych rozszerzeń.
Sprawozdanie podkreśla, że „zdolność do przyjmowania” nie jest nowym kryterium, stosowanym wobec krajów kandydujących, lecz warunkiem pomyślnego rozszerzenia oraz pogłębiania procesu integracji europejskiej.
Posłowie podkreślają, że dotychczasowe rozszerzenia umacniały Unię, sprzyjały jej wzrostowi gospodarczemu, zwiększyły jej rolę w świecie i stanowiły bodziec dla rozwoju nowych obszarów polityki UE.
Zdaniem posłów każde następne rozszerzenie będzie wymagało reform instytucjonalnych polegających na przyjęciu systemu głosowania większością kwalifikowaną i znacznym zwiększeniu ilości dziedzin, do których ma ono zastosowanie, zwiększeniu udziału Parlamentu Europejskiego, traktowanego na równi z Radą, w kwestiach budżetowych i legislacyjnych, zmianie rotacyjnego systemu przewodniczenia Radzie Europejskiej i Radzie, utworzeniu stanowiska ministra spraw zagranicznych, zwiększeniu roli przewodniczącego Komisji i umocnieniu jego demokratycznej legitymacji poprzez wybór przez Parlament Europejski.
Oprócz niezbędnych reform instytucjonalnych przyszłe rozszerzenia Unii będą wymagać zmian w innych ważnych aspektach jej struktury, takich jak przyjęcie Europejskiej karty praw podstawowych, rewizja ram finansowych, umocnienie europejskiej polityki sąsiedztwa (EPS) służącej wypracowaniu stosownych instrumentów umożliwiających utrzymywanie wzajemnie korzystnych stosunków z tymi krajami europejskimi, które nie posiadają bliskich perspektyw na przystąpienie z powodu niespełnienia warunków członkostwa bądź też zdecydowały o nieprzystępowaniu.
Parlament podkreśla zobowiązanie do najszybszego osiągnięcia porozumienia w sprawie konstytucji dla Unii Europejskiej, zanim obywatele UE zostaną zaproszeni do głosowania w wyborach europejskich w 2009 r.
Posłowie wierzą, że Konstytucja, jeśli zostanie ratyfikowana, wzmocni zdolność integracyjną UE.
Parlament przyjął także sprawozdanie posła Elmara BROKA (EPP-ED, DE), które stanowi odpowiedź Parlamentu na strategię rozszerzenia przedstawioną przez Komisję Europejską w listopadzie.
Debata parlamentarna
Głosowanie nad sprawozdaniami poprzedziła debata parlamentarna.
Wystąpienia sprawozdawców
Poseł Elmar Brok stwierdził, że rozszerzenia okazują się najbardziej skuteczną polityką Unii, oznaczają stabilizację dla UE, a w krajach kandydackich stają się instrumentem wprowadzania reform wewnętrznych.
Istnieją różne wizje przyszłości UE, "jako wspólnoty politycznej o dużym znaczeniu na arenie międzynarodowym, albo tylko projektu gospodarczego".
Przekonywał do dotrzymania obietnic złożonych krajom bałkańskim, ale wskazywał na konieczność reform instytucjonalnych.
"Pewne państwa nawołują do rozszerzenia, ale uniemożliwiają pogłębienie" - zauważył.
Poseł Alexander Stubb wskazywał na kilka kwestii istotnych dla rozszerzenia m.in. umiejętne godzenie różnych interesów w ramach UE, zmianę terminologii, odpowiednią politykę informacyjną i konieczność reform instytucjonalnych.
"Rozszerzenie to najlepsza polityka Unii Europejskiej, która jak dotąd przyniosła pokój, dobrobyt, bezpieczeństwo i stabilizację" - powiedział Stubb.
Wystąpienia w imieniu grup politycznych
Íñigo MÉNDEZ DE VIGO (EPP-ED, ES) stwierdził, że "nie będzie nowego rozszerzenia bez Konstytucji dla Europy", ale w pracach nad nowym traktatem apelował o zachowanie równowagi i "nie wybieranie rodzynek z ciasta".
Dotychczasowe rozszerzenia zawsze okazywały się korzystne dla państw europejskich, dlatego należy dobrze przygotować się na następne.
"Nie ilość, ale jakość tworzy Europę" - powiedział Hannes SWOBODA (PSE, AT)dodając, że warunkiem dalszego rozwoju UE jest Traktat Konstytucyjny i odpowiednia podstawa finansowa.
Odnosząc się do Europejskiej polityki sąsiedztwa poseł Swoboda powiedział, że należy rozważyć pomysł stworzenia wspólnoty obejmującej UE i kraje obszaru Morza Czarnego.
Annemie NEYTS-UYTTEBROECK (ALDE, BE) stwierdziła, że "zdolność absorpcyjna" jest pretekstem wykorzystywanym do kwestionowania rozszerzenia.
Zwróciła uwagę, że dotychczasowe rozszerzenia okazywały się sukcesem i że należy dotrzymać zobowiązań, choć reformy wewnętrzne są niezbędne.
Joost LAGENDIJK (VERTS/ALE, NL) podkreślał, że kandydatów do członkostwa trzeba oceniać "według ich własnych zasług", a trudnych kwestii "nie należy przekładać na sam koniec negocjacji".
Wyrażając poparcie dla rozszerzenia o kraje bałkańskie i Turcję Langedijk przyznał, że "dalsze rozszerzenie nie będzie możliwe "w obecnych ramach instytucjonalnych".
"Proces rozszerzenia zwalnia i nie pozostawia zbyt wielu możliwości manewru" - stwierdził poseł Erik MEIJER (GUE, NL).
"Neoliberalna polityka UE, obawy przed napływem imigrantów prowadzą do tego, że opinia społeczna postrzega rozszerzenie negatywnie".
Konrad SZYMAŃSKI , w imieniu grupy UEN twierdził, że "to nie reformy instytucjonalne uczyniły Unię coraz silniejszym graczem na arenie światowej, [...] ale rozszerzenia, te z lat osiemdziesiątych, dziewięćdziesiątych i to ostatnie z roku 2004, dały Unii Europejskiej siłę gracza globalnego.
To nie cudowne reformy traktatów stały za tym zdarzeniem".
Polski deputowany powiedział, że "utrzymywanie, że tylko Traktat Konstytucyjny jest warunkiem rozszerzenia, to zwykły anachronizm".
"Przywoływanie traktatu, może być obierane tylko w jeden sposób - jest to alibi dla zatrzymania procesu rozszerzenia z byle powodu" - dodał Szymański.
Zasugerował, że UE bierze na siebie "zbyt różnorodne i wygórowane oczekiwania", na czym cierpi jakość.
Przekonywał, że do rozszerzenia potrzebne jest tylko wypełnianie kryteriów członkowskich przez kraje kandydackie.
Krytycznie o raporcie wypowiadał się poseł Bastiaan BELDER (IND/DEM, NL), który stwierdził, że nie odnosi się on bezpośrednio do problemów instytucjonalnych, ani nie wyjaśnia powodów, dla których opinia publiczna przestała akceptować rozszerzenie.
Krytykował także brak przywództwa politycznego i określenia granic UE.
Philip CLAEYS (NI, BE) przestrzegał przed "targowaniem" się z Turcja w sprawie odmowy pełnego wdrożenia unii celnej.
"Zawsze powtarzaliśmy, że negocjacje zostaną przerwane, jeśli nie zostaną spełnione warunki, a teraz UE zdaje się czynić coś przeciwnego".
Wystąpienia indywidualne polskich deputowanych
Ryszard CZARNECKI (UEN) stwierdził, że nie należy z góry wykluczać jakiegokolwiek państwa, jako potencjalnego członka Unii.
"Zapalanie jakiemukolwiek narodowi czerwonego światła na drodze do Wspólnoty Europejskiej jest niewłaściwe, a też europejski ruch drogowy pogrążyłby się chaosie, gdyby bez przerwy świeciło się światło zielone" - powiedział poseł.
Zauważył również, że "pomijając szybki akces Chorwacji i Macedonii, przed Turcją powinny być przyjęte takie europejskie kraje, jak Czarnogóra, Serbia, Bośnia i Hercegowina, czy Albania".
"Im większa Unia, tym silniejsza" - stwierdził Czarnecki i dodał, że "Unia zyskała bardzo na znaczeniu, nie mając Konstytucji, ale rozszerzając się".
Jan Tadeusz MASIEL (UEN) zgodził się z tym, że "rozszerzenie jest jedną z ważniejszych polityk Unii gwarantującą pokój i bezpieczeństwo w regionie" i że dotychczasowe rozszerzenia były sukcesem.
Przestrzegał jednak, że "pewnego dnia sukces może zamienić się w porażkę", gdyż "w fizyce tylko wszechświat rozszerza się w nieskończoność".
Poseł Masiel proponował, aby "rozwinąć i zaproponować naszym sąsiadom takie instrumenty działania jak współpraca, sąsiedztwo, stowarzyszenie", dodał także dodatkowe kryterium, jakie mają spełniać kraje kandydackie - kryterium kulturowe.
Forsowanie Konstytucji świadczy o budowie ponadnarodowego organizmu politycznego, gdzie większość decydującą będą miały największe państwa europejskie" - stwierdził poseł Andrzej ZAPAŁOWSKI ( UEN).
Sam jednak uważa, że UE "jest w stanie przetrwac tylko wtedy, kiedy względy ekonomiczne wezmą górę nad względami politycznymi i ambicjami odbudowy nowego Cesarstwa Rzymskiego XXI wieku z dominacją trzech, czterech państw".
Jacek PROTASIEWICZ (PPE-DE) stwierdził, że z ostatniego rozszerzenia skorzystała cała Unia, "zarówno w wymiarze ekonomicznym, jak i w wymiarze bezpieczeństwa i stabilizacji".
Powiedział, że Unia Europejska, dlatego jest przykładem sukcesu, ponieważ "nie zamknęła się nigdy w elitarnym gronie założycielskim, lecz potrafiła mądrze się powiększać stając się tym samym coraz poważniejszym graczem na coraz bardziej zglobalizowanej scenie".
Protasiewicz nie kwestionował konieczności przeprowadzenia reform instytucjonalnych, ale wyraził obawę, że "uzależnianie tego procesu od przyjęcia wszystkich rozwiązań z Traktatu Konstytucyjnego odrzuconego przecież w referendach francuskim i holenderskim może stworzyć niepożądane wrażenie, że Unia nie chce już nowych członków".
Bogdan KLICH (PPE-DE) zastanawiał się nad sensem rozszerzenia i samej UE - "Czy [UE] jest tylko wspólnotą polityczną, która ma zapewnić jego uczestnikom stabilność demokratycznych rządów, respektowanie praw człowieka i wolności obywatelskich, zgodę na rządy prawa, a wreszcie dobrobyt, dzięki sprawnej gospodarce rynkowej?
Czy też może jest ona wspólnotą wartości, odwołującą się do wspólnych korzeni i dziedzictwa kulturowego, a jeśli tak, to jakie korzenie i o jakie dziedzictwo chodzi?".
I odpowiadał: "współczesna tożsamość europejska jest wypadkową wielu tradycji historycznych.
W każdym z nas, w każdym z narodów Europy jest coś z greckiej tradycji filozoficznej rzymskiego republikanizmu.
Jesteśmy dziedzicami renesansowego humanizmu i oświeceniowego racjonalizmu, ale też bez względu na to, czy się do tego przyznajemy, czy nie jest w nas dziedzictwo chrześcijaństwa".
"Skoro zatem sprawozdanie uzależnia, „właściwe funkcjonowanie Unii od poczucia wspólnoty wartości wynikających z tożsamości europejskiej” to musi mieć na myśli taką tożsamość, w której jest miejsce na dziedzictwo chrześcijańskie" - stwierdził Klich.
Odwołując się do osobistych doświadczeń w rocznicę wprowadzenia stanu wojennego, poseł Józef PINIOR (PSE) starał się pokazać "dobro, jakie Unia Europejska stanowi dla wszystkich Europejczyków".
"Stoimy dzisiaj przed wyzwaniem zbalansowania dalszego rozszerzenia ze zdolnością absorpcyjną Unii" - mówił były skarbnik Solidarności - "Unia powinna przestrzegać swoich zobowiązań w stosunku do krajów stojących przed perspektywą członkostwa, przy jednoczesnym zwracaniu szczególnej uwagi na postępy tych krajów w dziedzinie budowy rządów prawa, niezależnego sądownictwa, przestrzegania praw podstawowych".
Instytucje UE muszą ustalić "bardziej precyzyjną definicję wzmocnionej polityki sąsiedztwa.
W tej sferze należy ustanowić wspólnotę Unia Europejska - Morze Czarne" - powiedział poseł wskazując także na zasadnicze znaczenie relacji z Rosją, które oprócz handlu i energii obejmują "przede wszystkim kwestie praw człowieka, rządów prawa i demokracji".
"Unia Europejska okazała się bardzo atrakcyjnym projektem i przez wiele lat przyciągała do siebie kolejne państwa" - powiedziała Genowefa GRABOWSKA (PSE) dodając, że dyskusja czy Unia powinna się dalej rozszerzać ma dla niej "charakter akademicki", gdyż Traktat z Maastricht stanowi, że "każde europejskie państwo, które spełnia kryteria polityczne i ekonomiczne może być członkiem Unii".
"Uważam, że zasada dotrzymywania słowa, dotrzymywania umów, stara rzymska zasada „pacta servanta sum” obowiązuje nas wszystkich" - stwierdziła posłanka - "Dlatego tak zwana zdolność absorpcyjna nie może się nagle pojawiać jako kryterium blokujące dostęp do Unii tym państwom, które spełniły wymagania określone w kryteriach kopenhaskich".
Stwierdziła również, że "dalsze rozszerzenia będą dobrze przygotowane wyłącznie wtedy, kiedy będziemy mieli konstytucję europejską".
Pytanie o granice rozszerzenia jest pytaniem absurdalnym" - stwierdził poseł Tadeusz ZWIEFKA (PPE-DE) - "Nie można, bowiem pytać o granice wolności, o granice demokracji".
Mówiąc o konieczności wielu głębokich reform, które podniosą zdolność integracyjną UE "nie możemy patrzeć na tę zdolność wyłącznie przez pryzmat wewnętrzny".
Oprócz wewnętrznej restrukturyzacji pracy Komisji Europejskiej, należy pamiętać o tym jak o Unii Europejskiej i członkostwie myślą obywatele innych państw.
"Moje osobiste doświadczenia w pracy w delegacjach z krajami Kaukazu Południowego, a także z Mołdawią i Ukrainą pokazują, że nikt z prostych obywateli nie liczy tam na szybkie przyjęcie, ale chcą mieć pewność, że drzwi nie zostały zatrzaśnięte.
Potrafią czekać dwadzieścia, nawet trzydzieści lat na tę szansę.
I my tej szansy nie możemy przed nimi zamykać" - stwierdził polski deputowany.
Elmar BROK (EPP-ED, DE)
Sprawozdawca
Alexander Stubb (EPP-ED, FI)
Sprawozdawca
A6-0436/2006
Sprawozdanie w sprawie komunikatu Komisji dotyczącego strategii rozszerzenia i najważniejszych wyzwań w okresie 2006-2007
A6-0393/2006
Instytucjonalne aspekty zdolności Unii Europejskiej do przyjmowania nowych państw członkowskich
20061207IPR01152
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
