A6-0093/2009
24.2.2009
SPRAWOZDANIE
w sprawie studiów artystycznych w Unii Europejskiej
(2008/2226 (INI))
Komisja Kultury i Edukacji
Sprawozdawczyni:
Maria Badia i Cutchet
PE 414.950v02-00
SPIS TREŚCI
PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO...................................................3
UZASADNIENIE........................................................................................................................8
WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI........................................................10
PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
w sprawie studiów artystycznych w Unii Europejskiej
(2008/2226 (INI))
Parlament Europejski,
– uwzględniając art. 149 i 151 traktatu WE,
– uwzględniając zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/92/WE z dn. 18 grudnia 2006 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie
Dz.U. L 394 z 30.12.2006, s. 10. ,
– uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1350/2008/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie Europejskiego Roku Twórczości i Innowacji (2009)
Dz.U. L 348 z 24.12.2008, s. 115. ,
– uwzględniając wnioski Rady z dn. 24 i 25 maja 2007 r. w sprawie wkładu przemysłu związanego z kulturą i kreatywnością w realizację celów strategii lizbońskiej i z dn. 21 i 22 maja 2008 r.,
– uwzględniając wspólne sprawozdanie Rady i Komisji z 2008 r. z postępów w realizacji programu prac „Edukacja i szkolenie 2010” — „Uczenie się przez całe życie dla wiedzy, kreatywności i innowacyjności”
Dz.U. C 86 z 5.4.2008, s. 1. ,
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 7 czerwca 2007 r. w sprawie społecznego statusu artystów
Dz.U. C 125 E z 22.5.2008, s. 223. ,
– uwzględniając rezolucję z dn. 10 kwietnia 2008 r. w sprawie europejskiej agendy kultury w dobie globalizacji
P6_TA(2008)0124 . ,
– uwzględniając rezolucję z dn. 10 kwietnia 2008 r. w sprawie przemysłu kulturalnego w Europie
P6_TA(2008)0123 . ,
– uwzględniając zalecenia Konwencji UNESCO w sprawie ochrony i promowania różnorodności form wyrazu kulturowego z dn. 20 października 2005 r.,
– uwzględniając art. 45 Regulaminu,
– uwzględniając sprawozdanie Komisji Kultury i Edukacji ( A6-0093/2009 ),
A. mając na uwadze, że Unia Europejska zgodnie z wyznawaną przez siebie zasadą „Jedności w różnorodności” powinna uznać swoją wspólną historię i może uczynić to w dziedzinie historii sztuki europejskiej w związku z jej uniwersalnym charakterem,
B. mając na uwadze, że szkoła powinna znów się stać głównym miejscem upowszechniającym dostęp do kultury,
C. mając na uwadze, że edukacja artystyczna i kulturalna, której częścią jest edukacja obrazem, stanowi podstawowe wyzwanie systemów edukacyjnych państw członkowskich,
D. mając na uwadze, że edukacja artystyczna jest kluczowym elementem kształcenia dzieci i młodzieży, ponieważ przyczynia się do rozwoju wolnej woli, wrażliwości i otwartości na innych oraz jest kluczową kwestią jeśli chodzi o równość szans i warunkiem wstępnym prawdziwej demokratyzacji dostępu do kultury,
E. mając na uwadze, że należy, w celu sprostania wyzwaniu demokratyzacji kultury, pobudzać wrażliwość artystyczną na wszystkich poziomach i w każdym wieku, docenić znaczenie działań grupowych i amatorskich i promować dostęp do edukacji,
F. ubolewając nad faktem, że przesłanki gospodarcze zbyt często powodują, że państwa członkowskie redukują obszar poświęcony sztuce w ogólnej polityce edukacyjnej,
G. mając na uwadze, że kształcenie artystyczne stanowi podstawę kształcenia zawodowego z zakresu sztuki i promuje kreatywność, jak również rozwój fizyczny i intelektualny w tej sferze, przyczyniając się do stworzenia bliższych i bardziej owocnych związków pomiędzy edukacją, kulturą i sztuką,
H. mając na uwadze, że szkoły i ośrodki zajmujące się kształceniem w zakresie sztuki i projektowania przyczyniają się do rozwoju myśli twórczej, powstawania nowych stylów i ruchów artystycznych oraz do otwierania nowych kręgów kultury, co przyczynia się do umacniania wizerunku Unii Europejskiej na świecie,
I. mając na uwadze, że kształcenie ma wielkie znaczenie dla sukcesu w zawodach artystycznych i kreatywnych,
J. mając na uwadze, że kształcenie w sferze artystycznej koncentrujące się na rozwijaniu konkretnej ścieżki edukacyjnej i zawodowej wymaga od uczniów, oprócz talentu, solidnych podstaw w dziedzinie kultury, które pozwala uzyskać jedynie systematyczne kształcenie multidyscyplinarne, zwiększające jednocześnie późniejsze możliwości uzyskania zatrudnienia w tym sektorze i będące przekaźnikiem kultury ogólnej, metodologii badań, umiejętności i wiedzy w zakresie przedsiębiorczości, a także umiejętności z różnych sfer wiążących się w obecnych czasach z działaniami na polu sztuki,
K. mając na uwadze, że potencjał gospodarczy i wiążący się z możliwościami zatrudnienia w firmach przemysłu twórczego, kulturalnego i artystycznego wpływa w znacznym stopniu na rozwój sektora artystycznego,
L. mając na uwadze, że rewolucja technologiczna spowodowała zwiększenie konkurencji wewnętrznej i międzynarodowej oraz uwypuklenie roli możliwości intelektualnych i kreatywnych w ramach strategii lizbońskiej,
M. mając na uwadze, że szybkie i stale obecne w naszych społeczeństwach zmiany wymagają większych umiejętności adaptacyjnych, elastyczności, kreatywności, innowacyjności oraz komunikacji na polu zawodowym oraz że te cechy powinny być promowane przez systemy edukacji i kształcenia w różnych państwach członkowskich, również zgodnie z celami programu „Edukacja i szkolenie 2010”,
N. mając na uwadze, że należy pamiętać o istnieniu poważnych różnic w modelach edukacji artystycznej w różnych państwach członkowskich,
O. mając na uwadze, że w konsekwencji globalizacji i zwiększonej mobilności obywateli a także w związku z kolejnymi rozszerzeniami Unii Europejskiej edukacja w dziedzinie kultury i jej różnorodności stanowi ważny czynnik zachowania tożsamości oraz promowania porozumienia międzykulturowego i religijnego, jak również że w kolejnych latach należy podtrzymywać cele zwiększenia wrażliwości i promowania kultury w związku z Europejskim Rokiem Dialogu Międzykulturowego 2008,
1. uważa, że kształcenie artystyczne powinno być obowiązkowym elementem programów edukacyjnych na wszystkich poziomach kształcenia w celu sprzyjania demokratyzacji dostępu do kultury;
2. podkreśla znaczenie kontynuacji nauki zarówno w programach szkolnych, szkoleniu zawodowym jak i programach kształcenia ustawicznego celem promowania i rozwijania kreatywności na wszystkich poziomach wiekowych w ramach procesu kształcenia ustawicznego;
3. przypomina, że edukacja artystyczna i kulturalna jest nośnikiem edukacji obywatelskiej i przyczynia się do zwiększania naszej zdolności do refleksji i osobistego rozwoju w płaszczyźnie zarówno intelektualnej i emocjonalnej jak i fizycznej;
4. docenia rolę sztuki jako ważnego źródła innowacji w społeczeństwie i w gospodarce w ramach Europejskiego Roku Twórczości i Innowacji (2009);
5. zwraca uwagę Rady i państw członkowskich na rolę kultury europejskiej i jej różnorodności jako czynnika integrującego oraz na wagę edukacji artystycznej i kulturalnej na szczeblu europejskim, w tym także ochrony tradycyjnych wartości kulturalnych różnych regionów;
6. stwierdza, że stale zwiększa się liczba studentów kierunków artystycznych zainteresowanych uczeniem się w państwie członkowskim innym niż ojczyste, w związku z czym zachęca państwa członkowskie do skoordynowania działań w sferze edukacji artystycznej na szczeblu Unii Europejskiej, do wymiany wzorcowych praktyk i zwiększenia mobilności zarówno studentów jak i wykładowców w tym sektorze;
7. sugeruje poprawienie mobilności twórców w sektorze twórczości artystycznej dzięki większej uwadze poświęcanej zagadnieniu uznawania kwalifikacji.
Należy tego dokonać zachęcając placówki oświatowe i pracodawców do korzystania z europejskich ram kwalifikacji, tak aby kompetencje i kwalifikacje w sektorze mogły być porównywane na szczeblu europejskim;
8. wzywa w związku z tym Komisję do wspólnego utworzenia z państwami członkowskimi programu mobilności dla Europejczyków prowadzących działalność artystyczną i zajmujących się twórczością, ze szczególnym naciskiem na mobilność młodych artystów i studentów przedmiotów artystycznych;
9. szacuje – uznając jednocześnie kompetencje państw członkowskich w tej dziedzinie – że działania w sferze edukacji artystycznej powinny być koordynowane na szczeblu Unii Europejskiej, zwłaszcza biorąc pod uwagę następujące kwestie:
- opis rodzaju, zawartości i czasu trwania kształcenia artystycznego skierowanego do różnych grup docelowych,
- związek pomiędzy edukacją artystyczną, kreatywnością i innowacyjnością,
- skuteczność działań w sferze edukacji artystycznej z perspektywy ich wpływu społeczno-ekonomicznego,
- równowaga między teorią i praktyką w celu uniknięcia abstrakcyjnego postrzegania edukacji artystycznej,
- stosowanie i opracowanie metod i strategii kształcenia artystycznego zgodnie z wymogami społeczeństwa informacyjnego,
- kształcenie wyspecjalizowanych nauczycieli kształcących „artystów inżynierów” nowych mediów;
10. wzywa Radę, Komisję, i państwa członkowskie do:
- uznania ważnej roli popularyzowania edukacji artystycznej i kreatywności w kontekście gospodarki opartej na wiedzy, zgodnie ze strategią lizbońską,
- zdefiniowania roli edukacji artystycznej jako kluczowego narzędzia pedagogicznego w celu przypomnienia o wartości kultury w świecie wielokulturowym i erze globalizacji,
- przygotowania wspólnych strategii w celu promowania działań dotyczących edukacji artystycznej i kształcenia kadry nauczycielskiej wyspecjalizowanej w tej dziedzinie,
- uznania ważnej roli artystów w społeczeństwie oraz potrzeby ustalenia konkretnych kompetencji nauczania artystycznego w procesie edukacyjnym;
- zachęcenia przedstawicieli krajów reprezentowanych w niedawno utworzonej grupie roboczej ds. edukacji i kultury w ramach otwartej metody koordynacji na rzecz kultury do omówienia roli sztuki w różnych kontekstach edukacyjnych (oficjalnych, nieoficjalnych i nieformalnych) i na wszystkich szczeblach edukacji (od przedszkolnej po wykraczającą poza kształcenie zawodowe na wyższych poziomach edukacji artystycznej), a także kształcenia wyspecjalizowanych nauczycieli,
- zachęcenia przedstawicieli krajowych w grupach roboczych otwartej metody koordynacji ds. przemysłu kulturalnego do zajęcia się kwestią kształcenia zawodowego i kontynuowania zawodowego rozwoju artystów, menadżerów, nauczycieli, instruktorów i innych twórców zawodowych w sektorze kulturalnym jako priorytetową,
- zaproszenia zainteresowanych stron w ramach społeczeństwa obywatelskiego do dzielenia się wiedzą i doświadczeniem w tej dziedzinie odnośnie do procesu odbywającego się w ramach otwartej metody koordynacji,
- poprawy przepisów dotyczących kształcenia zawodowego twórców zawodowych w sektorze artystycznym dzięki uznaniu wyższego wykształcenia artystycznego na wszystkich trzech poziomach określonych w procesie bolońskim (licencjat, magisterium, doktorat), co zwiększy mobilność artystów w UE,
– wprowadzenia specjalnych rozwiązań celem promowania edukacji artystycznej w kontekście wieloletniego programu kulturalnego,
- uznania roli działań grupowych i amatorskich,
11. podkreśla fakt, że nauczanie historii sztuki powinno się opierać także na spotkaniach z artystami i dziełami sztuki oraz na odwiedzaniu miejsc związanych z kulturą w celu pobudzenia ciekawości i refleksji u uczniów;
12. podkreśla wagę wykorzystania środków dostarczanych przez nowe technologie komunikacyjne i informacyjne oraz Internetu jako kanałów nowoczesnego nauczania dostosowanego do nowych czasów przy wprowadzaniu wymiaru artystycznego do programów szkolnych;
13. zaznacza w związku z tym kluczowy wkład projektów takich jak Europeana, europejska biblioteka cyfrowa;
14. zaleca wspólne opracowanie europejskiego portalu edukacji artystycznej i kulturalnej oraz aby kształcenie artystyczne zostało włączone do programów edukacyjnych państw członkowskich w celu zapewnienia rozwoju i wsparcia dla europejskiego modelu kulturowego, szczególnie cenionego na świecie;
15. wzywa Radę, Komisję i państwa członkowskie do śledzenia postępów we włączaniu edukacji artystycznej do programów szkolnych; a w szczególności zachęca Komisję do promowania badań niezbędnych do dysponowania wiarygodnymi informacjami na temat wpływu tego nauczania na poziom kształcenia i kompetencje studentów w Unii Europejskiej;
16. zobowiązuje przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz państwom członkowskim.
UZASADNIENIE
Kształcenie artystyczne uznawane jest powszechnie za niezbędny element edukacji w jej klasycznej koncepcji.
Obecnie, choć jest to przedmiot obowiązkowy w wielu systemach edukacyjnych różnych państw członkowskich, istnieją między nimi poważne różnice w modelach kształcenia artystycznego.
Chociaż z punktu widzenia historycznego kształcenie artystyczne łączono głównie z edukacją dzieci i młodzieży, nacisk, jaki obecnie kładzie się na kształcenie ustawiczne, oraz rozwój nowych technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT) sprawiły, że obszar tradycyjnie poświęcony sztuce i kulturze rozszerzył się i powstały nowe formy dostępu do nich oraz nowe ich przejawy.
W dzisiejszym świecie – zglobalizowanym, złożonym i pełnym współzależności między różnymi dziedzinami – stały rozwój technologii informacyjnych i komunikacyjnych przyczynił się również do promowania gospodarki opartej na wiedzy, co spowodowało, że możliwości intelektualne i kreatywność zajmują w niej szczególnie ważne miejsce.
Poza tym nasze społeczeństwa, różnorodne i wielokulturowe, uznają wartość kultury i swojej różnorodności, co jest niezbędne w celu poprawy współżycia pomiędzy odmiennymi grupami i kulturami.
W ten sposób, w kontekście coraz większej mobilności obywateli, kształcenie z zakresu kultury staje się ważnym czynnikiem zachowania tożsamości oraz promowania porozumienia międzykulturowego i religijnego, zgodnie z Europejskim Rokiem Dialogu Międzykulturowego, głoszącym cele zwiększenia wrażliwości i promowania kultury.
Z drugiej strony, kształcenie artystyczne daje narodom środki wspomagające rozwój niezbędnych zasobów ludzkich zajmujących się eksploatacją bogactwa swojego dziedzictwa kulturowego.
Jednocześnie sztuka jest przejawem kultury i nośnikiem przekazującym wiedzę z tej dziedziny.
W tym sensie programy kształcenia artystycznego pomagają odkrywać różnorodność przejawów kultury, rozwijają wrażliwość w tej dziedzinie i przyczyniają się do odkrywania przyjemności z obcowania ze sztuką i kulturą.
Dodatkowo wzmacniają poczucie tożsamości i wartości indywidualnych i zbiorowych oraz chronią różnorodność kulturową.
Nie należy zapominać, że kształcenie w zakresie sztuki i projektowania stanowi składnik rozwoju społecznego, przyczyniając się do rozwoju myśli twórczej i powstawania nowych stylów i ruchów artystycznych, co umacnia wizerunek Unii Europejskiej na świecie z uwagi na wydźwięk międzynarodowy sztuki, wychodzący poza najbliższe otoczenie.
Należy podkreślić, że wyjątkowość europejskiego modelu kulturowego, tj. różnorodność kulturowa i językowa, zapisana jest w traktacie WE (art. 151) wśród głównych celów Unii, oraz że dnia 18 marca 2007 r. weszła w życie Konwencja UNESCO w sprawie ochrony i promowania różnorodności form wyrazu kulturowego.
Patrząc z innej perspektywy: szybkie i stale zachodzące w naszych społeczeństwach zmiany wymagają większych umiejętności adaptacyjnych, elastyczności, kreatywności, innowacyjności oraz komunikacji na polu zawodowym, jak głosi to program „Edukacja i szkolenie 2010”.
Należy do tego dodać zwiększającą się konkurencję w różnych dziedzinach, co wyjaśnia priorytetowe traktowanie w wielu systemach edukacyjnych promowania rozwoju kreatywności w ramach programów szkolnych, poprzez programy edukacyjne rozwijane dzięki właściwym metodom pedagogicznym, co ma znaczny wpływ na późniejszą integrację uczniów w sektorze artystycznym i kreatywnym rynku.
W tym kontekście ważne jest, aby poszerzać programy dotyczące kształcenia artystycznego w celu wspierania możliwości pracy zawodowej w tym sektorze, jak również nowego potencjału działań artystycznych w erze cyfrowej.
Faktem jest, że działalność artystyczna wymaga już od dłuższego czasu posiadania kompetencji, wiedzy i umiejętności mających ścisły związek z postępami naukowymi i technologicznymi.
Na przestrzeni wieków w sztuce wykorzystywano najbardziej zaawansowane technologie danego okresu, a znaczna liczba teorii estetycznych powstała pod wpływem rozważań naukowych.
Jednocześnie savoir-faire i określone dyscypliny artystyczne przyczyniły się do postępu technicznego, a w efekcie do procesu nabywania wiedzy i zmieniania świata przez ludzkość.
Mimo tego, że twórczości artystycznej nie można zredukować do ścisłego wykorzystania wiedzy naukowej czy technologicznej, technologie mogą być dla sztuki użyteczne, chociaż nie było to ich pierwotnym celem, tak jak sztuka może przyczynić się do rozwoju badań naukowych i technologii, obejmując zastosowania wychodzące poza sferę sztuki.
Reasumując: kształcenie artystyczne XXI wieku przyczynia się do stworzenia bliższych i bardziej owocnych związków pomiędzy edukacją, kulturą, nowymi technologiami i sztuką.
To tylko niektóre obserwacje zwracające uwagę na to, jak ważne jest porozumienie w celu skoordynowania kształcenia artystycznego w Europie.
WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI
Data przyjęcia
17.2.2009
Wynik głosowania końcowego
+:
–:
0:
29
Posłowie obecni podczas głosowania końcowego
Maria Badia i Cutchet, Giovanni Berlinguer, Guy Bono, Nicodim Bulzesc, Marie-Hélène Descamps, Věra Flasarová, Milan Gaľa, Claire Gibault, Vasco Graça Moura, Lissy Gröner, Luis Herrero-Tejedor, Ruth Hieronymi, Ramona Nicole Mănescu, Adrian Manole, Manolis Mavrommatis, Ljudmila Novak, Doris Pack, Christa Prets, Karin Resetarits, Pál Schmitt, Hannu Takkula, Helga Trüpel
Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego
Gyula Hegyi, Iosif Matula, Christel Schaldemose, Ewa Tomaszewska
Zastępca(y) (art. 178 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego
Raül Romeva i Rueda, Salvador Domingo Sanz Palacio, Alejo Vidal-Quadras
