A6-0234/2009
3.4.2009
SPRAWOZDANIE
zawierający projekt zalecenia Parlamentu Europejskiego dla Rady w sprawie nierozprzestrzeniania broni jądrowej oraz przyszłości układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT)
(2008/2324 (INI))
Komisja Spraw Zagranicznych
Sprawozdawczyni:
Angelika Beer
PE 418.236v03-00
SPIS TREŚCI
PROJEKT ZALECENIA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO DLA RADY.............................3
UZASADNIENIE........................................................................................................................8
PROJEKT ZALECENIA (B6-0421/2008)................................................................................16
WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI........................................................18
PROJEKT ZALECENIA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO DLA RADY
w sprawie nierozprzestrzeniania broni jądrowej i przyszłości układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT)
(2008/2324 (INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt zalecenia dla Rady przedstawiony przez Annemie Neyts-Uyttebroeck w imieniu grupy ALDE i Angelikę Beer w imieniu grupy Verts/ALE w sprawie nierozprzestrzeniania broni jądrowej oraz przyszłości układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT) ( B6-0421/2008 ),
- uwzględniając zbliżającą się konferencję przeglądową stron układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej w 2010 r.,
- uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie nierozprzestrzeniania broni jądrowej oraz rozbrojenia jądrowego z dn.: 26 lutego 2004 r.
Dz.U. C 98 E z 23.04.04, s. 152. , 10 marca 2005 r.
Dz.U. C 320 E z 15.12.2005, s. 253. , 17 listopada 2005 r.
Dz.U. C 280 E z 18.11.2006 r., s. 453. oraz 14 marca 2007 r.
Dz.U. C 301 E z 13.12.2007, s.146. ,
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 5 czerwca 2008 r. w sprawie wdrażania europejskiej strategii bezpieczeństwa oraz EPBiO
Teksty przyjęte, P6_TA(2008)0255 . ,
- uwzględniając strategię Unii Europejskiej przeciwko rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia (BMR), przyjętą przez Radę Europejską w dniu 12 grudnia 2003 r.,
– uwzględniając oświadczenie Rady z dnia 8 grudnia 2008 r. w sprawie umocnienia bezpieczeństwa międzynarodowego, w szczególności jego pkt 6, 8 i 9, które wyraża „determinację UE w przeciwdziałaniu rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia i środków jej dostarczania”,
– uwzględniając zasadniczą rolę Grupy Dostawców Jądrowych w kontekście nierozprzestrzeniania,
– uwzględniając rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ dotyczące nierozprzestrzeniania i rozbrojenia jądrowego, a zwłaszcza rezolucję 1540(2004),
– uwzględniając traktat o całkowitym zakazie prób jądrowych, całościowe porozumienia Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej o zabezpieczeniach i protokoły dodatkowe, konwencję o ochronie fizycznej materiałów jądrowych, międzynarodową konwencję w sprawie zwalczania aktów terroryzmu nuklearnego, haski kodeks postępowania przeciwko rozprzestrzenianiu rakiet balistycznych, układ o redukcji zbrojeń strategicznych (START I), który wygaśnie w 2009 r., oraz umowę dotyczącą redukcji liczby głowic jądrowych (SORT),
- uwzględniając sprawozdanie na temat wdrożenia europejskiej strategii bezpieczeństwa uzgodnionej przez Radę Europejską w dniu 11 grudnia 2008 r.,
- uwzględniając art. 114 ust. 3 i art. 90 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych ( A6-0234/2009 ),
A. podkreślając potrzebę dalszego umocnienia wszystkich trzech filarów Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT), a mianowicie nierozprzestrzeniania, rozbrojenia i współpracy w zakresie wykorzystania energii atomowej do celów cywilnych,
B. będąc głęboko zaniepokojony brakiem postępów w osiąganiu konkretnych celów (w tym tzw. 13 kroków
Organizacja Narodów Zjednoczonych: konferencja przeglądowa stron układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej z 2000 r., NPT/CONF.2000/28 (część I i II). ) wytyczonych w ramach układu NPT i zgodnie z ustaleniami poprzednich konferencji przeglądowych układu, szczególnie teraz w obliczu zagrożeń pochodzących z różnych źródeł, łącznie ze wzrostem rozprzestrzeniania technologii jądrowej oraz towarzyszącym mu większym popytem na tę technologię i większą jej dostępność, z możliwością dostania się takiej technologii i materiałów radioaktywnych w ręce organizacji przestępczych i terrorystów, a także z niechęcią państw posiadających broń jądrową, które podpisały układ NPT, do zmniejszenia lub likwidacji swojego arsenału jądrowego i stosowania się w mniejszym stopniu do wojskowej doktryny zastraszania posiadaniem broni jądrowej,
C. mając na uwadze, że rozprzestrzenianie BMR i środki jej dostarczania zarówno podmiotom państwowym, jak i niepaństwowym stanowią jedno z największych zagrożeń dla międzynarodowej stabilności i bezpieczeństwa,
D. przypominając o zobowiązaniu UE do użycia wszelkich posiadanych przez nią instrumentów do zapobieżenia, powstrzymania i, w miarę możliwości zlikwidowania programów rozprzestrzeniania, które powodują niepokój na poziomie ogólnoświatowym, co jasno wyrażono w strategii UE na rzecz przeciwdziałania rozprzestrzenianiu BMR, przyjętej przez Radę Europejską w dniu 12 grudnia 2003 r.,
E. podkreślając potrzebę zwiększenia przez UE wysiłków na rzecz przeciwdziałania rozprzestrzenianiu i jego finansowaniu, karania aktów rozprzestrzeniania i opracowania środków mających na celu zapobieganie niematerialnym przepływom wiedzy i know how za pomocą wszelkich dostępnych instrumentów, w tym wielostronnych traktatów i mechanizmów kontrolnych, krajowej i koordynowanej w skali międzynarodowej kontroli wywozu, programów współpracy na rzecz zmniejszenia zagrożenia oraz dźwigni politycznych i gospodarczych,
F. wyrażając zadowolenie z nowych wniosków dotyczących rozbrojenia, takich jak wnioski zgłoszone przez Henry'ego Kissingera, George'a P. Schultza, Williama J. Perry'ego i Sama Nunna w styczniu 2007 r. i lutym 2008 r., oraz kampanii takich jak „Global Zero”, w których stwierdza się, że głównym sposobem na zagwarantowanie zapobiegnięcia rozprzestrzenianiu broni jądrowej i osiągnięcia światowego bezpieczeństwa jest przejście do likwidacji broni jądrowej,
G. przyjmując w tym kontekście z zadowoleniem inicjatywy francuskiego i brytyjskiego rządu na rzecz zmniejszenia ich arsenału broni jądrowej,
H. odnosząc się szczególnie pozytywnie do szeregu oświadczeń prezydenta-elekta Baracka Obamy na temat polityki jądrowej USA, w których podkreślał on, że Stany Zjednoczone będą dążyły do tego, aby na świecie nie było broni jądrowej, a także będą współpracowały z Rosją nad zniesieniem stanu ostrego pogotowia rakiet balistycznych USA i Rosji oraz nad znacznym zmniejszeniem ilości broni jądrowej i materiałów jądrowych USA; z zadowoleniem przyjmując ratyfikację przez USA protokołu dodatkowego do układu MAEA o zabezpieczeniach, stanowiącą pozytywny krok na drodze do budowania zaufania; ciepło przyjmując również zamiar sfinalizowania przez prezydenta Obamę ratyfikacji przez Stany Zjednoczone traktatu o całkowitym zakazie prób jądrowych (CTBT),
I. podkreślając potrzebę ścisłej koordynacji i współpracy między Unią Europejską i jej partnerami, w tym w szczególności USA i Rosją, w celu ożywienia i umocnienia systemu nierozprzestrzeniania,
J. podkreślając, że umocnienie NPT jako kamienia węgielnego ogólnoświatowego systemu nierozprzestrzeniania ma zasadnicze znaczenie, a także uznając pilną potrzebę odważnego przywództwa politycznego oraz szeregu postępowych i regularnych kroków w celu utwierdzenia ważności NPT i umocnienia umów, traktatów i agencji, które określają istniejący system rozprzestrzeniania broni jądrowej i rozbrojenia, w szczególności łącznie z traktatem o CTBT i Międzynarodową Agencją Energii Atomowej,
K. przyjmując w tym kontekście z zadowoleniem wspólną inicjatywę brytyjsko-norweską mającą na celu ocenę wykonalności i określenie jasnych proceduralnych działań na rzecz ostatecznej likwidacji broni jądrowej oraz procedur kontrolnych w tym zakresie; postrzegając tę inicjatywę jako bardzo pozytywną dla UE, NATO i innych zainteresowanych podmiotów,
L. odnotowując pismo prezydencji francuskiej w UE do sekretarza generalnego ONZ Ban Ki-moona z dnia 5 grudnia 2008 r. dotyczące kwestii rozbrojenia,
M. z zadowoleniem przyjmując przemówienie Javiera Solany, wysokiego przedstawiciela UE ds. WPZiB, wygłoszone w dniu 9 grudnia 2008 r. podczas konferencji „Pokój i rozbrojenie: świat bez broni jądrowej”, w którym pozytywnie odniósł się on do faktu, że kwestia rozbrojenia stała się znów głównym tematem rozmów międzynarodowych i podkreślił potrzebę włączenia przez UE kwestii nierozprzestrzeniania w nurt jej ogólnej polityki,
N. wskazując na upowszechnienie praktyki wprowadzania „klauzul o nierozprzestrzenianiu” w umowach zawieranych pomiędzy UE i państwami trzecimi od roku 2003,
O. mając na uwadze inicjatywy na rzecz nierozprzestrzeniania i rozbrojenia poza ramami ONZ, które zatwierdziła UE, takie jak m.in. inicjatywa dotycząca przeciwdziałania rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia i inicjatywa światowego partnerstwa G8,
P. przyjmując z zadowoleniem status obserwatora Komisji w Grupie Dostawców Jądrowych i na konferencji przeglądowej stron NPT oraz fakt, że sekretariat Rady również uczestniczy w konferencji stron NPT, wraz z delegacją KE lub państwem przewodniczącym UE,
1. występuje do Rady z następującymi zaleceniami:
(a) przeprowadzenia przeglądu i uaktualnienia wspólnego stanowiska Rady 2005/329/PESC z dnia 25 kwietnia 2005 r. dotyczącego konferencji przeglądowej stron układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej z 2005 r.
Dz.U. L 106, z 27.4.2005, s. 32 , której zatwierdzenie planowane jest na posiedzenie Rady Europejskiej w grudniu 2009 r., w ramach przygotowań do osiągnięcia pozytywnych wyników podczas konferencji przeglądowej stron NPT w 2010 r., która jeszcze bardziej umocni wszystkie trzy istniejące filary NPT;
(b) zwiększenia wysiłków na rzecz zapewnienia powszechnego i skutecznego wdrożenia przepisów i instrumentów w zakresie nierozprzestrzeniania, w szczególności poprzez poprawę środków kontroli;
(c) we współpracy z jej partnerami udzielenia czynnego poparcia konkretnym propozycjom dotyczącym objęcia kontrolą MAEA produkcji, wykorzystania i przetwarzania wszystkich paliw jądrowych, w tym stworzenia międzynarodowego banku paliwa; wsparcia dodatkowo innych inicjatyw w zakresie nadania wielostronnego charakteru obiegowi paliwa jądrowego, zmierzających do wykorzystania energii jądrowej do celów pokojowych, mając na uwadze, że Parlament z zadowoleniem przyjmuje gotowość Rady i Komisji do wniesienia wkładu finansowego w wysokości do 25 mln euro na utworzenie banku paliwa jądrowego pod kontrolą MAEA oraz liczy na szybkie zatwierdzenie wspólnego działania w tym zakresie;
(d) dalszego wspierania wysiłków podejmowanych w celu wzmocnienia mandatu MAEA, w tym upowszechnienia protokołów dodatkowych porozumień MAEA o zabezpieczeniach, oraz innych kroków zmierzających do rozwijania środków budowania zaufania; zapewnienia, że organizacji tej zostaną udostępnione dostateczne środki, aby mogła wypełnić swój kluczowy mandat w nadaniu działaniom jądrowym bezpiecznego charakteru;
(e) znacznego postępu w zakresie inicjatywy światowego partnerstwa G8, inicjatywy dotyczącej przeciwdziałania rozprzestrzenianiu broni masowego i inicjatywy na rzecz zmniejszenia ogólnoświatowego zagrożenia, a także nacisku na szybkie wejście w życie CTBT;
(f) pogłębienia dialogu Rady z nową administracją USA oraz ze wszystkimi potęgami jądrowymi w celu realizacji wspólnego programu na rzecz stopniowego zmniejszenia liczby głowic atomowych; w szczególności wspierania podejmowania tych działań przez USA i Rosji w kierunku znacznego zmniejszenia ich arsenału broni jądrowej zgodnie z ustaleniami w ramach START i SORT, domagania się ratyfikacji CTBT i odnowienia układu START;
(g) opracowania podczas konferencji przeglądowej NPT w 2010 r. strategii mających na celu osiągnięcie porozumienia w sprawie traktatu, aby wstrzymać produkcję materiałów rozszczepialnych dla celów militarnych bez dyskryminowania nikogo, co oznacza, że wynegocjowany w ten sposób traktat powinien wymagać nie tylko od państw nieposiadających broni jądrowej i państw pozostających obecnie poza NPT, ale również od 5 państw należących do Rady Bezpieczeństwa ONZ, z których wszystkie posiadają broń jądrową, zaprzestania produkcji materiałów rozszczepialnych dla celów militarnych oraz likwidacji istniejących zakładów wytwarzania materiałów rozszczepialnych do produkcji broni jądrowej,
( h) pełnego poparcia dla umocnienia i usprawniania środków kontroli zgodności ze wszystkimi dostępnymi instrumentami na rzecz nierozprzestrzeniania;
(i) zwrócenia się o badanie oceniające skuteczność użycia klauzul o nierozprzestrzenianiu BMR w umowach zawieranych pomiędzy UE i państwami trzecimi;
(j) informowania Parlamentu na bieżąco o wszystkich spotkaniach przygotowawczych do konferencji przeglądowej stron NPT w 2010 r. oraz należyte uwzględnienie w kontekście tej konferencji jego poglądów na temat nierozprzestrzeniania i rozbrojenia;
2. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszego zalecenia Radzie oraz przedstawienia go do wglądu Komisji, jak również sekretarzowi generalnemu ONZ, przewodniczącemu konferencji przeglądowej NPT w 2010 r., parlamentom krajowym państw członkowskich UE oraz członkom inicjatywy Parlamentarzyści dla Nierozprzestrzeniania Broni Jądrowej i Burmistrzowie dla Pokoju.
UZASADNIENIE
Zalecenie dla Rady w sprawie nierozprzestrzeniania broni jądrowej i przyszłości układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT)
Przez wiele lat Parlament Europejski odgrywał wiodącą rolę w promowaniu ścisłej kontroli typu broni uznawanej za szczególnie szkodliwą lub broni, która wpływa zarówno na pracowników sił zbrojnych, jak i ludność cywilną.
W związku z tym Parlament w pełni popiera traktaty międzynarodowe, takie jak plan działania ONZ na rzecz zwalczania nielegalnego użycia ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej (SALW), oraz traktaty o zasięgu światowym delegalizujące miny przeciwpiechotne, amunicję kasetową, broń chemiczną i biologiczną.
Parlament Europejski regularnie przyjmuje rezolucje dotyczące broni jądrowej, przy okazji każdej konferencji przeglądowej stron układu NPT, od momentu jego wejścia w życie w 1970 r. jak również przy okazji wielu posiedzeń komitetów przygotowawczych przed konferencjami stron układu NPT.
Celem wszystkich tych rezolucji było poparcie dla układu NPT oraz wzmocnienie jego wdrażania, jak również przedstawienie zaleceń dla Rady oraz państw członkowskich.
Niniejszy dokument w zwięzły sposób wyjaśnia kluczowe cechy układu NPT oraz przedstawia wyniki konferencji przeglądowych, które odbyły się w 2000 r. oraz w 2005 r.
Przedstawia on przegląd zagadnień, które znajdą się w porządku obrad konferencji przeglądowej stron układu NPT planowanej na 2010 r. i że obecne społeczność międzynarodowa ma pozytywne nastawienie do negocjacji dyplomatycznych w zakresie rozbrojenia jądrowego.
Następnie niniejszy dokument skupia się na przedstawieniu zarysu treści oraz tła dwóch kluczowych wniosków: wniosku dotyczącego konwencji o broni jądrowej oraz inicjatywy protokołu Hiroszima-Nagasaki.
Stwierdza się, że wyłącznie w drodze przyjęcia zarówno konwencji o broni jądrowej, jak i protokołu Hiroszima-Nagasaki Unia Europejska i inne państwa będące stronami układu NPT mogą zapewnić, że zorganizowana w 2010 r. konferencja przeglądowa stron układu NPT zakończy się sukcesem.
Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej i stojące przed nim wyzwania
Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (układ NPT) składa się przede wszystkim z kluczowej umowy pomiędzy państwami nieposiadającymi broni jądrowej, które zobowiązują się do niepozyskiwania tego rodzaju broni oraz do zgody na zabezpieczenie swojej infrastruktury jądrowej, oraz państwami posiadającymi broń jądrową, które deklarują udział w negocjacjach w sprawie rozbrojenia jądrowego.
Układ NPT był zasadniczo skuteczny w przeciwdziałaniu szerokiemu rozprzestrzenianiu się broni jądrowej, nie zagwarantował jednak wywiązania się przez państwa posiadające broń jądrową z ich zobowiązania dotyczącego rozpoczęcia negocjacji prowadzących rozbrojenia w zakresie broni jądrowej, na mocy art. VI układu NPT.
Co więcej, pomimo faktu, że po zakończeniu zimnej wojny państwa posiadające broń jądrową podjęły kroki prowadzące do zmniejszenia ich arsenału jądrowego, niektóre z nich weszły na drogę modernizacji broni jądrowej lub rozważają podjęcie takich kroków
Na przykład: Minister obrony, Robert Gates, zasugerował w październiku 2008 r., że Stany Zjednoczone powinny dokonać modernizacji posiadanej broni jądrowej – 29 października 2008 r, Ostrzeżenie nuklearne Gatesa.
Los Angeles Times .
S. A-8.
Oryginalne przemówienie: Robert Gates: Nuclear Weapons and Deterrence in the 21st century [Zastraszanie posiadaniem broni jądrowej w XXIw0] .
Carnegie Endowment for international peace.
(28 października 2008 r.). .
Niektóre państwa posiadające broń jądrową przyjęły doktrynę zastraszania posiadaniem broni jądrowej, która przewiduje, że zastosowanie opcji „pierwszego uderzenia” w stosunku do państw, nieposiadających broni jądrowej
Tamże: George Perkovich i James N. Acton.
(1 marca 2008 r.).
Rozdział 1: Stworzenie warunków politycznych pozwalających na zwiększenie prawdopodobieństwa zakazu użycia broni jądrowej [Establishing the Political Conditions to Enhance the Feasibility of Abolishing Nuclear Weapons\[.
Adelphi Papers. tom 48, Routledge. (np. patrz: s. 18-21 dotyczące wyprzedzającego zastosowania pierwszego uderzenia przy zastosowaniu broni jądrowej).
David S. Yost, (2006) Nowa doktryna jądrowa Francji [France's new nuclear doctrine].
International Affairs , tom 82, nr 4; .
Brak postępów ze strony państw posiadających broń jądrową w zakresie wypełniania ich zobowiązań związanych z rozbrojeniem jądrowym zagraża układowi NPT, a jeżeli do kwestii tej nie zostanie zastosowane odpowiednie podejście, niektóre państwa mogą wycofać się z układu i rozwijać swój potencjał jądrowy.
Od momentu wejścia w życie układu Indie, Izrael i Pakistan nie podpisały go, ani nie ratyfikowały i kontynuują zbrojenia jądrowe.
Indie i Pakistan twierdzą, że układ NPT ma dyskryminujący charakter, ponieważ zakazuje wszystkim państwom, będącym jego stronami, poza Chinami, Francją, Rosją, Wielką Brytanią oraz Stanami Zjednoczonymi posiadania broni jądrowej oraz wymaga od tych państw zgody na zabezpieczenie ich infrastruktury jądrowej.
Korea Północna ratyfikowała układ, jednak w 2003 r. ogłosiła, swoje odstąpienie od jego postanowień.
Iran buduje zakłady wzbogacania uranu, które być może pozwolą na wytworzenie broni jądrowej, jeżeli rząd irański zdecyduje się na odstąpienie od postanowień układu NPT oraz od obecnego zabezpieczenia jego infrastruktury jądrowej.
Indie, Pakistan oraz Korea Północna popierają wszechstronny i wolny od dyskryminacji program eliminacji broni jądrowej w ramach konwencji o broni jądrowej.
Wydaje się zrozumiałym, że w okresie zimnej wojny konfrontacja super-mocarstw nie pozwalała na postępy w zakresie realizacji zobowiązania rozbrojenia jądrowego, wynikającego z układu NPT.
Jednak natychmiast po zakończeniu zimnej wojny pojawiły się nowe możliwości w zakresie rozbrojenia.
Rzeczywiście poczyniono znaczne postępy dyplomatyczne na konferencjach przeglądowych stron układu NPT w 1995 r. i 2000 r.
W roku 1995 , państwa, będące stronami układu, zgodziły się na „bezterminowe” przedłużenie obowiązywania układu, który wstępnie został przyjęty na okres 25 lat oraz na dołączenie kluczowych warunków, w tym zobowiązania do zawarcia do roku 1996 traktatu o całkowitym zakazie prób jądrowych, rozpoczęcia negocjacji w zakresie układu w sprawie kontroli materiałów rozszczepialnych oraz dążenia do całkowitego rozbrojenia jądrowego.
Państwa te przyjęły także rezolucję wzywającą do stworzenia obszarów wolnych od broni jądrowej na Bliskim Wschodzie oraz uzgodniły, iż należy wzmocnić proces przeglądu układu NPT.
W roku 2000 państwa, będące stronami układu NPT, doszły do konsensusu w zakresie stworzenia 13 praktycznych kroków pozwalających zwiększyć wysiłki na rzecz systematycznego i postępowego wdrażania postanowień art. VI układu NPT, zobowiązującego państwa będące jego stronami do rozbrojenia jądrowego.
Kroki te można podsumować w następujący sposób: zdecydowane wysiłki państw posiadających broń jądrową na rzecz zakończenia procesu pełnej eliminacji ich arsenałów jądrowych, konkretne uzgodnione środki dalszego ograniczania statusu operacyjnego systemów broni jądrowej, kroki podejmowane przez wszystkie państwa posiadające broń jądrową, prowadzące do rozbrojenia jądrowego dokonywanego w sposób promujący stabilność międzynarodową, zasada nieodwracalności w zakresie rozbrojenia jądrowego oraz stworzenie możliwości weryfikacyjnych, wymaganych w celu zapewnienia przestrzegania umów o rozbrojeniu jądrowym z myślą o stworzeniu warunków, w których na świecie nie będzie wykorzystywana broń jądrowa oraz o utrzymaniu takiego stanu.
Jednakże do tej pory niewiele zrobiono w zakresie wdrożenia kroków uzgodnionych w 2000 r.
Na konferencji przeglądowej stron układu NPT w 2005 r. państwa, będące jego stronami, nie zdecydowały się na ustalenie wspólnego planu działań jak również nie udało im się uzgodnić żadnego dokumentu, głównie ze względu na brak porozumienia między państwami posiadającymi broń jądrową oraz państwami nieposiadającymi tego rodzaju broni .
Pierwsze podkreślały wagę wzmocnienia wysiłków w zakresie nierozprzestrzeniania broni masowego rażenia oraz skupienia się na konkretnych przypadkach mającego miejsce obecnie oraz potencjalnego nieprzestrzegania zobowiązań dotyczących nierozprzestrzeniania broni jądrowej wynikających z układu.
Drugie podkreślały wagę stosowania się do zobowiązań dotyczących rozbrojenia oraz wdrażania ich.
Rozwój wydarzeń niezależnych od procesu przeglądu również nie pozwolił na postępy w tym zakresie: w 2003 r. miała miejsce inwazja na Irak, w której wiodącą rolę odegrały Stany Zjednoczone oraz Wielka Brytania, inwazję tę rozpoczęto pod pretekstem rzekomego posiadania przez Irak broni jądrowej, nie udało się wprowadzić w życie traktatu o całkowitym zakazie prób jądrowych, Stany Zjednoczone wycofały się z traktatu o ograniczeniu rozwoju, testowania i rozmieszczania systemów antybalistycznych, nie udało się także rozpocząć negocjacji w sprawie traktatu zakazującego produkcji materiału rozszczepialnego do wyrobu broni jądrowej.
Od konferencji przeglądowej stron układu NPT w 2005 r. kwestie związane z nierozprzestrzenianiem tego typu broni stały się jeszcze bardziej palące w związku z decyzją Korei Północnej w sprawie przeprowadzenia próby jądrowej, podejrzeniami co do zamiarów Iranu dotyczących programu produkcji wzbogaconego uranu, deklaracjami kilku innych krajów (w szczególności na Bliskim Wschodzie) dotyczącymi ich planów rozpoczęcia cywilnych programów związanych z energią jądrową, oraz stałym oporem krajów posiadających broń jądrową w zakresie zastosowania się do ich zobowiązań co do rozbrojenia.
Prace związane z konferencją przeglądową stron układu NPT w 2010 r: obecna sytuacja
Następna konferencja przeglądowa odbędzie się w Nowym Jorku w kwietniu i maju 2010 r .
Posiedzenia komitetu przygotowawczego, które są otwarte dla wszystkich państw będących stronami układu NPT, odbyły się w roku 2007 oraz 2008.
Trzeci, a zarazem ostatni komitet przygotowawczy do tej konferencji spotka się w dniach 4–15 maja 2009 r. w Nowym Jorku.
Obecnie rozważane kwestie w ramach procesu przeglądu dotyczą:
· wdrożenia zobowiązań związanych z rozbrojeniem podjętych w 1995 r. oraz z 2000 r.;
· wprowadzenia w życie rezolucji z 1995 r. na Bliskim Wschodzie;
· wejścia w życie traktatu o całkowitym zakazie prób jądrowych;
· rozpoczęcia negocjacji w zakresie układu dotyczącego materiałów rozszczepialnych;
· poprawy potencjału jądrowego państw posiadających broń jądrową zarówno pod względem ilościowym jak i jakościowym;
· upowszechnienia układu;
· gwarancji nieużycia broni jądrowej;
· stworzenia dodatkowych obszarów wolnych od broni jądrowej;
· uzgodnień w zakresie podziału broni jądrowej z państwami NATO;
· rozpoczęcia negocjacji w sprawie konwencji o broni jądrowej oraz praktycznych prac przygotowawczych w celu wsparcia takich negocjacji;
· programów jądrowych Korei Północnej, Iranu oraz Syrii;
· stworzenia mechanizmu sprawozdawczości w zakresie rozbrojenia jądrowego; oraz
· stworzenia stałego sekretariatu ds. układu NPT.
Posiedzenie komitetu przygotowawczego NPT w 2009 r. będzie pierwszym posiedzeniem z udziałem nowej administracji Stanów Zjednoczonych, odbywającym się w atmosferze nowej polityki promującej świat wolny od broni jądrowej – w tym wizjonerskich oświadczeń byłych wysokich urzędników państw posiadających broń jądrową, posłów wszelkich opcji politycznych, liderów społeczeństwa obywatelskiego, laureatów nagrody nobla oraz burmistrzów.
Oświadczenia te będą również podkreślać wagę pełnej ratyfikacji traktatu o całkowitym zakazie prób jądrowych, układu o redukcji zbrojeń strategicznych (START I), który wygaśnie w 2009 r., oraz umowy dotyczącej redukcji liczby głowic jądrowych (SORT),
Istnieją, więc duże szanse na stworzenie powszechnego programu rozbrojenia jądrowego oraz na udzielenie mu wsparcia na posiedzeniu komitetu przygotowawczego w 2009 r. oraz przyjęcie go na konferencji przeglądowej w rok później.
Program ten winien się koncentrować na osiągnięciu przy zastosowaniu konwencji o broni jądrowej w formie ogólnego układu bądź pakietu umów, celu, którym jest świat wolny od tego rodzaju broni.
Parlament Europejski promował już przy wielu okazjach potrzebę rozbrojenia jądrowego w szczególności mając na uwadze konferencję przeglądową stron układu NPT w 2010 r.
1 Teksty przyjęte, P6_TA(2008)0255 .
Co więcej PE stwierdza w swojej rezolucji z dnia 9 mara 2005 r., że UE powinna wspierać stworzenie modelowej konwencji w zakresie broni jądrowej
2 Rezolucja z dnia 9 marca 2005 (ust. 10) „nalega, aby UE usilnie pracowała nad ustaleniem Modelowej Konwencji o Broni Jądrowej, takiej jaka już została złożona w ONZ i która mogłaby stworzyć wiążące ramy prawne dla procesu rozbrojeniowego.” .
PE wspiera także inicjatywy związane z rozbrojeniem międzynarodowej kampanii burmistrzów dla pokoju.
W swojej rezolucji z dnia 10 marca 2005 r.
Parlament „ponawia poparcie dla międzynarodowej kampanii burmistrzów na rzecz rozbrojenia jądrowego, zainicjowanej przez burmistrzów Hiroszimy i Nagasaki, i zaleca społeczności międzynarodowej uważne rozpatrzenie Kampanii Wizja 2020, nalegającej na zaplanowanie programu eliminowania wszelkiej broni jądrowej.”
3 Rezolucja PE, Przegląd traktatu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej – Broń jądrowa w Koreii Północnej oraz Iranie P6_TA(2005)0075 ust. 20.
Czym jest Konwencja o broni jądrowej oraz w jaki sposób powstała?
Konwencja o broni jądrowej jest propozycją układu międzynarodowego, zakazującego tworzenia, testowania oraz produkcji, gromadzenia, przekazywania oraz użycia broni jądrowej oraz grożenia jej użyciem, jak również zagwarantowania jej eliminacji.
Konwencja miałby podobną formę do istniejących już konwencji delegalizujących pewne kategorie broni, takie jak broń biologiczna i chemiczna, miny przeciwpiechotne oraz pociski kasetowe.
Konwencja modelowa
4 Konferencja przeglądowa stron układu NPT w 2010 r. / Komitet przygotowawczy / dokument roboczy.4. będzie wymagać od krajów posiadających broń jądrową stopniowego jej zniszczenia, w tym zmiany jej statusu ciągłej gotowości, usunięcia jej z miejsc jej rozmieszczenia, usunięcia głowic z urządzeń je przenoszących, dezaktywacji głowic poprzez usunięcie materiału wybuchowego oraz umieszczenia materiału rozszczepialnego pod kontrolą ONZ.
Poza zdelegalizowaniem broni jądrowej konwencja zakazywałaby produkcji materiałów rozszczepialnych do wytwarzania broni jądrowej, a więc wysoko wzbogaconego uranu i wydzielonego plutonu.
Ustanowiłaby agencję gwarantującą przestrzeganie przez strony warunków układu NPT.
Kraje posiadające broń jądrową zobligowane byłyby do przedkładania jej sprawozdań okresowych, agencja mogłaby przeprowadzać inspekcje infrastruktury obronnej, dokonywać rozeznania przy zastosowaniu zdjęć satelitarnych oraz zdalnych czujników jak również monitorować produkcję i przekazywanie materiałów przeznaczonych do produkcji broni jądrowej.
Kontekst konwencji o broni jądrowej
Od 1996 r, Zgromadzenie Ogólne ONZ corocznie przyjmuje rezolucję wzywającą wszystkie kraje do natychmiastowego wypełnienia swoich zobowiązań w zakresie rozbrojenia jądrowego, na mocy opinii doradczej Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości z 1996 r, „poprzez rozpoczęcie wielostronnych negocjacji prowadzących do zawarcia konwencji o broni jądrowej”.
W 2007 r. 127 państw, w tym cztery kraje posiadające broń jądrową: Chiny, Indie, Pakistan oraz Korea Północna, zagłosowało za przyjęciem rezolucji:
W 1997 r. konsorcjum składające się z ekspertów w dziedzinie prawa, nauki, rozbrojenia i negocjacji sporządziło projekt modelowej konwencji o broni jądrowej , który został przedstawiony sekretarzowi generalnemu ONZ przez Kostarykę jako projekt do dyskusji.
W 2000 r. rządy Kostaryki i Malezji przedłożyły na konferencji przeglądowej stron układu NPT dokument roboczy
1 Konferencja przeglądowa stron układu NPT w 2000/MC.I/SB.1/dokument roboczy.4, 8 maja 2000 r, 200.
Konferencja przeglądowa stron układu w sprawie nierozprzestrzeniania broni jądrowej.
Dalsze działania po opinii doradczej Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Legalności zastraszania bronią jądrową lub użycia broni jądrowej.
Dokumenty robocze przedstawione przez Malezję i Kostarykę. wzywający do rozpoczęcia negocjacji prowadzących do ustanowienia konwencji o broni jądrowej, jako najskuteczniejszego instrumentu pozwalającego wypełnić zobowiązania dotyczące rozbrojenia wynikające z układu NPT oraz zagwarantować jego powszechne stosowanie (biorąc pod uwagę, że Indie oraz Pakistan udzielają konwencji poparcia, którego nie udzielają samemu układowi, w jego obecnie przyjętej ogólnej formie).
Projekt modelowej konwencji o broni jądrowej powstał jako dokument wspierający tego typu negocjacje.
Zaktualizowana wersja konwencji modelowej została opublikowana w 2007 r. na pierwszym posiedzeniu komitetu przygotowawczego konferencji przeglądowej stron układu NPT w 2010 r.
(Wiedeń, 30 kwietnia–11 maja 2007 r.).
Przy tej okazji Kostaryka ponownie przedstawiła dokument roboczy, uwzględniając i ponownie podkreślając wezwanie poczynione w poprzednich dokumentach roboczych
2 Konferencja stron układu NPT w 2010 r. /Komitet przygotowawczy .I/ Dokument roboczy.17. .
Dokument roboczy zarysowuje, w jaki sposób konwencja o broni jądrowej będzie czerpać z istniejących mechanizmów nierozprzestrzeniania tego rodzaju broni oraz rozbrojenia oraz środki takie jak układ NPT, obszary wolne od broni jądrowej, traktat o całkowitym zakazie prób jądrowych, zabezpieczenia Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, przejściowy układ o broni jądrowej (INF) oraz układ o redukcji zbrojeń strategicznych (START).
Dotyczy on także dodatkowych mechanizmów oraz wymaganych środków.
Dokument roboczy w szczególności wzywa: „strony do rozpoczęcia wielostronnych negocjacji prowadzących do ustanowienia konwencji o broni jądrowej oraz zachęca te państwa, które nie przystąpiły do układu NPT do wzięcia udziału w takich negocjacjach.”
3 Tamże, punkt 5.B. W celu wspierania procesu negocjacyjnego dokument roboczy wzywa również strony do podjęcia prac przygotowawczych w sprawie konwencji o broni jądrowej poprzez „głębsze rozważenie prawnych, technicznych i politycznych elementów koniecznych do przyjęcia konwencji o broni jądrowej lub zbioru instrumentów w tym zakresie.”
4 Tamże, punkt 5.C.
Dokument uznaje, że całkowite rozbrojenie jest skomplikowanym procesem, wymagającym dla swego powodzenia szeregu kroków i mechanizmów.
Dlatego sugeruje się podejście łączące działania kompleksowe z procesem stopniowego osiągania celu.
Według autorów dokumentu, ważne jest skupienie międzynarodowej uwagi na konkretnych krokach prowadzących do rozbrojenia jądrowego, które można poczynić w krótkim terminie.
Aby zrozumieć kroki prowadzące do osiągnięcia ostatecznego celu jakim jest rozbrojenie jądrowe, istotne jest także równoczesne rozważenie wymagać w zakresie całkowitego rozbrojenia.
24 października 2008 r., na spotkaniu w ONZ, zorganizowanym przez Instytut Wschód-Zachód, sekretarz generalny ONZ Ban Ki-moon ogłosił swoje poparcie dla konwencji o broni jądrowej, jako pierwszy punkt w swoim pięciopunktowym planie na rzecz rozbrojenia jądrowego „[Państwa będące stronami układu NPT] winny rozważyć negocjacje w zakresie konwencji o broni jądrowej oraz surowy system weryfikacji, zgodnie z długoletnimi postulatami Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Na wniosek Kostaryki i Malezji przekazałem wszystkim państwom członkowskim ONZ projekt takiej konwencji, który może stanowić punkt wyjściowy."
Czym jest protokół Hiroszima Nagasaki oraz w jaki sposób jest on związany z proponowaną konwencją o broni jądrowej?
Protokół Hiroszima-Nagasaki, któremu początek dali burmistrzowie dla pokoju na posiedzeniu drugiego komitetu przygotowawczego w maju 2008 r, ma trzy kluczowe cele: po pierwsze, wezwanie stron układu NPT do wzięcia odpowiedzialności na konferencji przeglądowej w 2010 r. za rozpoczęcie negocjacji w sprawie konwencji o broni jądrowej oraz zagwarantowanie, że strony wywiążą się z tego zobowiązania; po drugie, wezwanie do wdrożenia wcześniejszych uzgodnień w zakresie rozbrojenia jądrowego; po trzecie, zidentyfikowanie środków, które można by już uzgodnić przed rozpoczęciem negocjacji lub w ich trakcie.
Ogólnie rzecz biorąc Protokół Hiroszima-Nagasaki skłania do szybkiego wzmożenia wysiłków dyplomatycznych w celu zagwarantowania podjęcia działań prowadzących do wdrożenia wcześniejszych i nowych propozycji w zakresie rozbrojenia.
Protokół Hiroszima-Nagasaki składa się z trzech artykułów:
Artykuł I wzywa państwa posiadające programy w zakresie broni jądrowej do podjęcia kroków, które można podjąć szybko i przy małych kosztach lub bez kosztów, demonstrujących determinację w zakresie zaprzestania polegania na broni jądrowej.
Należy zakończyć programy pozyskiwania broni jądrowej oraz przygotowania do jej zastosowania.
W ramach ostrożności, wszelka broń jądrowa oraz materiały, które mogą służyć do jej wytworzenia winny zostać zmagazynowane w bezpiecznym i strzeżonym miejscu.
Artykuł II wzywa do rozpoczęcia negocjacji w sprawie konwencji o broni jądrowej z jasnymi wytycznymi na konferencję przeglądową stron układu NPT w 2015, która będzie mogła ocenić postępy na drodze do świata wolnego od broni jądrowej w 2020 r.
Artykuł III podkreśla że protokół czerpie z postanowień układu NPT, jednoznacznie stwierdzając, że nie powstałby wpływać na osłabienie wynikających z niego zobowiązań w stosunku do któregokolwiek państwa będącego jego stroną.
Celem jest przyjęcie protokołu, który będzie omawiany na trzecim posiedzeniu komitetu przygotowawczego, na konferencji przeglądowej stron układu NPT w 2010 r, albo w formie samodzielnego protokołu, albo w formie załącznika do układu NPT.
Po jego przyjęciu państwa będą zobowiązane do natychmiastowego podjęcia negocjacji oraz do ich kontynuowania, bez przerw aż do ich zakończenia.
Protokół wzywa do utworzenia sekretariatu ułatwiającego prowadzenie negocjacji.
Nie mówi jednak konkretnie kiedy należy je zakończyć, lecz ustanawia kryteria porównawcze dotyczące wdrożenia rozbrojenia w konkretnych jego aspektach do 2015 i 2020 r.; weryfikowalnego zaprzestania pozyskiwania broni oraz grożenia jej posiadaniem we wcześniejszym terminie, jak również eliminacji broni i infrastruktury jądrowej, jak również likwidacji zapasów materiałów rozszczepialnych na późniejszym etapie.
Z powyższego wynika, że negocjacje winny się zakończyć przed zastosowaniem pierwszego kryterium porównawczego, jeżeli dalsze kryteria mają zostać uwzględnione do 2015 r.
Burmistrzowie dla pokoju wybrali rok 2020, ponieważ w ramach istniejącej infrastruktury do demontażu broni jądrowej, będzie można zakończyć proces likwidacji broni jądrowej, podejmując działania w takim samym tempie, w jakim infrastruktura ta działa od zakończenia zimnej wojny w 1991 r.
Protokół stoi na stanowisku, że kraje posiadające broń jądrową są zobowiązane wobec krajów nieposiadających tego typu broni do zakończenia wykorzystywania ich dyskryminacyjnej przewagi na mocy postanowień układu NPT, poprzez wprowadzenie wzajemnych moratoriów w sprawie pozyskiwania nowej broni jądrowej.
Protokół wzywa także do zmagazynowania broni jądrowej oraz materiałów mogących służyć do jej wytwarzania w bezpiecznym i strzeżonym miejscu w możliwie najkrótszym terminie.
Istotne jest również, aby kraje oraz organizacje posiadające broń jądrową, takie jak NATO, publicznie zadeklarowały, że nie będą jej używać w razie potencjalnych ataków przy zastosowaniu konwencjonalnego typu broni.
11.9.2008
PROJEKT ZALECENIA ( B6-0421/2008 )
zgodnie z art. 114 ust. 1 Regulaminu
by Annemie Neyts-Uyttebroeck, w imieniu grupy politycznej ALDE i Angelika Beer, w imieniu grupy politycznej Verts/ALE
w sprawie nierozprzestrzeniania broni jądrowej i przyszłości układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT)
Parlament Europejski,
– uwzględniając rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1540 (2004) i 1673 (2006) w sprawie nierozprzestrzeniania broni masowego rażenia (BMR),
– uwzględniając wdrożenie europejskiej strategii bezpieczeństwa, a w szczególności strategii UE przeciwko rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia, przyjętej przez Radę Europejską w dniu 12 grudnia 2003 r.,
– uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie NPT,
– uwzględniając art. 114 ust. 1 Regulaminu,
A. podkreślając panującą w Unii Europejskiej zgodę co do ożywienia i wzmocnienia układu NPT w okresie poprzedzającym zbliżającą się konferencję przeglądową NPT w 2010 r.,
B. mając na uwadze, że w obliczu rosnącego zagrożenia rozpadem systemu nierozprzestrzeniania broni jądrowej kluczową kwestią jest przywrócenie międzynarodowego konsensusu dotyczącego pilnej konieczności rozbrojenia jądrowego,
1. występuje do Rady z następującymi zaleceniami:
a) aktywnego zaangażowania się w przygotowania do konferencji przeglądowej NPT w 2010 r.;
b) opracowania strategii wzmocnienia NPT przy ścisłej współpracy z partnerami z NATO nienależącymi do UE;
c) zapoczątkowania określenia konwencji o broni jądrowej, która objęłaby i wzmocniła obowiązujące instrumenty dotyczące nierozprzestrzeniania broni jądrowej i rozbrojenia, w tym NPT, traktat o całkowitym zakazie prób jądrowych i Międzynarodową Agencję Energii Atomowej, a także propozycje dotyczące traktatu zakazującego wykorzystywania materiałów rozszczepialnych oraz kontynentalne/regionalne traktaty o strefach wolnych od broni jądrowej;
2. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszego zalecenia Radzie oraz przedstawienia go do wglądu Komisji, jak również państwom członkowskim, Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz parlamentom państw stron układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT).
WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI
Data przyjęcia
31.3.2009
Wynik głosowania końcowego
+:
–:
0:
40
5
3
Posłowie obecni podczas głosowania końcowego
Sir Robert Atkins, Angelika Beer, Călin Cătălin Chiriţă, Véronique De Keyser, Jas Gawronski, Maciej Marian Giertych, Ana Maria Gomes, Richard Howitt, Anna Ibrisagic, Jelko Kacin, Helmut Kuhne, Vytautas Landsbergis, Johannes Lebech, Willy Meyer Pleite, Francisco José Millán Mon, Baroness Nicholson of Winterbourne, Raimon Obiols i Germà, Justas Vincas Paleckis, Ioan Mircea Paşcu, Béatrice Patrie, Alojz Peterle, Tobias Pflüger, João de Deus Pinheiro, Hubert Pirker, Pierre Pribetich, Libor Rouček, Flaviu Călin Rus, Katrin Saks, José Ignacio Salafranca Sánchez-Neyra, Jacek Saryusz-Wolski, Hannes Swoboda, István Szent-Iványi, Inese Vaidere, Geoffrey Van Orden, Andrzej Wielowieyski, Jan Marinus Wiersma, Zbigniew Zaleski, Josef Zieleniec
Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego
Laima Liucija Andrikienė, Árpád Duka-Zólyomi, Milan Horáček, Gisela Kallenbach, Tunne Kelam, Jules Maaten, Erik Meijer, Nickolay Mladenov, Rihards Pīks
Zastępca(y) (art. 178 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego
Brigitte Fouré
