Zbrodnie międzynarodowe: jak skuteczniej karać winnych?
Współpraca sądowa
2006-11-22 - 18:21
Zbrodnie międzynarodowe można karać skuteczniej
Coraz skuteczniej udaje się odnajdować i karać winnych ciężkich zbrodni międzynarodowych.
Na liście tego typu przestępstw znajdują się zbrodnie przeciwko ludzkości, zbrodnie wojenne, ludobójstwo oraz tortury.
Wciąż jednak wielu sprawców pozostaje na wolności.
Co gorsza, część z nich przebywa nie niepokojona na obszarze Unii.
Ich ofiary bezskutecznie domagają się sprawiedliwości.
Międzynarodowe mechanizmy karne są niedoskonałe i pełne luk.
Parlamentarna Komisja Swobód Obywatelskich, Sprawiedliwości i Praw Wewnętrznych zorganizowała 20 i 21 listopada konferencję na temat "kształtowania podejścia UE do ciężkich zbrodni międzynarodowych".
W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele instytucji unijnych i rządowych, specjaliści, sędziowie, prokuratorzy, prawnicy akademiccy oraz członkowie organizacji pozarządowych.
Celem konferencji było skłonienie rozmaitych instytucji i organizacji Unii Europejskiej do skuteczniejszej współpracy w dziedzinie zwalczania ciężkich zbrodni międzynarodowych.
Władze na szczeblu krajowym, ponadnarodowym oraz Międzynarodowy Trybunał Karny działając wspólnie mogą zagwarantować, że wszyscy oskarżeni trafią przed oblicze sprawiedliwości.
Międzynarodowy Trybunał Karny i trybunały tymczasowe
W dniu 1 lipca 2002 roku wszedł w życie Statut Rzymski ustanawiający Międzynarodowy Trybunał Karny.
Przyjęty 17 lipca 1998 roku Statut został podpisany przez 139 państw.
Do powołania Trybunału konieczna była ratyfikacja Statutu przez sześćdziesiąt państw.
Zgromadzenie Państw-Stron Statutu Rzymskiego zebrało się po raz pierwszy we wrześniu 2002 r.
W owym czasie Statut ratyfikowało siedemdziesiąt dziewięć państw, w tym wszystkie Państwa Członkowskie Unii Europejskiej.
Zadaniem Trybunału jest osądzanie zbrodni ludobójstwa, zbrodni przeciwko ludzkości, zbrodni wojennych oraz zbrodni agresji niezależnie od miejsca, w jakim zostały popełnione.
Pierwszych osiemnastu sędziów Trybunału zostało zaprzysiężonych w marcu 2003 r.
Na szczycie Rady Europejskiej w Salonikach z 19 i 20 czerwca 2003 r. ponownie zapewniono o poparciu UE dla MTK, który Unia postrzega jako ważny krok naprzód na drodze do stosowania międzynarodowego prawa humanitarnego oraz przestrzegania praw człowieka.
Parlament Europejski konsekwentnie wspiera powołanie i działalność MTK, w szczególności poprzez inicjatywę przeznaczenia, a następnie zwiększenia środków na ten cel z budżetu UE.
Oprócz MTK, który ma charakter stały powoływane są również tak zwane trybunały ad hoc do zbadania poszczególnych zbrodni.
Sądy takie działały i nadal działają na terenie byłej Jugosławii, w Rwandzie, Kambodży i Sierra Leone.
Problemy powszechnej jurysdykcji
Na drodze do skutecznego karania winnych zbrodni międzynarodowych stoją przede wszystkim trudności procesowe.
Uczestnicy postępowania karnego; podejrzani, świadkowie i ofiary bardzo często pochodzą z wielu różnych krajów i pierwotnie podlegają pod różne systemy prawne.
Trudno jest również zebrać i nakłonić do zeznań wszystkich świadków, rozproszonych często wiele lat po tym, jak dokonano danej zbrodni.
Każda sprawa o charakterze międzynarodowym wymaga od śledczych i prokuratorów niezwykle starannego przygotowania.
Materiał dowodowy musi być silniejszy i bardziej szczegółowy niż w przypadku postępowania krajowego.
Często jego zbieranie utrudniają różnice kulturowe, niewystarczająca znajomość tła historycznego i innych szczegółów mogących zaważyć na wyniku śledztwa.
Jak działać skuteczniej?
W 2002 roku Rada wydała decyzję, na mocy której tworzona jest sieć punktów kontaktowych służących prawnikom i funkcjonariuszom ścigającym zbrodnie międzynarodowe do wymiany informacji na temat sprawców.
Współpraca w zakresie uniwersalnej jurysdykcji na poziomie Unii Europejskiej może stanowić modelowy przykład dla innych krajów.
Słabość systemu polega głównie na tym, iż kraje trzecie nie posiadają praktycznych środków do zwalczania zbrodni międzynarodowych lub wykazują ewidentny brak woli politycznej w tym zakresie.
Uczestnicy konferencji byli zgodni, iż dopiero pełna harmonizacja prawa międzynarodowego pozwoli przezwyciężyć istniejące kontrowersje pomiędzy państwami i doprowadzi do powstania wspólnych ram prawnych.
Wówczas sprawiedliwości stanie się zadość.
20061122STO00182
PL
1
PHOTO
20061122PHT00186.jpg
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 STO DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 STO DOC XML V0//EN
