Łotewsko-szwedzki spór ze związkami zawodowymi rodzi pytania o europejski model społeczny
Polityka społeczna
2005-10-25 - 11:39
Przed posłami stawili się dziś Przewodniczący KE José Manuel Barroso oraz Komisarz ds. rynku wewnętrznego Charlie McCreevy.
Odnieśli się oni do komentarza tego ostatniego w sprawie szwedzkiego modelu socjalnego i jego zgodności z regułami wewnętrznego rynku.
Szwedzki sąd pracy, do którego trafił wniosek łotewskiej firmy Laval, skierował sprawę do Europejskiego Trybunału Konstytucyjnego w celu uzyskania opinii w sprawie zgodności niektórych zapisów szwedzkiego prawa pracy z prawem europejskim.
Łotewska firma budowlana Laval zdobyła kontrakt na budowę szkoły w szwedzkim miasteczku Valxholm.
Powołując się na układ pracowniczy zawarty ze szwedzkim rządem, tamtejsze związki zawodowe zażądały, aby warunki pracy i poziom wynagrodzenia jaki oferuje łotewska firma, odpowiadał warunkom określonym w szwedzkim układzie zbiorowym.
Laval odrzucił te żądania argumentując, że działa na podstawie łotewskiego prawa pracy.
W odpowiedzi szwedzkie związki zawodowe zablokowały realizację kontraktu, co doprowadziło łotewską spółkę do bankructwa.
Spór przed szwedzkim sądem i jego przekazanie do ETS dało okazję Komisarzowi McCreevy do opowiedzenia się po stronie łotewskiego kontraktora i jego prawa do kształtowania stosunku pracy w zgodzie z prawem kraju pochodzenia.
To zirytowało szwedzki rząd i lewicowe ugrupowania w Parlamencie Europejskim.
Występując przed posłami Przewodniczący Komisji Europejskiej José Manuel Barroso powiedział, że KE szanuje różnorodność modeli socjalnych w Europie, a model szwedzki jest przykładem tego, jak można z powodzeniem dostosowywać model społeczny do zglobalizowanej gospodarki.
Podkreślił, że Szwecja jest także jednym z tych krajów, które nie występowały o okresy przejściowe i otworzyły swój rynek pracy dla pracowników z nowych Państw Członkowskich.
Podkreślał, że rozwiązaniem dla drażliwych kwestii społecznych nie jest ochrona rynku, lecz promowanie solidarności społecznej i spójności gospodarczej.
Komisarz McCreevy powiedział, że KE uznaje rolę układów zbiorowych w zapewnianiu stabilności społecznej i gospodarczej w niektórych krajach UE.
Rozwój rynku wewnętrznego oraz zachowanie europejskiego modelu społecznego nie są przeciwstawne, lecz wzajemnie się wzmacniają.
Jednolity rynek pozwala na zachowanie nabytych praw socjalnych w poszczególnych Państwach Członkowskich.
McCreevy podkreślał, że to szwedzki sąd zadał pytanie ETS, czy zapisy szwedzkiego układu zbiorowego są zgodne z prawem europejskim, a on sam wypełnia jedynie rolę bezstronnego strażnika rynku wewnętrznego i sposobu realizowania Traktatów.
Podkreślił, że łotewskie związki zawodowe mają takie samo prawo ochrony interesów swoich pracowników jak szwedzkie.
Przemawiając w imieniu grupy EPP-ED, Hans-Gert Poettering powiedział, że szwedzki rząd chce najwyraźniej odwrócić uwagę od swoich własnych zaniedbań.
Zapewniał, że projekt dyrektywy usługowej, nad którym trwają prace legislacyjne, nie ingeruje w swobodę kształtowania układów zbiorowych.
Podkreślił, że pracownicy z nowych krajów Unii mają takie samo prawa jak ich koledzy z dawnej 15-tki i nie powinni być traktowani jak obywatele drugiej kategorii.
Reprezentowanie prawicowego i liberalnego nurtu polityki europejskiej zarzucił Komisji Europejskiej poseł Martin Schulz , z grupy socjalistycznej (PES).
Powiedział, że jego ugrupowanie opowiada się za równym traktowaniem pracowników w UE, ale to oznacza niezgodę także na to, by pracownicy w Szwecji byli wypierani z rynku pracy przez pracowników łotewskich.
Poseł Schulz pytał, czy KE uznaje prawo związków zawodowych do walki, także w drodze strajku, w obronie praw pracowniczych, czy zdaniem KE nordycki model socjalny jest do pogodzenia z regułami wewnętrznego rynku oraz jakie będzie stanowisko KE w sprawie Valxholm przed ETS.
Powiedział, że ludzie chcą równouprawnienia i zatrudnienia, ale nie w oparciu o - jak określił - chińskie płace i azjatyckie standardy pracy.
"Najniższe standardy konkurencyjności i pracy nie mogą stać się europejskim modelem socjalnym" , mówił Schulz.
Podkreślał, że trzeba promować wzrost gospodarczy w nowych krajach UE, a nie tylko obniżać płace.
Poseł Graham R. Watson (ALDE) wyraził rozczarowanie postawą socjalistów i jeśli - jak mówił - Barroso i McCreevy nie reprezentują centrum europejskiej polityki, to może dlatego, że centrum się przesunęło, a niektórzy wciąż tego nie dostrzegają.
Przypadek Laval nazwał brakiem europejskiej solidarności.
Firma bowiem podpisała układ zbiorowy z pracownikami na Łotwie, ale brak solidarności doprowadził ją do bankructwa.
"To jest protekcjonizm, a nie europejski model społeczny" powiedział Watson i podkreślił, że w ten sposób Europa nigdy nie będzie w stanie konkurować z Indiami i Chinami.
Poseł Carl Schlyter w imieniu Zielonych mówił, że celem europejskiej legislacji jest ochrona pracobiorców - zarówno szwedzkich i łotewskich - przed niegodnymi warunkami pracy.
Postęp bez ochrony socjalnej jest niemożliwy, mówił Schlyter i podkreślał, że należy dopuszczać różnorodne rozwiązania krajowe dostosowane do krajowych okoliczności.
Stanowisko socjalistów poparł także klub GUE/NGL.
Jego przewodniczący, poseł Francis Wurtz powiedział, że nie wolno opierać europejskiego modelu społecznego na dumpingu socjalnym.
Za poszanowaniem indywidualnego podejścia do praw pracowniczych opowiada się także klub IND/DEM.
Przemawiając w jego imieniu poseł Nils Lundgren powiedział, że szwedzkie tradycje pracownicze opierają się na układach zbiorowych i teraz są one zagrożone.
Podkreślił, że obowiązujące prawa Państw Członkowskich powinny być przestrzegane.
Przemawiając w imieniu grupy UEN, poseł Brian Crowley , zarzucił socjalistom, że atakują człowieka zamiast przyjrzeć się stanowi faktycznemu.
Podkreślił, że KE wydała przecież stanowisko, w którym uznaje prawo każdego kraju do swobodnego zawierania układów zbiorowych i budowania własnych modeli społecznych.
Zdaniem posła troska o ochronę pracowników łotewskich jest nieszczera, bo w tym sporze to właśnie oni stracili pracę a łotewska spółka została doprowadzona do bankructwa.
Deputowany Jim Allister w imieniu posłów niezrzeszonych powiedział, że europejski model społeczny musi brać pod uwagę różne warunki w krajach europejskich.
"Niech nie będzie jednego modelu dla wszystkich, niech to zależy od konkretnych warunków" , mówił.
W debacie nie zabrali głosu polscy posłowie.
20051019IPR01656
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
