Parlament przyjął nową legislację dotyczącą substancji chemicznych - REACH
Środowisko
2006-12-13 - 14:40
Parlament przyjął REACH - rozporządzenie dotyczące substancji chemicznych
Parlament zatwierdził porozumienie zawarte z Radą w sprawie nowego rozporządzenia dotyczącego substancji chemicznych.
W stosunku do najbardziej niebezpiecznych substancji rozporządzenie nakłada na producentów obowiązek przedstawiania planów ich zastępowania bezpieczniejszymi odpowiednikami.
Jeśli takowe nie istnieją, producenci będą musieli wdrożyć plany badawcze zmierzające do ich opracowania.
Rozporządzenie w sprawie rejestracji, oceny i udzielania zezwoleń w zakresie substancji chemicznych (REACH) to najbardziej złożony projektu legislacyjnego, jaki kiedykolwiek trafił pod obrady.
Wejdzie w życie w czerwcu 2007 roku, a rejestracja ponad 30 tysięcy substancji, których rozporządzenie dotyczy, zajmie 11 lat.
Komentując przyjęcie rozporządzenia przewodniczący PE Josep BORRELL (PES, ES) powiedział: "Głosowanie nad najbardziej złożonym projektem legislacyjnym w historii UE pozwala ustanowić przepisy chroniące ludzkie zdrowie i środowisko przed zagrożeniem ze strony substancji chemicznych nie osłabiając konkurencyjności europejskiej gospodarki.
Rozporządzenie daje mieszkańcom UE prawdziwą ochronę przed ogromną ilością toksycznych substancji, na kontakt z którymi jesteśmy narażeni w codziennym życiu".
Ogólną zasadą przyjętą w rozporządzeniu jest obowiązek unikania, wszędzie gdzie jest to możliwe, wprowadzania na rynek produktów, które mogą szkodzić ludziom lub środowisku.
Rozporządzenie przewiduje trójstopniową procedurę identyfikacji i kontroli stosowania niektórych substancji chemicznych.
Rejestracja Producenci środków chemicznych będą zobowiązani do rejestracji substancji chemicznych wykorzystywanych w produkcji i przedstawiania informacji o jego właściwościach i bezpieczeństwie.
Rejestracji będzie dokonywać Agencja Produktów Chemicznych w Helsinkach.
Obowiązuje generalna zasada - im mniejsza jest produkcja szkodliwych substancji, tym mniej informacji trzeba będzie przedstawiać do rejestracji w formie „raportów bezpieczeństwa chemicznego”.
Obowiązywać będą progi w zależności od wolumenu produkcji - 1 - 10 ton, 10-100 ton, od 100 - 1000 ton i ponad 1000 ton produkcji rocznie.
Substancje chemiczne będą wprowadzane do systemu REACH (poprzez ich rejestrację) w kolejnych cyklach po trzech i pół, sześciu oraz jedenastu latach w zależności od wielkości produkcji.
W pierwszym rzędzie, w ciągu 3,5 lat od wejścia w życie REACH rejestracji podlegać będą substancje rakotwórcze, mutageny, toksyny hamujące rozród oraz substancje klasyfikowane jako bardzo toksyczne dla organizmów wodnych produkowane na terenie Wspólnoty lub sprowadzane w ilościach rzędu 100 ton lub więcej rocznie, a także wszelkie inne substancje produkowane w ilości powyżej 1000 ton.
Po 6 latach rejestracji podlegać będą substancje produkowane lub sprowadzane w ilości ponad 100 ton rocznie, a po 11 latach te, które są produkowane lub sprowadzane w ilości ponad 1 tony rocznie.
Przyjęto zapis, który przewiduje tylko jedną rejestrację dla jednej substancji chemicznej (ang. one substance, one registration – OSOR) i umożliwia tworzenie przez przemysł konsorcjów w celu wspólnego występowania o rejestrację.
Przedsiębiorstwa będą zatem musiały dzielić się informacjami dotyczącymi bezpieczeństwa, w tym informacjami na temat wyników badań, co pozwoli uniknąć wielokrotnych rejestracji i zbędnego powtarzania testów (w tym na zwierzętach).
Wprowadzono jednak możliwości odstąpienia od udostępniania informacji w sytuacjach gdy (a) koszty wzajemnego udostępniania sobie informacji są zbyt wysokie, (b) dane nie mają zastosowania do substancji, (c) informacje są poufne pod względem komercyjnym i rejestrujący ma powody do obaw, że wymóg podzielenia się nimi zagrozi mu utratą przychodów.
Ostateczną decyzję będzie zawsze podejmować nowa Europejska Agencja Produktów Chemicznych.
Wprowadzono też zasady proporcjonalnego udziału w kosztach rejestracji, choć MŚP będą miały prawo do wnoszenia opłat zredukowanych.
W celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych nakładanych na producentów lub importerów, możliwa będzie rejestracja uproszczona substancji produkowanych lub sprowadzanych w niewielkich ilościach (1-10 ton rocznie), które nie stanowią zagrożenia.
Utrzymano zasadę, która przesuwa w całości obowiązek przedstawiania informacji na temat zagrożeń i ryzyka związanego ze stosowaniem określonych substancji chemicznych oraz środków redukujących to zagrożenie na przedsiębiorstwa przemysłu chemicznego (burden of proof).
Ewaluacja
Dane dotyczące bezpieczeństwa środków chemicznych będą poddawane ocenie Europejskiej Agencji Produktów Chemicznych z siedzibą w Helsinkach.
Parlament i Rada różniły się jednak co do tego jaka ma być struktura organizacyjna Agencji i jej rola i znaczenie względem organów krajowych państw członkowskich.
Autoryzacja
Jednym z podstawowych celów pakietu REACH jest stopniowe wycofywanie z użytku substancji chemicznych stanowiących bardzo duże zagrożenie i ich zastępowanie przez bezpieczniejsze odpowiedniki.
Zgodnie z projektem rozporządzenia i dyrektywy REACH związkami wysokiego ryzyka są substancje o właściwościach rakotwórczych, uszkadzające DNA lub zaburzające procesy reprodukcji; substancje trwałe, ulegające bioakumulacji, a zarazem toksyczne; substancje bardzo trwałe i wykazujące szczególnie silną zdolność do bioakumulacji (vPvB), inne substancje niebezpieczne, w tym substancje naruszające gospodarkę hormonalną organizmu.
Parlament przyjął dość restrykcyjne stanowisko żądając obowiązkowego eliminowania tych substancji, których mniej szkodliwe zamienniki można znaleźć na rynku oraz ograniczając autoryzację pozostałych (nie posiadających zamienników) do 5 lat, aby stymulować innowacyjność.
Rada przyjęła znacznie łagodniejsze stanowisko dopuszczając autoryzację niebezpiecznych substancji, jeśli ryzyko dla zdrowia ludzi lub środowiska wynikające ze stosowania substancji, jest „właściwie kontrolowane”.
Okres, na który udzielona byłaby autoryzacja, zgodnie ze stanowiskiem Rady, określany byłby indywidualnie dla każdego przypadku.
Kwestie wypracowane w drugim czytaniu
Negocjatorom udało się uzgodnić kilka kluczowych kwestii, które zbliżają stanowiska Parlamentu i Rady.
Autoryzacja
Rozporządzenie wprowadza obowiązek przedstawienia planów substytucji niebezpiecznych substancji bezpieczniejszymi zamiennikami.
W przypadku, gdy bezpieczne zamienniki nie istnieją, producenci będą musieli przedstawić plany dotyczące badań i rozwoju substancji zamiennych.
Po sześciu latach, w oparciu o najnowsze badania naukowe, nastąpi przegląd substancji zaburzających gospodarkę hormonalną, który pozwoli ustalić, czy powinny one zostać włączone do grupy substancji dopuszczonych do stosowania w przypadku, jeśli korzyści społeczne i ekonomiczne z ich stosowania przewyższają ich ewentualną szkodliwość dla ludzkiego zdrowia lub środowiska.
Rejestracja
W okresie 12 lat Komisja musi podjąć decyzję, czy rekomenduje objęcie wymogiem przedstawiania „raportów bezpieczeństwa chemicznego” substancji produkowanych lub sprowadzanych w ilościach do 10 ton rocznie.
Termin ten został skrócony do 7 lat w stosunku do substancji rakotwórczych, mutagenów i toksyn hamujących rozród.
Wzmocnieniu ulegnie ochrona praw własności intelektualnej, a ochrona danych zostanie wydłużona z 3 do 6 lat.
Obowiązek zachowania ostrożności
Rozporządzenie zawiera klauzulę, która przypomina, że podczas wytwarzania, sprowadzania i wprowadzania na rynek substancji chemicznych należy unikać niekorzystnego oddziaływania na zdrowie ludzkie lub środowisko naturalne.
Dobrostan zwierząt
Uzgodniono zmiany, które pozwolą uniknąć zbędnego powielania testów na zwierzętach i będą sprzyjać rozwojowi alternatywnych metod badawczych.
Ewaluacja
Parlament mianuje dwóch członków Europejskiej Agencji Produktów Chemicznych z siedzibą w Helsinkach, a powołanie jej dyrektora wykonawczego będzie podlegało zatwierdzeniu przez PE po przesłuchaniu kandydata na to stanowisko.
Jednak żądania Parlamentu zmierzające do zapewnienia członkom zarządu Agencji większej niezależności w stosunku do sektora chemicznego nie zostały wzięte pod uwagę.
Obowiązki informacyjne
Dodano zapis zobowiązujący do informowania o zawartości niebezpiecznych substancji w produktach.
Każdy z podmiotów, na dowolnym etapie dystrybucji produktu, w tym odbiorca końcowy, jeśli tego zażąda, musi uzyskać informację o zawartości niebezpiecznej substancji w produkcie przekraczającej 0,1% masy.
KE rozważy wprowadzenie europejskiego certyfikatu jakości produktów chemicznych.
Co to jest REACH?
Projekt rozporządzenia w sprawie rejestracji, oceny i zatwierdzania produktów chemicznych (ang. R egistration, E valuation and A uthorisation of CH emicals – REACH ) jest jednym z największych i najbardziej złożonych aktów prawnych, nad którymi pracował Parlament Europejski.
Szeroki zakres pakietu legislacyjnego powoduje, że dotyka on wielu zagadnień społecznych i ekonomicznych, takich jak ochrona środowiska, zdrowie obywateli, konkurencyjność przemysłu, warunki pracy i ochrona pracowników.
Na rynku europejskim zastosowanie znajduje ponad 100 000 rozmaitych substancji chemicznych.
Przemysł chemiczny w Europie zatrudnia ponad 1,7 miliona pracowników, a dalsze 3 miliony jest zatrudnione w sektorach współpracujących.
Europejski przemysł chemiczny jest największym producentem chemikaliów na świecie, a jego strukturę tworzą zarówno wielonarodowe koncerny, jak i ponad 25 000 małych i średnich przedsiębiorstw.
Proces legislacyjny nad REACH rozpoczął się wraz z przedstawieniem przez Komisję Europejską w październiku 2003 roku projektu rozporządzenia, które zastąpi 40 obecnie obowiązujących aktów prawnych.
Przedstawienie projektu poprzedził pięcioletni okres konsultacji i analiz.
W 2001 roku KE przedstawiła Białą Księgę, która po pozytywnym zaopiniowaniu przez Parlament Europejski otworzyła drogę do opracowania ostatecznej propozycji legislacyjnej.
Nowe rozporządzenie REACH zastąpi obecny system, który dzieli substancje chemiczne na: „nowe”, czyli około 3000 substancji wprowadzonych na rynek po 1981 roku (kiedy wprowadzono obowiązkową autoryzację) oraz „istniejące”, które wprowadzono na rynek przed 1981 rokiem i których liczbę szacuje się na ok.
100 tysięcy.
Zdaniem Komisji Europejskiej posiadane informacje o bezpieczeństwie ponad 99% substancji wprowadzonych przed 1981 roku są niewiarygodne, dlatego nowe rozporządzenie wymagać będzie przeprowadzania obowiązkowej oceny bezpieczeństwa produktów wytwarzanych lub importowanych w ilości przekraczającej jedną tonę rocznie, co odpowiada ok.
30 tysiącom rozmaitych substancji chemicznych.
Inną zmianą, jaka niesie ze sobą REACH jest przeniesienie obowiązku badań i oceny szkodliwości substancji chemicznej z (publicznych) organów kontrolnych na producentów.
O złożoności projektu legislacyjnego świadczy fakt, że w prace nad sprawozdaniem oprócz parlamentarnej Komisji Ochrony Środowiska, Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności (ENVI) zaangażowanych było dziewięć innych komisji i 50 sprawozdawców.
Projekt liczy ponad 200 stron, w pierwszym czytaniu w komisji ENVI zgłoszono do niego ponad 2400 poprawek, a na sesji plenarnej w listopadzie ub. roku 1000 kolejnych.
Głosując w drugim czytaniu nad wspólnym stanowiskiem Rady w październiku br. ENVI zgłosiło 360 poprawek, z których 172 zostały przez Radę zaakceptowane podczas nieformalnych negocjacji poprzedzających drugie czytanie przez całą Izbę.
Wypowiedzi polskich deputowanych w debacie
Posłanka Urszula KRUPA (IND/DEM) zauważyła, że debata nad rozporządzeniem REACH wywołuje wiele emocji i sporów, które "nasiliły się nie tylko w związku z monstrualną liczbą zgłoszonych poprawek [...] ale zwłaszcza odkąd uwidoczniono autentyczne cele rozporządzenia REACH, jakim są interesy wielkich koncernów chemicznych".
Posłanka powiedziała, że pod hasłami ochrony środowiska, następuje próba eliminacji małych i średnich przedsiębiorstw, szczególnie z nowych państw członkowskich.
Posłanka wyraziła także sceptycyzm wobec "kompromisów, które przedłużają jedynie eliminację mniejszych przedsiębiorstw, w konsekwencji pozbawiając wielu ludzi pracy i rozwoju."
Jan Tadeusz MASIEL (UEN) wezwał, by więcej czynić dla ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego.
Poseł powiedział, że "z trudem wypracowany kompromis w sprawie REACH, to duży krok w tym kierunku."
Poseł zaznaczył, że w celu osiągnięcia tego kompromisu należało niejednokrotnie godzić wiele sprzecznych interesów.
Zdaniem posła Masiela ważne jest, że "debata i tak ważne rozporządzenie przyjmowane są w Unii poszerzonej o dziesięć nowych państw."
Konrad SZYMAŃSKI (UEN) rozpoczynając swoją wypowiedź przypomniał o postępie, jaki dokonał się za sprawą rozwoju przemysłu i nauki dodając jednocześnie, że "szukając rozwiązań dobrych dla ludzi i środowiska nie powinniśmy popierać regulacji zbyt sztywnych i zbyt drogich."
Zdaniem posła, usztywnienie przepisów w zakresie rejestracji i autoryzacji to obciążenie przemysłu kosztami, a co za tym idzie ograniczenie nakładów na innowacje.
Poseł poparł jednak osiągnięty kompromis: "Szerzej dostępna autoryzacja, ocena czynników społeczno-ekonomicznych w procedurze autoryzacji, większa elastyczność tej procedury - to wielkie zalety kompromisu z 30 listopada i dlatego zagłosujemy za jego utrzymaniem."
Bogusław SONIK (PPE-DE) powiedział, że wiele z substancji chemicznych "tylko pozornie podnosi jakość naszego życia.
Część z nich jest niebezpieczna i szkodliwa dla naszego zdrowia."
Poseł dodał, że "w myśl nowego prawa przede wszystkim konsument powinien być zapewniony o nieszkodliwości danego produktu, a obowiązek przedstawienia tych dowodów spoczywać powinien na przemyśle."
Poseł poparł wynegocjowany kompromis, choć dodał, że pojawiają się też pewne zastrzeżenia, gdyż zapisy dotyczące dzielenia się danymi "osłabiają pozycję około dwudziestu pięciu tysięcy małych i średnich przedsiębiorstw w Unii Europejskiej."
"Jednym z ważniejszych zapisów w projekcie rozporządzenia REACH jest zasada substytucji", która "może wyzwolić znaczny potencjał innowacyjności, który posiada zarówno kluczowy przemysł chemiczny, jak i końcowi użytkownicy jego produktów" - rozpoczął swoje wystąpienie poseł Adam GIEREK (PSE).
Poseł zwrócił jednak uwagę na niektóre przepisy, które mogą być interpretowane w sposób uznaniowy, jak choćby suitable safer alternatives , czy zapis dotyczący planu badań i rozwoju przedsiębiorstwa, z konieczności opracowania którego mogą być zwolnieni ci, którzy nie dysponują własnym ośrodkiem badawczym.
Poseł zwrócił także uwagę na kwestię substytutów i wiążącym się z tym prawem własności intelektualnej "w związku z obowiązującym - niestety nie najlepszym -prawem patentowym."
Genowefa GRABOWSKA (PSE) zwróciła uwagę, że "dla przemysłu chemicznego REACH będzie zbyt ekologiczny" natomiast "ekolodzy zarzucą tej regulacji, że została napisana pod dyktando przemysłu".
Oznacza to, zdaniem posłanki, że osiągnięty został kompromis "jaki w tej chwili, w obecnych warunkach społecznych i politycznych jest możliwy."
Posłanka zaznaczyła, że zamiast czterdziestu różnych regulacji będzie jeden zwarty dokument, "który pozwoli nam dobrze chronić życie i zdrowie człowieka."
Ponadto "regulacja ta jest zdecydowanie lepsza niż to, co mamy do tej pory.
Jeżeli dalej będziemy ją ulepszać, poprawiać to jestem pewna, że warto ją przyjąć" - zakończyła posłanka Grabowska.
Guido SACCONI (PSE, IT)
Sprawozdawca
A6-0352/2006
Zalecenie do drugiego czytania dotyczące wspólnego stanowiska Rady mającego na celu przyjęcie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) oraz utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniającego dyrektywę 1999/45/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE
A6-0345/2006
Zalecenie do drugiego czytania w sprawie wspólnego stanowiska przyjętego przez Radę w dniu 27 czerwca 2007 r. w celu przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 67/548/EWG w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do klasyfikacji, pakowania i etykietowania substancji niebezpiecznych w celu dostosowania jej do rozporządzenia (WE) nr…/2006 w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) oraz utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów
20061213IPR01493
PL
1
PHOTO
20061213PHT01494.jpg
-//EP//DTD IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
-//EP//STYLESHEET IM-PRESS 20050901 IPR DOC XML V0//EN
