wersja końcowa
A6-0008/2005
25.1.2005
SPRAWOZDANIE
w sprawie europejskiego planu działania 2004-2010 na rzecz środowiska i zdrowia
(2004/2132(INI))
Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności
Sprawozdawca:
Frédérique Ries
PE 349.889v02-00
SPIS TREŚCI
PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO...................................................3
UZASADNIENIE......................................................................................................................10
PROCEDURA...........................................................................................................................15
PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
w sprawie europejskiego planu działania 2004-2010 na rzecz środowiska i zdrowia
( 2004/2132(INI) )
Parlament Europejski ,
- uwzględniając komunikat Komisji skierowany do Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego dotyczący europejskiego planu działania 2004-2010 na rzecz środowiska i zdrowia ( COM(2004)0416 ),
- uwzględniając rezolucję z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie europejskiej strategii w dziedzinie środowiska i zdrowia
Tekst przyjęty, P5_TA(2004)0246 . ,
- uwzględniając plan działania Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) przyjęty na Czwartej Paneuropejskiej Konferencji Ministrów Środowiska i Zdrowia w Budapeszcie, w dniach 23-25 czerwca 2004 r.
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności ( A6-0008/2005 ),
A. mając na uwadze, że zagrożenia dla zdrowia, jakie niosą ze sobą źródła zanieczyszczeń środowiska, są jedną z głównych przyczyn zaniepokojenia obywateli Europy, oraz że Unia Europejska nie powinna zwlekać z wprowadzeniem rzeczywistej polityki ochrony zdrowia środowiskowego,
B. mając na uwadze, że środowisko naturalne może stanowić cenny wkład dla zdrowia publicznego w Unii Europejskiej,
C. mając na uwadze, że europejski plan działania na rzecz środowiska i zdrowia zaproponowany przez Komisję miał wdrażać europejską strategię w dziedzinie środowiska i zdrowia, znaną też jako SCALE (oparta na nauce (Science), ukierunkowana na dzieci (Children), propagująca wzrost świadomości (Awareness), wykorzystująca instrumenty prawne (Legal instruments), przewidująca stałą ocenę (Evaluation)) ( COM(2003)0338 ),
D. mając na uwadze, że ocena ryzyka związanego z zanieczyszczeniem środowiska dla podatnych grup ludności, a w szczególności podatność dzieci, nie została w dostateczny sposób uwzględniona w planie działania, wbrew postanowieniom inicjatywy SCALE,
E. mając przy tym na uwadze, że w Unii Europejskiej blisko jedna choroba dziecięca na trzy, ujawniająca się między urodzeniem a dziewiętnastym rokiem życia, może zostać przypisana czynnikom środowiskowym, zaś ponad 40% tych przypadków dotyka dzieci poniżej 5 roku życia,
F. mając na uwadze, że dzieci są szczególnie wrażliwe na przedwczesny kontakt z czynnikami środowiskowymi mogącymi wywołać przewlekłe choroby, które niekiedy objawiają się dopiero po dziesiątkach lat,
G. mając na uwadze, że inne grupy społeczne, w tym rodziny o niskich dochodach lub z jednym rodzicem i wspólnoty mniejszościowe, również są narażone na nieproporcjonalne poziomy zagrożenia zdrowia z powodu ich pozycji społecznej lub sytuacji ekonomicznej, oraz mając na uwadze, że grupy te również wymagają szczególnego uwzględnienia,
H. mając na uwadze, że w Europie dzieci w swoich miejscach zamieszkania są w różnym stopniu narażone na wpływ zanieczyszczeń oraz że w związku z tym każde działanie Unii Europejskiej w tej dziedzinie powinno również mieć na celu zwalczanie nierówności w zakresie zdrowia dzieci,
I. mając na uwadze znaczny i niepokojący wzrost przypadków następujących chorób w ciągu ostatnich 20 lat:
- ostre infekcje dróg oddechowych, główna przyczyna śmiertelności wśród dzieci poniżej 5 roku życia, których związek z zanieczyszczeniem powietrza zewnętrznego i w budynkach został udowodniony,
- zaburzenia neurorozwojowe, niekiedy nieodwracalne, wywołane przedwczesnym narażeniem na działanie substancji niebezpiecznych, np. ołowiu, metylortęci, PCB, niektórych rozpuszczalników i pestycydów,
J. mając na uwadze, że na posiedzeniu w dniach 1 i 2 czerwca 2004 r.
Rada przyjęła konkluzje dotyczące astmy dziecięcej i zwróciła się do Komisji i Państw Członkowskich o pełne uwzględnienie poważnego wyzwania, jakim jest dla zdrowia publicznego astma dziecięca,
K. mając na uwadze, że priorytetem obecnego planu działania w pierwszym cyklu 2004-2010 jest wzmocnienie koordynacji i horyzontalnego charakteru działań prowadzonych przez podmioty w zakresie środowiska, zdrowia i badań, a jego głównym celem jest wzrost poziomu wiedzy o wpływie zanieczyszczenia środowiska na zdrowie,
L. mając na uwadze, że takie podejście jest z gruntu niewystarczające, gdyż pomija liczne oficjalne opublikowane badania naukowe, które podkreślają powiązanie między czynnikami środowiskowymi a czterema chorobami uznanymi w komunikacie za priorytetowe: astmą, alergiami dziecięcymi, zaburzeniami rozwoju neurologicznego, nowotworami i zaburzeniami systemu wewnątrzwydzielniczego,
M. mając na uwadze, że plan działania w ogóle nie uwzględnia użycia instrumentów prawnych wbrew postanowieniom inicjatywy SCALE (litera „L”),
N. mając na uwadze, że dwa z trzech ostatecznych celów SCALE, czyli redukcja obciążeń chorobowych związanych z czynnikami środowiskowymi oraz identyfikacja nowych zagrożeń dla zdrowia spowodowanych przez czynniki środowiskowe i zapobieganie tym zagrożeniom, nie zostały zawarte w planie działania,
O. mając na uwadze, że jeden z trzech głównych filarów pierwszego cyklu SCALE – redukcja narażenia – nie został zawarty w planie działania,
P. mając jednakże na uwadze, że zarówno Parlament Europejski – w rezolucji z dnia 31 marca 2004 r. – jak i 52 europejskich ministrów zdrowia i środowiska – w planie działania z dnia 25 czerwca 2004 r. – potwierdziło potrzebę odwołania się do zasady ostrożności ze względu na nadmiernie wysokie potencjalne koszty i duże zagrożenia dla naszego zdrowia i środowiska, do których może prowadzić zaniechanie działań,
Q. mając na uwadze niedawny pozytywny sygnał, jaki dała Rada ds. konkurencji, która stosując zasadę ostrożności podjęła decyzję o zakazie stosowania sześciu produktów chemicznych z rodziny ftalanów w produkcji plastikowych zabawek dla dzieci,
R. mając na uwadze, że tego rodzaju woli politycznej brakuje najwyraźniej w planie działania, który w żadnym miejscu nie sugeruje stosowania zasady ostrożności, nawet jeżeli wpływ danego źródła zanieczyszczeń na zdrowie jest łatwy do ustalenia, w szczególności w przypadku chorób zakaźnych i niektórych nowotworów,
S. mając na uwadze, że do planu działania należy wprowadzić ciągłą ocenę prowadzoną w celu „weryfikacji skuteczności i efektywności kosztowej działań pod względem redukcji problemów zdrowotnych związanych ze środowiskiem”, zgodnie z postanowieniami przewidzianymi w SCALE (litera „E”),
T. mając na uwadze, że postanowienia Konwencji z Aarhus i dyrektywy 2003/4/WE
Dz. U. L 41, 14.2.2003, s. 26. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska zapewniają idealne ramy dla systemu UE w zakresie monitorowania środowiska i zdrowia, w związku z tym mając na uwadze, że obecnie konieczne są praktyczne działania,
U. mając na uwadze, że wszystkie środki, których celem jest szkolenie oraz zainteresowanie specjalistów z sektora medycznego powiązaniami między środowiskiem i zdrowiem należy przyjmować z zadowoleniem, gdyż stanowią niezbędny krok naprzód w podnoszeniu poziomu wiedzy obywateli o tej nowej problematyce,
V. mając na uwadze, że Komisja nie włączyła do europejskiego planu działania 2004-2010 na rzecz środowiska i zdrowia żadnych szczegółowych propozycji dotyczących zasobów finansowych koniecznych do wdrożenia tych działań;
1. wyraża dezaprobatę wobec bardzo skromnych zamierzeń i ambicji planu działania w porównaniu z europejską strategią w dziedzinie środowiska i zdrowia, której realizacji ma służyć; uważa, że plan działania można postrzegać co najwyżej jako plan działań badawczych, co samo w sobie nie spowoduje raczej redukcji obciążenia chorobami wynikającego z czynników środowiskowych;
2. ubolewa, że na trzynaście działań określonych w strategii Komisji w zakresie środowiska i zdrowia na lata 2004-2010, jedynie cztery dotyczą konkretnych środków, a w żadnym z nich nie wytyczono celów;
3. stwierdza brak jakiejkolwiek wzmianki dotyczącej bezzwłocznego wprowadzenia systemu nadzoru biologicznego w skali Unii opartego na kontroli markerów biologicznych i mającego na celu pomiar narażenia na obecne w środowisku zanieczyszczenia, w powiązaniu z obserwacją efektów tych pomiarów przez specjalistów w dziedzinie medycyny środowiskowej;
4. uważa, że nadzór biologiczny powinien mieć swoje miejsce w polityce oceny ryzyka i dotyczyć przede wszystkim chorób zakaźnych, na przykład choroby legionistów, i nowotworów wywołanych przez niektóre zanieczyszczenia, gdzie łańcuch przyczynowo-skutkowy jest łatwy do ustalenia, jak związek między azbestem a rakiem opłucnej, arszenikiem a rakiem nerek oraz między niektórymi pestycydami a białaczką, nowotworami węzłów chłonnych i rakiem prostaty;
5. przypomina, że brak pewności naukowej i potrzeba przeprowadzenia dodatkowych badań w zakresie chorób wieloczynnikowych nie powinny stanowić pretekstu do opóźniania wdrożenia pilnych i niezbędnych działań mających na celu ograniczenie narażenia dzieci i dorosłych na zanieczyszczenia środowiska;
6. uznaje, że, z zachowaniem postanowień obecnego ustawodawstwa i po wysłuchaniu opinii Komitetu Naukowego ds. Zagrożenia dla Zdrowia i Środowiska, należy pilnie rozważyć ograniczenie sprzedaży i/lub wykorzystania na rynku europejskim następujących niebezpiecznych substancji, na które szczególnie narażone są noworodki, dzieci, kobiety w ciąży, osoby starsze, robotnicy i inne grupy ryzyka, w miarę, jak dostępne stają się bezpieczniejsze substancje alternatywne:
- sześciu produktów z rodziny ftalanów (DEHP, DINP, DBP, DIDP, DNOP, BBP) w produktach krajowych stosowanych we wnętrzach i w urządzeniach medycznych, z wyjątkiem sytuacji, w której takie ograniczenie miałoby negatywny wpływ na leczenie,
- chlorowanych rozpuszczalników wykorzystywanych do produkcji farby, otulin i polimerów,
- rtęci wykorzystywanej w amalgamatach dentystycznych oraz nieelektrycznych i nieelektronicznych urządzeniach pomiarowych i monitorujących,
- kadmu, w różnych zastosowaniach,
- trzech produktów z rodziny pestycydów fosforoorganicznych (chlorpyrifosu, diazinonu i malationu) i endosulfanu, pestycydu chlorowcoorganicznego, we wszystkich zastosowaniach;
7. zwraca się do Komisji z prośbą o udzielenie pierwszeństwa badaniom nad wytwarzaniem i użyciem produktów konsumenckich codziennego użytku, zawierających substancje chemiczne mogące wywoływać alergie i raka u ludzi;
8. nalega, aby pod kierownictwem Komisji przeprowadzić badanie epidemiologiczne dzieci według modelu National children study w Stanach Zjednoczonych, w celu obserwacji związku między chorobami związanymi ze środowiskiem a narażeniem na główne czynniki zanieczyszczające od okresu płodowego do osiągnięcia dorosłości;
9. podkreśla, że należy unikać jakiegokolwiek zwiększenia ilości testów na zwierzętach w ramach planu działania oraz że należy rozważyć opracowanie i wykorzystanie alternatywnych metod testowania;
10. zwraca się do Komisji, aby zapewniła, że wszelkie podejmowane oceny ryzyka będą szczególnie uwzględniać zagrożenie dla płodów, niemowląt i dzieci, tam gdzie te szczególnie wrażliwe grupy są potencjalnie narażone;
11. zauważa, że Światowa Organizacja Zdrowia wykonuje pożyteczną pracę w dziedzinie zdrowia i środowiska, oraz podkreśla wagę współpracy międzynarodowej w celu zapewnienia lepszego zbadania związku między środowiskiem i zdrowiem oraz podjęcia skutecznych działań;
12. podkreśla znaczenie kształcenia i informowania społeczeństwa w zakresie kwestii związanych ze środowiskiem i zdrowiem, a szczególnie korzyści wynikających z bogactwa i różnorodności środowiska naturalnego i obszarów zabudowanych dla fizycznego i psychicznego zdrowia i samopoczucia ludzi; zaznacza, że zdrowe środowisko i styl życia nie są jedynie wynikiem indywidualnych wyborów trybu życia, co dotyczy w szczególności mniej uprzywilejowanych grup ludności, takich, jak obywatele o niskich dochodach; uważa, że należy wspierać lokalne projekty informacyjne z wykorzystaniem wiedzy specjalistów z ośrodków opieki zdrowotnej i szpitali oraz pracowników społecznych na temat problemów lokalnych, aby uniknąć odgórnego podejścia w zwiększaniu świadomości tych kwestii;
13. podkreśla, że dane należy zbierać w sposób umożliwiający przeanalizowanie, jak poszczególne grupy społeczne są narażone na różne zanieczyszczenia i jaki jest ich wpływ na te grupy; uważa, że, przykładowo, większa wiedza o narażeniu i wpływie różnych rodzajów zanieczyszczenia środowiska na kobiety i mężczyzn zależy całkowicie od statystyk prowadzonych dla poszczególnych płci;
14. ubolewa, że nie wspomniano o wpływie zanieczyszczenia na zdrowie psychiczne i kwestie neurologiczne;
15. wzywa do określenia w planie działania, w trybie priorytetowym, akceptowalnych warunków środowiskowych dla miejsc, w których często i przez dłuższe okresy czasu przebywają dzieci, takich jak żłobki, przedszkola i szkoły;
16. wspiera wszystkie proponowane działania zmierzające do ułatwienia dostępu opinii publicznej do informacji i ponawia wniosek o utworzenie krajowych rejestrów odnotowujących – na dużych obszarach geograficznych – zarówno poziom głównych emisji, jak i najczęściej występujące choroby; uważa, że Komisja mogłaby wykorzystać do tego celu nową europejską bazę danych geograficznych INSPIRE;
17. podkreśla, że w tym kontekście istnieje potrzeba podejmowania wzmożonych wysiłków, aby zwalczać choroby związane ze stylem życia, powodowane przez tytoń, alkohol, złą dietę i brak ćwiczeń fizycznych;
18. zwraca się o przeprowadzenie badań nad wpływem nowych materiałów budowlanych na zdrowie;
19. uważa, że konieczne jest, aby Komisja we współpracy z Państwami Członkowskimi wprowadziła znakowanie produktów i materiałów budowlanych informujące o ich wpływie na zdrowie i środowisko w celu wpłynięcia na jednostkowe i grupowe zachowania w dużej skali;
20. z zadowoleniem przyjmuje wolę Komisji kontynuowania działań na rzecz zakazu palenia papierosów w pomieszczeniach i zachęca do jak najszybszego uznania dymu papierosowego za czynnik rakotwórczy kategorii 1; jednakże zwraca się do Komisji, aby udzieliła pierwszeństwa problemom transgranicznym i zagadnieniom zdrowia bezsprzecznie powiązanym ze środowiskiem i proponuje, aby przeznaczyć większe środki na finansowanie badań chorób związanych z substancjami chemicznymi, których wyniki powinny zostać wykorzystane do działań na rzecz poprawy zdrowia;
21. podkreśla, że jakości powietrza wewnątrz budynków nie można poprawić bez globalnego podejścia uwzględniającego wielorakie źródła zanieczyszczenia - urządzenia spalinowe, sprzęty, meble i działalność człowieka, oraz wnosi, aby Komisja opracowała Zieloną Księgę poświęconą problemowi zanieczyszczeń wewnątrz budynków;
22. wzywa Komisję do włączenia do planu działania listy niebezpiecznych miejsc pracy i zawodów, monitoringu wpływu na zdrowie oraz definicji najlepszych praktyk w celu ochrony zdrowia;
23. wzywa Komisję do energicznego promowania nowej inicjatywy, która została rozpoczęta w niektórych Państwach Członkowskich, tj. utworzenia ruchomych jednostek zwanych „karetkami środowiskowymi”, których zadanie polegałoby na przeprowadzaniu ogólnych analiz środowiskowych w celu pomocy w ocenie ryzyka zgodnie z istniejącymi przepisami i identyfikowania wewnątrz budynków źródeł zanieczyszczeń, które mogą mieć szkodliwy wpływ na zdrowie ludzkie;
24. uważa, że bardzo istotne jest informowanie i szkolenie nauczycieli oraz innych osób, które mają kontakt z dziećmi i niemowlętami, w zakresie szkodliwych dla zdrowia czynników środowiskowych;
25. podkreśla wagę informacji dotyczących ryzyka promieniowania słonecznego (oparzenia) i związanego z tym ryzyka zachorowań na raka skóry;
26. wzywa do prowadzenia systematycznych badań naukowych dotyczących wpływu obszarów miejskich na zdrowie i samopoczucie, zważywszy, że w większości krajów ponad 70% populacji mieszka w miastach;
27. nalega, aby Komisja zapewniła odpowiednie wdrożenie przez Państwa Członkowskie istniejącego ustawodawstwa europejskiego dotyczącego jakości powietrza; zwraca się do Komisji, aby podjęła działania w sprawie naruszania prawa Wspólnoty przez te Państwa Członkowskie, które nie zapewniają swoim obywatelom wysokiej jakości powietrza;
28. ponawia swój wniosek o zwrócenie szczególnej uwagi na ludność mieszkającą w pobliżu źródeł zanieczyszczeń i wzywa K omisję do wprowadzenia inicjatywy zmierzającej do ograniczenia - w perspektywie 2010 r. - emisji do atmosfery substancji toksycznych pochodzenia przemysłowego, w szczególności dioksyny, kadmu, ołowiu, monomerycznego chlorku winylu i benzenu (proporcje i lata odniesienia do ustalenia);
29. podkreśla, że możliwość wykrywania i wycofywania z użycia niebezpiecznych substancji chemicznych będzie istotnym czynnikiem poprawy ludzkiego zdrowia;
30. ubolewa, że w planie działania przedstawionym przez Komisję nie zawarto orientacyjnego wyliczenia finansowego oraz że znalazły się w nim niejasne odniesienia dotyczące wykorzystania obecnych zasobów (finansowych) na potrzeby działań związanych ze środowiskiem i zdrowiem w okresie 2004-2007;
31. uważa, że istotne jest pełne wykorzystanie zasobów finansowych przeznaczonych na działania związane ze środowiskiem i zdrowiem na mocy decyzji nr 1786/2002/WΕ
Dz.U. L 271, 9.10.2002, str. 1. przyjmującej program działań Wspólnoty w obszarze zdrowia publicznego (2003-2008), w celu opracowania wyników i doświadczenia wynikającego z tego programu oraz uniknięcia dublowania działań;
32. uważa, że gromadzenie danych w kontekście planu działania związanego ze środowiskiem i zdrowiem powinno odnosić się do obszarów nieobjętych decyzją nr 1786/2002/WΕ;
33. zwraca się do Komisji, aby przedstawiła szczegółowe wyliczenie finansowe dotyczące wykonania działań priorytetowych w latach 2004-2007 oraz prognozy wykonania zintegrowanych działań w zakresie środowiskia i zdrowia w kontekście przygotowywania nowej perspektywy finansowej UE;
34. podkreśla, że zapewnienie spójności i skuteczności planu działania wymaga, by już teraz rozpocząć ustalanie odpowiedniego finansowania na okres 2004-2007; dodaje, że projekty z zakresu środowiska i zdrowia powinny być uwzględnione jako odrębna pozycja 7.
Programu Ramowego badań (2007-2010) i odpowiednio dofinansowane – w wysokości co najmniej 300 milionów euro – ze względu na ogromne oczekiwania i wyzwania socjoekonomiczne w obszarze zdrowia środowiskowego;
35. wzywa Komisję, by:
– poinformowała Parlament o zmianach w planie działania oraz powodach tych zmian;
– informowała na bieżąco Parlament o postępie w wykonaniu planu działania;
– przedstawiała Parlamentowi Europejskiemu i Radzie roczne sprawozdanie weryfikujące skuteczność i efektywność kosztową planu działania w zakresie redukcji problemów zdrowotnych związanych ze środowiskiem;
36. zobowiązuje Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
UZASADNIENIE
Wstęp
Plan działania stanowi wkład Komisji w IV Konferencję Ministerialną na temat Środowiska i Zdrowia, zorganizowaną przez WHO w Budapeszcie w czerwcu br.
Stanowi on również pierwszy cykl (2004-2010) strategii dotyczącej środowiska i zdrowia, zainicjowanej przez Komisję w czerwcu 2003 r., znanej pod skrótem SCALE:
S cience oparta na nauce
C hildren ukierunkowana na dzieci
A wareness propagująca wzrost świadomości
L egal instruments wykorzystująca instrumenty prawne
E valuation przewidująca ocenę
W dniu 31 marca 2004 r.
Parlament Europejski wypowiedział się na temat nowego podejścia horyzontalnego w dziedzinie środowiska i zdrowia.
Podczas debaty na posiedzeniu plenarnym Komisarz Margot Wallström podkreśliła, że 89% obywateli europejskich wyraża zaniepokojenie wpływem środowiska na ich zdrowie .
Alarmujące dane
Każdego dnia artykuły prasowe, analizy opracowane przez znanych naukowców, apele wygłaszane przez środowisko naukowe i akademickie ostrzegają nas przed niebezpieczeństwami, jakie stanowią dla naszego zdrowia, zdrowia naszych dzieci i przyszłych pokoleń różne formy zanieczyszczeń, na które jesteśmy narażeni.
Warto przytoczyć niektóre dane, równie alarmujące jak wiele innych sygnałów:
- co szósty zgon i co szósta choroba u dzieci w Europie mogą być przypisane czynnikom środowiskowym;
- liczba chorób dróg oddechowych na tle alergicznym podwoiła się w ciągu dwudziestu lat i dotyka obecnie co siódme dziecko.
Wyjątkowo niepokojąca sytuacja zmusiła Radę ds. zdrowia z czerwca br. do przyjęcia trzech stron wniosków na temat astmy dziecięcej;
- Blisko 10 % pracowników jest narażonych na działanie substancji rakotwórczych;
- 14% par zgłasza się po poradę w związku z problemami z płodnością, coraz liczniejsze są przypadki poronień a wskaźnik płodności mężczyzn ciągle spada;
- 7 - 20% przypadków nowotworów można przypisać zanieczyszczeniu powietrza w różnych miejscach życia (miejsce zamieszkania, pracy).
Tytułem przykładu, badanie przeprowadzone w 2003 r. w szpitalu Sart Tilman w Liège (Belgia) potwierdziło, że rak piersi jest silnie powiązany z 2 rodzajami pestycydów chlorowcoorganicznych (p,p'-DDE i heksachlorobenzenem-HCB)
Wytyczne planu działania
Sprawozdawca wyraża zadowolenie z tego, że Komisja w pierwszym etapie nadal traktuje priorytetowo związek między czynnikami środowiskowymi a czterema rodzajami chorób o zasadniczym znaczeniu, których występowanie ciągle rośnie:
- chorobami dróg oddechowych, astmą i alergiami dziecięcymi,
- zaburzeniami rozwoju neurologicznego,
- nowotworami u dzieci,
- zaburzeniami systemu wewnątrzwydzielniczego,
Dotyczy to w szczególności 4 substancji niebezpiecznych, które mogą niekiedy wywoływać wymienione choroby.
Są to metale ciężkie (ołów, kadm, rtęć), dioksyny, polichlorobifenyle (PCB), i substancje wywołujące zaburzenia wewnątrzwydzielnicze (ftalany w plastikowych elementach z PCV, pestycydy chlorowcoorganiczne, itp.).
Plan działania opiera się na trzech głównych fundamentach:
- poprawa łańcucha informacyjnego, aby zrozumieć związki istniejące między źródłami zanieczyszczenia a skutkami sanitarnymi,
- uzupełnienie wiedzy poprzez wzmocnienie badań,
- ponowna weryfikacja polityk i poprawa komunikacji.
Wymienione fundamenty przejawiają się w 13 działaniach.
Spośród interesujących inicjatyw warto wymienić stopniowe wprowadzanie europejskiego zintegrowanego systemu informacji na temat środowiska i zdrowia (działania 1-4), którego głównym składnikiem jest nadzór biologiczny.
Nadzór biologiczny jest cenną techniką kontroli próbek krwi, moczu i włosów do celów pomiarów narażenia na działanie czynników zanieczyszczających w skali Unii.
Działania 5-8 dotyczą prawie całkowicie intensyfikacji badań poświęconych nowej terra explorada , jaką stanowi wymiar „wpływu zanieczyszczeń na zdrowie”.
Oczywiście sprawozdawca jest również zdania, że w przypadku tzw. chorób wieloczynnikowych , na przykład astmy i alergii, niektórych rzadkich nowotworów i zaburzeń neuro-immunologicznych, priorytetowo należy potraktować synergię w badaniach, gromadzeniu i wymianie danych między służbami publicznymi, aby zapewnić realizację ogólnej i skutecznej polityki w dziedzinie zdrowia.
Niemniej stwierdzenie to nie stanowi powodu do zaniechania działań tam, gdzie istnieje bezwzględna potrzeba ich realizacji.
Choroby zakaźne i liczne rodzaje nowotworów , gdzie związek między czynnikami zanieczyszczającymi a chorobami jest łatwo wykrywalny, muszą być przedmiotem natychmiastowych działań.
Dlatego też sprawozdawca nie może zrozumieć braku ambicji, który przejawia Komisja w działaniach 9-13 poświęconych konkretnym działaniom.
W jego opinii jedynie problem biernego palenia w środowisku spotyka się z właściwą reakcją w powyższym komunikacie.
Reasumując przedstawiony plan działania nie zasługuje na swoją nazwę.
Chodzi raczej o program oceny ogólnego wpływu środowiska na zdrowie.
Prawdziwy plan działania powinien być bowiem bardziej ambitny i przygotować teren dla polityki w dziedzinie zdrowia i środowiska na kolejne dziesięciolecia, w których prewencja będzie odgrywała główną rolę.
W rzeczywistości ryzyko jest znaczne, jeżeli wziąć pod uwagę fakt, że służby publiczne w niektórych Państwach Członkowskich, które wprowadzają już krajowe lub regionalne strategie z zakresu zdrowia i środowiska, bez trudu odcinają się od europejskiego planu działania, w którym nie znajdują żadnej wartości dodanej.
Konkretne propozycje sprawozdawcy
1.
Zasada ostrożności musi pozostać narzędziem przeznaczonym do zachęcania do działań prewencyjnych w przypadku ryzyka dla zdrowia i środowiska
Sprawozdawca ubolewa, że żadne z 13 działań nie opiera się na zasadzie ostrożności.
Brak zastosowania tej zasady stanowił zresztą jeden z podstawowych zarzutów Parlamentu Europejskiego w odniesieniu do wstępnej strategii.
Podejście, które z bezwzględnego dowodu naukowego czyni paradygmat XXI wieku, bez wątpienia stanowi zaprzeczenie zdrowego rozsądku, gdyż produkt niebezpieczny dla zdrowia i środowiska nie może być dłużej wprowadzany do obrotu.
Pod pewnym względem przedstawiony plan działania jest również częściowo sprzeczny z deklaracjami Komisarz Margot Wallström w tej kwestii, która podczas debaty na posiedzeniu plenarnym w dniu 30 marca 2004 r. przypominała: „Istnieją pewne dziedziny, w których nie możemy podejmować ryzyka oczekiwania na moment, w którym nasza wiedza będzie pełna, lecz musimy działać według zasady ostrożności i tak też zrobimy.”
Sprawozdawca, zgodnie z niezmiennym stanowiskiem Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, proponuje zatem ustanowienie stopniowej eliminacji niektórych substancji niebezpiecznych w miejsce „czarnej listy”, zawsze niekompletnej i obarczonej dozą niepewności .
Chodzi o molekuły chemiczne, których szkodliwość dla zdrowia ludzkiego została wykazana w wielu badaniach naukowych i które można łatwo zastąpić produktami alternatywnymi o większym poziomie bezpieczeństwa .
Sprawozdawca bezpośrednio wskazuje na 5 substancji lub rodzin substancji:
- DEHP wchodzące w skład materiałów medycznych, na przykład strzykawek, rurek i torebek jednorazowych, i stanowiące zagrożenie przede wszystkim dla dzieci na oddziałach intensywnej terapii dla noworodków, lecz również dla dorosłych pacjentów;
- DINP, DEHP, DBP, DIDP, DNOP i BBP: 6 substancji należących do rodziny ftalanów , wszystkie niebezpieczne dla płodności i rozwoju.
Należałoby je szybko wyeliminować ze wszystkich zastosowań, tj. nie tylko z plastikowych elementów z PCV, lecz również z perfum i szamponów;
- Rozpuszczalniki chlorowane wykorzystywane do produkcji farby, otulin, polimerów, na przykład teflonu;
- Ołów wykorzystywany w spoinach i materiałach elektronicznych,
- Pestycydy fosforoorganiczne , w szczególności chlorpyrifos, diazinon i malation, trzy substancje zabronione w Stanach Zjednoczonych od 1996 r., ponieważ podejrzewa się je o wywoływanie zaburzeń wewnątrzwydzielniczych; mogą więc stanowić ryzyko dla rozwoju hormonalnego.
Sprawozdawca chciałby objąć zakazem inny pestycyd, również używany jako środek owadobójczy.
Chodzi o endosulfan, który stanowi podobne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego.
2.
Nadzór biologiczny musi stać się normą w dziedzinie oceny ryzyka
Sprawozdawca stwierdza również, że istnieją niewielkie szanse, aby nadzór biologiczny, jedno z narzędzi zintegrowanego systemu informacji na temat zdrowia i środowiska, został szybko wprowadzony w życie, bowiem Komisja przewiduje na okres 2004-2010 wyłącznie konieczność określenia spójnego podejścia w zakresie nadzoru biologicznego w Europie.
Sprawozdawca uwzględnia trudności praktyczne i etyczne związane z wprowadzeniem takiego narzędzia.
Prosty przykład na przyszłość: jak uzasadnić pobranie krwi u dziecka zwykłą kontrolą dotyczącą przeciwdziałania zanieczyszczeniu?
Niemniej nadzór biologiczny powinien w najbliższym czasie stać się normą w dziedzinie oceny ryzyka w odniesieniu do substancji chemicznych, przy zachowaniu zasad etycznych.
Wciąż jest to najlepszy sposób, aby uniknąć sytuacji, w których substancja o oczywistej szkodliwości dla różnorodności biologicznej jest wprowadzana do obrotu, ponieważ jej negatywny wpływ na zdrowie ludzkie nie został dostatecznie udowodniony.
3.
Działania szczególne dotyczące dzieci
Sprawozdawca nie podziela „zmiany kursu”, jaki obrała Komisja między dwoma komunikatami, i uważa, że dzieci, od momentu poczęcia do wieku nastoletniego, muszą stanowić główny element planu.
Istnieją co najmniej dwa powody takiego stanowiska:
- Szczególna podatność dzieci na zanieczyszczenia.
W podziale na jednostkę masy ciała dzieci są proporcjonalnie bardziej narażone na działanie toksyn w środowisku niż dorośli, mają również więcej czasu na zapadnięcie na choroby przewlekłe.
- Możliwość – w kwestii zdrowia dzieci – wpłynięcia na różne osoby i zachęcenia ich do bardziej odpowiedzialnych zachowań.
W związku z powyższymi stwierdzeniami oraz ze względu na fakt, że dzieci są głównymi ofiarami przedwczesnego i stałego narażenia na działanie różnych form zanieczyszczeń, sprawozdawca wnioskuje w szczególności, aby Komisja przeprowadziła badanie epidemiologiczne dzieci, obejmujące okres od urodzenia do 18 roku życia .
Badanie powinno opierać się na reprezentatywnej próbce młodzieży europejskiej.
Mogłoby inspirować się National children study, programem wprowadzonym w Stanach Zjednoczonych, którego wstępne wyniki są przewidywane na 2008 r., a które ma na celu ustalenie możliwych związków między patologiami związanymi ze środowiskiem a narażeniem na działanie podstawowych czynników zanieczyszczających.
Ponadto wychodząc z założenia, że dzieci nie mają równego dostępu do opieki, sprawozdawca pragnie, aby Komisja uwzględniła przy wdrażaniu planu działania związek między ubóstwem a zdrowiem .
Otóż w przypadku dziecka wychowanego w rodzinie o niestabilnej sytuacji i w strefie przemysłowej o wysokim ryzyku lub w pobliżu często uczęszczanej drogi w oczywisty sposób istnieje większe prawdopodobieństwo rozwinięcia się choroby związanej z zanieczyszczeniem.
Należy zatem poświęcić im więcej uwagi i przewidzieć ukierunkowane działania informacyjne.
4.
Należy zwiększyć liczbę działań informacyjnych skierowanych do opinii publicznej
Istotne jest, aby obywatele posiadali dostęp do prostych i zrozumiałych informacji.
Aby to osiągnąć, pomimo dobrej woli przejawionej w komunikacie, sprawozdawca ponawia wniosek przedstawiony przez Parlament Europejski w rezolucji z dnia 31 marca 2004 r. o utworzenie rejestru dostępnego dla obywateli i odnotowującego w każdej dużej strefie geograficznej podstawowe źródła zanieczyszczenia i podstawowe choroby.
Utworzenie tego rejestru może zostać ułatwione przez przyszłe wdrożenie nowego europejskiego narzędzia danych kartograficznych INSPIRE, które ma przede wszystkim na celu szybsze zarządzanie klęskami naturalnymi oraz zapewnienie lepszej kontroli środowiskowej.
5.
Kwestia finansowania
Jeżeli chodzi o nowe podejście horyzontalne do kwestii bezpieczeństwa sanitarnego w związku z czynnikami środowiskowymi, istotne jest, aby plan działania posiadał odpowiedni budżet.
Wobec braku utworzenia przez Komisję nowego instrumentu finansowego pozostają wątpliwości co do środków, które rzeczywiście zostaną przeznaczone na plan działania.
Wątpliwości te pogłębia niski poziom kwot przyznawanych na pozycję „środowisko naturalne i zdrowie” w Europejskim Programie na rzecz Zdrowia Publicznego, które nie przekraczają 2-3 milionów euro rocznie.
Dlatego też sprawozdawca wnosi o zwiększenie wspomnianych kwot na okres 2004-2007; jedynym rozwiązaniem byłby ponowny podział środków, odpowiednio, w 6.
Programie na rzecz Środowiska i Programie na rzecz Zdrowia Publicznego.
A ponieważ chodzi o poszukanie pieniędzy tam, gdzie się znajdują, sprawozdawca wnosi, aby w 7.
Europejskim Programie Ramowym na rzecz Badań na lata 2007-2010, który zbiega się z weryfikacją w połowie okresu niniejszego planu działania, na projekty dotyczące środowiska i zdrowia przeznaczyć budżet nie mniejszy niż 300 milionów euro.
Jest to suma odpowiednia i realistyczna biorąc pod uwagę ogromne nadzieje wyrażane przez naukowców oraz konieczność ciągłego gromadzenia danych i uwrażliwiania opinii publicznej na związek między zanieczyszczeniem a zdrowiem.
Byłby to zdecydowany gest polityczny, skierowany przede wszystkim w stronę przyszłości.
Przyszłości naszych dzieci i kolejnych pokoleń.
PROCEDURA
Tytuł
Europejski plan działania 2004-2010 na rzecz środowiska i zdrowia
Numer procedury
2004/2132(INI)
Podstawa przepisowa
art. 45
Komisja przedmiotowo właściwa Data ogłoszenia wydania zgody na posiedzeniu
ENVI 28.10.2004
Komisja(e) wyznaczona(e) do wydania opinii Data ogłoszenia na posiedzeniu
Opinia nie wydana Data wydania decyzji
Ściślejsza współpraca Data ogłoszenia na posiedzeniu
Projekt(y) rezolucji zawarty(e) w sprawozdaniu
Sprawozdawca(y) Data powołania
Frédérique Ries
1.9.2004
Sprawozdawca(y) zastąpiony/zastąpieni
Rozpatrzenie w komisji
28.9.2004
23.11.2004
Data zatwierdzenia
20.1.2005
Wynik głosowania końcowego
za:
przeciw:
wstrzymujących się:
49
2
1
Posłowie obecni podczas końcowego głosowania
Adamos Adamou, Georgs Andrejevs, Liam Aylward, Irena Belohorská, Johannes Blokland, John Bowis, Frederika Brepoels, Dorette Corbey, Chris Davies, Avril Doyle, Edite Estrela, Jillian Evans, Anne Ferreira, Alessandro Foglietta, Norbert Glante, Cristina Gutiérrez-Cortines, Satu Hassi, Gyula Hegyi, Mary Honeyball, Marie Anne Isler Béguin, Dan Jørgensen, Christa Klaß, Eija-Riitta Korhola, Holger Krahmer, Peter Liese, Jules Maaten, Marios Matsakis, Roberto Musacchio, Riitta Myller, Péter Olajos, Miroslav Ouzký, Dimitrios Papadimoulis, Vittorio Prodi, Frédérique Ries, Dagmar Roth-Behrendt, Guido Sacconi, Karin Scheele, Carl Schlyter, Richard Seeber, María Sornosa Martínez, Antonios Trakatellis, Thomas Ulmer, Marcello Vernola, Åsa Westlund
Zastępcy obecni podczas końcowego głosowania
Bairbre de Brún, Christofer Fjellner, Jutta D. Haug, Erna Hennicot-Schoepges, Alojz Peterle, Renate Sommer, Bart Staes, Phillip Whitehead
Zastępcy (art. 178 ust. 2) obecni podczas końcowego głosowania;
Data złożenia - A6
25.1.2005
A6-0008/2005
Uwagi
